Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy piłkarskich rozgrywek ligowych w Anglii. Zobacz też: PARTYBETS.com Premier League – turniej snookerowy.
Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „Premiership”. Zobacz też: English Premiership – angielska liga rugby union.

English Premier League (nazywana także Premiership[1]) – najwyższa w hierarchii klasa męskich ligowych rozgrywek piłkarskich w Anglii, będąca jednocześnie najwyższym szczeblem centralnym (I poziom ligowy), utworzona w 1992 roku i zarządzana od samego początku przez FA Premier League. Zmagania w jej ramach toczą się cyklicznie (co sezon od sierpnia do maja) i przeznaczone są dla 20 najlepszych krajowych klubów piłkarskich. Jej triumfator zostaje Mistrzem Anglii, zaś najsłabsze drużyny są relegowane do League Championship (II ligi angielskiej).

Premier League
Premiership
Sports current event.svg 2018/2019
Państwo  Anglia
 Walia
Dyscyplina piłka nożna
Data założenia 1992
Rozgrywki
Liczba drużyn 20
Niższy poziom ligowy League Championship
Puchary: Puchar Anglii
Puchar Ligi Angielskiej
Zwycięzcy
Pierwszy zwycięzca Manchester United
Obecny zwycięzca Manchester City (2018/2019)
Najwięcej zwycięstw Manchester United (13)
Strona internetowa

Liga została założona jako FA Premier League 20 lutego 1992 roku po tym jak zespoły Football League First Division zdecydowały stać się niezależne od The Football League powstałej w 1888 roku oraz Football Association. Czerpała ona zyski z praw telewizyjnych. Od tego czasu Premier League jest najchętniej oglądaną ligą sportową na świecie[2]. Są to także najbardziej dochodowe rozgrywki piłkarskie. W sezonie 2007/2008 obroty klubów wyniosły 1,93 miliardów funtów (3,15 miliardów dolarów)[3].

Od czasu założenia w rozgrywkach Premier League brały udział 44 kluby.

Spis treści

HistoriaEdytuj

TłoEdytuj

Mimo znaczących sukcesów europejskiej piłki nożnej w latach 70. i na początku 80., późne lata 80. to spadek znaczenia piłki angielskiej. Kibice zmagali się z niedostatecznymi udogodnieniami na stadionach, które popadały w rozsypkę, chuligaństwo rozpowszechniało się. Poza tym zespoły z Anglii dostały zakaz gry w pucharach europejskich po zamieszkach na Heysel w 1985 roku[4]. The Football League First Division, będąca w tym czasie na pierwszym szczeblu rozgrywek w Anglii była za innymi ligami, między innymi włoską Serie A i hiszpańską Primera División zarówno we frekwencji na spotkaniach jak i obrotach zespołów. Z tego powodu niektórzy angielscy zawodnicy przenosili się za granicę[5]. Na początku lat 90. sytuacja ta uległa zmianie; Anglia na Mistrzostwach Świata 1990 doszła do półfinałów. UEFA w tym samym roku zniosła zakaz gry angielskim zespołom w europejskich pucharach. Rok później Manchester United zdobył Puchar Zdobywców Pucharów. Po tragedii na Hillsborough wydano także Raport Taylora, który miał poprawić bezpieczeństwo na stadionach poprzez usunięcie z nich miejsc stojących[6].

Pieniądze telewizyjne stały się ważniejsze; Football League otrzymało 6,3 milionów funtów za dwuletnią umowę podpisaną w 1986 roku, zaś gdy w 1988 roku zawarto nowy, czteroletni kontrakt, kwota ta wynosiła 44 miliony[7]. W 1988 roku pierwszy raz spróbowano oddzielić First Division od Football League, jednak nie powiodło się to[8]. Stadiony rozbudowywano, coraz więcej osób przychodziło na spotkania; najlepsze kluby z Anglii ponownie rozpoczęły starania o powstanie nowych rozgrywek, niezależnych od Football League.

ZałożenieEdytuj

Na końcu sezonu 1990/1991 dyskusji została poddana także kwestia przyciągnięcia większej ilości pieniędzy do piłki nożnej przez stworzenie nowej ligi. 17 lipca 1991 roku kluby z First Division podpisały umowę, w której znajdowały się szczegóły założenia FA Premier League[9]. Nowe rozgrywki miały być komercyjnie niezależne od The Football Association oraz Football League, przez co FA Premier League mogła zawierać własne umowy o prawa telewizyjne oraz sponsorskie. Większy dochód pozwoliłby angielskim zespołom konkurować z klubami z całej Europy[5].

20 lutego 1992 roku kluby First Division zrezygnowały z gry w Football League i 27 maja 1992 roku FA Premier League została spółką z ograniczoną odpowiedzialnością[5]. Od tego czasu w skład Football League wchodzą trzy ligi, zaś wcześniej przez 104 lata w jej skład wchodziły cztery szczeble rozgrywek. Nie było natomiast zmiany w formacie rozgrywek, w Premier League grała taka sama liczba klubów jak w First Division. Obowiązywał także system spadku i awansu pomiędzy najwyższą ligą a drugim szczeblem rozgrywek, który zmienił nazwę na First Division; trzecia liga nazywała się natomiast Second Division.

W pierwszym sezonie nowych rozgrywek grały 22 kluby: Arsenal, Aston Villa, Blackburn Rovers, Chelsea, Coventry City, Crystal Palace, Everton, Ipswich Town, Leeds United, Liverpool, Manchester City, Manchester United, Middlesbrough, Norwich City, Nottingham Forest, Oldham Athletic, Queens Park Rangers, Sheffield United, Sheffield Wednesday, Southampton, Tottenham Hotspur oraz Wimbledon.

Po założeniuEdytuj

Pierwszym sezonem ligi był 1992/1993, grały w nim 22 kluby. Pierwsza bramka została zdobyta przez Briana Deane’a dla Sheffield United w wygranym 2:1 meczu z Manchesterem United. W 1995 roku z powodu namowy FIFA liczba zespołów w rozgrywkach została zmniejszona do 20. Wówczas cztery zespoły spadły z ligi, zaś na ich miejsce powróciły dwa inne. 8 czerwca 2006 roku FIFA złożyła wniosek o zmniejszenie przez wszystkie najlepsze ligi europejskie liczby drużyn do 18. Premier League sprzeciwiła się jednak temu[10]. W sezonie 2007/2008 grało 20 klubów. W 2007 roku zmieniła się także nazwa rozgrywek z FA Premier League na Premier League[11].

StrukturaEdytuj

Premier League jest kierowana przez korporację, podzieloną między dwadzieścia klubów. Każdy klub posiada pewną część udziałów, oraz swój głos we wszystkich aspektach działania spółki, takich jak kontrakty czy zmiany zasad. Kluby wybierają prezesów i grupę dyrektorów, którzy zajmują się codziennymi sprawami korporacji. Football Association, piłkarska federacja angielska, nie ingeruje w codzienne działanie spółki, jednak jest jednym z udziałowców i posiada prawo weta.

SponsoringEdytuj

Premier League miał sponsora tytularnego w latach 1993-2016. Poniższa lista zawiera nazwy kolejnych firm, które sponsorowały rozgrywki angielskiej ekstraklasy:

  • 1992-1993 : Brak sponsora (FA Premier League)
  • 1993–2001: Carling (FA Carling Premiership)
  • 2001–2004: Barclaycard (Barclaycard Premiership)
  • 2004–2007: Barclays (Barclays Premiership)
  • 2007-2016: Barclays Premier League[12]
  • 2016- : Brak sponsora (Premier League)

Format rozgrywekEdytuj

W Premier League swoje mecze rozgrywa dwadzieścia zespołów. Podczas sezonu (który trwa od sierpnia do maja) każdy klub gra ze sobą dwukrotnie, raz na stadionie jednego z nich, a raz na stadionie drugiego - daje to 38 meczów dla każdego zespołu i 380 meczów w całym sezonie. W soboty większość meczów rozgrywanych jest o godzinie 16:00 czasu CET. Są to mecze nietransmitowane w brytyjskiej telewizji. Czasem mecze sobotnie są rozgrywane o 13:30 i 18:30 ze względu na relację telewizyjną. Podobnie jest z meczami niedzielnymi o 14:30 lub 17:00 czasu CET, czasami są też mecze o godzinie 16:00 kiedy angielska drużyna grała wcześniej w czwartek w europejskich pucharach. Natomiast czasem jeden pojedynek kolejki odbywa się w poniedziałek o 21:00 czasu CET również ze względów telewizyjnych. Od sezonu 2016/2017 zdarza się, że mecz inaugurujący weekendową kolejkę jest rozgrywany już w piątek o 21:00 czasu CET. Zwycięska drużyna otrzymuje trzy punkty, za remis dostaje się jeden, natomiast drużyna pokonana nie dostaje żadnego punktu. Kluby są klasyfikowane w tabeli po liczbie punktów, następnie po różnicy goli (bramek zdobytych i straconych). Na końcu sezonu klub, który zgromadził najwięcej punktów, zostaje mistrzem ligi.

Skład ligi w sezonie 2018/19Edytuj

Lista sezonówEdytuj

Sezon K T Mistrz Wicemistrz III miejsce Br. Król strzelców Uwagi
Premier League
1992/1993     1 Manchester United Aston Villa Norwich City 22   Teddy Sheringham (Nottingham Forest/Tottenham) 22 kluby
1993/1994     2 Manchester United Blackburn Rovers Newcastle United 34   Andrew Cole (Newcastle United) 22 kluby
1994/1995     1 Blackburn Rovers Manchester United Nottingham Forest 34   Alan Shearer (Blackburn Rovers) 22 kluby
1995/1996     3 Manchester United Newcastle United Liverpool 31   Alan Shearer (Blackburn Rovers) 20 klubów
1996/1997     4 Manchester United Newcastle United Arsenal 25   Alan Shearer (Newcastle United) 20 klubów
1997/1998     1 Arsenal Manchester United Liverpool 18   Chris Sutton (Blackburn Rovers),
  Dion Dublin (Coventry City),
  Michael Owen (Liverpool)
20 klubów
1998/1999     5 Manchester United Arsenal Chelsea 18   Jimmy Floyd Hasselbaink (Leeds United),
  Michael Owen (Liverpool),
  Dwight Yorke (Manchester United)
20 klubów
1999/2000     6 Manchester United Arsenal Leeds United 30   Kevin Phillips (Sunderland) 20 klubów
2000/2001     7 Manchester United Arsenal Liverpool 23   Jimmy Floyd Hasselbaink (Chelsea) 20 klubów
2001/2002     2 Arsenal Liverpool Manchester United 24   Thierry Henry (Arsenal) 20 klubów
2002/2003     8 Manchester United Arsenal Newcastle United 25   Ruud van Nistelrooy (Manchester United) 20 klubów
2003/2004     3 Arsenal Chelsea Manchester United 30   Thierry Henry (Arsenal) 20 klubów
2004/2005     1 Chelsea Arsenal Manchester United 25   Thierry Henry (Arsenal) 20 klubów
2005/2006     2 Chelsea Manchester United Liverpool 27   Thierry Henry (Arsenal) 20 klubów
2006/2007     9 Manchester United Chelsea Liverpool 20   Didier Drogba (Chelsea) 20 klubów
2007/2008     10 Manchester United Chelsea Arsenal 31   Cristiano Ronaldo (Manchester United) 20 klubów
2008/2009     11 Manchester United Liverpool Chelsea 19   Nicolas Anelka (Chelsea) 20 klubów
2009/2010     3 Chelsea Manchester United Arsenal 29   Didier Drogba (Chelsea) 20 klubów
2010/2011     12 Manchester United Chelsea Manchester City 20   Dimityr Berbatow (Manchester United),
  Carlos Tévez (Manchester City)
20 klubów
2011/2012     1 Manchester City Manchester United Arsenal 30   Robin van Persie (Arsenal) 20 klubów
2012/2013     13 Manchester United Manchester City Chelsea 26   Robin van Persie (Manchester United) 20 klubów
2013/2014     2 Manchester City Liverpool Chelsea 31   Luis Suárez (Liverpool) 20 klubów
2014/2015     4 Chelsea Manchester City Arsenal 26   Sergio Agüero (Manchester City) 20 klubów
2015/2016     1 Leicester City Arsenal Tottenham Hotspur 25   Harry Kane (Tottenham Hotspur) 20 klubów
2016/2017     5 Chelsea Tottenham Hotspur Manchester City 29   Harry Kane (Tottenham Hotspur) 20 klubów
2017/2018     3 Manchester City Manchester United Tottenham Hotspur 32   Mohamed Salah (Liverpool) 20 klubów
2018/2019     4 Manchester City Liverpool Chelsea 22   Mohamed Salah (Liverpool),
  Sadio Mané (Liverpool),
  Pierre-Emerick Aubameyang (Arsenal)
20 klubów

StatystykiEdytuj

Najwięcej razy na podium Premier LeagueEdytuj

W dotychczasowej historii Premier League na podium oficjalnie stawało w sumie 13 drużyn. Liderem klasyfikacji jest Manchester United, który zdobył 13 tytułów mistrzowskich.

Lp. Klub Miejsca na podium Zwycięskie sezony
     
1. Manchester United 13 6 3 1992/93, 1993/94, 1995/96, 1996/97, 1998/99, 1999/00, 2000/01, 2002/03, 2006/07, 2007/08, 2008/09, 2010/11, 2012/13
2. Chelsea F.C. 5 4 4 2004/05, 2005/06, 2009/10, 2014/15, 2016/17
3. Manchester City 4 2 2 2011/12, 2013/14, 2017/18, 2018/19
4. Arsenal F.C. 3 6 4 1997/98, 2001/02, 2003/04
5. Blackburn Rovers 1 1 0 1994/95
6. Leicester City 1 0 0 2015/16
7. Liverpool F.C. 0 4 5
8. Newcastle United 0 2 2
9. Tottenham Hotspur 0 1 2
10. Aston Villa 0 1 0
11. Leeds United 0 0 1
Norwich City F.C. 0 0 1
Nottingham Forest F.C. 0 0 1

500+ występówEdytuj

Stan na 12.5.2019

Źródło: Strona Premier League.

Lp. Gracz Kluby Mecze Lata gry
1   Gareth Barry Aston Villa (365) , Manchester City (132), Everton (131) i West Bromwich Albion (25) 653 1998-2018
2   Ryan Giggs Manchester United 632 1992-2014
3   Frank Lampard West Ham United (148), Chelsea (429) i Manchester City (32) 609 1996-2015
4   David James Liverpool (214), Aston Villa (67), West Ham United (64), Manchester City (93) i Portsmouth (134) 573 1992-2010
5   Gary Speed Leeds United (143), Everton (58), Newcastle United (213) i Bolton Wanderers (121) 535 1992-2008
6   Emile Heskey Leicester City (124), Liverpool (150), Birmingham City (68), Wigan Athletic (82) i Aston Villa (92) 516 1995-2012
  James Milner Leeds United (48), Newcastle United (94), Aston Villa (100), Manchester City (147) i Liverpool (127) 516 2002-
8   Mark Schwarzer Middlesbrough (332), Fulham (172), Chelsea (4) i Leicester City (6) 514 1997-2015
9   Jamie Carragher Liverpool 508 1997-2013
10   Phil Neville Manchester United (263) i Everton (242) 505 1995-2013
11   Rio Ferdinand West Ham United (127), Leeds United (54), Manchester United (312) i Queens Park Rangers (11) 504 1996-2015
  Steven Gerrard Liverpool 504 1998-2015
13   Sol Campbell Tottenham Hotspur (255), Arsenal (135), Portsmouth (95) i Newcastle United (7) 503 1992-2011
Pogrubioną czcionką zaznaczono graczy nadal występujących w Premier League

100+ bramek w Premier LeagueEdytuj

Stan na 12.5.2019

Źródło: Strona Premier League

100 goli w Premier League
Lp Gracz Kluby Gole
1   Alan Shearer Blackburn Rovers (112), Newcastle United (148) 260
2   Wayne Rooney Everton (25) i Manchester United (183) 208
3   Andrew Cole Newcastle United (43), Manchester United (93), Blackburn Rovers (27), Fulham (12), Manchester City (9), Portsmouth (3) 187
4   Frank Lampard West Ham United (24), Chelsea (147), Manchester City (6) 177
5   Thierry Henry Arsenal 175
6   Sergio Agüero Manchester City 164
7   Robbie Fowler Liverpool (128), Leeds United (14), Manchester City (21) 163
8   Jermain Defoe West Ham United (18), Portsmouth (15), Tottenham Hotspur (91), Sunderland (34), Bournemouth (4) 162
9   Michael Owen Liverpool (118), Newcastle United (26), Manchester United (5), Stoke City (1) 150
10   Les Ferdinand Q.P.R. (60), Newcastle United (41), Tottenham Hotspur (33), West Ham United (2), Leicester City (12), Bolton Wanderers (1) 149
11   Teddy Sheringham Tottenham Hotspur (98), Manchester United (31), Portsmouth (9), West Ham United (8) 146
12   Robin van Persie Arsenal (96), Manchester United (48) 144
13   Jimmy Floyd Hasselbaink Leeds United (34), Chelsea (69), Middlesbrough (22) i Charlton Athletic (2) 127
14   Robbie Keane Coventry City (12), Leeds United (13), Tottenham Hotspur (91), Liverpool (5), West Ham United (2), Aston Villa (3) 126
16   Harry Kane Tottenham Hotspur 125
  Nicolas Anelka Arsenal (23), Liverpool (4), Manchester City (37), Bolton Wanderers (21), Chelsea (38), West Bromwich Albion (2) 125
17   Dwight Yorke Aston Villa (60), Manchester United (48), Blackburn Rovers (12), Birmingham City (2), Sunderland (1) 123
18   Steven Gerrard Liverpool 120
19   Ian Wright Arsenal (104), West Ham United (9) 113
  Romelu Lukaku West Bromwich Albion (17) , Everton (68) i Manchester United (28) 113
21   Dion Dublin Manchester United (2), Coventry (61), Aston Villa (48) 111
22   Emile Heskey Leicester City (33), Liverpool (39), Birmingham City (14), Wigan Athletic (15), Aston Villa (9) 110
23   Ryan Giggs Manchester United 109
24   Peter Crouch Aston Villa (6), Southampton (12), Liverpool (22), Portsmouth (11), Tottenham Hotspur (12), Stoke City (45) 108
25   Paul Scholes Manchester United 107
26   Darren Bent Ipswich Town (1), Charlton Athletic (31), Tottenham Hotspur (18), Sunderland (32), Aston Villa (21), Fulham (3) 106
27   Didier Drogba Chelsea 104
28   Matthew Le Tissier Southampton 100
Pogrubioną czcionką zaznaczono graczy nadal występujących w Premier League

Najwięcej asystEdytuj

Stan na 12.5.2019

Źródło: Strona Premier League

Lp Gracz Kluby Asysty
1   Ryan Giggs Manchester United 162
2   Cesc Fàbregas Arsenal (70), Chelsea (41) 111
3   Wayne Rooney Everton (12), Manchester United (91) 103
4   Frank Lampard West Ham United (8), Chelsea (93), Manchester City (1) 102
5   Dennis Bergkamp Arsenal 94
6   Steven Gerrard Liverpool 92
7   David Silva Manchester City 83
8   James Milner Newcastle United (8), Aston Villa (28), Manchester City (25), Liverpool (21) 82
9   David Beckham Manchester United 80
10   Teddy Sheringham Tottenham Hotspur (44), Manchester United (25), Portsmouth (4), West Ham United (3) 76
Pogrubioną czcionką zaznaczono graczy nadal występujących w Premier League

Najwięcej czystych kontEdytuj

Stan na 23.05.2019

Źródło: Strona Premier League

Lp Gracz Kluby Czyste konta
1   Petr Čech Chelsea (162), Arsenal (40) 202
2   David James Liverpool (72), Aston Villa (20), West Ham United (18), Manchester City (20), Portsmouth (39), 169
3   Mark Schwarzer Middlesbrough (92), Fulham (56), Chelsea (2), Leicester City (1) 151
4   David Seaman Arsenal (137), Manchester City (3) 140
5   Nigel Martyn Crystal Palace (25), Leeds United (82), Everton (30) 137
6   Pepe Reina Liverpool 134
7   Edwin van der Sar Fulham (42), Manchester United (90) 132
  Tim Howard Manchester United (16), Everton (116) 132
  Brad Friedel Liverpool (6), Blackburn Rovers (77), Aston Villa (35), Tottenham Hotspur (14), 132
10   Peter Schmeichel Manchester United (112), Aston Villa (7), Manchester City (9) 128
Pogrubioną czcionką zaznaczono graczy nadal występujących w Premier League

UczestnicyEdytuj

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Podsumowanie - Premiership - Anglia - Wyniki, mecze, tabele i aktualności - Soccerway, pl.soccerway.com [dostęp 2017-11-26] (pol.).
  2. Campbell, Dennis: United (versus Liverpool) Nations (ang.). The Observer, 06.01.2002. [dostęp 26.08.2009].
  3. Premier League revenues near £2bn (ang.). BBC News, 4.06.2009. [dostęp 26.08.2009].
  4. 1985: English teams banned after Heysel (ang.). BBC Archive. [dostęp 26.08.2009].
  5. a b c A History of The Premier League (ang.). Premier League. [dostęp 27.08.2009].
  6. The Taylor Report (ang.). Footballnetwork. [dostęp 27.08.2009].
  7. Crawford, Gary: Fact Sheet 8: British Football on Television (ang.). University of Leicester Centre for the Sociology of Sport. [dostęp 27.08.2009].
  8. The History Of The Football League (ang.). Football League. [dostęp 27.08.2009].
  9. In the matter of an agreement between the Football Association Premier League Limited and the Football Association Limited and the Football League Limited and their respective member clubs (ang.). HM Courts Service, 2006. [dostęp 27.08.2009].
  10. Fifa wants 18-team Premier League (ang.). BBC Sport, 08.06.2006. [dostęp 27.08.2009].
  11. Premier League and Barclays Announce Competition Name Change (ang.). Premier League, 14.05.2007. [dostęp 27.08.2009].
  12. Barclays secures Premier League Global title sponsorship. Barclays, 27 września 2006. [dostęp 2 grudnia 2007].

BibliografiaEdytuj