Rubin

minerał

Rubinkamień szlachetny o barwie od różowej do krwistoczerwonej. Jest to rzadki minerał z gromady tlenków (Al2O3), odmiana korundu.

Rubin
Ilustracja
Naturalny rubin z Tanzanii (Winza, dystrykt Mpwapwa)
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny

Al2O3:Cr+3

Twardość w skali Mohsa

9

Przełam

muszlowy lub zadziorowy; kruchy

Łupliwość

brak

Pokrój kryształu

tabliczkowy, bipiramidalny lub słupkowy o podstawie sześcioboku, czasami romboedryczny.

Układ krystalograficzny

trygonalny

Gęstość minerału

3,95 do 4,1 g/cm³

Właściwości optyczne
Barwa

czerwona o różnych odcieniach i różnym stopniu nasycenia; niekiedy wielobarwny

Rysa

biała

Połysk

szklisty, diamentowy

Współczynnik załamania

no = 1,770 i ne = 1,762 (długość fali ~ 590nm)

Inne

Pleochroizm – silny, zmienny; obserwowane barwy: purpurowoczerwona- pomarańczowoczerwona.

WłaściwościEdytuj

  • Wzór chemiczny: Al2O3:Cr3+ – tlenek glinu domieszkowany trójwartościowymi jonami chromu.
  • Pleochroizm – silny, zmienny; obserwowane barwy: purpurowoczerwona – pomarańczowoczerwona.
  • Luminescencja – wyraźna, nadaje rubinom szczególnego kolorytu, podwyższając ich walory estetyczne. Znane są okazy wykazujące fluorescencję o barwie jasnożółtej i kremowożółtej.
  • Inkluzje – liczne, ich rodzaj wskazuje na pochodzenie kamieni: np. dla rubinów birmańskich charakterystyczne są krótkie igiełki rutylu; dla tajlandzkich – brak rutylu; pakistańskie zwykle zawierają kryształy flogopitu, chlorytu, monacytu, spinelu, rutylu, magnetytu i pirytu. Wrostki rutylu wywołują zjawisko asteryzmu – rubin gwiaździsty oraz efekt kociego oka.

Zazwyczaj tworzy kryształy o pokroju tabliczkowym, bipiramidalnym lub słupkowym o podstawie sześcioboku, czasami romboedryczne. Nasycenie barwy rubinu zależy od domieszek: czerwoną barwę wywołuje tlenek chromu, purpurową – wanad, brunatnoczerwoną – żelazo.

WystępowanieEdytuj

Jako składnik w bogatych w glin skałach metamorficznych, także jako minerał kontaktowy w marmurach dolomitowych i kalcytowych.

Miejsca występowania: Sri Lanka – Ratnapura, Rakwana, TajlandiaChanthaburi, KambodżaBattambang, Pakistan – pakistańska część Kaszmiru, Tanzania – Longido, Winza[1], Kenia, Australia – Queensland, Mjanma – Mandalay, Mogok, Afganistan – okolice Jagdalak.

Polska – na obszarze Sudetów rubiny są znane z osadów Izerki na Hali Izerskiej, w piaskach złotonośnych okolic Złotoryi oraz w osadach Kwisy w rejonie Leśnej[2][3]. Z kolei in situ różowe rubiny zostały stwierdzone w eklogitach amfibolowych z Bystrzycy Górnej w Górach Sowich[4]. W 2021 roku oficjalnie udokumentowano występowanie rubinu w okolicach Sławniowic (powiat głubczycki, województwo opolskie) w aluwiach potoku Maruszka, przecinającego złoże marmurów sławniowickich[5][6].

W Arabii rubin polerowano za pomocą onyksu.

ZastosowanieEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Schwarz D., Pardieu V., Saul J.M., Schmetzer K., Laurs B.M., Giuliani G., Klemm L., Malsy A.-K, Erel E., Hauzenberger C., Du Toit G., Fallick A.E., Ohnenstetter D. (2008) Rubies and Sapphires from Winza, Central Tanzania, Gems & Gemology, Vol. 44, No. 4, str. 322-347 (ang.)
  2. Jęczmyk M., Kanasiewicz J. (1970) Skład mineralny aluwiów w doliny Kwisy w rejonie Leśnej. Kwartalnik Geologiczny, vol.14, nr 3, str. 549–575.
  3. Grodzicki A., Sachanbiński M. (1975) Występowanie korundu na Dolnym Śląsku. Przegląd Geologiczny, vol. 23, nr 5, str. 227–229.
  4. Smulikowski K., Bakun-Czubarow N. (1969) Corundum-bearing eclogite amphibolite forming a loaf-shaped inclusion in the granulites of Bystrzyca Górna (Sowie Góry. Middle Sudetes, Poland). Bull. Acad. Pol. Sc. Sér. Sc. Géol. et Géogr., vol. 17, no 1, str. 1–6.
  5. Łobos K., Pawlik T. (2021) Wstępne dane o nowym wystąpieniu różowego korundu (rubinu) w Sławniowicach w Sudetach Wschodnich, Przegląd Geologiczny, vol. 69, nr 3, str. 169-173
  6. https://agatowcy.com.pl/2021/04/09/kto-plucze-ten-znajduje-czyli-troche-rubinowego-samozachwytu/

BibliografiaEdytuj

  • Łobos K., Pawlik T. (2021) - Wstępne dane o nowym wystąpieniu różowego korundu (rubinu) w Sławniowicach w Sudetach Wschodnich, Przegląd Geologiczny, vol. 69, nr 3, str. 169-173
  • Sobczak N. – Mała encyklopedia kamieni szlachetnych i ozdobnych – Wydawnictwo Alfa – 1986 r.