Otwórz menu główne

Adam Justyn Strzembosz (ur. 11 września 1930 w Warszawie) – polski prawnik, sędzia, profesor nauk prawnych, wiceminister sprawiedliwości (1989–1990), pierwszy prezes Sądu Najwyższego i przewodniczący Trybunału Stanu (1990–1998). Kawaler Orderu Orła Białego.

Adam Strzembosz
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 11 września 1930
Warszawa
Pierwszy prezes Sądu Najwyższego
Okres od 1 lipca 1990
do 7 października 1998
Poprzednik Adam Łopatka
Następca Lech Gardocki
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Wielki Orderu Zasługi RFN Komandor Orderu Świętego Grzegorza Wielkiego

ŻyciorysEdytuj

Maturę uzyskał w 1949, następnie rozpoczął dwustopniowe studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1953 uzyskał tytuł zawodowy magistra na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. W 1969 zdobył stopień doktora, a w 1979 doktora habilitowanego. W 1986 otrzymał tytuł profesora nauk prawnych.

W latach 1953–1956 pracował w centrali Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie. Odbył aplikację sądową. Od 1961 do 1968 był sędzią Sądu Powiatowego Warszawa-Praga, a od 1966 sędzią Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy. W 1974 podjął pracę w Instytucie Badania Prawa Sądowego, gdzie w 1980 objął stanowisko docenta.

Po 1980 zaangażował się w organizację niezależnych struktur związkowych w Ministerstwie Sprawiedliwości. Został wybrany do prezydium Komisji Koordynacyjnej NSZZ „Solidarność”, przewodniczył Komisji Zakładowej w Ministerstwie Sprawiedliwości, a ponadto wszedł w skład zarządu Regionu Mazowsze. Był też delegatem na I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność” w Gdańsku, gdzie został wybrany do Krajowej Komisji Rewizyjnej. Po wprowadzeniu stanu wojennego został odwołany ze stanowiska sędziego Sądu Wojewódzkiego, a kilka dni później ze stanowiska docenta w IBPS.

W latach 80. uczestniczył w pracach Centrum Obywatelskich Inicjatyw Ustawodawczych Solidarności[1]. W latach 1982–1989 był wykładowcą Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Jednocześnie współpracował z podziemnymi strukturami „Solidarności”. Podczas obrad Okrągłego Stołu został przewodniczącym podzespołu ds. prawa i sądów, a następnie pełnił funkcję przewodniczącego komisji prawa i sprawiedliwości Komitetu Obywatelskiego przy Przewodniczącym NSZZ „Solidarność” Lechu Wałęsie.

We wrześniu 1989 został powołany przez premiera Tadeusza Mazowieckiego na stanowisko podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości. W lipcu 1990 objął stanowisko sędziego Sądu Najwyższego, po czym decyzją Sejmu został wybrany na pierwszego prezesa SN. Funkcję tę pełnił do 1998, będąc z urzędu również przewodniczącym Trybunału Stanu.

W marcu 1995 ogłosił swoją kandydaturę w wyborach prezydenckich. Poparły go m.in. Porozumienie Centrum, Partia Konserwatywna i Stronnictwo Ludowo-Chrześcijańskie. Pierwsze z tych ugrupowań wkrótce wycofało jednak swoje poparcie; we wrześniu Adam Strzembosz wycofał się, popierając Hannę Gronkiewicz-Waltz[2].

 
Adam Strzembosz (z prawej) w trakcie odznaczania Orderem Orła Białego, 2012

W 1998 po zakończeniu kadencji w Sądzie Najwyższym przeszedł w stan spoczynku, powrócił również do pracy naukowej na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. W 2000 został powołany na stanowisko profesora zwyczajnego tej uczelni. Był również wykładowcą Akademii Polonijnej w Częstochowie.

W latach 2002–2004 zasiadał w Radzie Konsultacyjnej Centrum Monitoringu Wolności Prasy Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich[3]. Powołany w skład rady programowej Fundacji Academia Iuris oraz rady patronackiej Instytutu Jagiellońskiego.

Od 2015 w swoich wypowiedziach publicznych krytykował działania Prawa i Sprawiedliwości podczas kryzysu wokół Trybunału Konstytucyjnego[4], w 2017 występował podczas protestów przeciwko planowanym zmianom w sądownictwie. W tym samym roku w Wydawnictwie Więź ukazała się książka Między prawem i sprawiedliwościąwywiad rzeka Stanisława Zakroczymskiego z Adamem Strzemboszem[5].

W 2002 ukazała się na jego cześć księga jubileuszowa Ius et lex. Księga jubileuszowa ku czci profesora Adama Strzembosza[6].

RodzinaEdytuj

Syn Adama i Zofii z domu Gadomskiej. Brat Teresy i Tomasza Strzemboszów; rodzeństwo urodziło się z ciąży trojaczej.

Odznaczenia i wyróżnieniaEdytuj

Wybrane publikacjeEdytuj

  • Nieletni sprawcy kradzieży w środowisku wielkomiejskim, PWN, Warszawa 1971.
  • Nowa ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich: próba komentarza, Wyd. Prawnicze, Warszawa 1983.
  • System sądowy środków ochrony dzieci i młodzieży przed niedostosowaniem społecznym, KUL, Lublin 1985.
  • Sędziowie warszawscy w czasie próby 1981–1988 (współautor z Marią Stanowską), IPN, Warszawa 2005.
  • Wiek XX we wspomnieniach Strzemboszów: rodowód, Acad, Józefów 2010.
  • Między prawem i sprawiedliwością. Z Adamem Strzemboszem rozmawia Stanisław Zakroczymski, Wydawnictwo „Więź”, Warszawa 2017.

PrzypisyEdytuj

  1. Kazimierz Barczyk, Stanisław Grodziski, Stefan Grzybowski: Obywatelskie Inicjatywy Ustawodawcze Solidarności 1980–1990. Warszawa: Kancelaria Sejmu, 2001. ISBN 83-7059-503-0. [dostęp 2015-05-02].
  2. Aleksander Hall, Osobista historia III Rzeczypospolitej, Rosner i Wspólnicy, Warszawa 2011, s. 284–286.
  3. Historia CMWP. freepress.org.pl. [dostęp 2015-05-02].
  4. Były prezes SN: zaskarżyłbym ustawę o TK bez najmniejszej wątpliwości. tvn24.pl, 30 grudnia 2015. [dostęp 2017-11-20].
  5. Adam Strzembosz, Stanisław Zakroczymski: Między prawem i sprawiedliwością. Warszawa: Więź, 2017. ISBN 978-83-65424-19-8.
  6. Antoni Dębiński, Alicja Grześkowiak, Krzysztof Wiak (red.): Ius et lex. Księga jubileuszowa ku czci profesora Adama Strzembosza. Lublin: KUL, 2002. ISBN 83-7363-025-2.
  7. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 6 listopada 2012 r. o nadaniu orderów (M.P. z 2013 r. poz. 267).
  8. Ordery Orła Białego dla Daviesa, Buzka i Strzembosza. rp.pl, 10 listopada 2012. [dostęp 2015-05-02].
  9. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 października 2008 r. o nadaniu orderów i odznaczeń (M.P. z 2009 r. nr 25, poz. 347).
  10. Trasa Niepodległości. Wizyta Prezydenta RP w Lublinie. prezydent.pl, 19 października 2008. [dostęp 2015-05-02].
  11. a b Adam Strzembosz. encyklopedia-solidarnosci.pl. [dostęp 2015-05-02].
  12. Papieskie ordery dla czwórki Polaków. tvp.info, 6 listopada 2010. [dostęp 2015-05-02].
  13. Krzysztof Sobczak: Medal MS na 80. urodziny prof. Strzembosza. lex.pl, 10 września 2010. [dostęp 2015-05-02].
  14. Adam Strzembosz honorowym obywatelem Warszawy. Deweloper przepadł. gazeta.pl, 16 czerwca 2016. [dostęp 2016-06-16].
  15. Prawnikiem roku został prof. Adam Strzembosz. rp.pl, 16 marca 2017. [dostęp 2017-03-16].
  16. Prof. Adam Strzembosz laureatem Nagrody RPO im. Pawła Włodkowica. rpo.gov.pl, 7 listopada 2017. [dostęp 2017-11-11].
  17. Medale św. Jerzego wręczone!. tygodnikpowszechny.pl, 2 grudnia 2017. [dostęp 2017-12-26].
  18. Prof. Adam Strzembosz laureatem Nagrody im. prof. Zbigniewa Hołdy. rp.pl, 16 grudnia 2017. [dostęp 2017-12-16].
  19. Warszawa: prof. Adam Strzembosz laureatem nagrody PONTIFICI przyznawanej przez warszawski KIK. niedziela.pl, 24 października 2018. [dostęp 2018-10-24].

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj