Owiesno

wieś w województwie dolnośląskim

Owiesno (niem. Habendorf, do XIX w. także Owesno) – wieś w Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie dzierżoniowskim, w gminie Dzierżoniów[3][4], między wzgórzami Bielawskimi a Niemczańskimi.

Artykuł 50°39′14″N 16°41′28″E
- błąd 39 m
WD 50°40'N, 16°42'E, 50°43'N, 16°43'E
- błąd 2318 m
Odległość 1641 m
Owiesno
wieś
Ilustracja
Kościół w Owieśnie
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat dzierżoniowski
Gmina Dzierżoniów
Wysokość ~400 m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 522[1]
Strefa numeracyjna 74
Kod pocztowy 58-262[2]
Tablice rejestracyjne DDZ
SIMC 0852281
Położenie na mapie gminy wiejskiej Dzierżoniów
Mapa konturowa gminy wiejskiej Dzierżoniów, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Owiesno”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Owiesno”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Owiesno”
Położenie na mapie powiatu dzierżoniowskiego
Mapa konturowa powiatu dzierżoniowskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Owiesno”
Ziemia50°39′14″N 16°41′28″E/50,653889 16,691111

W latach 1945–1954 siedziba gminy Owiesno. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego.

Integralne części wsiEdytuj

Integralne części wsi Owiesno[3][4]
SIMC Nazwa Rodzaj
0852298 Kietlice przysiółek

HistoriaEdytuj

Owiesno wzmiankowane było po raz pierwszy w kronikach już w roku 1260 (Ovesonovo). Istniał tam wówczas gród obronny. W średniowieczu wieś należała do dóbr starego śląskiego rodu Pogorzelów (von Pogarell), który wzniósł tu swoją siedzibę. Po roku 1579 dobra kilkakrotnie zmieniały właścicieli, by ostatecznie znaleźć się w roku 1797 w rękach rodziny von Seidlitz (do roku 1945). Wieś dzieliła losy całego Dolnego Śląska, przechodząc w roku 1526 pod władzę Habsburgów, a od roku 1742 wchodząc w skład Prus. Po zajęciu przez wojska radzieckie w maju 1945 została przekazana Polsce, a niemieccy mieszkańcy zostali wysiedleni w nowe granice Niemiec.

ZabytkiEdytuj

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty:[5]

Zespół zamkowyEdytuj

Na początku XIV wieku w okolicy opuszczonego grodu obronnego zbudowano zamek rycerski rodu Pogorzelów (von Pogarell). Budowlę wzniesiono na planie zbliżonym do koła o średnicy 30 m. Zamek posiadał okrągły dziedziniec i kwadratową wieżę, a całość była otoczona kamiennym murem i fosą. Zamek pełnił rolę siedziby rodu aż do roku 1797, kiedy to miejscowe dobra przeszły na własność rodziny von Seidlitz. Zamek w pierwszej połowie XVII i XVIII wieku został przebudowany na barokową rezydencję. Podwyższono wówczas mury, a wieża została powiększona o ośmioboczną nadbudówkę. Przebudowy te, a także kolejna, przeprowadzona w drugiej połowie XIX wieku, istotnie zmieniły wygląd budowli, zachowując jednak jej pierwotny, obronny układ. Zamek był zamieszkiwany przez von Seidlitzów do II wojny światowej. Odebrany w roku 1945 przez polską komunistyczną administrację, podzielił powojenne losy wielu[6][7] innych rezydencji dolnośląskiej szlachty. Unikalna[8] w swojej formie budowla, która w dobrym stanie przetrwała lata wojny, od lat 50. XX wieku pozbawiona została elementarnej opieki i w szybkim tempie zaczęła przeistaczać się w ruinę[9]. W roku 1964 zawaliła się wieża. Z dawnego zamku obejmującego cylindryczną wieżę i kamienne mury obwodowe pozostały do dziś jedynie fragmenty ścian z barokowym portalem, nad którym znajduje się medalion z męską i damską głową oraz napisem "Nec Vita Nec Mors Separabit" (Ani życie, ani śmierć nie rozdzieli). Na pozostałości zespołu rezydencjonalnego składają się dziś:

  • zamek w ruinie z pierwszej ćwierci XVII w., przebudowany w XVIII i XIX w.
    • oficyna obok zamku z 1749 r. - XVIII w., przebudowana w 1880 r.
    • brama wjazdowa z rzeźbami (uszkodzona), z 1740 r.
    • park pałacowy (pozostałości) z pierwszej poł. XVIII w.
  • dom ogrodnika i brama z XIX w.
  • altana nad wodą
  • kamienna studnia – przewieziona w latach 80. XX w. do Lewina Kłodzkiego.
  • założenie folwarczne z obszerny dziedzińcem i budynkami gospodarczymi (opuszczone)

Aktualnie ruiny zamku znajdują się pod opieką Fundacji "Zamek Chudów". która oczyściła zamkową fosę oraz odgruzowała i uporządkowała obiekt. W roku 2009 przeprowadzono pierwsze prace zabezpieczające, które objęły wieżę, na lewo od głównego wejścia.

KościółEdytuj

Kościół filialny pod wezwaniem Św.Trójcy z lat 1581-83, przebudowany w XVIII w. restaurowany w XIX w. Jest to kościół orientowany, murowany z kamienia, jednonawowy, z wieżą od zachodu, z prezbiterium zakończonym ścianą prostą i nakryty dwuprzęsłowym sklepieniem krzyżowo-żebrowym. We wnętrzu zachowane barokowe wyposażenie z początków XVIII w., renesansowe epitafium z 1592 r. oraz szereg płyt nagrobnych z XVI i XVII w[10].

Osobistości z OwiesnaEdytuj

Szlaki turystyczneEdytuj

  droga Szklary-Samborowice - Jagielno - Przeworno - Gromnik - Biały KościółNieszkowiceŻelowiceOstra GóraNiemcza - Tatarski Okop - Gilów - Marianówek - Piława Dolna - Owiesno - Myśliszów - Góra Parkowa - Bielawa - Kalenica - Nowa Ruda - Tłumaczów - Radków - Pasterka - Karłów - Skalne Grzyby - Batorów - Duszniki-Zdrój - Szczytna - Zamek Leśna - Polanica-Zdrój - Bystrzyca Kłodzka - Igliczna - Międzygórze - Przełęcz Puchacza[11]

PrzypisyEdytuj

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 900 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. a b GUS. Rejestr TERYT
  5. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 10. [dostęp 21 sierpnia 2012].
  6. Czerwona lista zabytków Dolnego Śląska (pol.). [dostęp 10.10.2010].
  7. Dolny Śląsk - dziedzictwo przeszłości utrwalone w zabytkach (pol.). Tomasz Mietlicki. [dostęp 10.10.2010].
  8. Owiesno. Historia zespołu zabytkowego i program prac (pol.). Fundacja Zamek Chudów. [dostęp 10.10.2010].
  9. Owiesno (pol.). Zamki polskie. Serwis historyczno-krajoznawczy. [dostęp 10.10.2010].
  10. Janusz Czerwiński, Ryszard Chanas, Dolny Śląsk - przewodnik, Warszawa: Wyd. Sport i Turystyka, 1977, s. 379.
  11. Informacje zawarte na stronie PTTK Strzelin; dostęp: 3.08.2015

BibliografiaEdytuj

  • Hugo Weczerka: Handbuch der historischen Stätten Schlesien. ​ISBN 3-520-31601-3​, str. 174–175
  • Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler in Polen Schlesien, Deutscher Kunstverlag 2005, ​ISBN 3-422-03109-X​, str. 723–724
  • Schlesische Fürstenbilder des Mittelalters: Przeclaus von Pogarell. Verlag von Eduard Trewendt, Breslau 1872