Ścięcie (kara)

metoda zadawania śmierci poprzez oddzielenie głowy od reszty ciała
(Przekierowano z Dekapitacja)

Ścięcie (dekapitacja) – metoda wykonywania kary śmierci poprzez oddzielenie głowy od reszty ciała. Ścięcia dokonuje się zazwyczaj za pomocą broni białej (np. toporem, mieczem, maczetą) lub za pomocą specjalnych urządzeń (np. na gilotynie, pregilotynie).

Ścięcie Cyriaka Rzymianina. Obraz Bartholomäusa Bruyna z ok. 1532 r.

W porównaniu do innych metod uśmiercania dekapitacja jest stosunkowo łagodna – ofiara, jeśli wyrok został wykonany poprawnie, ginie praktycznie nie czując bólu. Prawdopodobnie głowa po ścięciu przez 2-3 sekundy zachowuje świadomość; naukowcy obliczyli także, że we krwi znajdującej się w głowie znajduje się dostatecznie dużo tlenu, aby podtrzymywać metabolizm przez około 7 sekund. Śmierć mózgu z powodu niedotlenienia następuje prawdopodobnie około 60 sekund po egzekucji.[potrzebny przypis] Chcąc zbadać to zjawisko, skazany na ścięcie Antoine Lavoisier umówił się ze swoim asystentem w celu przeprowadzenia eksperymentu - po wykonaniu wyroku będzie próbował mrugać oczami tak długo jak to możliwe. Według relacji asystenta Lavoisier mrugał po ścięciu przez 15-20 sekund.

Dekapitacje w historii edytuj

Ameryka edytuj

Nie odnotowano żadnego przypadku legalnych egzekucji przez dekapitację na terenie USA, choć gilotyna stosowana była m.in. w dawnej francuskiej Luizjanie. Po wielkim powstaniu w drugiej dekadzie XIX wieku wielu Murzynów zostało straconych, także przez ścięcie, ale nie były to sądowe egzekucje.

Przez pewien czas w Gwatemali w XIX wieku stosowano ścięcie maczetą.

Azja edytuj

 
Australijski komandos sierżant Leonard Siffleet moment przed ścięciem przez Japończyka Yasuno Chikao w Aitape, Nowa Gwinea, 24 października 1943.

W dawnych Chinach, aż do czasu rewolucji komunistycznej, najbardziej rozpowszechnioną metodą wykonywania najwyższego wymiaru kary było ścięcie (mieczem, choć i zdarzało się, że na gilotynie). Ścięcie było karą w tym kraju hańbiącą, ponieważ wierzono, iż komu odcięto głowę, tego dusza się tułała po świecie i nie dostawała się do krainy umarłych.

W Japonii stosowano tę metodę do końca XIX wieku, kiedy zastąpiono je powieszeniem. Były odnotowane przypadki egzekucji jeńców przez ścięcie nawet w czasie II wojny światowej.

Ścięcie głowy było najpowszechniejszą metodą egzekucji w starożytnym Bliskim Wschodzie i została przejęta przez szariat. Dziś jedynym krajem na świecie, gdzie regularnie przeprowadza się ścięcia jest Arabia Saudyjska. Kara ta wymierzana jest w Arabii Saudyjskiej za zabójstwo, gwałt oraz handel narkotykami. Wyrok śmierci przez ścięcie wykonano w roku 2003 także w Iranie, jednakże był to pierwszy przypadek od bardzo wielu lat. Dekapitację przeprowadzają również członkowie al-Kaidy i Państwa Islamskiego.

Europa edytuj

Ścięcie jako metoda wykonywania kary śmierci było stosowane od tysiącleci. Dawniej stosowano ją prawdopodobnie we wszystkich krajach Europy.

Wielka Brytania edytuj

Do czasów inwazji normańskiej jedyną metodą egzekucji w Anglii było powieszenie. Wilhelm Zdobywca wprowadził też ścięcie. Ostatnia egzekucja przez ścięcie (toporem, choć np. Anna Boleyn została zgładzona mieczem) odbyła się w Tower of London w roku 1747.

Francja edytuj

Ścięcie mieczem bądź toporem dla różnych klas społecznych stosowano do roku 1792, kiedy to wprowadzono gilotynę, która była stosowana aż do 1977. Formalnie najwyższy wymiar kary zniesiono w roku 1981.

Gilotyna funkcjonowała też w Belgii, Szwecji, Grecji, Wietnamie, innych koloniach francuskich, niektórych landach Niemiec i na Grenlandii.

Zobacz: Kara śmierci we Francji

Kraje skandynawskie edytuj

W krajach skandynawskich najbardziej rozpowszechnioną metodą było ścięcie toporem. Ostatnią taką egzekucję wykonano w Norwegii w roku 1876, Danii w 1892, Finlandii w 1825, zaś Szwecji w 1903 (wtedy topór zastąpiła gilotyna, używana do roku 1910).

Zobacz: Kara śmierci w Danii

Niemcy edytuj

W roku 1871 w zjednoczonej Rzeszy ustanowiono, że wszystkie egzekucje mają się odbywać przez ścięcie. Wykonywano je toporem (Prusy) lub na gilotynie (Bawaria, Saksonia, Wirtembergia, miasta hanzeatyckie itd.). Ścięcia wykonywano publicznie[1]. Ostatnie ścięcie toporem wykonano w roku 1938. Od tej pory, dekretem Hitlera, obowiązywała gilotyna i szubienica. Ostatnie ścięcie na gilotynie w RFN wykonano w roku 1949 (dwa lata później zniesiono ostatecznie karę śmierci), a w NRD w 1966.

Zobacz: Kara śmierci w Niemczech

Słynne osoby poddane dekapitacji edytuj

Z tym tematem związana jest kategoria: Straceni przez dekapitację.
 
Ścięcie 11. Lorda Lovat, 1747

Męczennicy edytuj

 
Śmierć Św. Wojciecha, fragment Drzwi Gnieźnieńskich około 1170 roku
 
Ścięcie Św. Jakuba, obrazek z kroniki Norymbergi 1493

Chiny edytuj

Wyspy Brytyjskie edytuj

 
Zgładzenie króla Karola I

Rewolucja francuska edytuj

 
Stracenie króla Ludwika XVI, 21 stycznia 1793
 
Ścięcie królowej Marii Antoniny na Placu Rewolucji, 16 października 1793; obraz z epoki

Porewolucyjna Francja edytuj

Włochy edytuj

Republika Weimarska edytuj

Polska edytuj

III Rzesza edytuj

Pakistan edytuj

Zobacz też edytuj

Przypisy edytuj

  1. Ścięcie kobiety w Poznaniu. „Nowości Illustrowane”. Nr 32, s. 3, 5 sierpnia 1905. 

Bibliografia edytuj

  • W. Maisel: Archeologia prawna Europy. Poznań, 1982.
  • W. Maisel: Archeologia prawna Polski. Poznań, 1982.
  • Sz. Wrzesiński: Krwawa profesja. Rzecz o katach i ich ofiarach. Kraków, 2006.
  • H. Zaremska: Niegodne rzemiosło. Kat w społeczeństwie Polski XIV-XVI wieku. Warszawa, 1986.