Skarnskała metamorficzna powstała w warunkach metasomatozy kontaktowej zbudowana z Ca-Mg-Fe-Mn krzemianów niezawierających wody lub ubogich w wodę (W. Goldshmit, 1911). Wyróżnia się skarny magnezowe, wapniowe, krzemianowe i autoakrecyjne.

Skarn wollastonitowo-diopsydowy z kopalni Stanisław w Izerskich Garbach k. Szklarskiej Poręby

Skład mineralnyEdytuj

skarny magnezowe: diopsyd, forsteryt, spinel, enstatyt, monticellit, akermanit, merwinit, peryklaz
skarny wapniowe: grossular, andradyt, wezuwian, diopsyd, hedenbergit, wollastonit, rodonit, epidot, skapolity, plagioklazy, kalcyt, magnetyt, tytanit, kwarc, scheelit, molibdenit

Cechy zewnętrzneEdytuj

Barwa biała, szara, brązowa, zielona, czarna, ogólnie wielobarwny. Występuje w formie stref pomiędzy skałami magmowymi, a osadowymi węglanowymi, w formie żył i soczew.

Budowa wewnętrznaEdytuj

Granofelsowa, drobna, średnio, i gruboklastczna, zbita, porowata, bezładna, kierunkowa, częsta strefowość.

GenezaEdytuj

Wskutek zmian metasomatycznych (metasomatoza krzemionkowa, żelazowo-krzemionkowa, manganowo-krzemionkowa) zachodzących na kontakcie skał osadowych (najczęściej wapieni i dolomitów), ze skałami magmowymi. Powstaje w warunkach facji hornfelsowej, w której decydująca rolę odgrywa temperatura, natomiast ciśnienie mniejszą.

WystępowanieEdytuj

Należą do skał pospolitych występujących w osłonie wielu intruzji magmowych.

W Polsce: najwięcej wystąpień na Dolnym ŚląskuStara Kamienica (Pogórze Izerskie), Izerskie Garby (Góry Izerskie), Kowary, Miedzianka, Czarnów k. Kamiennej Góry (Rudawy Janowickie), Gębczyce k. Strzelina (Wzgórza Strzelińskie), Złoty Stok (Góry Złote) i w Ziemi KłodzkiejŻelazno (Krowiarki), Podzamek, k. Kłodzka, (Góry Bardzkie), Kletno k. Stronia Śląskiego (Masyw Śnieżnika), ponadto w (Małopolsce) – Dubie k. Krzeszowic, w krystalicznym podłożu Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej (stwierdzony wierceniami w rejonie Myszkowa).

W świecie: Czechy (Žulová, Vápenná, Jáchymov, Borovina k. Třebíča, Malešov, Vlastějovice, Přísečnice, Měděnec), Niemcy (Góry Harz), Rumunia (Ocna de Fer), Irlandia (Scawt Hill), Rosja (Ural, Jakucja, Primorskij Kraj), Azerbejdżan, Australia (Ben Bullen), Nowa Zelandia (Dubtful Sound), Japonia, Algieria (Hoggar), USA (Kalifornia), Meksyk i w wielu innych miejscach.

ZastosowanieEdytuj

Skarny magnezowe mogą zawierać złoża miedzi, żelaza, złota, boru, a skarny wapniowe żelaza, miedzi, wolframu, molibdenu, berylu, boru uranu i pierwiastków ziem rzadkich. Źródła cennych okazów mineralogicznych.

GaleriaEdytuj