Otwórz menu główne

1 Pułk Lotniczy

oddział lotnictwa Wojska Polskiego II RP

1 Pułk Lotniczy (1 plot) – oddział lotnictwa Wojska Polskiego II RP.

1 Pułk Lotniczy
Ilustracja
Odznaka pamiątkowa pułku
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 19 maja 1921
Rozformowanie sierpień 1939
Tradycje
Święto 8 sierpnia, 19 maja
Dowódcy
Pierwszy płk pil. Camillo Perini
Ostatni płk pil. Stefan Pawlikowski
Organizacja
Dyslokacja garnizon Warszawa
Rodzaj sił zbrojnych wojsko[a]
Rodzaj wojsk Lotnictwo
Podległość Departament IV MSWojsk.
1 Grupa Aeronautyczna
1 Grupa Lotnicza
Lotnictwo wojskowe w 1939

Spis treści

Historia pułkuEdytuj

Pułk został utworzony na lotnisku mokotowskim[1] 19 maja 1921 na bazie powstałych wcześniej eskadr lotniczych: 3, 8, 12 i 16 eskadry wywiadowczej oraz 7 i 19 eskadry myśliwskiej. Ta ostatnia, powstałą z połączenia dwóch eskadr 18 i 19 przybyłych do Polski wraz z Armią gen. Hallera w 1919 z Francji.

Utworzono wówczas trzy dywizjony, które tworzyły następujące eskadry:

Organizatorem i pierwszym dowódcą pułku został ppłk pil. Camillo Perini.

 
Bristol F.2B Fighter – jeden z pierwszych typów samolotów pułku
 
Farman F-68 Goliath – samolot bombowy pułku
 
Fokker F.VIIB/3m – samolot bombowy pułku
 
RWD-14 Czapla – samolot obserwacyjny pułku
 
PZL.37 Łoś – samolot bombowy pułku
 
Pilot 1 Pułku Lotniczego w Warszawie, Mieczysław Halicki przy samolocie Potez XXV

W maju 1922 rozwiązany został IV dywizjon. 3 eskadra wywiadowcza podporządkowana została dowódcy I dywizjonu natomiast 8 eskadra wywiadowcza włączona w skład 2 pułku lotniczego i przeniesiona do Krakowa.

W 1925, w związku z ujednolicenia numeracji jednostek w lotnictwie polskim, w pułku zmienione zostały numery eskadr. Dodatkowo utworzono jedną eskadrę liniową. Jednocześnie zwiększono etat eskadry do 10 samolotów. Zmieniono nazwy eskadr wywiadowczych na lotnicze. Pierwsza cyfra numeru eskadry lotniczej oznaczała – numeru pułku, druga – kolejność eskadry. Pułk składał się z: 11, 12, 13 i 14 eskadry liniowej oraz 121 i 122 eskadry myśliwskiej.

Osobny artykuł: Święta wojskowe w Polsce.

19 maja 1927 roku minister spraw wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 8 sierpnia, jako datę święta pułkowego[2]. 29 lutego 1932 roku minister spraw wojskowych zmienił datę święta pułkowego na 19 maja[3]. Od tego czasu pułk obchodził swoje święto w rocznicę sformowania w 1921 roku.

W 1928 doszło do kolejnej reorganizacji lotnictwa. W 1 pułku lotniczym zlikwidowano 14 eskadrę liniową, a utworzono 211 eskadrę bombową. Również w 1928 eskadry myśliwskie otrzymały nową numerację: 121 została 111 eskadrą, 122 – 112 eskadrą.

W związku z kolejnymi zmianami w lotnictwie w 1929, w 1 pułku utworzono kolejną eskadrę bombową – 212 oraz 113 eskadrę myśliwską początkowo nocną, a później dzienną. Wiosną tego roku pułk wszedł w skład 1 Grupy Aeronautycznej, która w 1936 roku została przemianowana na 1 Grupę Lotniczą.

Kolejne zmiany nastąpiły w 1931 gdy powstała kolejna eskadra bombową – 213.

29 lutego 1932 roku minister spraw wojskowych zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej pułku[4].

W 1933 zlikwidowano 16 eskadrę liniową, a w to miejsce utworzono 13 eskadrę obserwacyjną. Utworzono też kolejną 13 eskadrę myśliwską.

W marcu 1939 rozwiązane zostały dowództwa I/1 dywizjonu liniowego, V/1 dywizjonu bombowego i VI/1 dywizjonu towarzyszącego oraz 11 i 12 eskadry liniowe, a także 214 i 215 eskadry bombowe.

Struktura organizacyjna pułkuEdytuj

Eskadry pułku[5]
Lata Eskadry Samoloty Godło
1930 Eskadry liniowe
11 eskadra liniowa Breguet XIX
12 eskadra liniowa Potez XXV
Eskadry myśliwskie
111 eskadra myśliwska
112 eskadra myśliwska
113 eskadra myśliwska N
Eskadry bombowe
211 eskadra bombowa
212 eskadra bombowa
213 eskadra bombowa
Eskadry towarzyszące
13 eskadra towarzysząca
1936 Eskadry liniowe
11 eskadra liniowa PZL-23 „Karaś”
12 eskadra liniowa Breguet XIX
Eskadry myśliwskie
111 eskadra myśliwska
112 eskadra myśliwska
113 eskadra myśliwska
114 eskadra myśliwska
113 N eskadra myśliwska
Eskadry bombowe
211 eskadra bombowa
212 eskadra bombowa
213 eskadra bombowa
Eskadry towarzyszące
13 eskadra towarzysząca
1937 Eskadry liniowe
11 eskadra liniowa PZL-23 „Karaś”
12 eskadra liniowa
Eskadry myśliwskie
111 esakadra myśliwska
112 eskadra myśliwska
113 eskadra myśliwska
114 eskadra myśliwska
113N eskadra myśliwska
Eskadry bombowe
211 eskadra bombowa
212 eskadra bombowa
213 eskadra bombowa
Eskadry towarzyszące
13 eskadra towarzysząca
16 eskadra towarzysząca


W sierpniu 1939

Dowództwo

Zgrupowanie Myśliwskie

Zgrupowanie Bombowe

W sierpniu 1939 w trakcie mobilizacji 1 pułk lotniczy został rozwiązany. Rozformowana została także 19 eskadra towarzysząca. Pozostałe eskadry zostały rozdzielone. Eskadry myśliwskie weszły w skład Brygady Pościgowej, eskadry bombowe w skład Brygady Bombowej, 13 eskadrę obserwacyjną skierowano do lotnictwa Samodzielnej Grupy Operacyjnej "Narew", a 16 eskadrę obserwacyjną do lotnictwa dyspozycyjnego Naczelnego Wodza.

Używane w pułku samoloty (lata użycia)Edytuj

Żołnierze pułkuEdytuj

 
Kadra 1 Pułku w 1922 z gośćmi z Rumunii
Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy pułku
Kwatermistrzowie
Oficerowie pułku
Podoficerowie pułku

GaleriaEdytuj

Znaki na samolotach pułku w latach 1927 -1932[8]
Regulaminowe tło pod godło eskadr 1 pułku lotniczego obowiązujące od 1932[9]

UwagiEdytuj

  1. Ustawa z dnia 9 kwietnia 1938 roku o powszechnym obowiązku obrony (Dz.U. z 1938 r. nr 25, poz. 220). W skład Sił Zbrojnych II RP wchodziły wojska lądowe nazywane ówcześnie wojskiem i Marynarka Wojenna. Wojsko składało się z jednostek organizacyjnych wojska stałego i jednostek organizacyjnych Obrony Narodowej, a także jednostek organizacyjnych Korpusu Ochrony Pogranicza.

PrzypisyEdytuj

  1. Sławiński 1983 ↓, s. 36.
  2. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.
  3. Dz.Rozk. MSWojsk. Nr 4 z 29 lutego 1932 roku, poz. 38.
  4. Dz.Rozk. MSWojsk. Nr 4 z 29 lutego 1932 roku, poz. 39.
  5. Kowalski 1981 ↓, s. 12.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 27 kwietnia 1929 roku, s. 118.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 119.
  8. Kowalski 1981 ↓, s. 113.
  9. Kowalski 1981 ↓, s. 121.

BibliografiaEdytuj