Otwórz menu główne

Wetlina

wieś w województwie podkarpackim
Zobacz też: Wetlina – rzeka.

Wetlinawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie leskim, w gminie Cisna[3][4]. Leży nad potokiem Wetlina, na granicy Ciśniańsko-Wetlińskiego Parku Krajobrazowego z Bieszczadzkim Parkiem Narodowym, przy drodze wojewódzkiej nr 897.

Wetlina
wieś
Ilustracja
Lokale gastronomiczne w Wetlinie
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat leski
Gmina Cisna
Liczba ludności (2011) 301[1][2]
Strefa numeracyjna 13
Kod pocztowy 38-608
Tablice rejestracyjne RLS
SIMC 0347927
Położenie na mapie gminy Cisna
Mapa lokalizacyjna gminy Cisna
Wetlina
Wetlina
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wetlina
Wetlina
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Wetlina
Wetlina
Położenie na mapie powiatu leskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu leskiego
Wetlina
Wetlina
Ziemia49°09′27″N 22°28′02″E/49,157500 22,467222
Integralne części wsi Wetlina[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0347933 Stare Sioło część wsi

Nazwa miejscowości pochodzi od rodzaju wierzby „wetlyny”[5]. Wieś należała do posiadłości rodu Kmitów.

Wieś prawa wołoskiego w latach 1551-1600, położona w ziemi sanockiej województwa ruskiego[6]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.

HistoriaEdytuj

Wieś lokowana na prawie wołoskim. Do 1553 Wetliną władał Piotr Kmita Sobieński, a po jego śmierci - bezdzietna wdowa Barbara Kmita z Herburtów. Po śmierci Barbary w 1580 wieś przejął jej brat, Stanisław Herburt.

W połowie XIX wieku właścicielem posiadłości tabularnej Wetlina był Ksawery hr. Krasicki[7].

W okresie międzywojennym w miejscowości stacjonowała placówka Straży Granicznej I linii „Wetlina”[8].

25 września 1944 wieś została zajęta przez wojska radzieckie[9].

Do 1945 zamieszkana przez Bojków, od 1945 całkowicie wysiedlona w wyniku walk LWP z UPA, zasiedlana ponownie na przełomie lat 50/60 XX w. Pierwszymi nowymi osadnikami byli pracownicy leśni oraz oo. bernardyni.

Wieś położona jest nieopodal źródła Wetlinki, będącej prawobrzeżnym dopływem rzeki Solinki. Od zachodu i południa otoczona jest szczytami górskimi Jawornik, Paportna (1198 m n.p.m.), od północy ciągnie się Połonina Wetlińska ze szczytem Roh (1255 m n.p.m.).

W Wetlinie znajdowała się największa cerkiew w Karpatach - pięciokopułowa na planie krzyża. Dziś na jej miejscu znajduje się kościół rzymskokatolicki.

We wsi został ustanowiony pomnik żołnierzy WOP, którzy zginęli w walkach z oddziałami UPA.

Miejscowość jest siedzibą Stowarzyszenia Rozwoju Wetliny i Okolic, które w dolinie Wetlinki wytyczyło ścieżkę historyczną przebiegającą przez tereny nieistniejących wsi Jaworzec, Łuh i Zawój, otwartą 14 czerwca 2012. Od 2013 wydaje ono corocznie Czasopismo Historyczno-Krajoznawcze „Bieszczady Odnalezione”[10], nawiązujące nazwą do wspomnianej wyżej ścieżki historycznej i zawierające m.in. kilkuczęściową monografię Wetliny czy opracowanie dziejów bieszczadzkich kolejek wąskotorowych. Redaktorem naczelnym pisma jest Zbigniew Maj. W gronie autorów zamieszczanych tekstów znajdują się m.in.: Andrzej Pelisiak, Piotr Kotowicz, Łukasz Bajda, Szymon Modrzejewski i Marcin Glinianowicz[11][12].

We wsi znajduje się rzymskokatolicki kościół parafialny pw. Miłosierdzia Bożego.

TurystykaEdytuj

Wetlina stanowi jedną z głównych bieszczadzkich baz turystycznych. Przez wieś biegnie nieczynny odcinek Bieszczadzkiej Kolejki Leśnej. W 2006 wokół Wetliny wytyczonych zostało ok. 20 km narciarskich tras biegowych. We wsi znajduje się Dom Wypoczynkowy PTTK, Schronisko Młodzieżowe oraz jeden hotel, wiele pensjonatów i kilka lokali gastronomicznych.

Do 2005 roku w Górnej Wetlinie odbywał się Festiwal Sztuk Różnych „Bieszczadzkie Anioły”. W 2006 roku przeniesiono go do Dołżycy k. Cisnej. W 2010 roku w Wetlinie, Ciśnie i Dołżycy zorganizowano pierwszą edycję Bieszczadzkich Spotkań ze Sztuką „Rozsypaniec”, będących kontynuacją festiwalu „Bieszczadzkie Anioły”.

Od 2003 roku w każde wakacje odbywa tu się Festiwal „Jazz w Starym Siole” (zazwyczaj ok. 6 koncertów), a od maja 2007 odbywa się festiwal muzyki reggae.

 
Droga koło kościoła w kierunku Ustrzyk Górnych

Szlaki turystyczneEdytuj

Kamera internetowaEdytuj

Kamera internetowa w Wetlinie. Kilka ujęć. Odświeżanie co kilkanaście sekund.

DemografiaEdytuj

  • 1881 wieś liczyła 819 mieszkańców, własność większościowa należała do Stanisława hr. Konarskiego.
  • 1921 – Wetlinę zamieszkiwało 805 osób (w 135 domach mieszkalnych):
  • 1991 – 296 osób
  • 2004 – 307 osób

Cerkiew parafialna pw. św. Wielkiego Męczennika Dymitra (zbudowana w 1786), kolejna murowana pw. Chrystusa Króla (zbudowana w 1928)

Liczba wiernych:

  • 1890 - 832
  • 1918 - 1042
  • 1938 - 1015

CiekawostkiEdytuj

  • We wsi znajduje się okaz jesionu wyniosłego który ma 615 cm obwodu i 31 metrów wysokości. Rośnie przed budynkiem schroniska Cień PRL-u[13].

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-03-18].
  3. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  4. a b Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. Pochodzenie nazwy
  6. Tomasz Figlus, Villae iuris valachici. Z problematyki rozwoju osadnictwa wołoskiego w Polsce na przykładzie ziemi sanockiej, w: Studia z Geografii Politycznej i Historycznej tom 5 (2016), s. 31.
  7. Skorowidz wszystkich miejscowości położonych w królestwie Galicyi i Lodomeryi jakoteż w wielkim księstwie Krakowskiem i księstwie Bukowińskiem, pod względem politycznej i sądowej organizacyi kraju wraz z dokładnem oznaczeniem parafii, poczt i właścicieli tabularnych, ułożony porządkiem abecadłowym. Lwów: Karol Wild, 1855, s. 234.
  8. Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. T. II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999, s. 28. ISBN 83-87424-77-3.
  9. ВОВ-60 - Сводки
  10. Pierwsza recenzja czasopisma „Bieszczady Odnalezione”, wetlina.org [dostęp 2016-01-14].
  11. Nowe bieszczadzkie czasopismo!, Karpaccy.pl [dostęp 2016-01-03].
  12. „Bieszczady Odnalezione” po raz trzeci, Karpaccy.pl [dostęp 2016-01-03].
  13. Jesion wyniosły

Linki zewnętrzneEdytuj