Lista światowego dziedzictwa UNESCO w Turcji

lista w projekcie Wikimedia

Lista światowego dziedzictwa UNESCO w Turcji – lista miejsc w Turcji wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO, ustanowionej na mocy Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego, przyjętej przez UNESCO na 17. sesji w Paryżu 16 listopada 1972[1] i ratyfikowanej przez Turcję 16 marca 1983 roku[2].

Obecnie (stan w 2019 roku) na liście znajdują się 18 obiektów: 16 dziedzictwa kulturowego i 2 o charakterze kulturowo–przyrodniczym[2].

Na tureckiej liście informacyjnej UNESCO – liście obiektów, które Turcja zamierza rozpatrzyć do zgłoszenia do wpisu na listę światowego dziedzictwa, znajdują się 78 obiekty (stan w roku 2019)[2].

Obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCOEdytuj

Poniższa tabela przedstawia tureckie obiekty na liście światowego dziedzictwa UNESCO:

Nr ref. – numer referencyjny UNESCO;
Obiekt – polskie tłumaczenie nazwy wpisu na liście wraz z jej angielskim oryginałem[2];
Położenie – miasto, region; współrzędne geograficzne;
Typ – klasyfikacja według Komitetu Światowego Dziedzictwa[3]:
  • kulturowe (K),
  • przyrodnicze (P),
  • kulturowo–przyrodnicze (K,P);
Rok wpisu – rok wpisu na listę;
Opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.
Nr ref. Obiekt Zdjęcie Położenie Typ Rok Opis
356 Zabytkowe dzielnice Stambułu
Historic Areas of Istanbul
  TrStambuł
41°00′00″N 29°00′00″E/41,000000 29,000000
KTr
(i)(ii)(iii)(iv)
1985 Stambuł z uwagi na swoje położenie geograficzne i ponad dwutysięczną historię ma wiele unikalnych zabytków, m.in. meczet Sulejmana, Błękitny Meczet, pałac Topkapı, Hagia Sophia, kościół Chora czy pozostałości murów Konstantynopola[4].
357 Park Narodowy Göreme i zabytki skalne w Kapadocji
Göreme National Park and the Rock Sites of Cappadocia
  TrNevşehir
38°40′00″N 34°51′00″E/38,666667 34,850000
K, PTr
(i)(iii)(v)(vii)
1985 W dolinie Göreme, której skały trawi erozja, znajdują się wykute w skale sanktuaria – unikalne świadectwo sztuki bizantyjskiej z okresu post-ikonoklastycznego, a także wydrążone w skale całe miasta i wioski – pozostałości tradycyjnego osadnictwa od IV w.[5]
358 Wielki meczet i szpital Divriği
Great Mosque and Hospital of Divriği
  TrDivriği, Sivas
39°22′16,5″N 38°07′18,3″E/39,371250 38,121750
KTr
(i)(iv)
1985 Meczet i kompleks szpitalny założone w latach 1228–29[6]. Meczet miał pojedynczą salę modlitw i był przekryty dwiema kopułami[6]. Architektura meczetu charakteryzuje się wymyślną techniką konstrukcji sklepień i pomysłową dekoracją rzeźbiarską – zwłaszcza na trzech portalach, w kontraście do surowych ścian wewnętrznych[6].
377 Hattusa
Hattusha: the Hittite Capital
  TrÇorum
40°00′50,0″N 34°37′14,0″E/40,013889 34,620560
KTr
(i)(ii)(iii)(iv)
1986 Hattusa – dawna stolica państwa Hetytów, współcześnie stanowisko archeologiczne z pozostałościami (świątyń, rezydencji królewskich i fortyfikacji, ruinami bram miejskich: Bramy Lwów i Bramy Królewskiej oraz zespołem skalnym Yazilikaya[7].
448 Nemrut
Nemrut Dağ
  TrAdıyaman
37°58′54,0″N 38°44′28,0″E/37,981667 38,741111
KTr
(i)(iii)(iv)
1987 Kompleks świątynno-sepulkralny (hierotezjon) wzniesiony na górze Nemrut przez króla Kommageny Antiocha I Theosa Dikajosa Epifanesa Filoromajosa Filhellena (69–34 p.n.e.) – świadectwo jednego z największych przedsięwzięć budowlanych epoki hellenistycznej[8].
484 Ksantos-Letoon
Xanthos-Letoon
 
 
TrAntalya
Muğla
36°20′06″N 29°19′13″E/36,335000 29,320278
KTr
(ii)(iii)
1988 Ksantos – starożytna stolica Licji, rozbudowana w okresie hellenistyczno-rzymskim, obecnie stanowisko archeologiczne[9]. Do dziś zachowały się pozostałości grobowców filarowych z cellą i sarkofagiem na szczycie, na monolitowych słupach, bogato zdobione reliefami, pochodzące z V–II wieku p.n.e.[9] Letoon – starożytne sanktuarium i wyrocznia, najważniejsze miejsce kultu religijnego w Licji, sanktuarium związkowe Federacji Licyjskiej, obecnie stanowisko archeologiczne, z pozostałościami świątyń Latony, Artemidy i Apollona[9].
485 Hierapolis-Pamukkale
Hierapolis-Pamukkale
 
 
TrDenizli
37°55′26,8″N 29°07′29,2″E/37,924111 29,124778
K,PTr
(iii)(iv)(vii)
1988 Pamukkale – gorące źródła wody bogatej w związki wapnia i dwutlenek węgla, z której po ochłodzeniu na powierzchni, wytrąca się węglan wapnia, tworząc unikalny krajobraz z lasów mineralnych, skamieniałych wodospadów oraz rozległych, piętrowych tarasów[10]. Hierapolis – starożytne uzdrowisko położone na zboczu góry Cökelez, powyżej wapiennych tarasów Pamukkale, założone ok. II w. p.n.e. przez królów Pergamonu z dynastii Attalidów[10]. Współcześnie zachowały się tu ruiny urządzeń termalnych, świątyń i innych zabudowań greckich[10].
614 Miasto Safranbolu
City of Safranbolu
  TrKarabük
41°14′57,8″N 32°40′59,5″E/41,249389 32,683194
KTr
(ii)(iv)(v)
1994 Główny ośrodek na szlaku handlowym między Wschodem i Zachodem od XIII w. do początku XX w., z wieloma zabytkami z okresu największej świetności miasta, m.in. Starym Meczetem, łaźniami i medresą Sulejmana Paszy (1316–1357) z XIV w.[11]
849 Troja – stanowisko archeologiczne
Archaeological Site of Troy
  TrÇanakkale
39°57′27,0″N 26°14′20,0″E/39,957500 26,238889
KTr
(ii)(iii)(vi)
1998 Starożytne miasto, znane z wojny, opisanej w starogreckim poemacie epickim Iliada przypisywanemu Homerowi[12]. Obecnie stanowisko archeologiczne, odkryte w 1870 roku przez Heinricha Schliemanna (1822–1890)[12]. Pozostałości Troi stanowią najbardziej znaczące świadectwo pierwszych kontaktów między cywilizacjami Anatolii i basenu Morza Śródziemnego[12].
1366 Zespół zabytkowy z meczetem Selimiye w Edirne
Selimiye Mosque and its Social Complex
  TrEdirne
Edirne
41°40′41″N 26°33′34″E/41,678056 26,559444
KTr
(i)(iv)
2011 Zespół budowli külliye w Edirne (pierwszej stolicy Imperium Osmańskiego), wzniesiony dla sułtana Selima II w latach 1569–1575 przez tureckiego architekta Sinana obejmujący m.in. meczet, dwie medresy (szkoła koraniczna i szkoła prawnicza) oraz halę targową[13].
1405 Çatalhöyük
Neolithic Site of Çatalhöyük
  TrKonya
Konya
37°39′59,4″N 32°49′31,7″E/37,666500 32,825472
KTr
(iii)(iv)
2012 Pozostałości osady neolitycznej, stanowisko archeologiczne obejmujące dwa kopce: wschodni kopiec z osiemnastoma warstwami zawierającymi ślady działalności człowieka z epoki neolitu, z okresu 7400–6200 p.n.e., m.in. malowidła, płaskorzeźby, rzeźby oraz inne obiekty artystyczne lub o charakterze symbolicznym; oraz kopiec zachodni ze śladami działalności człowieka z okresu 6200-5200 p.n.e. Znajdują się tu pozostałości unikalnych osad bez ulic, złożonych ze skupisk domostw przylegających do siebie tylnymi ścianami, do których wejścia prowadziły przez dach[14].
1452 Bursa i Cumalıkızık: narodziny Imperium Osmańskiego
Bursa and Cumalıkızık: the Birth of the Ottoman Empire
 
 
TrBursa
Bursa
40°11′00″N 29°04′00″E/40,183333 29,066667
40°10′36″N 29°10′20″E/40,176667 29,172222
KTr
(i)(ii)(iv)(vi)
2014 Osiem miejsc na terenie miasta Bursy i pobliskiej wioski Cumalıkızık, które są świadectwem rozwoju systemu miejskiego i wiejskiego stanowiącego podstawę Imperium Osmańskiego, m.in. handlowe dzielnice chanów, kompleksy külliye z meczetami, szkołami religijnymi, publicznymi łaźniami i kuchnią dla ubogich, a także grobowiec Orchana, założyciela dynastii osmańskiej[15].
1457 Krajobraz kulturowy – świadectwo różnych epok w Pergamonie
Pergamon and its Multi-Layered Cultural Landscape
  TrIzmir
39°08′00″N 27°11′00″E/39,133333 27,183333
KTr
(i)(ii)(iii)(iv)(vi)
2014 Dawna stolica starożytnego państwa pergamońskiego, współcześnie stanowisko archeologiczne z pozostałościami akropolu – centrum władzy Attalidów i głównego ośrodka życia intelektualnego w świecie starożytnym[16]. Znajdują się tu ruiny monumentalnych świątyń, teatrów, propylei, gimnazjonu oraz Biblioteki Pergamońskiej[16]. Ponadto znajduje się tu wiele zabytków z czasów rzymskich, bizantyjskich i osmańskich[16]. Wielki Ołtarz Zeusa, stojący pośrodku dziedzińca na drugim tarasie pergameńskiego akropolu, znajduje się obecnie w Muzeum Pergamońskim w Berlinie[17].
1488 Cytadela w Diyarbakır i ogrody Hevsel – krajobraz kulturowy
Diyarbakır Fortress and Hevsel Gardens Cultural Landscape
 
 
TrDiyarbakır
37°54′11,2″N 40°14′21,5″E/37,903100 40,239308
37°54′39,1″N 40°13′38,2″E/37,910861 40,227278
KTr
(iv)
2015 Kilka obiektów na terenie miasta Diyarbakır: cytadela wraz z murami obronnymi o długości 5,8 km z licznymi wieżami, bramami, przyporami i 63 inskrypcjami, ogrody Hevsel położone u stóp cytadeli nad rzeką Tygrys, źródło Anzele i most o dziesięciu przęsłach[18].
1018 Efez
Ephesus
  TrIzmir
37°56′23,0″N 27°20′55,0″E/37,939719 27,348611
KTr
(iii)(iv)(vi)
2015 Starożytne miasto, ośrodek cywilizacji helleńskiej i rzymskiej, obecnie stanowisko archeologiczne z pozostałościami monumentalnych budowli z okresu Cesarstwa Rzymskiego m.in. Biblioteki Celsusa i teatru[19]. W Efezie znajdowała się również Świątynia Artemidy w Efezie, uznawana za jeden z siedmiu cudów świata, po której nie zostało jednak wiele śladów[19].
1518 Stanowisko archeologiczne Ani
Archaeological Site of Ani
  TrKars
40°30′27″N 43°34′22″E/40,507500 43,572778
KTr
(ii)(iii)(iv)
2016 Miasto przy granicy Turcji z Armenią, dawna stolica Ani (państwo) – królestwa Bagratydów, przeżywające swój rozkwit w X–XI w., kiedy kontrolowało handel na jednym z odcinków Jedwabnego szlaku. Upadło po inwazji Mongołów i potężnym trzęsieniu ziemi w 1319 roku. Współcześnie stanowisko archeologiczne z pozostałościami zabudowy średniowiecznej, będącej świadectwem ewolucji architektury epoki w okresie od VII do XIII w.[20]
1519 Afrodyzja
Aphrodisias
  TrAydın
37°42′30″N 28°43′25″E/37,708333 28,723611
KTr
(ii)(iii)(iv)(vi)
2017 Starożytne miasto w Karii z III w. p.n.e., lokalny ośrodek kultu bogini-matki utożsamianej przez starożytnych Greków z Afrodytą. Współcześnie stanowisko archeologiczne z pozostałościami świątyni Afrodyty, buleuterionu, sebastejonu, odeonu, stadionu, itd.[21] Wpis obejmuje także kamieniołomy marmuru na północny wschód od miasta[21].
1572 Göbekli Tepe
The Archaeological Site of Göbeklitepe
  TrŞanlıurfa
37°13′23,7″N 38°55′20,5″E/37,223242 38,922364
KTr
(i)(ii)(iv)
2018 Stanowisko archeologiczne kryjące pozostałości prehistorycznego sanktuarium z neolitu[22].

Obiekty na tureckiej Liście Informacyjnej UNESCOEdytuj

 
Medresy Seldżuków
Medresy Seldżuków
Medresy Seldżuków
Medresy Seldżuków
Medresy Seldżuków
Obiekty wpisane na turecką Listę Informacyjną UNESCO

Poniższa tabela przedstawia obiekty na tureckiej Liście Informacyjnej UNESCO:

Nr ref. – numer referencyjny UNESCO;
Obiekt – polskie nazwa obiektu wraz z jej angielskim oryginałem na tureckiej Liście Informacyjnej[2];
Położenie – miasto, region; współrzędne geograficzne;
Typ – klasyfikacja według zgłoszenia[3]:
  • kulturowe (K),
  • przyrodnicze (P),
  • kulturowo–przyrodnicze (K,P);
Rok wpisu – rok wpisu na Listę Informacyjną;
Opis – krótki opis obiektu wraz z informacjami o jego zagrożeniu.
Nr ref. Obiekt Zdjęcie Położenie Typ Rok Opis
666 Jaskinia Karain
Karain Cave
  TrAntalya
37°04′40″N 30°34′15″E/37,077778 30,570833
KTr
(iii)(vi)
1994 Jaskinia w skale wapiennej, z licznymi stalaktytami i stalagmitami, w której znaleziono ślady bytności ludzi z okresu paleolitu[23]. Na zewnątrz jaskini znajdują się nisze z inskrypcjami w języku greckim[23].
1397 Monaster Sumela
Sümela Monastery (The Monastery of Virgin Mary)
  TrTrabzon
40°41′24″N 39°39′30″E/40,690000 39,658333
KTr
(i)(iii)
2000 Kompleks klasztorny wzniesiony na skałach Doliny Altmdere w Górach Pontyjskich[24]. Budowa kompleksu rozpoczęła się w 385 roku i a ostatnie prace przeprowadzono w XIX w.[24] Klasztor przeżywał swoje największe lata rozkwitu za panowania Aleksego III Komnena (1338–1390) i Michała Wielkiego Komnena (1284–1349)[24]. Monaster został splądrowany i spalony przez wojska bizantyjskie w 650 roku, a później odbudowany przez Komnenów[24].
1398 Klasztor Alahan
Alahan Monastery
  TrMersin
36°47′29″N 33°21′13″E/36,791389 33,353611
KTr
(i)(iii)(iv)
2000 Ruiny wczesnośredniowiecznego kompleksu klasztornego[25].
1399 Kościół św. Mikołaja w Mirze
St. Nicholas Church
  TrAntalya
36°14′41,4″N 29°59′07,3″E/36,244822 29,985347
KTr
(i)(iii)(iv)
2000 Kościół z IV w. w Mirze poświęcony Mikołajowi z Miry[26].
1400 Harran i Şanlıurfa
Harran and Sanliurfa
 
 
TrŞanlıurfa
36°51′52,5″N 39°01′52,2″E/36,864583 39,031167
37°09′30″N 38°47′30″E/37,158333 38,791667
KTr
(i)(ii)(iii)(iv)
2000 Şanlıurfa znana jest jako „miasto proroków”; mieli żyć tu Abraham, Hiob, Jetro i święty Jerzy[27]. W mieście znajduje się wiele zabytków o charakterze religijnym[27]. Harran, wzmiankowane w Biblii i w tekstach z Mari z XVIII w. p.n.e., było ważnym ośrodkiem cywilizacji starożytnej – współcześnie zachowały się jedynie ruiny miasta z charakterystycznymi, stożkowatymi domami z gliny przypominającymi kształtem ule[27].
1401 Grobowce w Ahlacie, cytadeli z okresu Urartu i Imperium Osmańskiego
The Tombstones of Ahlat the Urartian and Ottoman citadel
  TrBitlis
38°45′10″N 42°29′40″E/38,752778 42,494444
KTr
(i)(iii)
2000 Grobowce z XII–XV w. – świadectwo ewolucji islamskiej tradycji funeralnej[28].
1403 Karawanseraje z okresu Seldżukidów pomiędzy Denizli a Doğubayazıt
Seljuk Caravanserais on the route from Denizli to Dogubeyazit
  Tr KTr
(ii)(iii)(iv)
2000 Pomiędzy Denizli a Doğubayazıt znajdowało się ok. 40 karawanserajów wzniesionych dla podróżnych za panowania Seldżukidów, z czego 10 zachowało się do XXI w.[29]
1404 Konya – dawna stolica Sułtanatu Seldżuków
Konya-A capital of Seljuk Civilization
  TrKonya
37°52′00″N 32°29′00″E/37,866667 32,483333
KTr
(i)(ii)(iv)
2000 Konya była stolicą Sułtanatu Seldżuków w XII–XIII w.[30] W mieście zachowało się wiele budynków w charakterystycznym stylu architektury kamiennej Seldżuków, m.in. Meczet Alladyna czy medrasa Sircali[30].
1405 Alanya
Alanya
  TrAntalya
36°32′50,0″N 31°59′41,5″E/36,547222 31,994850
KTr
(iii)(iv)
2000 Miasto z wieloma zabytkami architektury średniowiecznej, m.in. twierdzą seldżucką i XIII–wieczną Czerwoną Wieżą[31].
1406 Krajobraz kulturowy Mardinu
Mardin Cultural Landscape
  TrMardin
37°19′00″N 40°44′16″E/37,316667 40,737778
KTr
(ii)(iii)(iv)
2000 Średniowieczne miasto na zboczach wzgórza, na którego szczycie znajduje się twierdza[32]. W mieście zachowało się wiele zabytków średniowiecznej architektury kamiennej, m.in. kompleks klasztorny Deyrulzafaran[32].
1409 Kościół św. Pawła i studnia św. Pawła wraz z historyczną dzielnicą w Tarsie
St.Paul Church, St.Paul’s Well and surrounding historic quarters
  TrMersin
36°54′51″N 34°53′52″E/36,914167 34,897778
KTr
(ii)(iii)(iv)
2000 Kościół św. Pawła i studnia św. Pawła w Tarsie – rodzinnym mieście św. Pawła[33].
1410 Pałac Ishaka Paszy
Ishak Pasha Palace
  TrAğrı
39°31′14″N 44°07′44″E/39,520556 44,128889
KTr
(i)(iii)(iv)
2000 Pałac znajduje się na jedwabnym szlaku a jego architektura charakteryzuje się wieloma stylami: seldżuckim, osmańskim i perskim[34].
1411 Kekova
Kekova
  TrAntalya
36°11′00″N 29°53′00″E/36,183333 29,883333
K,PTr
2000 Region z wieloma wyspami, zatokami i częściowo zatopionym starożytnym miastem[35].
1412 Park Narodowy Güllük Dagi-Termessos
Güllük Dagi-Termessos National Park
  TrAntalya
36°58′57″N 30°27′53″E/36,982500 30,464722
K,PTr
2000 Na terenie Parku Narodowego Güllük Dagi na wysokości 1050 m n.p.m. znajduje się starożytne miasto Termessos wspominane w starogreckim poemacie epickim Iliada przypisywanemu Homerowi[36]. Do dziś zachowały się pozostałości murów obronnych, teatru, gimnazjonu, agory, odeonu, grobowców, cystern itd. W granicach parku występują kozioł śnieżny, daniel zwyczajny i orzeł przedni[36].
5408 Starożytne miasta cywilizacji liceńskiej
Ancient Cities of Lycian Civilization
  TrAntalya
Muğla
KTr
(iii)(iv)
2009 Pozostałości cywilizacji liceńskiej, m.in. gmach parlamentu w Patarze, grobowce z inskrypcjami, twierdze, świątynie, domy itd.[37]
5409 Sagalassos
Archaeological Site of Sagalassos
  TrBurdur
37°40′41″N 30°31′10″E/37,678056 30,519444
KTr
(ii)(iii)
2009 Starożytne miasto – „pierwsze miasto Pizydii”, wyludniło się wskutek epidemii w VI w. i najazdów Arabów w VII w.; współcześnie stanowisko archeologiczne z pozostałościami klasycznych budowli[38].
5411 Perge
Archaeological Site of Perge
  TrAntalya
36°57′39″N 30°51′12″E/36,960833 30,853333
KTr
(ii)
2009 Ruiny starożytnego miasta Pamfilii z pozostałościami zabudowy z późnego okresu klasycznego[39]
5611 Meczet Eşrefoğlu
Esrefoglu Mosque
  TrBeyşehir
Konya
37°40′59,5″N 31°43′10,9″E/37,683200 31,719700
KTr
(ii)
2009 Meczet Eşrefoğlu nad brzegiem jeziora w Beyşehir wzniesiony został w 1299 roku w tradycji Seldżukidów[40].
5613 Kościół św. Piotra w Hatay
Hatay, St. Pierre Church
  TrHatay
36°12′31,9″N 36°10′43,5″E/36,208864 36,178764
KTr
(iii)(vi)
2011 Kościół z I w. koło Antiochii, wykuty w skale w miejscu gdzie św. Piotr miał wygłaszać po raz pierwszy kazania[41].
5724 Aizanoi
Aizanoi Antique City
  TrKütahya
39°12′00″N 29°37′00″E/39,200000 29,616667
KTr
(ii)(iv)
2012 Starożytne miasto odkryte w 1824 roku z pozostałościami m.in. świątyni Zeusa i jednej z pierwszej na świecie giełdy[42].
5726 Zeugma
Archeological Site of Zeugma
  TrGaziantep
37°03′31″N 37°51′57″E/37,058611 37,865833
KTr
(ii)(iii)(iv)
2012 Antyczne miasto na pograniczu Azji Mniejszej, Syrii i Mezopotamii, nazwane „Seleucją” na cześć jej założyciela Seleukosa I Nikatora[43]. Współcześnie stanowisko archeologiczne z pozostałościami greckiej i rzymskiej agory, stadionu, teatru, łaźni, budynków administracyjnych rzymskich legionów, murów obronnych i nekropoli[43].
5727 Gordion
Gordion
  TrAnkara
39°39′18″N 31°59′39″E/39,655000 31,994167
KTr
(iii)(iv)(vi)
2012 Starożytne miasto, stolica Frygii – współcześnie stanowisko archeologiczne z pozostałościami cytadeli[44]. W pobliżu znajdują się liczne kurhany[44].
5728 Birgi
Historic Town of Birgi
TrIzmir
38°15′00″N 28°03′00″E/38,250000 28,050000
KTr
(ii)(iv)
2012 Starożytne miasto z zabytkami z okresu średniowiecza, m.in. z Wielkim Meczetem z XIV w. oraz z tradycyjną zabudową z XIX w.[45]
5729 Mauzoleum Hekatomnosa
Mausoleum and Sacred area of Hecatomnus
TrMuğla
37°18′00″N 27°46′00″E/37,300000 27,766667
KTr
(i)(iii)(iv)
2012 Mauzoleum datowane na IV w. p.n.e., wzniesione dla Hekatomnosa, władcy Karii, i jego rodziny[46].
5730 Beçin
Medieval City of Beçin
TrMuğla
37°16′30″N 27°47′21″E/37,275000 27,789167
KTr
(ii)
2012 Historyczne miasto z wieloma zabytkami z okresu średniowiecza, m.in. twierdzą[47].
5731 Niğde
Historical Monuments of Niğde
  TrNiğde
37°58′00″N 34°40′45″E/37,966667 34,679167
KTr
(ii)
2012 Miasto z wieloma zabytkami z okresu średniowiecza, m.in. cytadelą, Meczetem Alladyna, bazarem, fontanna Nalbantlara oraz wieloma kościołami ormiańskimi i greckimi[48].
5732 Kamieniołom i warsztat kamieniarski Yesemek
Yesemek Quarry and Sculpture Workshop
  TrGaziantep
36°53′35″N 36°44′40″E/36,893056 36,744444
KTr
(ii)(iii)
2012 Stanowisko archeologiczne z pozostałościami warsztatu kamieniarskiego z okresu Hetytów (900–800 p.n.e.), m.in. z pozostałościami rzeźb w różnych stadiach ich tworzenia[49].
5733 Odunpazarı
Odunpazari Historical Urban Site
  TrEskişehir
39°46′00″N 30°32′00″E/39,766667 30,533333
KTr
(iii)(vi)
2012 Historyczna dzielnica Odunpazarı z zabytkami z okresu Seldżukidów, Imperium Osmańskiego i czasów Republiki Tureckiej, m.in. Meczetem Alladyna (1271), XIII–wiecznym Meczetem Haci Hasan, kompleksem meczetu Kursunlu (1525), XIII–wiecznym Meczetem Haci Hasan oraz wieloma konakami[50].
5734 Zamek Mamure
Mamure Castle
  TrAnamur
Mersin
36°04′51″N 32°53′40″E/36,080833 32,894444
KTr
(iv)(v)
2012 Jeden z największych zamków Turcji, prawdopodobnie początki zamku sięgają czasów Rzymian (III–IV w.); zamek był później rozbudowywany w okresie Bizancjum i wypraw krzyżowych oraz za panowania Seldżukidów, zamek remontowano kilkakrotnie w okresie Imperium Osmańskiego w XV, XVI i XVIII w.[51]
5735 Kompleks Hadżdżiego Bektasza Waliego
Haci Bektas Veli Complex
  TrHacibektaş
Nevşehir
38°56′00″N 34°33′00″E/38,933333 34,550000
KTr
(iii)(vi)
2012 Wzniesiony w XIV w. kompleks filozofa i mistyka Hadżdżiego Bektasza Waliego (1209–1271), centrum bektaszytów[52].
5823 Laodycea
Archaeological site of Laodikeia
  TrDenizli
37°50′09″N 29°06′27″E/37,835833 29,107500
KTr
(ii)(iii)(iv)
2013 Starożytne miasto na terenie Frygii, współcześnie stanowisko archeologiczne z zachowanymi m.in. pozostałościami stadionu gimnazjonu, łaźni rzymskich i dwóch teatrów[53].
5824 Tuz
Lake Tuz Special Environmental Protection Area (SEPA)
  TrAnkara
38°44′00″N 33°23′00″E/38,733333 33,383333
PTr
(vii)(viii)(x)
2013 Słone jezioro w środkowej Turcji; drugie pod względem wielkości jeziorem Turcji[54].
5825 Punkty handlowe i fortyfikacje na genueńskim szlaku handlowym pomiędzy Morzem Śródziemnym a Morzem Czarnym

Zamek Yoros
Wieża Galata
Forteca Foça
Zamek w Çandarlı
Zamek w Amasrsze
Zamek w Akçakocy
Forteca w Sinopie
Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes from the Mediterranean to the Black Sea

 

 
 

Tr

41°10′43″N 29°05′40″E/41,178611 29,094444 41°01′32″N 28°58′27″E/41,025556 28,974167 38°40′09″N 26°45′02″E/38,669167 26,750556 38°56′01″N 26°56′01″E/38,933611 26,933611 41°45′02″N 32°23′03″E/41,750556 32,384167 41°05′10″N 31°05′32″E/41,086111 31,092222 42°01′28″N 35°08′35″E/42,024444 35,143056

KTr
(ii)(iv)
2013 Sześć punktów na genueńskim szlaku handlowym pomiędzy Morzem Śródziemnym a Morzem Czarnym[55].
5829 Sardes
The Ancient City of Sardis and the Lydian Tumuli of Bin Tepe
  TrManisa
38°29′18″N 28°02′25″E/38,488333 28,040278
KTr
(i)(ii)(iii)
2013 Starożytne miasto w Azji Mniejszej, stolica Lidii, współcześnie stanowisko archeologiczne z pozostałościami m.in. świątyni Artemidy[56].
5900 İznik
İznik
  TrBursa
40°25′44″N 29°43′10″E/40,428889 29,719444
KTr
(ii)(iii)(v)
2014 W starożytności i średniowieczu „Nicea”, centrum chrześcijaństwa – odbyły się tu dwa sobory: sobór nicejski I w roku 325 i sobór nicejski II w roku 787[57]. W mieście zachowało się wiele zabytków średniowiecznych[57].
5901 Kompleks meczetu Zeynel Abidin i Kościół św. Jakuba w Nisibis
Zeynel Abidin Mosque Complex and Mor Yakup (Saint Jacob) Church
  TrNusaybin
Mardin
37°04′00″N 41°13′00″E/37,066667 41,216667
KTr
(iii)(iv)
2014 Kompleks meczetu Zeynel Abidin i kościół św. Jakuba – oddalone od siebie o 100 m średniowieczne świątynie stanowią świadectwo koegzystencji dwóch religii w Nisibis[58].
5902 Grób Ahiego Ewrena
Tomb of Ahi Evran
  TrKırşehir
Kırşehir
39°08′53″N 34°09′33″E/39,148056 34,159167
KTr
(iii)(vi)
2014 Grób tureckiego kaznodziei bektaszytówAhiego Ewrena (1169–1261)[59].
5903 Tunel Wespazjana Tytusa
Vespasianus Titus Tunnel
  TrSamandağ
Hatay
36°07′14″N 35°55′19″E/36,120556 35,921944
KTr
(i)(iv)
2014 Rzymski tunel do odprowadzania wody, która spływając z Gór Nur zagrażała miastu i portowi; jego budowa rozpoczęła się za panowania cesarza Wespazjana, a zakończona została za panowania jego syna Tytusa[60].
5904 Meczet Mahmuta Beya
Mahmut Bey Mosque
  TrKastamonu
41°28′48″N 33°41′17″E/41,480000 33,688056
KTr
(ii)(iv)
2014 Meczet ufundowany przez Mahmuta Beya w 1366 roku, pierwszy meczet z drewnianym dachem i drewnianymi kolumnami w Anatolii[61].
5905 Kanesz
Archaeological Site of Kültepe-Kanesh
  TrKayseri
38°51′00″N 35°38′00″E/38,850000 35,633333
KTr
(ii)(iii)
2014 Stanowisko archeologiczne na wzgórzu Kültepe[62]. Odkryto tu tysiące glinianych tabliczek (tzw. „tabliczki kapadockie”), pokrytych pismem klinowym w dialekcie staroasyryjskim[62]. Ich odczytanie pozwoliło ustalić, że w Kanesz na początku II tysiąclecia znajdowała się asyryjska kolonia handlowa[62].
5906 Kaunos
Ancient City of Kaunos
  TrMuğla
36°49′35″N 28°37′17″E/36,826389 28,621389
KTr
(i)(ii)(iii)(iv)
2014 Starożytne miasto portowe Kaunos, współcześnie stanowisko archeologiczne z zachowanymi pozostałościami budowli z okresu rzymskiego i bizantyjskiego[63].
5907 Anatolijskie medresy Seldżuków

Medresa İnce Minareli
Medresa Karatay
Medresa Çifte Minareli w Erzurum
Medresa Yakutiye
Medresa Buruciye
Medresa Çifte Minareli w Sivas
Medresa Gök w Sivas
Medresa Sahibiye w Kayseri
Medresa Çifte w Kayseri
Medresa Cacabey
Anatolian Seljuks Madrasahs

 

 
 
 
 
 

Tr

37°52′22″N 32°29′23″E/37,872778 32,489722 37°52′29″N 32°29′34″E/37,874722 32,492778 39°54′20″N 41°16′42″E/39,905556 41,278333 39°54′23″N 41°16′19″E/39,906389 41,271944 39°44′56″N 37°00′55″E/39,748889 37,015278 39°44′54″N 37°00′50″E/39,748333 37,013889 39°44′39″N 37°01′00″E/39,744167 37,016667 38°43′24″N 35°29′12″E/38,723333 35,486667 38°43′26″N 35°29′02″E/38,723889 35,483889 39°08′42″N 34°09′41″E/39,145000 34,161389

KTr
(ii)(iv)
2014 10 medres z XII–XII w. wzniesionych w Anatolii przez Seldżuków[64].
5908 Melid
Archaeological Site of Arslantepe
  TrMalatya
38°22′55″N 38°21′40″E/38,381944 38,361111
KTr
(ii)(iii)(iv)
2014 Starożytne miasto Melid, współcześnie stanowisko archeologiczne z pozostałościami monumentalnego kompleksu pałacowego z gliny datowanego na IV w. p.n.e.[65]
5909 Korykos
Ancient City of Korykos
  TrMersin
36°27′55″N 34°09′15″E/36,465278 34,154167
KTr
(ii)(iii)(iv)
2014 Starożytne miasto z pozostałościami zamku wzniesionego na skałach 200 m od brzegu, grobowcami władców Korykosu[66].
5910 Anazarbus
Ancient City of Anazarbos
  TrAdana
37°15′24″N 35°54′03″E/37,256667 35,900833
KTr
(iii)(iv)(vi)
2014 Starożytne miasto w Cylicji, współcześnie stanowisko archeologiczne z pozostałościami głównej ulicy miasta z kolumnadą, rzymskiego łuku triumfalnego, amfiteatru, stadionu, teatru, akweduktów i kilku bizantyjskich kościołów[67].
5911 Miejsca bitwy o Gallipoli: Çanakkale i Gallipoli
Çanakkale (Dardanelles) and Gelibolu (Gallipoli) Battles Zones in the First World War
  TrÇanakkale
40°22′02″N 26°27′18″E/40,367222 26,455000
KTr
(vi)
2014 Miejsca walk podczas I wojny światowej na półwyspie Gallipoli[68].
5912 Eflatun Pınar
Eflatun Pinar: The Hittite Spring Sanctuary
  TrKonya
37°49′22″N 31°41′21″E/37,822778 31,689167
KTr
(iii)(iv)(vi)
2014 Hetyckie sanktuarium źródeł wody z pozostałościami monumentu zdobionego reliefami[69].
6035 Kościół św. Krzyża na Ahtamarze
Akdamar Church
  TrWan
38°20′25″N 43°02′13″E/38,340278 43,036944
KTr
(i)(ii)(iii)(iv)(vi)
2015 Ormiański kościół św. Krzyża z X w. z zabytkowymi freskami[70].
6036 Aspendos
The Theatre and Aqueducts of the Ancient City of Aspendos
  TrAntalya
36°56′20″N 31°10′20″E/36,938889 31,172222
KTr
(i)(ii)(iv)
2015 Starożytne greckie miasto w Azji Mniejszej, znane ze starożytnego teatru na 8500 miejsc, również obecnie wykorzystywanego do różnego rodzaju przedstawień i pokazów oraz pozostałości akweduktów[71].
6037 Eshab-ı Kehf külliye
Eshab-ı Kehf Kulliye (Islamic-Ottoman Social Complex)
TrKahramanmaraş
38°14′54″N 36°51′19″E/38,248333 36,855278
KTr
(iii)(vi)
2015 Średniowieczny kompleks külliye, gdzie według legendy w jaskini przez 309 lat spało „Siedmiu Śpiących”[72].
6038 Mudurnu
Historic Guild Town of Mudurnu
  TrBursa
40°28′00″N 31°13′00″E/40,466667 31,216667
KTr
(ii)(iv)
2015 Miasto gildii kupieckich na jedwabnym szlaku z zachowaną średniowieczną zabudową[73].
6039 Góra Harşena i skalne grobowce władców Pontu
Mount Harşena and the Rock-tombs of the Pontic Kings
  TrAmasya
40°39′00″N 35°50′00″E/40,650000 35,833333
K,PTr
(iii)(vi)(vii)
2015 Skalne groby królów Pontu z czasów hellenistycznych (III–I w. p.n.e.)[74].
6040 Górzysta Frygia
Mountainous Phrygia
  TrTurcja zachodnia
39°12′03″N 30°42′57″E/39,200833 30,715833
KTr
(ii)(iii)(iv)
2015 Frygiastarożytna kraina w zachodniej części Azji Mniejszej, z pozostałościami osad, twierdz, świątyń, monumentalnych skalnych grobowców, inskrypcji i reliefów naskalnych – świadectw kultury frygijskiej [75].
6041 Stratonicea
Ancient City of Stratonikeia
  TrMuğla
37°18′53″N 28°03′57″E/37,314722 28,065833
KTr
(ii)(iv)
2015 Starożytne miasto z pozostałościami architektury rzymskiej, m.in. gimnazjonu, świątyń, łaźni, teatru, kolumnady[76].
6042 Most w Uzunköprü
The Bridge of Uzunköprü
TrEdirne
41°16′41″N 26°40′29″E/41,278056 26,674722
KTr
(iii)(iv)
2015 XV-wieczny kamienny most w Uzunköprü, uznawany ówcześnie za najdłuższy most na świecie (1392 m)[77].
6043 Grób Izmaila Fakirullaha i jego mechanizm refrakcji światła
Ismail Fakirullah Tomb and its Light Refraction Mechanism
  TrSiirt
37°57′56″N 42°00′35″E/37,965556 42,009722
KTr
(iv)(vi)
2015 Grób Izmaila Fakirullaha z XVIII w.[78]
6044 Pałac Gwiazd
Yıldız Palace Complex
  TrStambuł
41°02′58,9″N 29°00′41,4″E/41,049691 29,011488
KTr
(ii)(iii)(iv)
2015 Kompleks pałacowy z XVIII–XIX w.[79]
6113 Most Malabadi
The Malabadi Bridge
  TrDiyarbakır
38°09′13″N 41°12′14″E/38,153611 41,203889
KTr
(iii)(iv)(vi)
2016 Kamienny most z XII w. z okresu Artukidów– najdłuższy most łukowy na świecie[80].
6114 Forteca w Tuszpie i stare miasto Wan
Tushpa/Van Fortress, the Mound and the Old City of Van
  TrWan
38°30′10″N 43°20′22″E/38,502778 43,339444
KTr
(iii)(iv)(vi)
2016 Pozostałości twierdzy – rezydencji królów urartyjskich z IX w. p.n.e. w Tuszpie i średniowieczne stare miasto w Wanie[81].
6117 Kompleks sułtana Bajazyda II
Sultan Bayezid II Complex: A Center of Medical Treatment
  TrEdirne
Edirne
41°41′09″N 26°32′38″E/41,685833 26,543889
KTr
(ii)(iv)(vi)
2016 Külliye ufundowany przez sułtana Bajazyda II z ośrodkiem medycznym[82].
6119 Minaret Yivli
Yivli Minaret Mosque
  TrAntalya
Antalya
36°53′11″N 30°42′16″E/36,886389 30,704444
KTr
(ii)(iv)
2016 Meczet z minaretem z XIII w.[83]
6120 Wielki Meczet w Sivrihisarze
Sivrihisar Great Mosque
TrSivrihisar
Eskişehir
39°27′03″N 31°32′14″E/39,450833 31,537222
KTr
(ii)(iv)
2016 XIII-wieczny meczet z drewnianym dachem i drewnianymi kolumnami[84].
6121 Zamek Bodrum
The Bodrum Castle
  TrBodrum
Muğla
37°01′54″N 27°25′46″E/37,031667 27,429444
KTr
(ii)(iii)(iv)
2016 XV-wieczny zamek Zakonu Szpitalników Świętego Jana z Jerozolimy, zdobyty przez Sulejmana Wspaniałego w 1522 roku, odbudowany z materiałów pozyskanych z Mauzoleum w Halikarnasie[85].
6122 Kompleks meczetu Nuruosmaniye
Nuruosmaniye Complex
  TrStambuł
41°00′36,8″N 28°58′13,9″E/41,010233 28,970539
KTr
(ii)(iii)(iv)
2016 Zespół budowli wokół XVIII–wiecznego meczetu, przy którego budowie zastosowano europejskie style architektoniczne, m.in. barokowy[86].
6123 Kibyra
Ancient city of Kibyra
TrBurdur
37°10′00″N 29°29′00″E/37,166667 29,483333
KTr
(iii)(iv)
2016 Starożytne miasto, współcześnie stanowisko archeologiczne z pozostałościami architektury rzymskiej, m.in. stadionu,agory, teatru, odeonu, świątyń itd.[87]
6124 Meczet Hacı Bayram Camii
Haci Bayram Mosque and its Surrounding Area (the Haci Bayram District)
  TrAnkara
39°56′39″N 32°51′28″E/39,944167 32,857778
KTr
(iv)(vi)
2016 XV-wieczny meczet[88].
6125 Mokradła delty Kızılırmaku
Kızılırmak Delta Wetland and Bird Sanctuary
  Tr41°40′00″N 36°05′00″E/41,666667 36,083333 PTr
(vii)(x)
2016 Mokradła delty Kızılırmaku o powierzchni 21.700 ha są ostoją dla 352 gatunków ptaków[89].
6242 Assos
Archaeological Site of Assos
  TrÇanakkale
39°29′16″N 26°20′13″E/39,487778 26,336944
KTr
(iii)(iv)(vi)
2017 Starożytne miasto greckie, współcześnie stanowisko archeologiczne z pozostałościami architektury greckiej, m.in. teatru, świątyń, agory[90].
6243 Krajobraz przemysłowy Ayvalıku
Ayvalık Industrial Landscape
  TrBalıkesir
39°19′10″N 26°41′40″E/39,319444 26,694444
KTr
(iii)(v)
2017 Centrum produkcji oliwy z oliwek[91].
6244 Krajobraz kulturowy İvriz
Ivriz Cultural Landscape
  TrKonya
37°24′35″N 34°10′21″E/37,409722 34,172500
KTr
(ii)(iii)(iv)
2018 Dwa neo-hetyckie reliefy wykute w skale z XVIII w. p.n.e.[92]
6344 Wczesny okres anatolijsko-tureckiego dziedzictwa: Niksar, stolica Daniszmendydów
Early Period of Anatolian Turkish Heritage: Niksar, The Capital of Danishmend Dynasty
  TrTokat
40°35′00″N 36°58′00″E/40,583333 36,966667
KTr
(ii)(iv)(vi)
2018 Dawna stolica Daniszmendydów, z dobrze zachowanymi zabudowaniami z okresu ich panowania[93].
6345 Podziemne struktury wodne w Gaziantep;„livas” i „kastels”
The Underground Water Structures in Gaziantep; Livas' and Kastels
  TrGaziantep
Gaziantep
37°04′00″N 37°23′00″E/37,066667 37,383333
KTr
(iii)(iv)
2018 Historyczny system wodny składa się z podziemnych tuneli wodnych („livas”), które dostarczają wodę do miasta oraz struktur wodnych („kastels”), które udostępniają wodę pochodzącą z tych tuneli do użycia[94].
6346 Meczety o drewninach dachach i z drewnianymi kolumnami w Anatolii
Wooden Roofed and Wooden Columned Mosques in Anatolia
KTr
(ii)(iv)
2018 Meczety o drewnianych dachach, wsparte na drewnianych kolumnach, budowano w Anatolii od XIII w.[95]
Meczet Eşrefoğlu   TrKonya
37°41′00,4″N 31°43′07,1″E/37,683442 31,718647
Meczet Mahmuta Beya   TrKastamonu
41°28′49,5″N 33°41′17,6″E/41,480419 33,688231
Wielki Meczet Sivrihisar   TrEskişehir
39°27′03,2″N 31°32′14,6″E/39,450881 31,537375
Wielki Meczet Afyon TrAfyonkarahisar
38°45′18,1″N 30°31′47,0″E/38,755028 30,529714
Meczet Arslanhane   TrAnkara
39°56′12,1″N 32°51′54,9″E/39,936697 32,865253
6347 Most Justyniana
The Bridge of Justinian
  TrSakarya
40°44′15″N 30°22′22″E/40,737500 30,372778
KTr
(iii)(iv)
2018 Most Justyniana z okresu rzymskiego, o długości 350 m, łączący brzegi rzeki Sakaryi[96].
6348 Stanowisko archeologiczne Priene
Archaeological Site of Priene
  TrAydın
37°39′31,6″N 27°17′51,3″E/37,658792 27,297594
KTr
(ii)(iii)(iv)(vi)
2018 Antyczne miasto jońskie, obecnie stanowisko archeologiczne[97].
6349 Historyczne miasto Harput
Historic City of Harput
  TrElazığ
38°42′18″N 39°15′05″E/38,705000 39,251389
KTr
(iii)(iv)(vi)
2018 Antyczne miasto z zamkiem obronnym[98].
6350 Basilica Therma
Basilica Therma (Sarıkaya Roma Hamamı)
TrYozgat
39°29′42″N 35°22′34″E/39,495000 35,376111
KTr
(iv)
2018 Kompleks rzymskich łaźni Basilica Therma z II w. n.e. nieprzerwanie czynny do dziś[99].


6403 Park Krajobrazowy Jaskini Ballıca
Nature Park of Ballıca Cave
  TrTokat
40°13′38″N 36°18′05″E/40,227222 36,301389
PTr
(vii)(viii)
2019 Jaskinia o powierzchni 6500 m² charakteryzująca się licznymi formami krasowymi[100].

PrzypisyEdytuj

  1. UNESCO: Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  2. a b c d e UNESCO: Turkey (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  3. a b UNESCO: The Criteria for Selection (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  4. UNESCO: Historic Areas of Istanbul (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  5. UNESCO: Göreme National Park and the Rock Sites of Cappadocia (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  6. a b c UNESCO: Great Mosque and Hospital of Divriği (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  7. UNESCO: Hattusha: the Hittite Capital (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  8. UNESCO: Nemrut Dağ (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  9. a b c UNESCO: Xanthos-Letoon (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  10. a b c UNESCO: Hierapolis-Pamukkale (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  11. UNESCO: City of Safranbolu (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  12. a b c UNESCO: Archaeological Site of Troy (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  13. UNESCO: Selimiye Mosque and its Social Complex (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  14. UNESCO: Neolithic Site of Çatalhöyük (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  15. UNESCO: Bursa and Cumalıkızık: the Birth of the Ottoman Empire (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  16. a b c UNESCO: Pergamon and its Multi-Layered Cultural Landscape (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  17. Pergamonmuseum: Antikensammlung – 3D-Modell des Pergamonaltars (niem.). [dostęp 2017-05-25].
  18. UNESCO: Diyarbakır Fortress and Hevsel Gardens Cultural Landscape (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  19. a b UNESCO: Ephesus (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  20. UNESCO: Archaeological Site of Ani (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  21. a b UNESCO: Aphrodisias (ang.). [dostęp 2019-12-26].
  22. UNESCO: Göbekli Tepe (ang.). [dostęp 2019-12-26].
  23. a b UNESCO: Karain Cave (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  24. a b c d UNESCO: Sümela Monastery (The Monastery of Virgin Mary) (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  25. UNESCO: Alahan Monastery (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  26. UNESCO: St. Nicholas Church (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  27. a b c UNESCO: Harran and Sanliurfa (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  28. UNESCO: The Tombstones of Ahlat the Urartian and Ottoman citadel (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  29. UNESCO: Seljuk Caravanserais on the route from Denizli to Dogubeyazit (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  30. a b UNESCO: Konya-A capital of Seljuk Civilization (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  31. UNESCO: Alanya (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  32. a b UNESCO: Mardin Cultural Landscape (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  33. UNESCO: St.Paul Church, St.Paul’s Well and surrounding historic quarters (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  34. UNESCO: Ishak Pasha Palace (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  35. UNESCO: Kekova (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  36. a b UNESCO: Güllük Dagi-Termessos National Park (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  37. UNESCO: Ancient Cities of Lycian Civilization (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  38. UNESCO: Archaeological Site of Sagalassos (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  39. UNESCO: Archaeological Site of Perge (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  40. UNESCO: Esrefoglu Mosque (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  41. UNESCO: Hatay, St. Pierre Church (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  42. UNESCO: Aizanoi Antique City (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  43. a b UNESCO: Archeological Site of Zeugma (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  44. a b UNESCO: Gordion (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  45. UNESCO: Historic Town of Birgi (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  46. UNESCO: Mausoleum and Sacred area of Hecatomnus (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  47. UNESCO: Medieval City of Beçin (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  48. UNESCO: Historical Monuments of Niğde (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  49. UNESCO: Yesemek Quarry and Sculpture Workshop (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  50. UNESCO: Odunpazari Historical Urban Site (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  51. UNESCO: Mamure Castle (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  52. UNESCO: Haci Bektas Veli Complex (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  53. UNESCO: Archaeological site of Laodikeia (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  54. UNESCO: Lake Tuz Special Environmental Protection Area (SEPA) (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  55. UNESCO: Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes from the Mediterranean to the Black Sea (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  56. UNESCO: The Ancient City of Sardis and the Lydian Tumuli of Bin Tepe (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  57. a b UNESCO: İznik (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  58. UNESCO: Zeynel Abidin Mosque Complex and Mor Yakup (Saint Jacob) Church (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  59. UNESCO: Tomb of Ahi Evran (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  60. UNESCO: Vespasianus Titus Tunnel (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  61. UNESCO: Mahmut Bey Mosque (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  62. a b c UNESCO: Archaeological Site of Kültepe-Kanesh (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  63. UNESCO: Ancient City of Kaunos (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  64. UNESCO: Anatolian Seljuks Madrasahs (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  65. UNESCO: Archaeological Site of Arslantepe (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  66. UNESCO: Ancient City of Korykos (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  67. UNESCO: Ancient City of Anazarbos (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  68. UNESCO: Çanakkale (Dardanelles) and Gelibolu (Gallipoli) Battles Zones in the First World War (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  69. UNESCO: Eflatun Pinar: The Hittite Spring Sanctuary (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  70. UNESCO: Akdamar Church (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  71. UNESCO: The Theatre and Aqueducts of the Ancient City of Aspendos (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  72. UNESCO: Eshab-ı Kehf Kulliye (Islamic-Ottoman Social Complex) (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  73. UNESCO: Historic Guild Town of Mudurnu (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  74. UNESCO: Mount Harşena and the Rock-tombs of the Pontic Kings (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  75. UNESCO: Mountainous Phrygia (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  76. UNESCO: Ancient City of Stratonikeia (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  77. UNESCO: The Bridge of Uzunköprü (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  78. UNESCO: Ismail Fakirullah Tomb and its Light Refraction Mechanism (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  79. UNESCO: Yıldız Palace Complex (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  80. UNESCO: The Malabadi Bridge (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  81. UNESCO: Tushpa/Van Fortress, the Mound and the Old City of Van (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  82. UNESCO: Sultan Bayezid II Complex: A Center of Medical Treatment (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  83. UNESCO: Yivli Minaret Mosque (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  84. UNESCO: Sivrihisar Great Mosque (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  85. UNESCO: The Bodrum Castle (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  86. UNESCO: Nuruosmaniye Complex (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  87. UNESCO: Ancient city of Kibyra (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  88. UNESCO: Haci Bayram Mosque and its Surrounding Area (the Haci Bayram District) (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  89. UNESCO: Kızılırmak Delta Wetland and Bird Sanctuary (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  90. UNESCO: Archaeological Site of Assos (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  91. UNESCO: Ayvalık Industrial Landscape (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  92. UNESCO: Ivriz Cultural Landscape (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  93. UNESCO: Early Period of Anatolian Turkish Heritage: Niksar, The Capital of Danishmend Dynasty (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  94. UNESCO: The Underground Water Structures in Gaziantep; Livas' and Kastels (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  95. UNESCO: Wooden Roofed and Wooden Columned Mosques in Anatolia (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  96. UNESCO: The Bridge of Justinian (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  97. UNESCO: Archaeological Site of Priene (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  98. UNESCO: Historic City of Harput (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  99. UNESCO: Basilica Therma (Sarıkaya Roma Hamamı) (ang.). [dostęp 2017-05-25].
  100. UNESCO: Nature Park of Ballıca Cave (ang.). [dostęp 2017-05-25].