Otwórz menu główne
Ten artykuł dotyczy zwierzęcia. Zobacz też: inne znaczenia.

Szczur[10] (Rattus) – rodzaj ssaka z podrodziny myszy (Murinae) w rodzinie myszowatych (Muridae), obejmujący kilkadziesiąt gatunków. Do najbardziej rozpowszechnionych należą, występujące również w Polsce, szczur śniady i szczur wędrowny, a także występujący w południowo-wschodniej Azji i na wyspach Pacyfiku szczur polinezyjski.

Szczur
Rattus[1]
G. Fischer, 1803[2]
Przedstawiciel rodzaju – pożywiający się szczur wędrowny (R. norvegicus)
Przedstawiciel rodzaju – pożywiający się szczur wędrowny (R. norvegicus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd myszokształtne
Nadrodzina myszowe
Rodzina myszowate
Podrodzina myszy
Rodzaj szczur
Typ nomenklatoryczny

Mus decumanus Pallas, 1779 (= Mus norvegicus Berkenhout, 1769)

Synonimy
Gatunki

zobacz opis w tekście

WystępowanieEdytuj

Szczury występują na wszystkich kontynentach oprócz Antarktydy[11]. Z ludźmi dotarły także na wiele wysp i archipelagów położonych na oceanach.

SystematykaEdytuj

EtymologiaEdytuj

  • Rattus: łac. rattus – szczur[12].
  • Acanthomys: gr. ακανθα akantha – kolec, cierń, od ακη akē – punkt; μυς mus, μυός muos – mysz[13]. Gatunek typowy: Acanthomys leucopus J.E. Gray, 1867, (obecnie Rattus leucopus).
  • Epimys: gr. επι epi; μυς mus, μυός muos – mysz[14]. Gatunek typowy: Mus rattus Linnaeus, 1758.
  • Stenomys: gr. στηνος stēnos – wąski, cienki; μυς mus, μυός muos – mysz[6]. Gatunek typowy: Mus verecundus Thomas, 1904.
  • Christomys: Wyspa Bożego Narodzenia (ang. Christmas Island); μυς mus, μυός muos – mysz[7]. Gatunek typowy: Mus macleari Thomas, 1887.
  • Octomys: gr. οκτω oktō – osiem; μυς mus, μυός muos – mysz[8]. Gatunek typowy: Mus concolor Blyth, 1859 (= Mus exulans Peale, 1848).
  • Pullomys: łac. pullus – ciemnego koloru; μυς mus, μυός muos – mysz[7]. Gatunek typowy: Mus pulliventer Miller, 1902 (= Mus rattus Linnaeus, 1758).
  • Togomys: Togo, Afryka Zachodnia; μυς mus, μυός muos – mysz[9]. Gatunek typowy: Togomys melanoderma Dieterlen, 1986 (= Mus exulans Peale, 1848).

Podział systematycznyEdytuj

Szeroki zakres zmienności morfologicznej uniemożliwia obecnie obiektywną ogólną diagnozę i najprawdopodobniej takson ten składa się z kilku monofiletycznych klastrów[11]. Do rodzaju należą następujące gatunki[10][11]:

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Rattus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. G. Fisher: Das Nationalmuseum der Naturgeschichte zu Paris: von seinem ersten Ursprunge bis zu seinem jetzigen Glanze. Cz. 2. Frankfurt am Main: Verlegt bei Fridrich Esslinger, 1803, s. 128. (niem.)
  3. J.L. Frisch: Das Natur-System der vierfüssigen Thiere, in Tabellen. Glogau: Christian Friedrich Günther, 1775, s. 7. (niem.)
  4. J.E. Gray. Notes on the Variegated or Yellow-tailed Rats of Australasia. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 35, s. 598, 1867 (ang.). 
  5. É.L. Trouessart. Synopsis systematicus et geographicus Mammalium tam viventium quam fossilium. „Bulletin de la Société d’Études scientifiques d’Angers”. 10, s. 117, 1881 (fr.). 
  6. a b O. Thomas. New Genera of Australasian Muridæ. „The Annals and Magazine of Natural History”. Eighth Series. 6, s. 507, 1910 (ang.). 
  7. a b c d e f g Sody 1941 ↓, s. 260.
  8. a b Sody 1941 ↓, s. 261.
  9. a b F. Dieterlen: Revocation of name. W: W. F. H. Ansell (red.): African mammals 1938–1988. St Ives: The Tendrine Press, 1989, s. 65. ISBN 0-9512562-1-1. (ang.)
  10. a b W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 279–280. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  11. a b c Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Rattus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2014-08-22]
  12. Palmer 1904 ↓, s. 601.
  13. Palmer 1904 ↓, s. 73.
  14. Palmer 1904 ↓, s. 267.
  15. Camacho-Sanchez i współpracownicy (2017) uznają go jednak za sundoszczura (przedstawiciela rodzaju Sundamys). Patrz: M. Camacho-Sanchez, J.A. Leonard, Y. Fitriana, M.-K. Tilak & P.-H. Fabre. The generic status of Rattus annandalei (Bonhote, 1903) (Rodentia, Murinae) and its evolutionary implications. „Journal of Mammalogy”. 98 (5), s. 1340–1355, 2017. DOI: 10.1093/jmammal/gyx081 (ang.). 
  16. R.M. Timm, V. Weijola, K.P. Aplin, S.C. Donnellan, T.F. Flannery, V. Thomson & R.H. Pine. A new species of Rattus (Rodentia: Muridae) from Manus Island, Papua New Guinea. „Journal of Mammalogy”. 97 (3), s. 861–878, 2016. DOI: 10.1093/jmammal/gyw034 (ang.). 

BibliografiaEdytuj

  1. T.S. Palmer: Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. Waszyngton: Government Printing Office, 1904, s. 71-718, seria: North American Fauna. (ang.)
  2. H.J.V. Sody. On a collection of rats from the Indo-Malayan and Indo-Australian regions. „Treubia”. 18 (2), s. 255-325, 1941 (ang.).