Otwórz menu główne

Mistrzostwa Europy w piłce nożnej

Mistrzostwa Europy w piłce nożnej mężczyzn (inaczej Euro[1], polski skrót ME) – rozgrywki sportowe, cyklicznie organizowane przez Unię Europejskich Związków Piłkarskich (UEFA) dla europejskich piłkarskich reprezentacji krajowych seniorów. Największy turniej piłki nożnej rozgrywany na „starym kontynencie”.

Mistrzostwa Europy w piłce nożnej mężczyzn
Organizator rozgrywek UEFA
Data założenia 1960
Rozgrywki
Liczba drużyn 24
Zwycięzcy
Pierwszy zwycięzca  ZSRR (1960)
Obecny zwycięzca  Portugalia (2016)
Najwięcej zwycięstw  Niemcy
 Hiszpania (3 zwycięstwa)
Strona internetowa

HistoriaEdytuj

Wcześniejsze turnieje rozgrywane w EuropieEdytuj

23 kwietnia 1906 roku odbył się w Atenach w Grecji trzeci turniej piłkarski (piłka nożna na Olimpiadzie Letniej 1906). Udział w nim wzięły 4 reprezentacje z Europy, z czego Turcja wystawiła do turnieju 2 reprezentacje (Smyrna i Saloniki). Wygrała Dania pokonując w półfinale Turków z miasta Smyrna 5:1, w finale mieli się spotkać z Grekami z Aten, ale przerwali oni mecz, a potem odmówili gry w spotkaniu o drugie miejsce, z tego powodu nie było finału tylko został rozegrany mecz o drugie miejsce między Turkami ze Smyrny a Turkami z Salonik wygrali ci pierwsi 3:0. Zawody zostały rozegrane dla uświetnienia 10-lecia nowożytnych olimpiad i uważane są za zwykłe zawody międzynarodowe.

19 października 1908 roku, kiedy FIFA liczyła 15 członków, odbył się w Londynie na terenie Wielkiej Brytanii czwarty turniej piłkarski (piłka nożna na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1908). Udział w nim wzięło 8 europejskich reprezentacji, z czego Francuzi wystawili do turnieju 2 reprezentacje. Wygrała Wielka Brytania pokonując Danię 2:0, trzecie miejsce przypadło dla Holandii.

29 czerwca 1912 roku o 11:00 rozpoczął się w Sztokholmie w Szwecji piąty turniej piłkarski (piłka nożna na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1912). Udział w nim wzięło 11 reprezentacji z Europy. Podium takie samo jak w poprzednim turnieju czyli złoto dla Wielkiej Brytanii, srebro dla Danii, a brąz dla Holandii.

Pierwsze mistrzostwaEdytuj

Pierwsze mistrzostwa odbyły się we Francji w 1960 roku pod nazwą „Puchar Narodów Europy”, a od turnieju we Włoszech w 1968 roku odbywają się jako „Mistrzostwa Europy”. W latach 1960–1976 turniej finałowy odbywał się z udziałem 4 drużyn. Od 1980 do 1992 brało w nim natomiast udział 8 zespołów, zaś od 1996 do 2012 – 16 reprezentacji. Od 2016 w finałach piłkarskich Mistrzostw Europy występują 24 reprezentacje. Od szóstych finałów awans do nich ma automatycznie zapewniony ich gospodarz (bądź obaj współgospodarze). W 1980 po raz ostatni rozegrano mecz o trzecie miejsce ME. Od Mistrzostw Europy w 1984 we Francji przegrane drużyny z półfinałów zdobywają brązowy medal.

CiekawostkiEdytuj

  • W Mistrzostwach Europy zdobywca złotego medalu zawsze uczestniczy w eliminacjach następnych mistrzostw.
  • Tylko raz udało się obronić tytuł Mistrza Europy. Dokonała tego drużyna Hiszpanii w 2012 roku. Warto nadmienić, że tego samego dnia, Hiszpania jako pierwsza reprezentacja w dziejach zdobyła tytuł mistrzowski trzeci raz z rzędu (posiadając tytuł mistrzów świata)
  • Trzy razy tytuł zdobył gospodarz turnieju. Miało to miejsce w 1964, 1968 i 1984.
  • Pierwszą czerwoną kartkę w historii ME otrzymał Anglik Alan Mullery w 89 minucie meczu półfinałowego (5 czerwca 1968) gdzie Jugosławia pokonała Anglię 1:0.
  • Najwięcej goli (9) na jednych mistrzostwach zdobył Michel Platini, stało się to we Francji w 1984 roku.
  • Najmłodszymi uczestnikami ME byli Holender Jetro Willems (w 2012 roku miał 18 lat i 71 dni) i Belg Enzo Scifo (w 1984 roku miał 18 lat i 115 dni).
  • Tytuł Mistrza Europy w 1992 zdobyła drużyna Danii, która nie uzyskała bezpośredniego awansu do tego turnieju, a zastąpiła wykluczoną Jugosławię (za prowadzenie przez ten kraj działań wojennych w Bośni).
  • Tylko trzy razy zdarzyło się, aby gospodarz bądź współgospodarze nie wyszli z grupy (Belgia w 2000, Austria i Szwajcaria w 2008 oraz Polska i Ukraina w 2012).
  • Euro 2012 były pierwszą dużą imprezą piłkarską, w której ani jeden mecz nie został poprowadzony przez sędziego z obywatelstwem kraju gospodarza bądź gospodarzy. Spośród sędziów liniowych także nikt nie reprezentował Polski lub Ukrainy[2][3].
  • Euro 2020 będą pierwszymi Mistrzostwami Europy bez gospodarza (jednego lub dwóch). Turniej będzie rozgrywany w 12 miastach 12 państw, a reprezentacje tych państw nie będą miały zapewnionego awansu do Mistrzostw.

System rozgrywekEdytuj

System rozgrywek mistrzostw Europy składa się z dwóch części:

  • eliminacji – mogą w nich uczestniczyć męskie reprezentacje seniorskie wszystkich krajowych federacji zrzeszonych pod egidą UEFA (łącznie 55 państw), które w określonym terminie zostaną zgłoszone do tych rozgrywek przez swe macierzyste związki piłkarskie i nie zostały zawieszone przez UEFA w prawach jej członków. Rozpoczynają się losowaniem poszczególnych grup eliminacyjnych, w których później toczy się cała rywalizacja;
  • turnieju finałowego/finałów (tj. właściwych Mistrzostw Europy) – od 1980 przeprowadzanego systemem mieszanym (tj. runda grupowa, a następnie faza pucharowa), od 1996 zakwalifikowanych zostaje do niego 16 drużyn: gospodarz/gospodarze turnieju oraz triumfatorzy eliminacji, od 2016 zakwalifikowane są 24 drużyny narodowe stowarzyszone w UEFA: w skład wchodzą gospodarze i drużyny, które pomyślnie przeszły kwalifikacje[4].

Każda z ww. części mistrzostw Europy odbywa się w latach parzystych, regularnie co 4 lata. Eliminacje rozpoczynają się jesienią roku dwa lata wcześniejszego, niż rok przeprowadzenia turnieju finałowego.

Medaliści Mistrzostw EuropyEdytuj

Rok Gospodarz Finał Mecz o trzecie miejsce
Mistrz Wynik Wicemistrz Trzecie miejsce Wynik Czwarte miejsce
1960  
Francja
 
Związek Radziecki
2 – 1
po dogr.
 
Jugosławia
 
Czechosłowacja
2 – 0  
Francja
1964  
Hiszpania
 
Hiszpania
2 – 1  
Związek Radziecki
 
Węgry
3 – 1  
Dania
1968  
Włochy
 
Włochy
1 – 1  
Jugosławia
 
Anglia
2 – 0  
Związek Radziecki
Powtórzony finał: 2 – 0
1972  
Belgia
 
Niemcy Zachodnie
3 – 0  
Związek Radziecki
 
Belgia
2 – 1  
Węgry
1976  
Jugosławia
 
Czechosłowacja
2 – 2  
Niemcy Zachodnie
 
Holandia
3 – 2  
Jugosławia
5 – 3 w rzutach karnych
1980  
Włochy
 
Niemcy Zachodnie
2 – 1  
Belgia
 
Czechosłowacja
1 – 1  
Włochy
9 – 8 w rzutach karnych
1984  
Francja
 
Francja
2 – 0  
Hiszpania
 
Dania
[a]  
Portugalia
1988  
Niemcy Zachodnie
 
Holandia
2 – 0  
Związek Radziecki
 
Niemcy Zachodnie
[a]  
Włochy
1992  
Szwecja
 
Dania
2 – 0  
Niemcy
 
Holandia
[a]  
Szwecja
1996  
Anglia
 
Niemcy
2 – 1
po dogr.[b]
 
Czechy
 
Anglia
[a]  
Francja
2000   Belgia
  Holandia
 
Francja
2 – 1
po dogr.[b]
 
Włochy
 
Holandia
[a]  
Portugalia
2004  
Portugalia
 
Grecja
1 – 0  
Portugalia
 
Czechy
[a]  
Holandia
2008   Austria
  Szwajcaria
 
Hiszpania
1 – 0  
Niemcy
 
Rosja
[a]  
Turcja
2012   Polska
  Ukraina
 
Hiszpania
4 – 0  
Włochy
 
Niemcy
[a]  
Portugalia
2016  
Francja
 
Portugalia
1 – 0
po dogr.
 
Francja
 
Niemcy
[a]  
Walia
2020 Brak jednego gospodarza [a]
2024  
Niemcy
[a]
  1. a b c d e f g h i j k Od 1984 roku mecz o 3. miejsce nie jest rozgrywany.
  2. a b Po dogrywce do złotej bramki.

Klasyfikacja medalowa

Msc. Państwo        
1.   RFN / Niemcy 3 3 3 9
2.   Hiszpania 3 1 0 4
3.   Francja 2 1 1 4
4.   ZSRR 1 3 1 5
5.   Włochy 1 2 1 4
6-7.   Czechosłowacja / Czechy 1 1 3 5
6-7.   Portugalia 1 1 3 5
8.   Holandia 1 0 4 5
9.   Dania 1 0 1 2
10.   Grecja 1 0 0 1
11.   Jugosławia 0 2 0 2
12.   Belgia 0 1 1 2
13.   Anglia 0 0 2 2
14-17.   Węgry 0 0 1 1
14-17.   Szwecja 0 0 1 1
14-17.   Turcja 0 0 1 1
14-17.   Walia 0 0 1 1
Razem 15 15 24 54

Tabela medalowa zaktualizowana po turnieju ME 2016.

Klasyfikacja według liczby tytułów

  Niemcy: 3
  Hiszpania: 3
  Francja: 2
  ZSRR: 1
  Włochy: 1
  Czechosłowacja: 1
  Holandia: 1
  Dania: 1
  Grecja: 1
  Portugalia: 1

Mistrzowie Europy w roli gospodarza turnieju

Liczba startów reprezentacji (1960–2016)Edytuj

12 występów

11 występów

10 występów

9 występów

8 występów

7 występów

6 występów

5 występów

4 występy

3 występy

2 występy

1 występ

Uwagi:

  • Występy ZSRR i Wspólnoty Niepodległych Państw wliczono do występów Rosji, a Czechosłowacji – do występów Czech.

Tabela wszech czasówEdytuj

W piętnastu finałach piłkarskich mistrzostw Europy lat 1960-2016 wystąpiły 33 reprezentacje narodowe. Rozegrały 286 meczów (73 zakończyło się remisem), strzelając 688 bramek (średnio 2,40 na spotkanie).

Lp. Reprezentacja Starty Mecze Zwycięstwa Remisy Porażki Stosunek bramek Punkty
1   Niemcy 12 49 26 12 11 72:48 79
2   Hiszpania 10 40 19 11 10 57:36 64
3   Portugalia 7 35 18 10 7 48:29 63
4   Francja 9 39 19 10 10 60:43 63
5   Włochy 9 38 16 16 6 39:27 60
6   Holandia 9 35 17 8 10 57:37 51
7   Czechy 9 31 13 6 13 42:43 45
8   Anglia 9 31 10 11 10 40:35 39
9   Rosja 11 32 12 7 14 38:45 36
10   Chorwacja 5 18 7 5 6 23:20 26
11   Dania 8 27 7 6 14 30:40 23
12   Belgia 5 17 7 2 8 22:25 20
13   Szwecja 6 20 5 6 9 25:24 19
14   Grecja 4 16 5 3 8 14:20 18
15   Turcja 4 15 4 2 9 13:22 14
16   Walia 1 6 4 0 2 10:6 12
17   Polska 3 11 2 6 3 7:9 12
18   Szwajcaria 4 13 2 5 6 8:15 11
19   Jugosławia 5 14 3 2 9 22:39 9
20   Islandia 1 5 2 2 1 8:9 8
21   Rumunia 5 16 1 5 10 10:21 8
22   Irlandia 3 10 2 2 6 6:17 8
23   Węgry 3 8 2 2 4 11:14 7
24   Szkocja 2 6 2 1 3 4:5 6
25   Norwegia 1 3 1 1 1 1:1 4
26   Słowacja 1 4 1 1 2 3:6 4
27   Bułgaria 2 6 1 1 4 4:13 4
28   Irlandia Północna 1 4 1 0 3 2:3 3
29   Albania 1 3 1 0 2 1:3 3
30   Ukraina 2 6 1 0 5 2:9 3
31   Słowenia 1 3 0 2 1 4:5 2
32   Austria 2 6 0 2 4 2:7 2
33   Łotwa 1 3 0 1 2 1:5 1

Uwagi:

  • Występy ZSRR i WNP zostały zaliczone do występów Rosji. Występy Czechosłowacji zaliczono Czechom.
  • Aktualizacja na 14 czerwca 2017
  • W latach 1960-1992 za zwycięstwo przyznawano 2 punkty, od 1996 – 3.

Mistrzowskie składyEdytuj

PrzypisyEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj