Otwórz menu główne

Świadkowie Jehowy w Stanach Zjednoczonych

Świadkowie Jehowy w Stanach Zjednoczonych – wspólnota religijna Świadków Jehowy w Stanach Zjednoczonych, licząca w 2017 roku 1 232 293 głosicieli, należących do 13 578 zborów[1]. Na dorocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej w 2017 roku zebrało się 2 459 741 osób (ok. 0,8% mieszkańców kraju)[2][3]. Jest to największa wspólnota tego wyznania na świecie oraz jedna z 25 wspólnot Świadków Jehowy na świecie, których liczebność przekracza 100 000 głosicieli[a][4].

Świadkowie Jehowy w Stanach Zjednoczonych
Ilustracja
Światowe Biuro Główne Świadków Jehowy, Warwick w stanie Nowy Jork, Stany Zjednoczone
Państwo  Stany Zjednoczone
Liczebność
(2017)
1 232 293
% ludności kraju
(2017)
0,38%
Liczba zborów
(2017)
13 578
Rozpoczęcie działalności 1870
Geographylogo.svg
Miejscowości w Stanach Zjednoczonych (stan Nowy Jork), w których znajdują się Biuro Główne Świadków Jehowy (zielony), Farmy Strażnicy (czerwony) oraz Biuro Oddziału (niebieski).

Działalność wyznawców koordynuje Biuro Oddziału w Patterson. W Warwick znajduje się Biuro Główne Świadków Jehowy wraz z Ciałem Kierowniczym (w latach 1909–2016 znajdowało się w nowojorskim Brooklynie), a w Wallkill Farmy Strażnicy – ośrodek produkujący żywność na potrzeby Towarzystwa Strażnica oraz jego główne centrum poligraficzne[5][6][7]. W 2017 roku Świadkowie Jehowy w Stanach Zjednoczonych posiadali 47 Sal Zgromadzeń[8]. Jak wynika z raportu tamtejszej Krajowej Rady Kościołów, Świadkowie Jehowy są jednym z czterech amerykańskich wyznań, które notują wzrost liczebny.

Spis treści

HistoriaEdytuj

Osobny artykuł: Historia Świadków Jehowy.

PoczątkiEdytuj

W roku 1870 Charles Taze Russell razem z niewielką grupką znajomych z Pittsburgha i Allegheny założył klasę studiów biblijnych. Celem tej grupy było studiowanie Biblii oraz zrozumienie jej nauk. Od lipca 1879 roku Charles T. Russell rozpoczął wydawanie czasopisma „Zion's Watch Tower and Herald of Christ's Presence” („Strażnica Syjońska i Zwiastun Obecności Chrystusa”), w którym publikował wyniki swoich dociekań[3]. W roku 1880 w północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych działało 30 zborów. W „Strażnicy” z maja i czerwca 1880 roku Russell ogłosił, że zamierza odwiedzić szereg miast w celu zjednoczenia i wzajemnego poznania licznych, ale bardzo rozproszonych czytelników. W 1881 roku rozpoczęła się działalność kolporterów. W 1886 roku odbyło się w Pittsburghu pierwsze, historyczne zgromadzenie. Pierwotnie wyznawcy spotykali się w domach prywatnych, pomieszczeniach gospodarczych lub wynajętych salach wykładowych. Z czasem zaczęto budować proste budynki lub adaptować pomieszczenia na sale, które zapewniały stałą możliwość organizowania zebrań zborowych. Jeden z pierwszych specjalnie wybudowanych w tym celu obiektów powstał w Wirginii Zachodniej w roku 1890. W roku 1889 w Allegheny odbyło się kolejne zgromadzenie, na którym było 225 obecnych, a 22 ochrzczono. Trzy lata później na podobnym zjeździe obecnych było około 400 osób z 20 amerykańskich stanów i z kanadyjskiej prowincji Manitoba. W roku 1893 zgromadzenie odbyło się w Chicago – obecnych było 360 osób, a 70 ochrzczono. W kolejnych latach odbyły się następne zjazdy. W 1895 roku w Kansas jednym z pierwszych wyznawców była Ida Eisenhower – matka późniejszego prezydenta Dwighta Eisenhowera.

Na początku XX wieku kazania C.T. Russella zaczęły drukować gazety; co tydzień w czterech językach. W 1908 roku były drukowane w 11 gazetach, osiągających łączny nakład 402 000 egzemplarzy. 31 stycznia 1909 roku siedzibę założonego przez C.T. Russella Towarzystwa Strażnica przeniesiono do Nowego Jorku[3]. W roku 1910 kapitan Beams, dowodzący statkiem wielorybniczym, rozpowszechniał literaturę biblijną w portach Alaski, do których zawijał. 15 kwietnia 1912 C.T. Russell wygłosił przemówienie w Honolulu na Hawajach, a 5 lutego 1915 roku zorganizowano tam pierwsze zebranie. W 1912 roku C.T. Russell ze współpracownikami przystąpili do realizacji filmu „Fotodrama stworzenia”, którego projekcje – od 11 stycznia 1914 roku odbywały się nie tylko w całym kraju, gdzie obejrzało go ponad 8 milionów widzów, ale też na wszystkich kontynentach. W roku 1914 działało 1200 małych zborów, a kazania publikowało ponad 2 tysiące gazet w Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Skandynawii, Afryce Południowej i Australii. Trafiały dzięki temu do około 15 milionów czytelników.

 
Członkowie zarządu Towarzystwa Strażnica w 1918 roku

Nowym prezesem Towarzystwa Strażnica został w 1916 roku Joseph Franklin Rutherford. W lipcu 1917 roku wydano książkę pt. „Dokonana tajemnica”, która zawierała szereg bardzo krytycznych uwag wobec kleru chrześcijaństwa – publikacja ta została zakazana w Kanadzie i w Stanach Zjednoczonych. Wzrastał też podsycany przez duchowieństwo sprzeciw wobec Badaczy Pisma Świętego. W wyniku ostrej krytyki kleru zawartej w tej i w innych książkach, wydawanych przez Towarzystwo Strażnica, począwszy od 1918 roku wyznawców dosięgła fala ataków. 7 maja 1918 roku decyzją władz federalnych Stanów Zjednoczonych J.F. Rutherford i jego współpracownicy zostali aresztowani i osadzeni w więzieniu federalnym w Atlancie w stanie Georgia. Zostali zwolnieni 25 marca 1919 roku[3]. Od 1 do 8 września 1919 roku w Cedar Point w stanie Ohio odbyło się zgromadzenie Badaczy Pisma Świętego, na którym m.in. ogłoszono wydanie nowego czasopisma pt. „The Golden Age” („Złoty Wiek”, obecnie znane jako „Przebudźcie się!”).

Po wydaniu książki „Dokonana tajemnica” narastał też sprzeciw wewnętrzny. Paul S.L. Johnson oraz czterech członków zarządu odrzuciła wybór Josepha F. Ruterforda na stanowisko drugiego prezesa. W 1918 roku odłączyli się oni od zborów związanych z Towarzystwem Strażnica i utworzyli konkurencyjną korporację nazwaną Pastoralnym Instytutem Biblijnym, który wkrótce podzielił się na mniejsze grupy.

16 kwietnia 1922 roku przemówienie Rutherforda było transmitowane z Metropolitan Opera House w Filadelfii przez radio do około 50 tysięcy słuchaczy. Od 5 września do 13 września 1922 roku, odbyło się kolejne, 9-dniowe zgromadzenie. W programie zgromadzenia znalazł się punkt, w którym mówca powiedział, że „każdy poświęcony ma obowiązek występować w charakterze publicznego głosiciela Króla i królestwa”. 24 lutego 1924 roku nadano pierwszą audycję w radiu WBBR. Dwa lata później powstała druga stacja radiowa – WORD pod Chicago.

 
Dom Betel w 1928 roku

Od 1927 roku wzrastała liczba aresztowań ówczesnych Badaczy Pisma Świętego, ponieważ w niedziele organizowali się w grupy, które głosiły ewangelię. Pod koniec lat 20. Frank Day wyruszył na północ, odwiedzając wioski na Alasce, gdzie rozpowszechniał publikacje religijne tego wyznania.

Rozwój działalnościEdytuj

W 1931 roku w Columbus w stanie Ohio zorganizowano kolejne zgromadzenie, którego część była transmitowana przez należące do Towarzystwa Strażnica radio WBBR, służące nadawaniu audycji o tematyce biblijnej oraz przez 450 stacji radiowych w Ameryce Północnej, Australii i Europie[9]. Właśnie na tym zgromadzeniu – 26 lipca 1931 roku – ogłoszono przyjęcie nazwy „Świadkowie Jehowy”[3]. W 1934 roku otwarto Biuro Oddziału na Hawajach (zamknięte w 2011 roku). W roku 1935 nazwę „Sala Królestwa” zaproponował J.F. Rutherford, gdy był w Honolulu na Hawajach i zalecił zbudowanie sali, w której można by urządzać zebrania. Na archipelagu działało wówczas 12 wyznawców, którzy prowadzili działalność tu już cztery lata, a zapoczątkował ją Joseph Dos Santos, Amerykanin pochodzenia portugalskiego. W 1936 roku głosiciele po raz pierwszy zaczęli używać na szeroką skalę plakatów informacyjnych, które noszono głównie w dzielnicach handlowych. 28 marca 1938 roku Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych uznał za nieważne rozporządzenie, wymagające uzyskania przez Świadków Jehowy pozwolenia na rozprowadzanie literatury biblijnej, a 20 maja 1940 po raz pierwszy orzekł, że gwarancje zamieszczone w Pierwszej Poprawce, dotyczące wolności wyznania, muszą być uznawane także przez władze stanowe i miejskie, i że działalność Świadków Jehowy nie zakłóca spokoju [3].

W okresie II wojny światowej tutejsi Świadkowie padali ofiarą ataków – dochodziło do licznych przypadków pobicia i gróźb pozbawienia wolności, często przy bezczynnej i obojętnej lub niechętnej postawie policji oraz sprzecznemu z konstytucją nadużywaniu lokalnych przepisów, które utrudniały działalność kaznodziejską. W dniach od 1 grudnia 1940 roku do 12 stycznia 1941 roku zorganizowano trwającą 43 dni kampanię, w trakcie której jakieś 50 tysięcy głosicieli rozpowszechniło blisko 8 milionów broszur[10]. Za obstawanie przy neutralności tysiące trafiło do więzień; za odmowę pełnienia służby wojskowej osadzono w więzieniach federalnych co najmniej 4400 Świadków Jehowy[11][12]. W roku 1941 dzieci Świadków Jehowy wyrzucano ze szkół za odmowę pozdrawiania sztandaru. 14 czerwca 1943 roku (w państwowym Dniu Flagi) Sąd Najwyższy, rozpatrując sprawę Wydział Oświaty Stanu Wirginia Zachodnia przeciw Barnette, unieważnił swoje orzeczenie z 3 czerwca 1940 roku w sprawie Okręg Szkolny Minersville przeciw Gobitis i zezwolił dzieciom będącym Świadkami Jehowy powrócić do szkół[13][3]. Pomimo tych przeszkód w latach 1938–1945 grono Świadków Jehowy w Stanach Zjednoczonych powiększyło się przeszło dwukrotnie, a liczba godzin, które poświęcili na publiczną działalność kaznodziejską wzrosła trzykrotnie.

W roku 1940 używano ponad 40 tysięcy specjalnie przez nich zaprojektowanych, przenośnych gramofonów, rozpoczęto też rozpowszechnianie czasopisma „Pociecha”. W trakcie specjalnej kampanii trwającej 43 dni – od 1 grudnia 1940 roku do 12 stycznia 1941 roku – około 50 000 głosicieli w Stanach Zjednoczonych rozpowszechniło około 8 milionów broszur[14]. W 1942 roku Nathan H. Knorr – trzeci prezes Towarzystwa Strażnica powołał do istnienia Kursy Służby Teokratycznej, które odbywały się w każdym zborze, przygotowując i szkoląc głosicieli do przemówień i głoszenia. 1 lutego 1943 roku otwarto Biblijną Szkołę Strażnicy – Gilead, szkolącą misjonarzy[15].

 
Sala Zgromadzeń w dawnym Teatrze Stanleya w Jersey City
 
Jedna z Sal Zgromadzeń w Nowym Jorku
 
Biuro Główne Świadków Jehowy w Nowym Jorku (do sierpnia 2016 r.)

W roku 1950 zorganizowano na nowojorskim Yankee Stadium kongres „Rozrost teokracji”, na którym było obecnych 123 707 osób, w tym delegaci z 67 krajów. Na tym kongresie ogłoszono wydanie Chrześcijańskich Pism Greckich (Nowego Testamentu) w „Przekładzie Nowego Świata”. W tym samym roku przekroczono w Stanach Zjednoczonych liczbę 110 tysięcy głosicieli, w tym 72 na Alasce i 99 na Hawajach. W Stanach Zjednoczonych zamieszkiwała wówczas około 1/3 wszystkich Świadków Jehowy na świecie. Korzystne orzeczenie Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych z roku 1950 wobec Anthony’ego Sicurelli, Świadka Jehowy odmawiającego pełnienia służby wojskowej ze względu na przekonania, stało się precedensem, który pomógł innym obdżektorom w Stanach Zjednoczonych[16]. Rok później na 9 kongresach „Czyste wielbienie” były obecne 93 303 osoby. W roku 1953 w kongresie „Społeczeństwo Nowego Świata” na Yankee Stadium w Nowym Jorku uczestniczyło 125 tysięcy osób. 30 listopada 1953 roku Sąd Najwyższy orzekł, że wykonywanie pracy zawodowej nie pozbawia pionierów prawa do zwolnienia z obowiązkowej służby wojskowej[3]. Od 27 lipca do 3 sierpnia 1958 roku na dwóch nowojorskich stadionach: Yankee Stadium i Polo Grounds odbył się kongres międzynarodowy „Wola Boża” z udziałem 253 922 delegatów ze 123 krajów, a chrzest przyjęło 7136 osób[17][18].

W roku 1961 międzynarodowy kongres „Zjednoczeni wielbiciele” odbył się w Houston, Milwaukee, Nowym Jorku, Oklahoma City, Omaha oraz w San Francisco. Okołoziemski kongres międzynarodowy „Wiecznotrwała dobra nowina” w roku 1963 odbył się w Milwaukee, Nowym Jorku, Honolulu i Pasadenie. Kolejny kongres międzynarodowy „Pokój na ziemi” miał miejsce w roku 1969 w Atlancie, Buffalo, Nowym Jorku, Los Angeles, Chicago, Pomonie i Kansas City.

W latach 1969–1977 Świadkowie Jehowy nagrali ponad 350 audycji radiowych z cyklu Całe Pismo jest pożyteczne, które emitowało 291 rozgłośni w 48 amerykańskich stanach[9]. W 1972 roku odpowiedzialność i nadzór nad ewangelizacją przejęło Ciało Kierownicze.

W latach 1919–1988 do Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych trafiły petycje i odwołania w 138 sprawach dotyczących Świadków Jehowy. Spośród nich 130 złożyli oni sami, a 8 ich oskarżyciele. W 67 wypadkach Sąd Najwyższy odmówił rozpatrzenia sprawy, ponieważ jego zdaniem nie zostały podniesione żadne ważne kwestie związane z konstytucją federalną bądź ustawami federalnymi. Do roku 2015 w 50 rozpatrzonych sprawach zapadły decyzje pomyślne dla Świadków Jehowy[19].

31 sierpnia 1972 roku Sąd Apelacyjny Dystryktu Kolumbii orzekł, że stan jest zobowiązany uwzględniać świadomą decyzję osoby dorosłej o odmowie transfuzji[3]. W roku 1973 kongres międzynarodowy „Boskie zwycięstwo” został zorganizowany w Albuquerque, Atlancie, Chicago, Detroit, Filadelfii, Hallandale Beach, Hammond, Honolulu, Houston, Inglewood, Jersey City, Kansas City, Los Angeles, Miami, Nowym Jorku, Oakland i Pittsburghu. W roku 1978 spośród 785 051 obecnych na 20 kongresach międzynarodowych „Zwycięska wiara”, ochrzczonych zostało 5539 osób.

Do roku 1983 w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie wybudowano metodą szybkościową (w ciągu kilku dni) około 200 Sal Królestwa[20]. 30 października 1985 roku Sąd Najwyższy stanu Missisipi orzekł, że prawo do leczenia bez krwi podlega ochronie na mocy prawa do prywatności i wolności wyznania[3].

15 kwietnia 1992 roku Sąd Najwyższy Ohio orzekł, że sąd niższej instancji nie ma prawa ograniczać praw rodzicielskich rodzicowi z powodu wyznawanej przez niego religii[3]. W 1994 roku otwarto pierwsze budynki w Centrum Szkoleniowym Towarzystwa Strażnica w Patterson w Stanach Zjednoczonych (stan Nowy Jork). W 1998 roku przekroczono w Stanach Zjednoczonych (wraz z Alaską i Hawajami) po raz pierwszy liczbę miliona głosicieli i zorganizowano kongres międzynarodowy „Boża droga życia[21].

W ciągu minionych lat zorganizowano kilka wielkich akcji pomocy humanitarnej w kraju[22][23] i zagranicą dla poszkodowanych przez klęski żywiołowe lub wojny (m.in.: 1946 – Niemcy; 1986, 1992 i 2004 – Floryda i Kalifornia; 2001 – Teksas; 2004 południowo-wschodnie stany; 2011 – Missouri[24][25]). Wskutek zamachu z 11 września 2001 zginęło co najmniej 14 Świadków Jehowy, którzy znajdowali się w miejscu tragedii lub w pobliżu. W ciągu pierwszych dwóch dni po tragedii około 70 osób znalazło schronienie w światowym ośrodku działalności Świadków Jehowy. Niektórzy stracili pokoje w hotelach i bagaże, więc zapewniono im nocleg, dostarczono ubrania i jedzenie. Co ważniejsze, zadbano też o potrzeby emocjonalne poszkodowanych — wsparcia udzielali im doświadczeni chrześcijańscy starsi. Świadkowie Jehowy wysłali przydatny sprzęt i zaopatrzenie dla ekip ratowniczych, pracujących w samym centrum zniszczeń, zwanym strefą zero. Udostępniono też środki transportu, którymi część strażaków docierała na miejsce katastrofy. Starsi ze zborów na Manhattanie otrzymali zgodę na przebywanie w strefie zero, aby mogli rozmawiać z ratownikami i ich pocieszać[26].


17 czerwca 2002 roku Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych zwrócił uwagę, na wyjaśnienia Świadków Jehowy że „do głoszenia upoważnia ich Pismo Święte”[27][28][29][3].

W roku 2003 odbył się kolejny kongres międzynarodowy „Oddajcie chwałę Bogu”[30].

Po huraganie Katrina w 2005 roku w ciągu 2 lat Świadkowie odbudowali ponad 90 Sal Królestwa i 5500 domów[31]. W roku 2009 na terenie Stanów Zjednoczonych odbyły się kongresy międzynarodowe „Czuwajcie!” w Honolulu, Long Beach i San Diego[32].

W listopadzie 2011 roku w Nowym Jorku zapoczątkowano nowy sposób działalności kaznodziejskiej w miejscach publicznych[33] oraz specjalną publiczną działalność kaznodziejską na terenach wielkomiejskich[34] (w 2015 program ten działał w 127 miejscach w 14 największych metropoliach[35][36][37]) – obecnie tymi dwoma specjalnymi programami kaznodziejskimi objęto inne kraje świata. Działalność prowadzona jest również w rezerwatach Indian[38][39].

Według stanu na 2011 rok w Stanach Zjednoczonych istniało ponad 100 zborów i około 80 grup języka migowego, 3052 zbory i 53 grupy hiszpańskojęzyczne oraz 690 zborów i grup obcojęzycznych (w tym kilkanaście polskojęzycznych) w przeszło 120 językach[b]. Istnieją też 4 zbory w rezerwacie Nawahów[40]. Do 1 września 2012 roku Świadkowie Jehowy przeprowadzili ponad 1500 kursów, na których uczono głosicieli 37 języków obcych[41][42]. W roku 2011 zorganizowano 390 kongresów „Niech przyjdzie Królestwo Boże!” w 23 językach (obecnie liczba ta wzrosła do 30 języków). Pod koniec 2011 roku do działalności kaznodziejskiej włączyli się kolejni misjonarze Szkoły Gilead. W tym samym roku na uroczystości Pamiątki zebrało się 2 563 518 osób (ok. 0,8% mieszkańców kraju). W latach 2012–2013 zorganizowano pomoc dla poszkodowanych przez huragan Sandy[43], powódź w Kolorado[44], tornado w Oklahomie[45].

W lipcu 2013 roku w Warwick, w amerykańskim stanie Nowy Jork, rozpoczęto budowę obiektów nowego Biura Głównego Świadków Jehowy (poprzednio w dzielnicy Nowego Jorku: Brooklyn)[46][47], ukończoną 31 sierpnia 2016 roku[48]. Drukarnia w Wallkill drukuje rocznie przeszło 25 milionów egzemplarzy publikacji[7], a na tamtejszych Farmach Strażnicy wolontariusze produkują żywność dla członków rodziny Betel[49]. W roku 2013 w Stanach Zjednoczonych działało 137 Regionalnych Komitetów Budowlanych[50], a do współpracy z nimi było zgłoszonych około 230 000 ochotników. RKB rocznie pomagały budować około 75 nowych Sal Królestwa i remontować około 900[20]. W latach 1962–2013 liczba głosicieli wzrosła z 289 135 do 1 203 642[51].

W roku 2014 szesnaście z 24 kongresów międzynarodowych „Szukajmy najpierw Królestwa Bożego!” odbyło się w Stanach Zjednoczonych w: Arlington, Atlancie[52], Detroit, East Rutherford[53], Honolulu, Houston, Indianapolis, Landover, Nowym Orleanie i Seattle[54][55]. W roku 2014 podjęto regularną działalność kaznodziejską w północnej Alasce. Świadkowie Jehowy głosili tam już od dziesiątków lat, jednak przyjeżdżali tylko na krótko i często ograniczali się do rozpowszechniania literatury biblijnej[56][57]. Wiosną 2014 roku zorganizowano pomoc humanitarną dla poszkodowanych przez tornada[58] i lawiny błotne[59]. 14 listopada 2014 roku zespół tłumaczy publikacji na amerykański język migowy przeniósł się do Fort Lauderdale na Florydzie[60]. W 2014 roku zanotowano liczbę 1 243 397 głosicieli, a na dorocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej zebrało się 2 505 825 osób (ok. 0,8% mieszkańców kraju)[61].

W roku 2015 zorganizowano 449 kongresów regionalnych „Naśladujmy Jezusa!” w 32 językach, a w 2016 roku zorganizowano 451 kongresów regionalnych „Lojalnie trwajmy przy Jehowie!”[c].

W październiku 2016 roku zorganizowano pomoc humanitarną dla poszkodowanych przez huragan Matthew[62]. W 2016 roku w Mira Loma w Kalifornii powstał Regionalny Zespół Wideo[63]. W 2017 roku zorganizowano pomoc humanitarną dla poszkodowanych przez huragan Harvey oraz huragan Irma[64][65][66][67]. W grudniu 2017 roku[68], w lipcu i listopadzie 2018 roku zorganizowano pomoc humanitarną dla poszkodowanych przez pożary w Kalifornii[69][70], natomiast w październiku 2018 dla poszkodowanych przez huragan Michael[71].

W 2019 roku zaplanowano siedem kongresów międzynarodowych „Miłość nigdy nie zawodzi!” z udziałem delegacji zagranicznych (w tym z Polski). Odbędą się one w Houston (angielski i hiszpański), Miami (angielski i hiszpański), Saint Louis, Atlancie i Phoenix[72].

Komitet OddziałuEdytuj

1 kwietnia 2001 roku w Stanach Zjednoczonych utworzono Komitet Oddziału, w którym znaleźli się: John Kikot, Max H. Larson, George Couch, Maxwell Lloyd, Baltasar Perla, Harold Corkern, Leon Weaver, William Van De Wall, John Larson i Ralph Walls.

Biuro Oddziału nadzoruje działalność w Stanach Zjednoczonych, a także na terenie Aruby, Bahamów, Bermudów, Bonaire, Brytyjskich Wysp Dziewiczych, Curaçao, Jamajki, Kajmanów, Portoryko, Turks i Caicos oraz Wysp Dziewiczych Stanów Zjednoczonych. Wspiera również prace Biura Głównego[73].

Świadkowie Jehowy w Stanach Zjednoczonych korzystają z 47 Sal Zgromadzeń, w tym z Centrum Kongresowego w West Palm Beach w stanie Floryda oraz z 6949 Sal Królestwa.

Zbory polskojęzyczne w Stanach ZjednoczonychEdytuj

Historia. W roku 1891 kolporter Badaczy Pisma Świętego C. Antoszewski, mieszkający wówczas w Chicago, udostępniał publikacje Towarzystwa Strażnica emigrantom. Zapoznał on z publikacjami Towarzystwa Strażnica Hipolita Oleszyńskiego, który przyjął chrzest w sierpniu 1893 roku na pierwszej Konwencji Generalnej Stowarzyszenia Badaczy Pisma Świętego w Chicago. W 1895 roku Oleszyński na krótko przyjechał do Polski by członków rodziny i znajomych zapoznać z wierzeniami Badaczy Pisma Świętego. W 1896 roku H. Oleszyński założył polskojęzyczny zbór w Chicago, który początkowo liczył 5 członków, a rok później już 22.

 
Zgromadzenie polskich Badaczy Pisma Świętego. Toledo 29 maja 1916.

Wśród obcojęzycznych grup wyznawców, działających wówczas w Stanach Zjednoczonych, grupy polskojęzyczne należały do najliczniejszych i najaktywniejszych. W 1909 roku wydano pierwsze publikacje w języku polskim, przeznaczone do bezpłatnego rozpowszechniania, a także skrócone wydanie I tomu Wykładów Pisma Świętego. W roku 1911 zbór polskojęzyczny w Chicago liczył około 200 członków. Powstały również duże zbory w Detroit, Buffalo, Cleveland, Toledo i innych miejscowościach. 31 sierpnia i 1 września 1913 roku w Kenosha odbyło się niewielkie zgromadzenie w języku polskim, na którym 12 osób przyjęło chrzest[74]. W roku 1915 regularnie co miesiąc wydawano „Strażnicę” w języku polskim. 29 maja 1916 roku w Toledo, odbyło się zgromadzenie polskojęzycznych współwyznawców, na którym był obecny C.T. Russell. Polskimi mówcami byli: Hipolit Oleszyński, Czesław Kasprzykowski, W.S. Kołomyjski, W. Szczudło, Józef Krett i Fr. Szarek. W zgromadzeniu tym uczestniczyło około 300–400 osób. 1–4 lipca odbyła się druga w tym sezonie polska konwencja w Chicago[75]. Wielu z uczestników tych zgromadzeń powróciło później do Polski, aby prowadzić działalność kaznodziejską wśród rodaków.

W początkach roku 1919 utworzono odrębną korporację prawną w celu obsługiwania zborów polskojęzycznych. Zarejestrowana została w Detroit, w stanie Michigan, jako: Strażnica – Towarzystwo Biblijne i Broszur – działała jako filia amerykańskiego Towarzystwa Strażnica. W skład Komitetu Wykonawczego wchodzili: A.A. Backiel, Czesław Kasprzykowski, W.S. Kołomyjski i Mikołaj M. Kostyn, zaś zarząd korporacji stanowili: S. Bończak, M. Job, M.M. Kostyn, Cz. Kasprzykowski, Ludwik Kuźma, W.S. Kołomyjski i W. Świętek. W roku 1920 zbory polskojęzyczne odwiedzało 10 wykładowców, zwanych wówczas pielgrzymami[d]. Wygłosili oni 622 wykłady publiczne, których wysłuchało 211 692 osoby. Działało też 36 polskich kolporterów.

Od 1 stycznia 1919 roku „Strażnica” w języku polskim wychodziła już jako dwutygodnik. W roku 1921 wydano po polsku nowy śpiewnik. W tym samym roku rozpowszechniono 45 545 egzemplarzy broszur w języku polskim. W roku 1921 na dorocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej, obchodzonej w Stanach Zjednoczonych w języku polskim w 65 miejscowościach zebrały się 2942 osoby. Pamiątkę obchodzono w 73 polskojęzycznych zborach. W maju 1921 roku biuro oddziału polskiego przeniesiono do Nowego Jorku, a w lipcu 1921 roku polski oddział został wcielony do korporacji amerykańskiej. Na początku lat 20. XX wieku ze Stanów Zjednoczonych powrócił do Polski Jan Kusina, który szybko zorganizował w Krakowie grupkę wyznawców. Do Krakowa powrócił też niejaki Winiarz oraz Franciszek Puchała, który krzewił to wyznanie w mieście i na terenie na wschód od Krakowa. Na jakiś czas przyjechał także do Polski Józef Krett, który w Stanach Zjednoczonych składał wizyty w zborach jako pielgrzym (obecnie nadzorca podróżujący). Oprócz Warszawy odwiedził również Kraków. W roku 1923 największe skupiska wyznawców i zainteresowanych polskojęzycznych były (według liczby obecnych na Pamiątce) w Nowym Jorku – 906, w Los Angeles – 850 i w Chicago – 675 osób. W roku 1927 przybył do Polski inny przedstawiciel Towarzystwa Strażnica – Ludwik Kuźma, który od kilku lat odwiedzał, w charakterze pielgrzyma, zbory polskojęzyczne w Stanach Zjednoczonych.

Kongresy w języku polskim do roku 2016 odbywały się w Sali Zgromadzeń w Romeoville k. Chicago, a w roku 2017 kongres regionalny w języku polskim odbył się w Sali Zgromadzeń na nowojorskim Brooklynie. Zgromadzenia obwodowe w języku polskim odbywają się w Sali Zgromadzeń w Romeoville oraz w Greenpoint. Na terenie Stanów Zjednoczonych działa 10 zborów (Chicago, Nowy Jork, Copiague (Nowy Jork), Long Island (Nowy Jork), Clark (k. New Jersey), Downers Grove (k. Chicago), New Britain, Palatine (k. Chicago), Sarasota i St. Petersburg (Floryda)) i 10 grup polskojęzycznych (Arvada (k. Denver), Charlotte, Chicopee, Carrollton, Madison Heights, Milwaukee, Mount Pocono, Phoenix, Warminster, Webster)[76].

Świadkowie Jehowy na terytoriach zależnych Stanów ZjednoczonychEdytuj

Świadkowie Jehowy na wyspie GuamEdytuj

 
Barrigada
Biuro Oddziału na wyspie Guam

Świadkowie Jehowy na wyspie Guam – wspólnota religijna Świadków Jehowy na Guam, licząca w 2017 roku 726 głosicieli, należących do 9 zborów[77]. W 2017 roku na dorocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej zgromadziły się 1852 osoby[2]. Działalność miejscowych głosicieli koordynuje Biuro Oddziału w Barrigada[78][79].

  • Historia. Działalność rozpoczęli w roku 1948 Świadkowie Jehowy z Filipin, którzy pracowali na wyspie. W grudniu 1951 roku zorganizowali pierwszy zbór, ale w roku 1954 ich firma upadła i wszyscy z wyjątkiem Tony’ego Salcedo musieli opuścić Guam. Pierwsi misjonarze Szkoły Gilead – Virginia i Sam Wigerowie przyjechali w roku 1954. W roku 1955 otwarto Salę Królestwa, z której korzystał zbór liczący 15 głosicieli[80]. W 1960 roku na wyspę przybył Merle Lowmaster. Dwa lata później zorganizowano pomoc humanitarną, dla poszkodowanych przez tajfun Karen. W roku 1964 otwarto nową Salę Królestwa, a wyspę odwiedził Nathan H. Knorr. Cztery lata później przybyli kolejni misjonarze, otwarto dla nich dom misjonarski. W 1976 roku zorganizowano pomoc humanitarną dla poszkodowanych przez tajfun Pamela. W tym samym roku otwarto Biuro Oddziału i nową Salę Królestwa przy ulicy Jehowy (Jehovah Street); na wyspie działało wówczas 120 głosicieli. W 1995 roku powiększono Biuro Oddziału wraz z drukarnią. W roku 2015 osiągnięto liczbę 790 głosicieli. Wiosną 2015 roku Świadkowie Jehowy z wyspy Guam brali udział w pomocy humanitarnej dla poszkodowanych przez tajfun współwyznawców na wyspie Chuuk[81]. Zebrania zborowe i kongresy odbywają się w języku angielskim, amerykańskim migowym, chińskim, ilokańskim, japońskim, koreańskim, ponapeańskim, tagalskim i truk. W miejscowym Biurze Oddziału literatura biblijna tłumaczona jest na sześć języków mikronezyjskich: japski, kosrae, marszalski, palauański, ponapeański i truk[78].

Świadkowie Jehowy na Marianach PółnocnychEdytuj

 
Gualo Rai
San Jose
Songsong/Tatachok
Sale Królestwa na Marianach Północnych

Świadkowie Jehowy na Marianach Północnych – wspólnota religijna Świadków Jehowy na Marianach Północnych, licząca 273 głosicieli, należących do 5 zborów (w tym na Saipanie – 245 głosicieli w 3 zborach, na wyspie Rota – 11 głosicieli w 1 zborze, na wyspie Tinian – 17 głosicieli, 1 zbór)[82][83][84][e]. W 2017 roku na dorocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej zebrało się 805 osób (w tym 731 osób na Saipanie, 29 osób na Rocie, 45 osób na Tinianie)[2]. Biuro Oddziału znajduje się w Barrigada na wyspie Guam[79].

  • Historia. W 1960 roku na wyspie Saipan działalność kaznodziejską rozpoczął Merle Lowmaster. W 1962 roku na wyspę przybyło małżeństwo misjonarzy – Kay i Ernest Manionowie i głosili do 1966 roku. Zastąpili ich Sharon i Robert Livingstone’owie. W roku 1970 podjęto regularną działalność kaznodziejską, mimo sprzeciwu miejscowych duchownych katolickich. Jedenaście lat później skierowano na tę wyspę małżeństwo pionierów specjalnych. W roku 1991 na Saipanie w Gualo Rai otwarto Salę Królestwa na 350 miejsc, w której zgromadzają się teraz dwa duże zbory angielskojęzyczne oraz grupa tagalskojęzyczna, chińskojęzyczna, koreańskojęzyczna, amerykańskiego języka migowego i języka truk[76]. W roku 1992 na Tinian przybyli Lee i Robert Moreaux. Po dwóch latach powstał na tej wyspie zbór, składający się z 24 głosicieli. Na Tinianie znajduje się dom misjonarski i Sala Królestwa w San Jose[76]. Na wyspie Rota Sala Królestwa znajduje się w Songsong[76]. Na Saipanie Świadkowie Jehowy prowadzą działalność ewangelizacyjną w przeszło 20 językach[85]. W roku 2011 zanotowano liczbę 292 głosicieli, a w roku 2017 na uroczystości Wieczerzy Pańskiej obecnych było 805 osób. W październiku 2018 roku zorganizowano pomoc humanitarną dla poszkodowanych przez supertajfun Yutu[86].

Świadkowie Jehowy w Samoa AmerykańskimEdytuj

 
Tafuna
Sala Królestwa w Samoa Amerykańskim

Świadkowie Jehowy w Samoa Amerykańskim – wspólnota religijna Świadków Jehowy w Samoa Amerykańskim, licząca 189 głosicieli, należących do 3 zborów[87]. W 2017 roku na dorocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej zebrały się 625 osoby[2]. Działalność miejscowych wyznawców koordynuje australijskie Biuro Oddziału.

  • Historia. W 1938 roku na wyspach zatrzymał się w Pago Pago Joseph Franklin Rutherford, który wraz z innymi współwyznawcami rozpowszechniał publikacje religijne. W 1940 roku działalność kaznodziejską na wyspie podjął pionier Harold Gill. 5 stycznia 1954 roku regularną działalność kaznodziejską podjął głosiciel z Australii Ron Sellars z żoną Dolly. 4 lutego tego samego roku do Samoa Amerykańskiego przybyło 4 misjonarzy Szkoły Gilead. W pierwszej dekadzie XXI wieku wielu wyznawców opuściło wyspy i obecnie liczba głosicieli wynosi około 210 osób (2016). Zebrania zborowe odbywają się w językach: samoańskim, angielskim i tagalskim.

Świadkowie Jehowy na Wyspach Dziewiczych Stanów ZjednoczonychEdytuj

 
Frederiksted
Sala Zgromadzeń na Wyspach Dziewiczych Stanów Zjednoczonych

Świadkowie Jehowy na Wyspach Dziewiczych Stanów Zjednoczonych – wspólnota religijna Świadków Jehowy na Wyspach Dziewiczych Stanów Zjednoczonych, licząca w 2017 roku 607 głosicieli, należących do 10 zborów[88]. W 2017 roku na dorocznej uroczystości Wieczerzy Pańskiej zebrały się 1503 osoby[2]. Działalność miejscowych wyznawców koordynuje amerykańskie Biuro Oddziału[89].

  • Historia. Działalność na wyspach zapoczątkowali w roku 1947 Ted i Doris Kleinowie, misjonarze ze Szkoły Gilead. W roku 1948 inni misjonarze tej szkoły z łodzi Sibia rozpoczęli regularną działalność misyjną na różnych wyspach archipelagu. Dwóch misjonarzy działało na Saint Croix i trzech na Saint Thomas. Liczba głosicieli wzrosła z 17 w roku 1947 do 32 w następnym roku[90]. W grudniu 1950 roku w Charlotte Amalie zorganizowano kongres „Rozrost Teokracji” z udziałem Nathana H. Knorra. W kolejnych latach nastąpił dalszy wzrost liczby głosicieli, wybudowano Sale Królestwa, powstawały nowe zbory. W roku 2011 zanotowano liczbę 685 głosicieli, a na Pamiątkę przybyło 1945 osób. We wrześniu 2017 roku zorganizowano pomoc humanitarną dla poszkodowanych przez huragan Irma[66]. Sala Zgromadzeń znajduje się w miejscowości Frederiksted, a Sale Królestwa w Christiansted, Charlotte Amalie West, Cruz Bay oraz Frederiksted, w których zebrania odbywają się w językach: angielskim, hiszpańskim, kreolskim i amerykańskim migowym[76].

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Pozostałe kraje należące do grona „stutysięczników” to: Angola, Argentyna, Brazylia, Demokratyczna Republika Konga, Filipiny, Francja, Ghana, Hiszpania, Japonia, Kanada, Kolumbia, Korea Południowa, Meksyk, Niemcy, Nigeria, Peru, Polska, Południowa Afryka, Rosja, Ukraina, Wenezuela, Wielka Brytania, Włochy i Zambia.
  2. Zebrania odbywają się w ponad 120 językach m.in w: amerykańskim migowym, akatek, amharskim, angielskim, apache, arabskim, bengalskim, birmańskim, blackfoot, bośniackim, bułgarskim, cebuańskim, chińskim (mandaryńskim, katalońskim, mindong), chorwackim, crow, czin (haka), czin (tiddim), czirokeskim, dakota, dolnoniemieckim, ewe, fidżijskim, fińskim, francuskim, ga, garifuna, greckim, guarani, gudżarackim, hawajskim, hebrajskim, hindi, hiszpańskim, hmong (Miao Białych), ibo, ilokańskim, indonezyjskim, japońskim, joruba, jupik środkowym, kanjobal (Stany Zjednoczone), khmerskim, kicze, koreańskim, kreolskim (Belize), kreolskim (Haiti), kreolskim (Republika Zielonego Przylądka), laotańskim, lingala, malajalam, maja, mam, marszalskim, mien, mistek (Costa), mistek (Guerrero), muskogee, nepalskim, nawaho, niemieckim, niemieckim (Pensylwania), nuer, ormiańskim, paszto, pendżabskim, perskim, pidżyn (Kamerun), polskim, ponapeańskim, portugalskim, północnym odżibwa (alfabet łaciński), rosyjskim, rumuńskim, rwandyjskim, samoańskim, serbskim, sgaw, somalijskim, suahili, tagalskim, tajskim, tamilskim, taraskańskim, tigrinia, tonga, trique, truk, tureckim, twi, ukraińskim, urdu, uzbeckim, węgierskim, wietnamskim, włoskim, zapotek (Ixtlan).
  3. Kongresy odbywają się w języku angielskim, amerykańskim migowym, albańskim, arabskim, chińskim (mandaryńskim i kantońskim), francuskim, greckim, hindi, hiszpańskim, hmong (Miao Białych), japońskim, ilokańskim, indonezyjskim, kreolskim (Haiti), marszalskim, nawaho, ormiańskim, pendżabskim, perskim, polskim, portugalskim, rosyjskim, rumuńskim, samoańskim, suahili, tagalskim, truk, twi, wietnamskim i włoskim.
  4. Byli to: A.A. Backiel, S. Jednacz, Czesław Kasprzykowski, W.S. Kołomyjski, Ludwik Kuźma, C. Schmidt, Fr. Szarek, J. Szewczyk, W. Świętek i F. Tarnawski.
  5. Świadkowie Jehowy w swoich sprawozdaniach umieszczają dane każdej z tych wysp (Rota, Saipan, Tinian) osobno.

PrzypisyEdytuj

  1. Stany Zjednoczone – Ilu tam jest Świadków Jehowy. jw.org. [dostęp 2018-01-09].
  2. a b c d e Watchtower: Sprawozdanie z działalności Świadków Jehowy na całym świecie w roku służbowym 2017. jw.org.
  3. a b c d e f g h i j k l Watchtower: Sytuacja prawna i prawa człowieka. Stany Zjednoczone. jw.org. [dostęp 2016-01-01].
  4. Watchtower: Coraz więcej krajów w „klubie stutysięczników”. jw.org, 2015. [dostęp 2015-09-06].
  5. Watchtower: Farma, która karmi miliony. jw.org, 2013. [dostęp 2016-12-03].
  6. Watchtower: Zwiedzanie drukarni w Wallkill. tv.jw.org, 2016-05-23. [dostęp 2016-12-02].
  7. a b Watchtower: Biuro Główne, Patterson, Wallkill. jw.org. [dostęp 2013-12-13].
  8. Watchtower: JW Broadcasting — styczeń 2018: Zgromadzenie statutowe 2017. jw.org, 2018-01-01. [dostęp 2018-01-12].
  9. a b Królestwo Boże panuje!. Strażnica – Towarzystwo Biblijne i Traktatowe, 2014, s. 73.
  10. Watchtower. Odważnie rozgłaszali Słowo Boże!. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”. CXXXIII, s. 8, 9, 15 lutego 2012. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  11. Watchtower: Nadzieje rosną w miarę zbliżania się terminu rozprawy przed Sądem Najwyższym. jw.org, 2018-08-24. [dostęp 2018-08-31].
  12. Watchtower. Dlaczego Świadkowie Jehowy nie biorą udziału w wojnach?. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”. CXXIX, s. 22, 1 lipca 2008. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  13. Watchtower: W wieku 90 lat zmarła Lillian Gobitas Klose znana z historycznej rozprawy z 1940 roku. jw.org, 2014-09-08. [dostęp 2014-09-19].
  14. Odważnie rozgłaszali Słowo Boże!. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 8, 9, 15 lutego 2012. ISSN 1234-1150. 
  15. Watchtower: Siedemdziesiąt lat Szkoły Gilead. jw.org, 2013-11-04. [dostęp 2014-09-30].
  16. Królestwo Boże panuje!. Strażnica – Towarzystwo Biblijne i Traktatowe, 2014, s. 151, 152.
  17. Podążajmy naprzód ku ostatecznemu zwycięstwu!. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”. CXXII, s. 19, 1 czerwca 2001. Watchtower. ISSN 1234-1150. 
  18. Watchtower: Nasze kongresy międzynarodowe. jw.org. [dostęp 2014-10-09].
  19. Watchtower: Stany Zjednoczone – podstawowe informacje. jw.org. [dostęp 2016-01-01].
  20. a b Królestwo Boże panuje!. Strażnica – Towarzystwo Biblijne i Traktatowe, 2014, s. 204.
  21. Rocznik Świadków Jehowy 2000. Nowy Jork: Towarzystwo Strażnica, 2000, s. 148.
  22. Watchtower: Miłość w działaniu po kataklizmie. jw.org. [dostęp 2014-08-11].
  23. Watchtower: Akcja pomocy po huraganie Sandy — miłość w działaniu. jw.org. [dostęp 2014-08-11].
  24. Watchtower: Niesienie pomocy ofiarom klęsk żywiołowych. tv.jw.org, 2015-05-04. [dostęp 2015-06-05].
  25. Watchtower: Cała społeczność naszych braci. jw.org, 2001. [dostęp 2015-12-18].
  26. Współczucie i pomoc z wielu źródeł. „Przebudźcie się!”, s. 10–12, 8 stycznia 2002. Watchtower. 
  27. Królestwo Boże panuje!. Towarzystwo Strażnica, 2014, s. 147.
  28. Rocznik Świadków Jehowy 2004. Nowy Jork: Towarzystwo Strażnica, 2004, s. 17.
  29. Watchtower: Watchtower v. Village of Stratton (ang.). tv.jw.org, 2015-04-04. [dostęp 2015-12-18].
  30. Rocznik Świadków Jehowy 2004. Nowy Jork: Towarzystwo Strażnica, 2004, s. 6, 7.
  31. Warto było usłuchać ostrzeżeń. „Przebudźcie się!”, s. 14–19, czerwiec 2006. Watchtower. 
  32. 2009 “Keep on the Watch!” District Convention Locations. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 30, 31, 1 marca 2009. Watchtower (ang.). 
  33. Watchtower: Coś nowego na Manhattanie. jw.org. [dostęp 2014-05-27].
  34. Watchtower: Świadkowie Jehowy na Manhattanie. jw.org. [dostęp 2014-09-09].
  35. Rocznik Świadków Jehowy 2016. Nowy Jork: Towarzystwo Strażnica, 2016, s. 22.
  36. Field Service Highlights. „Nasza Służba Królestwa”, s. 4, listopad 2014. Watchtower (ang.). 
  37. Watchtower: Świadectwo dla tysięcy ludzi — świadczenie publiczne w San Francisco. tv.jw.org. [dostęp 2015-08-16].
  38. Watchtower: Bill Richards: Rdzenny Amerykanin znajduje Stwórcę. tv.jw.org, 2015-06-05. [dostęp 2015-06-05].
  39. Watchtower: Święto rdzennych Amerykanów w Nowym Jorku i kampania informacyjna. jw.org. [dostęp 2016-01-22].
  40. Watchtower: Navajo Experiences — Hartman (ang.). tv.jw.org, 2015-01. [dostęp 2015-12-17].
  41. Watchtower: Dlaczego uczą się bengalskiego?. jw.org. [dostęp 2015-11-04].
  42. Watchtower: ‛Dobra nowina dla każdego narodu, plemienia i języka’. jw.org, 2013. [dostęp 2017-02-08].
  43. Watchtower: Huragan Sandy uderza we wschodnie wybrzeże Stanów Zjednoczonych. jw.org, 2012-11-09. [dostęp 2014-08-11].
  44. Watchtower: Powódź w Kolorado. jw.org, 2013-10-08. [dostęp 2015-11-01].
  45. Watchtower: Tornado w stanie Oklahoma. jw.org, 2013-05-23. [dostęp 2015-11-01].
  46. Watchtower: Świadkowie Jehowy przenoszą swoje Biuro Główne. jw.org. [dostęp 2015-11-04].
  47. Watchtower: Prace w Wallkill i Warwick posuwają się naprzód. jw.org. [dostęp 2015-11-04].
  48. Watchtower: Przeprowadzka do Warwick. tv.jw.org, 2016-10. [dostęp 2016-12-07].
  49. Watchtower: Pół wieku w Wallkill. jw.org, 2014-06-09. [dostęp 2014-06-10].
  50. Watchtower: Biuro Główne — wspólnie piszemy historię. jw.org. [dostęp 2014-09-24].
  51. Królestwo Boże panuje!. Towarzystwo Strażnica, 2014, s. 88.
  52. Watchtower: Atlanta serdecznie wita Świadków Jehowy. jw.org, 2015-02-09. [dostęp 2015-02-13].
  53. Watchtower: Relacja z kongresu międzynarodowego: historyczne kongresy Świadków na stadionie MetLife. jw.org, 2014-09-25. [dostęp 2014-10-03].
  54. Watchtower: Rozpoczyna się seria międzynarodowych kongresów Świadków Jehowy. jw.org. [dostęp 2014-05-27].
  55. Watchtower: Świadkowie Jehowy rozpoczynają serię kongresów międzynarodowych. jw.org, 2014-06-04. [dostęp 2014-06-10].
  56. Watchtower: Docieranie z orędziem biblijnym na Daleką Północ. jw.org, 2015-08-24. [dostęp 2015-08-25].
  57. Watchtower: Cała społeczność naszych braci. jw.org, 2001. [dostęp 2015-11-04].
  58. Watchtower: Tornada pustoszą centralną i południową część Stanów Zjednoczonych. jw.org, 2014-05-13. [dostęp 2015-11-01].
  59. Watchtower: Niszczycielska lawina błotna w Stanach Zjednoczonych. jw.org, 2014-03-28. [dostęp 2015-11-01].
  60. Watchtower: Świadkowie Jehowy otwierają na Florydzie Biuro Tłumaczeń na amerykański język migowy. jw.org, 2015-05-13. [dostęp 2015-11-01].
  61. Rocznik Świadków Jehowy 2015. Nowy Jork: Towarzystwo Strażnica, 2015, s. 184–186.
  62. Watchtower: Akcja niesienia pomocy po huraganie Matthew. jw.org, 2016-10-24. [dostęp 2016-10-24].
  63. Watchtower: Sprawozdanie Komitetu Nauczania. tv.jw.org, 2017-07-03. [dostęp 2017-07-03].
  64. Watchtower: Świadkowie Jehowy zwiększają tempo akcji niesienia pomocy po przejściu huraganów. jw.org, 2018-01-19. [dostęp 2018-01-25].
  65. Watchtower: Świadkowie Jehowy w USA po przejściu huraganu Harvey. jw.org, 2017-09-14. [dostęp 2017-09-14].
  66. a b Watchtower: Skutki przejścia huraganu Irma. jw.org. [dostęp 2017-10-03].
  67. Watchtower: Dziękujemy Jehowie i nabieramy odwagi!. tv.jw.org, 2017-09-29. [dostęp 2017-10-14].
  68. Watchtower: Pożary w południowej Kalifornii. jw.org, 2017-12-13. [dostęp 2018-11-26].
  69. Watchtower: Ogromne pożary w okolicy miasta Redding w amerykańskim stanie Kalifornia. jw.org, 2018-08-07. [dostęp 2018-11-26].
  70. Watchtower: Pożary w Kalifornii. jw.org, 2018-11-15. [dostęp 2018-11-26].
  71. Watchtower: Huragan Michael, jeden z najpotężniejszych w historii USA, powoduje ogromne zniszczenia. jw.org, 2018-10-17. [dostęp 2018-11-26].
  72. Watchtower: Kongresy międzynarodowe 2019. jw2018.org, 2018-08-08. [dostęp 2018-08-08].
  73. Watchtower: Nasza historia. jw2018.org, 2018-08-08. [dostęp 2018-11-27].
  74. Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy” 15 października 1913, R-5337 (ang.)
  75. The Watch Tower”, 15 lipca 1916
  76. a b c d e Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-08-30].
  77. Guam – Ilu tam jest Świadków Jehowy. jw.org. [dostęp 2018-01-09].
  78. a b Watchtower: Biuro Oddziału na Guam. jw.org. [dostęp 2013-12-12].
  79. a b Sprawozdanie z Mikronezji. tv.jw.org, 2016-06-27. [dostęp 2016-06-27].
  80. 1956 Yearbook of Jehovah's Witnesses. Watchtower, 1956, s. 74, 75. (ang.)
  81. Watchtower: JW Broadcasting – sierpień 2015. tv.jw.org, 2015-08-03. [dostęp 2015-08-09].
  82. Saipan – Ilu tam jest Świadków Jehowy. jw.org. [dostęp 2018-01-09].
  83. Rota – Ilu tam jest Świadków Jehowy. jw.org. [dostęp 2018-01-09].
  84. Tinian – Ilu tam jest Świadków Jehowy. jw.org. [dostęp 2018-01-09].
  85. Saipan. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 2, 15 maja 2014. Watch Tower Bible and Tract Society. ISSN 1234-1150. 
  86. Watchtower: Supertajfun Yutu uderza w Mariany Północne. jw.org, 2018-11-02. [dostęp 2018-11-26].
  87. Samoa Amerykańskie – Ilu tam jest Świadków Jehowy. jw.org. [dostęp 2018-01-09].
  88. Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych – Ilu tam jest Świadków Jehowy. jw.org. [dostęp 2017-12-31].
  89. Rocznik Świadków Jehowy 2015. Nowy Jork: Towarzystwo Strażnica, 2015, s. 41.
  90. 1949 Yearbook of Jehovah's Witnesses. Watchtower, 1949, s. 68, 69. (ang.)

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj