Otwórz menu główne

Strażnica WOP Gierałcice

Nieistniejący obecnie podstawowy pododdział graniczny

Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Giersdorf/Gierałcice – nieistniejący obecnie podstawowy pododdział graniczny Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy polsko-czechosłowackiej.

Strażnica WOP Giersdorf/Gierałcice
Strażnica SG w Gierałcicach
Ilustracja
Budynki byłej strażnicy w Gierałcicach (luty 2014)
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1945[a]
Rozformowanie 2 stycznia 2003
Tradycje
Rodowód 225 strażnica WOP Giersdorf
234 strażnica WOP Gierałcice
24 strażnica WOP Gierałcice
3 strażnica WOP Gierałcice
4 strażnica WOP lądowa Gierałcice
Strażnica WOP Lądowa rozwinięta w Gierałcicach
Strażnica WOP Lądowa kadrowa w Gierałcicach
Kontynuacja Strażnica SG w Gierałcicach
GPK SG w Głuchołazach
Placówka SG w Głuchołazach
Placówka SG w Nysie
Placówka SG w Opolu
Dowódcy
Ostatni por. Włodzimierz Karsznia
Organizacja
Kryptonim Satyryk 6[b], Ilmen 23[c]
Dyslokacja 48-340 Gierałcice 75
Formacja Wojska Ochrony Pogranicza
Straż Graniczna
Podległość 49 komenda odcinka Paczków
73 batalion OP
46 batalion WOP
45 batalion WOP
GB WOP
batalion graniczny WOP w Prudniku
GB WOP
Śląski Oddział SG
Odznaczenia
Odznaka „Zasłużony Opolszczyźnie"
Strażnica WOP Gierałcice
Załoga strażnicy - d-ca strażnicy por. Włodzimierz Karsznia (siedzi za biurkiem), stoją od lewej: szer. Krystian Lisczyk (Liszczyk) (kierowca–mechanik), st. sierż. Tadeusz Biłobran (podoficer rozpoznawczy), szer. Marek ? (kucharz) (Gierałcice 1990)
Od prawej: kpr. Marek Konobrodzki, st. szer. Paweł Czapliński, st. szer. Dariusz Klepacki na motocyklach WSK 125 – załoga strażnicy (1989)
St. szer. Paweł Czapliński, szer. Krzysztof Roj i szer. Wiesław Rybka (motocykle WSK 125), podczas wykaszania linii granicznej, odcinek prawy (1989)
Pełnomocnictwo graniczne na odcinek strażnicy WOP Gierałcice (kwiecień 1987)
(sierpień 2014)
(sierpień 2014)
(sierpień 2014)
Dysl wop 1945 10.png

Strażnica Straży Granicznej w Gierałcicach – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna polskiej straży granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej z Czechami.

Spis treści

Formowanie i zmiany organizacyjneEdytuj

Strażnica została sformowana w 1945 roku w strukturze 49 komendy odcinka Paczków jako 225 strażnica WOP (Giersdorf)[1] o stanie 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego[2].

W związku z reorganizacją oddziałów WOP w 1948 roku, strażnica podporządkowana została dowódcy 73 batalionu OP, a od stycznia 1951 roku podlegała dowódcy 46 batalionu WOP w Paczkowie.

Od 15 marca 1954 roku wprowadzono nową numerację strażnic[d], a strażnica WOP Gierałcice otrzymała nr 234.

W 1956 roku rozpoczęto numerowanie strażnic na poziomie brygady. Strażnica I kategorii Gierałcice była 24. w 4 Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza. Podlegała dowódcy 45 batalionu WOP w Prudniku[4][e].

1 stycznia 1960 roku była jako 3. strażnica WOP III kategorii Gierałcice.

1 stycznia 1964 roku była jako 4. strażnica WOP lądowa III kategorii Gierałcice.

W 1976 roku, w związku z przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia[5], strażnicę podporządkowano bezpośrednio dowódcy Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach, a w 1984 roku dowódcy nowo utworzonego batalionu granicznego WOP w Prudniku [5], jako Strażnica WOP Lądowa rozwinięta kat. I w Gierałcicach[f].

Z dniem 1 listopada 1989 roku rozformowano batalion graniczny WOP w Prudniku i strażnicę podporządkowano bezpośrednio dowódcy Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach już jako Strażnica WOP Lądowa kadrowa kat. I w Gierałcicach (na czas „P” kadrowa)[f]. Tak funkcjonowała do 15 maja 1991 roku. Żołnierze służby zasadniczej WOP z ostatnich poborów nadal pełnili służbę w strażnicy.

Straż Graniczna:
16 maja 1991 roku strażnica została przejęta przez Śląski Oddział Straży Granicznej[6] i przyjęła nazwę Strażnica Straży Granicznej w Gierałcicach. Funkcjonowała do 1 stycznia 2003 roku, kiedy to została rozformowania[g]. Ochraniany przez strażnicę odcinek granicy, przejęła Graniczna Placówka Kontrolna SG w Głuchołazach[h] kat. II, a obiekt został przekazany gminie i zaadoptowany na mieszkania.

Ochrona granicyEdytuj

W rejonie znaku granicznego nr 160/4-5 po stronie polskiej od 1948 roku do lat 60. XX wieku, istniał posterunek graniczny strażnicy na konstrukcji stalowej nad torem kolejowym z Mikulovic do Głuchołaz oraz pomieszczenia drużyny konwojowej, celem konwojowania pociągów czechosłowackich na terytorium Polski w uprzywilejowanym tranzycie kolejowym z Czechosłowacji do Czechosłowacji przez Głuchołazy[i] do miejscowości Pokrzywna w rejon zn. gr. nr 140/13.

W 1960 roku 3. strażnica WOP Gierałcice III kategorii, ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 9 849 m od znaku granicznego nr 160/3b (włącznie, Biała Głuchołaska) do znaku granicznego nr 167/6 (wyłącznie).

Od lat 60. XX wieku[7] do końca lat 80. XX wieku na odcinku strażnicy w miejscowości Głuchołazy w rejonie ul. Kolonia Jagiellońska[j], wykorzystywana była metalowa wieża obserwacyjna[k] z której zabezpieczano odcinek granicy od zn. gran. nr 160/7 do zn. gran. nr IV/162.

Strażnica WOP Lądowa rozwinięta kat. I w Gierałcicach do 31 października 1989 roku, a od 1 listopada 1989 roku Strażnica WOP Lądowa kadrowa kat. I w Gierałcicach, ochraniała odcinek granicy państwowej od znaku granicznego nr 160/3b (włącznie, Biała Głuchołaska) do znaku granicznego nr IV/170 (wyłącznie). W okresie zimowym pas śnieżny sprawdzany był do znaku granicznego nr 160/2a na korzyść strażnicy WOP Konradów, do znaku granicznego nr 170/1 na korzyść strażnicy WOP Jasienica Górna. Główny kierunek w ochronie granicy skupiała od znaku granicznego nr 160/3b do znaku granicznego nr IV/162 w głębi miejscowość Głuchołazy, natomiast odcinek zagrożony od znaku granicznego nr 167/7 do znaku granicznego nr 168/12 w głębi miejscowość Sławniowice. W ochronie granicy dowódcy strażnicy ściśle współpracowali z swoimi odpowiednikami tj. naczelnikami placówek OSH (Ochrana Statnich Hranic) CSRS Mikulovice[l] (mjr Drahomir Grund).

Straż Graniczna:
W okresie 16 maja 1991-1 stycznia 2003 roku, strażnica Strażnica SG w Gierałcicach ochraniała odcinek granicy państwowej od do znaku granicznego nr 160/3b (włącznie, Biała Głuchołaska) do znaku granicznego nr II/170   (wyłącznie). Linia rozgraniczenia z strażnicą SG w Jasienicy Górnej przebiegała od znaku granicznego nr II/170 (włącznie Strażnica SG w Jasienicy Górnej) dalej granicą gmin: Głuchołazy, Nysa i Otmuchów. Główny kierunek w ochronie granicy skupiała od znaku granicznego nr 160/3b do znaku granicznego nr II/162 w głębi miejscowość Głuchołazy, natomiast odcinek zagrożony od znaku granicznego nr 167/7 do znaku granicznego nr 168/12 w głębi miejscowość Sławniowice. W okresie zimowym pas śnieżny sprawdzany był do znaku granicznego nr 160/3b na korzyść strażnicy SG w Konradowie, do znaku granicznego nr 170/2 na korzyść strażnicy SG w Jasienicy Górnej.

Funkcjonariusze Strażnicy SG w Gierałcicach pełniąc służbę graniczną przy granicy państwowej w rejonie linii rozgraniczenia z:

  • strażnicą SG w Konradowie, prowadzili rozpoznanie w miejscowości Głuchołazy od mostu św. Andrzeja ul. Andersa, dalej Słonecznym Jarem, wzdłuż linii kolejowej tranzytu czeskiego, w kierunku znaku granicznego nr 160/4, na korzyść sąsiada do znaku granicznego nr 160/3a w kierunku rzeki Biała Głuchołaska, zwracając uwagę na szlak turystyczny, na Netce.
  • strażnicą SG w Jasienicy Górnej, prowadzili rozpoznanie od miejscowości Sławniowice w kierunku znaku granicznego nr II/170, na korzyść sąsiada od znaku granicznego nr II/170 do miejscowości Jarnołtów, zwracając uwagę na pola orne przyległe do granicy państwowej.

Strażnica SG w Gierałcicach współdziałała w zabezpieczeniu granicy państwowej z placówkami po stronie czeskiej cizinecké policie RCPP: Mikulivice[m] i Vidnava[n].

Wydarzenia:

  • Koniec czerwca– początek lipca 1956 roku w okresie tzw. „Wypadków poznańskich”, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi[o]. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia - to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy)[8].
  • Wiosna 1957 roku, w służbie targnął się na własne życie szer. Kapusta, żołnierz będący „woźnicą” na strażnicy. Powodem było zajście z wymienionym w ciążę, obywatelki Czechosłowacji z pobliskiej wioski, którą poznał podczas pełnienia służby, kiedy podchodziła do linii granicy państwa, w czasie gdy wykonywał prace przy konserwacji pasa kontrolnego. Powiesił się na jednej z dzikich jabłonek rosnących po stronie czechosłowackiej, kilka metrów od linii granicznej wykorzystując do tego celu lejce[9].
  • Sierpień 1968 roku, znaleziono rozrzucone ulotki sygnowane przez młodzież okręgu opawskiego i Miejską Radę Narodową w Karniowie. Pochodzące z Czechosłowacji ulotki znaleziono w Burgrabicach i Sławniowicach.
  • Czerwiec 1970 roku, Szkoła podstawowa nr 3 w Głuchołazach otrzymała imię Żołnierzy Wojsk Ochrony Pogranicza. Patronami szkoły były strażnice WOP: Gierałcice, Konradów i GPK Głuchołazy[10].
  • Wrzesień 1973 roku, udający się na szkolenie w batalionie WOP, chroniąc się przed burzą pod rosnącym drzewem, śmiertelnie rażony został przez piorun podoficer zawodowy strażnicy plut. Piszewski w parku miejskim, w Prudniku[11] [12].
  • 1975 rok, odcinek strażnicy został wydłużony po przejęciu części odcinka po rozformowanej strażnicy WOP Jarnołtów, od znaku granicznego nr 167/7 do znaku granicznego nr IV/170 (wyłącznie).
  • 10 czerwca 1979 roku, w 34. rocznicę powstania Wojsk Ochrony Pogranicza, Hufiec ZHP im. Górnośląskiej Brygady WOP otrzymał sztandar ufundowany przez Radę Przyjaciół Harcerstwa i żołnierzy WOP (m.in. instruktorami byli, kadra i żołnierze strażnicy). Wcześniej Uchwałą Miejsko-Gminnej Rady Narodowej w Głuchołazach, nadano Hufcowi imię Górnośląskiej Brygady WOP[13].
  • 13 grudnia 1981–22 lipca 1983 roku (Stan Wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe[14].
  • 1 stycznia 1982 roku sież. B. żołnierz zawodowy strażnicy, będąc w stanie po spożyciu alkoholu wziął bez pozwolenia z prywatnej posesji samochód osobowy należący do chor. R. kontrolera GPK Głuchołazy i na jednej z ulic w Głuchołazach wpadł w poślizg powodując rozbicie samochodu. 2 stycznia 1982 roku Dowódca GB WOP płk Bolesław Bonczar ukarał w/w degradacją do stopnia szeregowego i zwolnieniem dyscyplinarnym do rezerwy[15].
  • 1988 rok, strażnica otrzymała na własność puchar przechodni dowódcy GB WOP za zdobycie z rzędu przez kolejne trzy lata, tytułu Pododdziału wzorowej dyscypliny. Ponadto dowódca brygady wyróżnił całą kadrę strażnicy nagrodami rzeczowymi w postaci zegarka z wygrawerowanym na cyferblacie napisem ZA WZOROWĄ SŁUŻBĘ D-ca GB WOP, a żołnierzy zasadniczej służby wojskowej, krótkoterminowym urlopem.
  • 15 maja 1991 roku, kadra zawodowa strażnicy WOP liczyła: dowódca strażnicy - por. Włodzimierz Karsznia, zastępca dowódcy strażnicy – por. Henryk Michulec, szef strażnicy – st. chor. Stanisław Bakalarczyk[16], pomocnicy dowódcy strażnicy – chor. Jan Krysowaty[17], mł. chor. Roman Pokarmis i mł. chor. Dariusz Szczepkowski, podoficer rozpoznawczy – st. sierż. Tadeusz Biłobran[18].

Straż Graniczna:

Strażnice sąsiednie:

Straż Graniczna:

Dowódcy/komendanci strażnicyEdytuj

  • por. Jan Klucznik (15 IX 1956–1 X 1957)[19]
  • kpt. Adam Harlos[20] (1957?–1981)
  • por./kpt. Tadeusz Kwiędacz[21][p] (IX 1981–V 1985)
  • st. chor. Marian Gołas[16] p.o. (V 1985–30 IX 1986)
  • ppor./por. Włodzimierz Karsznia[22] (1 X 1986[q]–1 IV 1991[r])

Komendanci strażnicy SG:

  • por. SG Włodzimierz Karsznia (2 IV 1991[s]–31 XII 1991[t])
  • ppor. SG/mjr SG Piotr Bogucki (1 I 1992–1 I 2003) – do rozformowania.

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Od 1991 roku strażnica Straży Granicznej
  2. Kryptonim strażnicy w latach 1972–1973
  3. Kryptonim strażnicy w latach 80. XX wieku
  4. Rozkaz dowódcy WOP z 22.02.1954 roku[3]
  5. Zarządzenie Dowódcy Wojsk Wewnętrznych nr 013/WW z 16.06.1956 r. → Jackiewicz 1998 ↓, s. 152
  6. a b Zarządzenie Dowódcy Wojsk Ochrony Pogranicza Nr 035/Org z dnia 31 lipca 1989 r. (20.06.2001 r. zniesiona została klauzula tajności na „Jawne”) w sprawie zmian etatowych w jednostkach WOP. Na podstawie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1989 r. akceptującej kierunki zmian w organizacji jednostek WOP, ujęte w planie restrukturyzacji Wojsk Ochrony Pogranicza oraz zarządzenia organizacyjnego nr 0219/Org. Dyrektora Biura Organizacyjno-Prawnego MSW z dnia 27 lipca 1989 r. Zarządzam: Dowódcy jednostek WOP w terminie do 31 października 1989 r. wprowadzą następujące zmiany organizacyjne na okres „W” i „P”: Dowódca Górnośląskiej Brygady WOP:
    • rozformuje – Batalion Graniczny Górnośląskiej Brygady WOP w Prudniku istniejący w według etatu nr 44/093 o stanie osobowym na okres „W” 554 żołnierzy i 8 pracowników cywilnych oraz na okres „P” 413 żołnierzy i 8 pracowników cywilnych z jednoczesnym:
  7. Zarządzenie nr 058 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 13.12.2002 r. zmieniające zarządzenie w sprawie organizacji wchodzących w skład Straży Granicznej komend, strażnic, granicznych placówek kontrolnych, dywizjonów, pododdziałów odwodowych oraz ośrodków szkolenia w ramach III etapu realizacji programu dostosowania Straży Granicznej do standardów Schengen, polegającą na włączeniu wytypowanych strażnic w struktury gpk. W wyniku przeprowadzonej reorganizacji we wszystkich oddziałach SG 62 strażnice zostały włączone w struktury gpk
  8. Od 24 sierpnia 2005 roku przekształcona w Placówkę Straży Granicznej w Głuchołazach (W miejsce dotychczas funkcjonujących strażnic oraz granicznych placówek kontrolnych utworzono placówki Straży Granicznej. Funkcjonariusze i pracownicy pełniący służbę i zatrudnieni w strażnicach oraz granicznych placówkach kontrolnych Straży Granicznej stali się odpowiednio funkcjonariuszami i pracownikami placówek Straży Granicznej) → Dz.U. z 2005 r. nr 90, poz. 757
  9. Artykuł 23 punkt 3 i 4 Konwencji między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Czechosłowacką o uprzywilejowanym tranzycie kolejowym z Czechosłowacji do Czechosłowacji przez Głuchołazy, podpisana w Warszawie 12 listopada 1948 r. → (Dz.U. z 1950 r. nr 15, poz. 134)
  10. Położenie wieży obserwacyjnej50°18′51″N 17°21′07″E/50,314295 17,352076
  11. Obserwację na wieży obserwacyjnej prowadzi się w warunkach dobrej widoczności w celu ochrony wyznaczonego odcinka granicy. Każda wieża obserwacyjna powinna być wyposażona w:
  12. OSH Mikulovice wspólnie ochraniała odcinek granicy państwowej od znaku granicznego nr 160/b do znaku granicznego nr IV/170. Główny wysiłek w ochronie granicy skupiała na kierunku Mikulovice–Głuchołazy znak graniczny IV/160160/10
  13. RCPP Mikulovice wspólnie ochraniała odcinek granicy państwowej od znaku granicznego nr 160/b do znaku granicznego nr ?. Główny wysiłek w ochronie granicy skupiała na kierunku Mikulovice–Głuchołazy znak graniczny II/160160/10
  14. RCPP Vidnava wspólnie ochraniała odcinek granicy państwowej od znaku granicznego nr ? do znaku granicznego nr II/170
  15. Agenci w balonach – mniej znany aspekt „wojny balonowej”.
  16. por. Tadeusz Kwiędacz jako z-ca d-cy strażnicy WOP Gierałcice (IX 1976–V 1978)
  17. Rozkaz Dowódcy Wojsk Ochrony Pogranicza nr 0195 z dnia 11.11.1986 r.
  18. Rozkaz Ministra Spraw Wewnętrznych nr 077 z dnia 17.04.1991 r.
  19. Rozkaz nr Pf-57 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 28.03.1991 r.
  20. Rozkaz nr Pf-1 Komendanta Śląskiego Oddziału Straży Granicznej z dnia 11.01.1991 r.

PrzypisyEdytuj

BibliografiaEdytuj

  • Henryk Dominiczak: Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945-1985. Warszawa: Wojskowa drukarnia w Łodzi, 1985.
  • Jerzy Prochwicz: Wojska Ochrony Pogranicza 1945-1965. Piotrków Trybunalski: Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie, 2011. ISBN 978-83-7726-027-2.
  • Stefan Gacek: Górnośląska Brygada WOP. Rys historyczny 1945-1991. Gliwice: Wydawnictwo Byłych Żołnierzy Zawodowych i Oficerów Rezerwy Wojska Polskiego, 2005.
  • Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza: (1945-1991): krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909304-3-9.
  • Archiwum Straży Granicznej, DWOP, sygn. 217/143 k. 119 -123. Wykazy dyslokacyjne WOP 1946.
  • Sławomir Żurawlow: Pododdziały Ochrony Pogranicza w Jaworzynce, Istebnej i Koniakowie – Rys historyczny 1922-2008. Gliwice: Gminny Ośrodek Kultury w Istebnej, 2011.
  • Maciej Kaczanowski. Zmazać plamę. „GRANICA - Pismo Wojsk Ochrony Pogranicza”. 41(1946) 1987-10-11, s. 10–11, 1987. ISSN 0324-928X. 
  • Mirosław Kudasiewicz. Wspomnienia Weterana WOP (31) Feralny rok 1973. „Tygodnik Prudnicki”. 8(743), s. 10, 2005-02-23. ISSN 1231-904X. 
  • Mirosław Kudasiewicz. Wspomnienia Weterana WOP - Imieniem Wojsk Ochrony Pogranicza. „Tygodnik Prudnicki”. 11(694), s. 10, 2004-03-17. ISSN 1231-904X. 
  • Mirosław Kudasiewicz. Wspomnienia Weterana WOP (73) Jak w batalionie WOP witano Nowy 1982 Rok. „Tygodnik Prudnicki”. 51/52(786/787), s. 12, 2005-12-21. ISSN 1231-904X. 
  • Mirosław Kudasiewicz. Wspomnienia Weterana WOP (88) Głuchołaskie inspiracje. „Tygodnik Prudnicki”. 15(802), s. 10, 2006-04-12. ISSN 1231-904X. 
  • Mirosław Kudasiewicz. Z archiwum odkrywcy - Balonowa propaganda. „Tygodnik Prudnicki”. 19(649), s. 8, 2003-05-07. ISSN 1231-904X. 
  • Mirosław Kudasiewicz. Wspomnienia weterana WOP - Miłość nie zna granic. „Tygodnik Prudnicki”. 48(678), s. 10, 2003-11-26. ISSN 1231-904X. 
  • Halina Łach: System ochrony polskiej granicy państwowej. Olsztyn: Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych. Wydział Humanistyczny UWM, 2013. ISBN 978-83-935593-8-1.
  • Regulamin służby granicznej. Część I – Zasady Ogólne. . WOP 1/67, s. 39, 1967-08-20. Warszawa: Ministerstwo Obrony Narodowej Szefostwo Wojsk Ochrony Pogranicza.