Ożarowice (gmina)

gmina wiejska w województwie śląskim

Ożarowice (daw. gmina Ożarowice w Sączowie[2]; 1950-1954 gmina Sączów[3], 1955-1972 gromada Ożarowice, 1973-1996 gmina Tąpkowice z siedzibą w Ożarowicach[4]) – gmina wiejska w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim. W latach 1975–1998 gmina administracyjnie należała do województwa katowickiego.

Ożarowice
gmina wiejska
Ilustracja
Urząd gminy w Ożarowicach
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo śląskie
Powiat tarnogórski
TERYT 2413062
Wójt Grzegorz Czapla (od 1998 roku)
Powierzchnia 45,77 km²
Populacja (1.01.2019)
• liczba ludności

5793[1]
• gęstość 126 os./km²
Nr kierunkowy 032
Tablice rejestracyjne STA
Adres urzędu:
ul. Dworcowa 15
42-625 Ożarowice
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba sołectw 7
Liczba miejscowości 7
Położenie na mapie powiatu tarnogórskiego
Mapa konturowa powiatu tarnogórskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Ożarowice”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Ożarowice”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Ożarowice”
50°28′N 19°03′E/50,466667 19,050000
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej
Portal Polska

Gmina jest położona na terenie dawnego księstwa siewierskiego.

Siedzibą urzędu gminy są Ożarowice.

Według danych z 31 grudnia 2017 roku[5] gminę zamieszkiwało 5715 osób.

PołożenieEdytuj

Gmina jest położona we wschodniej części powiatu tarnogórskiego. Sąsiaduje z miastem Miasteczko Śląskie oraz gminami: Świerklaniec (powiat tarnogórski), Bobrowniki, Mierzęcice i Siewierz (powiat będziński), Woźniki (powiat lubliniecki) oraz Koziegłowy (powiat myszkowski).

HistoriaEdytuj

Gmina Ożarowice powstała 1.01.1867 w ramach carskiej reformy administracyjnej na ziemiach polskich. Była częścią powiatu będzińskiego wchodzącego w skład guberni piotrkowskiej. Według spisu z 1912 roku do gminy należało 11 wsi: Ożarowice, Tąpkowice, Ossy, Niezdara, Pyrzowice, Celiny, Myszkowice, Wymysłów, Twardowice, Dobieszowice i Rogoźnik.

Po I wojnie światowej gmina znalazła się w powiecie będzińskim należącym do województwa kieleckiego. W roku 1928 składała się z 11 wsi: Ożarowice, Tąpkowice, Niezdara, Ossy, Pyrzowice, Celiny, Sączów, Wymysłów, Myszkowice, Siemonia i Twardowice.

W okresie II wojny światowej teren gminy został włączony do III Rzeszy. 26.11.1939 wraz z całym powiatem będzińskim (Landkreis Bendzin) został włączony do rejencji katowickiej (Regierungsbezirk Kattowitz), która stała się częścią pruskiej prowincji Śląsk (Provinz Schlesien). W 1941 z rejencji katowickiej i opolskiej utworzona została prowincja Górny Śląsk (Provinz Oberschlesien). W okresie okupacji każda wieś stanowiła odrębną gminę.

W 1945 roku władze przywróciły podział administracyjny sprzed okupacji, z tą różnicą, że gmina znalazła się w granicach województwa śląsko-dąbrowskiego (później śląskiego, od 1950 roku katowickiego, przejściowo w latach 1953-1956 nazwanego województwem stalinogrodzkim). W 1950 roku zlikwidowano gminę Ożarowice, powołując w jej miejsce gminę Sączów, odłączając jednocześnie od gminy wieś Wymysłów.

W 1954 roku gminy zostały zlikwidowane, a w ich miejsce wprowadzono gromady. Powstała gromada Ożarowice (w jej skład weszły Ożarowice i Pyrzowice), gromada Tąpkowice (Tąpkowice, Niezdara i Ossy), gromada Sączów (Sączów i Celiny) oraz gromada Siemonia (Siemonia, Myszkowice i Twardowice).

1.01.1957 roku gromady Ożarowice i Tąpkowice opuściły powiat będziński i zostały włączone do powiatu tarnogórskiego.

1.01.1970 roku do gromady Ożarowice przyłączono wieś Zendek. Zendek od 1866 roku należał do gminy Mierzęcice (do 1915 roku gmina Sulików), a następnie do gromady Mierzęcice w powiecie zawierciańskim (wydzielonym z powiatu będzińskiego w 1927 roku).

W 1973 roku przywrócono gminy – z gromad Ożarowice i Tąpkowice utworzono jedną gminę Tąpkowice, która znalazła się w granicach powiatu tarnogórskiego. W skład gminy wchodziło 6 wsi: Ożarowice, Pyrzowice, Zendek, Tąpkowice, Ossy i Niezdara.

9.12.1973 do gminy powróciła wieś Celiny (z gminy Bobrowniki w powiecie będzińskim).

W 1976 roku zlikwidowane zostały powiaty.

1.01.1997 roku gmina zmieniła nazwę na obowiązującą obecnie – gmina Ożarowice.

W wyniku reformy administracyjnej od 1.01.1999 gmina znalazła się w powiecie tarnogórskim i województwie śląskim.

MiejscowościEdytuj

Miejscowości leżące na terenie gminy Ożarowice:

PowierzchniaEdytuj

Według danych z roku 2002[8] gmina Ożarowice ma obszar 43,72 km², w tym:

  • użytki rolne: 67%
  • użytki leśne: 14%

Gmina zajmuje 6,8% powierzchni powiatu.

DemografiaEdytuj

Dane z 30 czerwca 2004[9]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób % osób % osób %
Populacja 5397 100 2758 51,1 2639 48,9
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
123,4 63,1 60,4

ZabytkiEdytuj

  • Kościół św. Barbary z XVIII w. w Ożarowicach
  • stanowisko archeologiczne – osada kultury łużyckiej z okresu wczesnego średniowiecza (Ożarowice – Opary)

(źródło: rejestr zabytków Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Katowicach)

EdukacjaEdytuj

Gmina Ożarowice posiada sieć publicznych placówek oświatowych składającą się z dwóch przedszkoli oraz trzech szkół podstawowych. Oprócz tego na terenie gminy działają placówki niepubliczne w Pyrzowicach (szkoła podstawowa oraz przedszkole).

Przedszkola:

Szkoły podstawowe:

ZdrowieEdytuj

Na terenie gminy działa kilka niepublicznych jednostek służby zdrowia. Podstawową opiekę medyczną w dni powszednie zapewnia NZOZ Promed w Tapkowicach. Opiekę medyczną w godzinach nocnych oraz w dni świąteczne sprawuje NZOZ Bimed w Tarnowskich Górach.

  • Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Promed w Tąpkowicach (oraz punkt lekarski w Ożarowicach) - podstawowa opieka zdrowotna
  • Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Latos w Tąpkowicach - stomatologia

Kultura i rozrywkaEdytuj

Domy kultury:

  • Biblioteka i Ośrodek Kultury Gminy Ożarowice w Tąpkowicach

Biblioteki:

Grupy folklorystyczne:

  • Niezdareczka
  • Ożarowianki
  • Pyrzowianki

KomunikacjaEdytuj

Komunikacja publiczna zapewnia połączenia gminy z miastem powiatowym Tarnowskimi Górami i sąsiednimi gminami oraz innymi miastami takimi jak Katowice, Siemianowice, Będzin, Bytom, Siewierz, Radzionków i Wojkowice. Połączenia autobusowe do 31 grudnia 2018 organizowane były przez MZKP Tarnowskie Góry, od 1 stycznia 2019 organizatorem jest Zarząd Transportu Metropolitalnego. Linie autobusowe przebiegające przez obszar gminy Ożarowice: 17, 53, 85, 103, 105, 107, 119, 179, 225, 246, 283, 625, 646, 717, 738.

TransportEdytuj

DrogowyEdytuj

Gmina Ożarowice ma dobrze rozwinięta sieć dróg powiatowych i gminnych. W listopadzie 2006 oddano do użytku jeden pas drogi ekspresowej S1, łączący Port Lotniczy Katowice-Pyrzowice z drogą krajową 1 oraz drogą krajową 86 w węźle drogowym Podwarpie. Droga docelowo ma być na tym odcinku dwupasmowa, budowę drugiego pasa rozpoczęto w 2019. W 2012 przedłużono drogę ekspresową S1 od węzła Lotnisko do węzła Pyrzowice łączącego drogę ekspresową S1 z autostradą A1. Oddano też do użytku odcinek autostrady A1 Pyrzowice – Sośnica. Obecnie autostrada A1 od węzła Pyrzowice jest przejezdna do granicy z Czechami w Gorzyczkach. Trwa budowa odcinka autostrady Pyrzowice – Tuszyn (na północ od węzła Pyrzowice). Fragment trasy do Woźnik ma być gotowy do użytku pod koniec 2019 r.

Drogi krajowe:

Drogi ekspresowe:

Autostrady:

KolejowyEdytuj

Przez obszar gminy przebiega linia kolejowa nr 182 relacji Tarnowskie GórySiewierzZawiercie realizująca przez wiele lat przewozy zarówno pasażerskie, jak i towarowe. Istniały na niej stacje kolejowe Ożarowice oraz Mierzęcice (Mierzęcice Zawierciańskie). Obecnie linia czynna jest jedynie na odcinku Siewierz – Zawiercie, odcinek Siewierz – Tarnowskie Góry został w znacznej części rozkradziony, a pozostałości zostały rozebrane przez służby PKP. Budynki stacyjne zostały rozebrane.

Planowana była budowa nowej linii kolejowej łączącej Katowice z Pyrzowicami jednak projekt zawieszono. Obecnie PKP rewitalizuje linię Tarnowskie Góry - Zawiercie.

LotniczyEdytuj

W czasie II wojny światowej w okolicy Zendka powstało lotnisko Luftwaffe Schendeck (później Udetfeld). Lotnisko zostało zniszczone podczas wycofywania się Niemców w 1945. Odbudowane przez wojska sowieckie i przekazane wojsku polskiemu stało się zalążkiem współczesnego Międzynarodowego Portu Lotniczego Katowice-Pyrzowice.

SportEdytuj

GospodarkaEdytuj

Największym przedsiębiorstwem w gminie jest Górnośląskie Towarzystwo Lotnicze S.A. (GTL S.A.) zarządzające Międzynarodowym Portem Lotniczym Katowice-Pyrzowice. W 2005 na terenach powojskowych w Pyrzowicach utworzono strefę aktywności gospodarczej. Na terenie gminy istnieje dobrze rozwinięta sieć handlu detalicznego oraz drobna przedsiębiorczość (głównie usługi transportowe). W związku z ograniczonymi zasobami portu lotniczego Katowice-Pyrzowice we wsi Pyrzowice rozwinęły się w ostatnim czasie usługi przeznaczone dla pasażerów – głównie parkingowe i hotelowe. W 2012 roku na teren gminy Ożarowice (do Pyrzowic) przeniosła swoją siedzibę firma Wichary Technologies Sp. z o.o.

PrzypisyEdytuj

  1. Główny Urząd Statystyczny – Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2019 roku
  2. Według Podziału administracyjnego województwa śląsko-dąbrowskiego wraz ze skorowidzem gmin i gromad wydanym przez Wydawnictwa Instytutu Śląskiego w 1947 roku (stan z dnia 1 stycznia 1946).
  3. Dz.U. z 1950 r. nr 3, poz. 24.
  4. Dz.U. z 1996 r. nr 155, poz. 761.
  5. Gmina Ożarowice w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2020-03-05] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  6. Dz.U. z 1973 r. nr 40, poz. 236.
  7. Dz.U. z 1969 r. nr 35, poz. 298.
  8. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  9. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].