Klonazepam

związek chemiczny

Klonazepam (łac. clonazepamum) – organiczny związek chemiczny z grupy benzodiazepin, stosowany jako lek psychotropowy o silnym i długotrwałym działaniu przeciwdrgawkowym i przeciwlękowym. Profilem działania przypomina fenobarbital[5].

Klonazepam
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C15H10ClN3O3
Masa molowa 315,71 g/mol
Wygląd lekko żółty proszek[2]
Identyfikacja
Numer CAS 1622-61-3
PubChem 2802[3]
DrugBank DB01068[4]
Podobne związki
Podobne związki nitrazepam flunitrazepam
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja medyczna
ATC N03AE01
Legalność w Polsce substancja psychotropowa grupy IV-P

DziałanieEdytuj

Działa na struktury ośrodkowego układu nerwowego, głównie na układ limbiczny i podwzgórze (ułatwia przekaźnictwo GABA-ergiczne). Działanie objawia się silnym i długotrwałym efektem przeciwdrgawkowym. Jest jedną z najsilniejszych benzodiazepin, wykazuje silne powinowactwo do ośrodkowego receptora benzodiazepinowego[6]. Klonazepam działa również przeciwlękowo, uspokajająco, umiarkowanie nasennie i zmniejsza napięcie mięśni szkieletowych.
Lek dobrze się wchłania z przewodu pokarmowego. Całkowity czas działania wynosi powyżej 24 godzin. Czas połowicznego rozpadu wynosi 30-40 h. Przenika przez barierę krew – płyn mózgowo-rdzeniowy i przez łożysko. Ulega przemianie w wątrobie do aminoklonazepamu o znikomo małej aktywności wobec receptora benzodiazepinowego.

Wykazano, że klonazepam zmniejsza aktywność serotoninergiczną neuronów, działając jako antagonista receptorów postsynaptycznych 5-HT1A[7][8].

WskazaniaEdytuj

Leczenie i zapobieganie napadom padaczki u dorosłych i u dzieci, także w leczeniu skojarzonym, somnambulizmu, w różnego typu formach wzmożonego napięcia mięśniowego, przełomy psychomotoryczne. Bezsenność i zaburzenia snu (szczególnie u chorych z organicznym uszkodzeniem OUN). Tłumienie lęków. (Obecnie w tych zaburzeniach nie jest stosowany rejestracyjnie). Niekiedy wspomagająco w neuralgiach. Leczenie wspomagające w psychozach. Obecne wskazania rejestracyjne dopuszczają stosowanie klonazepamu tylko do leczenia padaczek, głównie z uwagi na znaczny potencjał uzależniający[9].

PrzeciwwskazaniaEdytuj

  • nadwrażliwość na benzodiazepiny
  • zaburzenia oddychania i ciężka niewydolność oddechowa
  • miastenia
  • jaskra z zamkniętym kątem przesączania
  • zaburzenia świadomości
  • znaczne zaburzenie czynności wątroby
  • leku nie należy stosować podczas ciąży i w okresie karmienia piersią.

Dopuszcza się jego stosowanie, gdy podanie leku matce jest bezwzględnie konieczne. Długotrwałe stosowanie leku prowadzi do stopniowego osłabienia działania w wyniku rozwoju zjawiska tolerancji. Należy unikać długotrwałego podawania leku u osób w wieku podeszłym, ze względu na nasilenie działań niepożądanych w tej grupie wiekowej. Ze względu na możliwość interakcji z klonazepamem, inne leki można stosować po uzgodnieniu z lekarzem. Należy zachować ostrożność podczas podawania leku osobom z zaburzeniami czynności wątroby i nerek, z przewlekłymi chorobami dróg oddechowych i u pacjentów z uzależnieniem alkoholowym oraz z zaburzeniami osobowości. W przypadku wystąpienia reakcji paradoksalnych (stany pobudzenia psychoruchowego, bezsenność) należy przerwać leczenie.

Klonazepam wykazuje znaczny potencjał uzależniający. Nawet krótkotrwałe przyjmowanie leku może doprowadzić do uzależnienia psychofizycznego oraz wystąpienia zespołu odstawiennego w przypadku nagłego odstawienia. Zespół odstawienny charakteryzuje się niepokojem psychoruchowym, drgawkami i (lub) stanami padaczkowymi - (niebezpieczne dla życia), urojeniami, omamami, depersonalizacją, wzmożoną drażliwością, bezsennością, i obniżeniem nastroju. Czas leczenia powinien być jak najkrótszy i nie powinien przekroczyć kilku tygodni włącznie z okresem stopniowego odstawiania leku. Maksymalna dawka dobowa (u dorosłych): 20 mg[10], Stosować najniższe skuteczne dawki[11].

PrzedawkowanieEdytuj

W wyniku przedawkowania mogą wystąpić objawy:

  • senność
  • dezorientacja
  • niewyraźna mowa
  • utrata przytomności
  • połączenie z alkoholem lub z lekami działającymi hamująco na OUN może doprowadzić do śmierci.

Postępowanie w przedawkowaniu sprowadza się do opróżnienia żołądka (wymioty lub płukanie żołądka), oraz do monitorowania podstawowych czynności życiowych (oddech, tętno, ciśnienie tętnicze). Specyficznym antidotum jest flumazenil.

Działania niepożądaneEdytuj

Działania niepożądane, zwłaszcza te niepowiązane bezpośrednio z działaniem na OUN, pojawiają się zwykle w przypadku przewlekłego stosowania. Pacjenci donosili o takich niechcianych objawach, jak:

InterakcjeEdytuj

  • Klonazepam nasila działanie wszystkich środków hamujących działanie OUN
  • Spożywanie alkoholu w czasie zażywania klonazepamu i kilka dni po zakończeniu jego stosowania, oprócz sumowania się działania hamującego na OUN, może doprowadzić do wystąpienia reakcji paradoksalnych, takich jak pobudzenie psychoruchowe, agresywne zachowania (upojenie patologiczne).
  • Działanie klonazepamu może zostać osłabione przez palenie tytoniu[12].

OstrzeżeniaEdytuj

  • nie łączyć z alkoholem etylowym,
  • bezwzględnie nie łączyć z innymi benzodiazepinami, barbituranami, silnymi opioidami. Wysokie ryzyko śmiertelnego zahamowania OUN.[13]
  • stosowanie klonazepamu prowadzi do stopniowego osłabienia jego działania, w wyniku rozwoju zjawiska tolerancji
  • przyjmowanie klonazepamu doprowadza do uzależnienia psychofizycznego
  • problemy życia codziennego nie są wskazaniem do zażywania klonazepamu
  • w dużych dawkach może spowodować tzw. deficyt lęku oraz niepamięć następczą po zmetabolizowaniu (jednak ze względu na stosunkowo niską rozpuszczalność w tłuszczu amnezja jest mniejsza niż w przypadku innych silnie działających benzodiazepin[14])
  • podczas stosowania klonazepamu i do 3 dni po jego zakończeniu nie należy prowadzić pojazdów i obsługiwać urządzeń mechanicznych

Przewlekły zespół odstawieniaEdytuj

U niektórych osób po odstawieniu przewlekle stosowanych benzodiazepin występuje przedłużający się zespół odstawienia. Objawy mogą utrzymywać się niekiedy nawet do kilku miesięcy. W niektórych przypadkach przewlekły zespół odstawienia mógł powstać ze względu na fizykochemiczne uszkodzenia neuronów, które mogą być stałe lub powoli odwracające się<[15].

Preparaty dostępne w PolsceEdytuj

  • Clonazepamum TZF – tabletki lub roztwór do wstrzykiwań[16]

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d Farmakopea Polska VI, Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2002, s. 1176, ISBN 83-88157-18-3.
  2. Klonazepam (nr C1277) w katalogu produktów Sigma-Aldrich (Merck KGaA). [dostęp 2018-03-31].
  3. Klonazepam (CID: 2802) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  4. Klonazepam (DB01068) – informacje o substancji aktywnej (ang.). DrugBank.
  5. M. Sullivan i inni, Phenobarbital versus clonazepam for sedative-hypnotic taper in chronic pain patients. A pilot study, „Annals of Clinical Psychiatry: Official Journal of the American Academy of Clinical Psychiatrists”, 5 (2), 1993, s. 123–128, DOI10.3109/10401239309148974, ISSN 1040-1237, PMID8348204 [dostęp 2019-11-18].
  6. H.C. Rosenberg, E.I. Tietz, T.H. Chiu, Tolerance to anticonvulsant effects of diazepam, clonazepam, and clobazam in amygdala-kindled rats, „Epilepsia”, 30 (3), 1989, s. 276–285, DOI10.1111/j.1528-1157.1989.tb05299.x, PMID2721464.
  7. J. Pratt i inni, Clonazepam induces decreased serotoninergic activity in the mouse brain, „Neuropharmacology”, 18 (10), 1979, s. 791–799, DOI10.1016/0028-3908(79)90024-8, PMID160018.
  8. H.R. Wagner, A. Reches, S. Fahn, Clonazepam-induced up-regulation of serotonin1 binding sites in frontal cortex of rat, „Neuropharmacology”, 24 (10), 1985, s. 953–956, DOI10.1016/0028-3908(85)90121-2, PMID2415867.
  9. Klonazepam - Medycyna Praktyczna: opis, ceny, refundacja, www.mp.pl [dostęp 2019-11-18].
  10. Klonazepam (clonazepam), Medycyna praktyczna dla lekarzy [dostęp 2019-10-16].
  11. Klonopin Addiction and Abuse - Clonazepam Abuse - Addiction Center, AddictionCenter [dostęp 2019-11-18] (ang.).
  12. Clonazepamum TZF. Charakterystyka produktu leczniczego. Urząd Rejestracji Produktów Leczniczcych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. [dostęp 2019-10-16].
  13. Klonopin (Clonazepam): Side Effects, Interactions, Warning, Dosage & Uses, RxList [dostęp 2019-11-18] (ang.).
  14.   Charles E. Griffin i inni, Benzodiazepine pharmacology and central nervous system-mediated effects, „The Ochsner Journal”, 13 (2), 2013, s. 214–223, PMID23789008, PMCIDPMC3684331.
  15. Heather Ashton, Protracted withdrawal syndromes from benzodiazepines, „Journal of Substance Abuse Treatment”, 8 (1), 1991, s. 19–28, DOI10.1016/0740-5472(91)90023-4, PMID1675688 (ang.).
  16. Preparaty zawierające: klonazepam (clonazepam), Medycyna praktyczna dla lekarzy [dostęp 2019-10-16].

BibliografiaEdytuj