Otwórz menu główne

Podział administracyjny I Rzeczypospolitej

podział administracyjny Rzeczypospolitej Obojga Narodów
Podział administracyjny I RP. Stan prawny na rok 1619
Podział administracyjny w 1764
Podział administracyjny w latach 1773–1793
Szczegółowy podział na województwa i powiaty, stan prawny na rok 1619
Podział Rzeczypospolitej Obojga Narodów na prowincje
Fragment obrazu Bernarda Bellotta Elekcja Stanisława Augusta przedstawiający elekcję Stanisława Augusta Poniatowskiego w 1764 na Woli, widoczne koło rycerskie z chorągwiami województw

Podział administracyjny I Rzeczypospolitej był pochodną skomplikowanej historii wewnętrznych zmian terytorialnych sięgających czasów rozbicia dzielnicowego w Polsce oraz zewnętrznych strat i nabytków terytorialnych Polski i Litwy.

Pojęcie Rzeczpospolita Obojga Narodów odnosi się do państwa polskiego od unii lubelskiej (1569) do ostatniego rozbioru. Rzeczpospolita składała się z dwóch części: Korony Królestwa Polskiego (potocznie – Korony) i Wielkiego Księstwa Litewskiego (potocznie – Litwy), które posiadały dużą niezależność przejawiającą się również w administracji terytorialnej.

Korona PolskaEdytuj

Korona dzieliła się na dwie prowincje: wielkopolską (do której zaliczano również Mazowsze i Prusy Królewskie) oraz małopolską (z Rusią Czerwoną i Ukrainą).

Prowincja wielkopolskaEdytuj

Osobny artykuł: prowincja wielkopolska.

WielkopolskaEdytuj

MazowszeEdytuj

Prusy KrólewskieEdytuj

Od 1466 do 1537 całe województwo było jednym powiatem. W 1537 zostało podzielone na dwa powiaty: powiat michałowski i powiat chełmiński. W 1764 podzielono je na 7 powiatów: chełmiński, toruński, grudziądzki, radzyński, kowalewski, brodnicki i nowomiejski, a następnie w 1767 dodano jeszcze dwa kolejne, golubski i łasiński, jednak decyzje te nigdy nie weszły w życie.

Prowincja małopolskaEdytuj

Osobny artykuł: prowincja małopolska.

MałopolskaEdytuj

PodlasieEdytuj

RuśEdytuj

Wielkie Księstwo LitewskieEdytuj

Inne terytoriaEdytuj

InflantyEdytuj

Od 1582 trzy prezydia (od 1598 nazywane województwami):

Od 1667 (faktycznie od 1620):

Księstwo SiewierskieEdytuj

Domena we władaniu biskupów krakowskich, tytułujących się książętami siewierskimi, formalnie włączone do Polski w 1790.

LennaEdytuj

ProtektoratyEdytuj

Województwa utworzone na sejmie grodzieńskim 23 listopada 1793Edytuj

Zobacz teżEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • „Starożytna Polska”, M. Baliński, wyd. S.Orgelbranda, Warszawa 1843. t.II, s. 230