Ratko Mladić
Ratko Mladić (cyr. Ратко Младић, wym. [râtkɔ mlǎːditɕ]; ur. 12 marca 1942[1][2] w Božanovići) – serbski generał, dowódca Sił Zbrojnych Republiki Serbskiej (Vojska Republike Srpske), które brały udział w działaniach wojennych podczas wojny w Bośni i Hercegowinie w latach 1992–1995[2], zbrodniarz wojenny.
![]() Gen. Ratko Mladić w czasie rozmów w Sarajewie w 1993 roku | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Przebieg służby | |
Lata służby |
1965–1996 |
Siły zbrojne |
|
Główne wojny i bitwy | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() |
Mladić był ścigany przez Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii w Hadze[3]. Uznawany jest za odpowiedzialnego za oblężenie Sarajewa i masakrę w Srebrenicy. Rząd Stanów Zjednoczonych oferował 5 milionów dolarów za informacje o serbskim zbrodniarzu, zaś Serbia była gotowa zapłacić 10 milionów dolarów za wskazanie miejsca pobytu Mladicia[4]. Ratko Mladić został aresztowany 26 maja 2011[5], a 22 listopada 2017 skazany na karę dożywotniego pozbawienia wolności przez Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii.
Dzieciństwo
edytujRatko Mladić urodził się w serbskiej wiosce Božanovići, w gminie Kalinovik, na zachód od Goražde (obecnie Bośnia i Hercegowina). Wtedy tereny te były częścią Niepodległego Państwa Chorwackiego, stworzonego podczas II wojny światowej przez nazistowskiego okupanta.
Ojciec Mladicia, Neđo, był dowódcą oddziału bośniackich Serbów. Zginął w 1945 podczas partyzanckiego ataku na wioskę, z której pochodził Ante Pavelić[6]. Po śmierci męża, matka Mladicia pozostała bez pracy i dochodów[7].
Charakter
edytujWedług znajomych Mladicia ubóstwo miało znaczny wpływ na jego charakter[7]. Był on bardzo zdyscyplinowany, ambitny, potrafił wzbudzić w swoich kolegach z armii lojalność wobec siebie.
Komentator wojskowy pisma Vreme, M. Vasić, opisywał Mladicia jako zdolnego oficera i organizatora, który szczerze uwierzył w zachodni spisek przeciwko Serbii i prawosławiu. Opinię tę podziela Tom Judah, którego zdaniem jest możliwe, by wszystkie działania Mladicia (w odróżnieniu od współczesnych mu polityków) podjęte w czasie wojen bałkańskich były popełniane z pobudek ideologicznych[8].
Wcześniejsza kariera militarna
edytujMladić w wieku 15 lat dostał się do Akademii Wojskowej w Belgradzie. W 1965, po ukończeniu studiów, wstąpił do Związku Komunistów Jugosławii. Na początku pełnienia służby wojskowej Ratko Mladić stacjonował w Macedonii[9][niewiarygodne źródło?]. Był dowódcą plutonu, batalionu, a potem korpusu. W czerwcu 1991 został oddelegowany do Kninu w Krajinie jako dowódca 9 Korpusu JNA w początkowej fazie wojny w Chorwacji. Tam uzyskał stopień pułkownika. Gdy przebywał w Krajinie, nastąpiła jego największa seria awansów w dotychczasowej karierze militarnej. Podczas wojny serbskie oddziały Mladicia wykazywały się szczególną przebiegłością – nosili oni cywilne ubrania, niczym się nie wyróżniając. Posługiwali się oni chorwackimi dokumentami. Dzięki odnoszonym na wojnie „sukcesom” Mladić 4 października 1991 otrzymał awans do stopnia generała majora. 24 kwietnia 1992 otrzymał awans do stopnia generała porucznika. 25 kwietnia został mianowany na stanowisku Szefa Sztabu/Zastępcą Komendanta 2-ego Okręgu Wojskowego JNA w Sarajewie. 12 maja 1992 został mianowany Szefem Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Republiki Serbskiej, pozostał na tym stanowisku do 22 grudnia 1996. 24 czerwca 1994 otrzymał awans do stopnia generała pułkownika[2].
Odznaczenia
edytuj- Order Braterstwa i Jedności ze Srebrnym Wieńcem – Jugosławia
- Order Zasług Wojennych ze Złotymi Mieczami – Jugosławia
- pułkownik – 1991
- generał major – 1991
- generał porucznik – 1992
- generał pułkownik – 1994
Wojna w byłej Jugosławii
edytujW maju 1992 o bezwzględnych działaniach Ratko Mladicia za pośrednictwem chorwackiej gazety dowiedział się ówczesny przywódca bośniackich Serbów. Uznał on, że wsparcie ze strony generała pomoże przejąć inicjatywę w wojnie. Mladić powiedział korespondentowi New York Times, że przyjechał bronić swoich rodaków przed muzułmańskim rządem. Zamieszkał w jednej z dzielnic Sarajewa, Pofalici. Wkrótce dom, w którym mieszkał, został spalony[9][niewiarygodne źródło?].
Podczas wojny nakazał między innymi przeprowadzić oblężenie Sarajewa. Miasto było bombardowane przez jego oddziały. Kiedy siły bośniackie zdecydowały się na odwrót w stronę Tuzli, Mladić zaatakował je z trzech stron. Według ONZ zginęło wtedy około 1000 bośniackich żołnierzy. Po kilku miesiącach od przyjazdu Ratko Mladicia siły serbskie opanowały 70% powierzchni Herceg-Bośni. Bośniaccy Serbowie dopuścili się tysięcy zbrodni wojennych[9][niewiarygodne źródło?].
24 marca 1994 córka Mladicia, Ana, popełniła samobójstwo. Uważa się, że przyczyną były problemy psychiczne po przeczytaniu artykułu o ojcu, który został opublikowany w Magazynie Armii Ludowej przez Gajo Petkovicia. Sam Ratko twierdzi, że jego córka zginęła[9][niewiarygodne źródło?].
W marcu 1993 r. Mladić dowodził jednostkami, które zaatakowały enklawę Srebrenicy, skąd bośniaccy Muzułmanie zaatakowali serbskie wioski, a atakom tym towarzyszyły masakry cywilów. Między 12 a 16 lipca 1995 miała miejsce masakra w Srebrenicy, która również była zaplanowana przez Mladicia. Jest ona uważana za największe ludobójstwo w Europie od czasów II wojny światowej. Zginęło w niej ok. 8000 cywilów (do tej pory nie ustalono dokładnej liczby ofiar)[9][niewiarygodne źródło?].
Po wojnie Ratko Mladić i Radovan Karadžić zostali oskarżeni o bezprawne uwięzienia, morderstwa, gwałty, napaści na tle seksualnym, tortury, pobicia, rozboje i nieludzkie traktowanie ludności cywilnej, bezprawne deportacje i transfery ludności cywilnej, nielegalny ostrzał cywilów, bezprawne przywłaszczenie i grabieże majątku oraz niszczenie miejsc kultu[9][niewiarygodne źródło?].
Ścigany
edytujPrzed aresztowaniem Slobodana Miloševicia Ratko Mladić czuł się bezkarny. Był widywany w miejscach publicznych, na przykład w restauracjach czy na meczach piłkarskich[1]. Dopiero po zatrzymaniu byłego prezydenta Jugosławii generał zaczął się ukrywać. Według niektórych źródeł jego schronieniem był powojenny bunkier w Han Pijesak[1]. Mógł też szukać schronienia na terenach dzisiejszej Czarnogóry. W kwietniu 2005 Vuk Drašković, ówczesny minister spraw zagranicznych Serbii, stwierdził, że szef państwowej agencji bezpieczeństwa wiedział, gdzie ukrywa się Mladić. Ten uznał oskarżenia za „śmieszne”[1]. Rodzina zbrodniarza usilnie starała się o uznanie śmierci Ratko Mladicia. Twierdziła też, że od 7 lat nie miała z nim kontaktu[10]. 8 września 2010 serbski sąd odrzucił wniosek rodziny[11].
Zatrzymanie
edytujRatko Mladić został aresztowany przez serbską policję 26 maja 2011 w miejscowości Lazarevo niedaleko miasta Zrenjanin w regionie autonomicznym Wojwodina, ok. 100 km na północ od stolicy Serbii, Belgradu; informację tę potwierdził na konferencji prasowej prezydent Serbii, Boris Tadić[12]. Mladić ukrywał się pod nazwiskiem Milorad Komadić[13]. Mladić 31 maja 2011 został poddany ekstradycji z Serbii do Hagi, gdzie 16 maja 2012[14] rozpoczął się jego proces przed trybunałem do spraw zbrodni popełnionych w czasie wojny w Jugosławii. 22 listopada 2017 trybunał haski skazał Ratka Mladicia na dożywotnią karę pozbawienia wolności[15]. Oskarżony został uznany za winnego 10 z 11 postawionych mu zarzutów. Został jedynie zwolniony z zarzutu przeprowadzenia czystek etnicznych w bośniackich wioskach w 1992 r. Zarówno Mladić jak i prokuratura złożyli apelacje do wyroku. Obrona Mladicia wnioskowała o uniewinnienie od wszystkich zarzutów, prokuratura natomiast o ukaranie również za zbrodnie z 1992 r.[16] 8 czerwca 2021 wyrok został podtrzymany przez Mechanizm Narodów Zjednoczonych dla Międzynarodowych Trybunałów Karnych w Hadze (izba apelacyjna odrzuciła apelację złożoną zarówno przez Mladicia jak i prokuraturę)[16][17].
Przypisy
edytuj- ↑ a b c d BBC NEWS | Europe | Profile: Ratko Mladic. BBC News. [dostęp 2010-09-08]. (ang.).
- ↑ a b c d THE INTERNATIONAL CRIMINAL TRIBUNAL FOR THE FORMER YUGOSLAVIA – Case No. IT-95-5/18-I [online], un.org, 27 maja 2017 [zarchiwizowane z adresu 2007-09-19] .
- ↑ ICTY – TPIY. ICTY. [dostęp 2010-09-06]. (ang.).
- ↑ B92 – News – EUR 1mn on Mladić’s head. B92, 2007-11-12. [dostęp 2010-09-06]. (ang.).
- ↑ Serbowie złapali generała Ratko Mladicia.
- ↑ T. Judah, The Serbs, s. 231.
- ↑ a b Bosnia Fugitive Is Hero to Some, Butcher to Others – NYTimes.com. New York Times, 2008-08-05. [dostęp 2010-09-08]. (ang.).
- ↑ T. Judah, The Serbs, s. 230–231.
- ↑ a b c d e f Ratko Mladic: Biography from Answers.com. Answers.com. [dostęp 2010-09-08]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (ang.).
- ↑ Ratko Mladic family files request for him to be declared dead | World news. The Guardian, 2010-06-16. [dostęp 2010-09-08]. (ang.).
- ↑ Belgrade court rejects request to declare Ratko Mladic dead. Newser.com, 2010-09-08. [dostęp 2021-06-08]. (ang.).
- ↑ Aleksandar Vasovic: Top war crimes suspect Ratko Mladic arrested in Serbia. Reuters, 26 maja 2011. [dostęp 2011-05-26]. (ang.).
- ↑ Ratko Mladić zatrzymany. „To dla nas ulga”. tvn24.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-09-21)]..
- ↑ Bosnia’s Butcher in Court: Ratko Mladic Stands Trial for War Crimes. TIME, 16 May 2012. [dostęp 2012-05-16]. (ang.).
- ↑ ICTY convicts Ratko Mladić for genocide, war crimes and crimes against humanity. icty.org, 2017-11-22. [dostęp 2017-11-23]. (ang.).
- ↑ a b Trybunał w Hadze podtrzymuje wyrok dożywocia dla Ratko Mladicia [online], Onet Wiadomości, 8 czerwca 2021 [dostęp 2023-06-23] (pol.).
- ↑ Dożywocie dla Ratko Mladicia. Trybunał w Hadze podtrzymał wyrok [online] [dostęp 2021-06-08] .
Bibliografia
edytuj- Judah T., The Serbs. History, Myth and the Destruction of Yugoslavia, Yale University Press, 2009