Otwórz menu główne

Paweł Adamowicz

polski prawnik, polityk i samorządowiec; długoletni prezydent Gdańska

Paweł Bogdan Adamowicz (ur. 2 listopada 1965 w Gdańsku, zm. 14 stycznia 2019 tamże) – polski prawnik, samorządowiec i polityk, działacz opozycji demokratycznej w okresie PRL, w latach 1998–2019 prezydent Gdańska.

Paweł Adamowicz
Ilustracja
Paweł Adamowicz (2018)
Data i miejsce urodzenia 2 listopada 1965
Gdańsk
Data i miejsce śmierci 14 stycznia 2019
Gdańsk
Prezydent Gdańska
Okres od 26 października 1998
do 14 stycznia 2019
Przynależność polityczna Stronnictwo Konserwatywno-Ludowe / Platforma Obywatelska / Wszystko dla Gdańska
Małżonek Magdalena Adamowicz
Poprzednik Tomasz Posadzki
Następca Aleksandra Dulkiewicz
Przewodniczący Rady Miasta Gdańska
Okres od 1994
do 1998
Przynależność polityczna Partia Konserwatywna / Stronnictwo Konserwatywno-Ludowe
Poprzednik Andrzej Januszajtis
Następca Elżbieta Grabarek-Bartoszewicz
Adamowicz Paweł – signature.png
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Wolności i Solidarności Srebrny Krzyż Zasługi Srebrny Medal „Za Zasługi dla Policji” Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Medal „Pro Memoria” Odznaka Honorowa za Zasługi dla Samorządu Terytorialnego POL Odznaka Honorowa za Zasługi dla ZIW RP BAR.svg POL Odznaczenie Pam Za Zaslugi dla SZZAK BAR.svg Komandoria Missio Reconciliationis Honorowa Odznaka Organizacyjna „Za Zasługi dla Związku Piłsudczyków RP” Krzyż Pro Ecclesia et Pontifice (od 1908) Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Order Zasługi Cywilnej (Hiszpania) Order Krzyża Ziemi Maryjnej III Klasy (Estonia)

Był jednym z organizatorów strajków w 1988 jako przewodniczący studenckiego komitetu strajkowego na Uniwersytecie Gdańskim. W latach 1990–1993 był prorektorem Uniwersytetu Gdańskiego. W 1990 roku uzyskał mandat radnego Gdańska, w latach 1994–1998 był przewodniczący Rady Miasta Gdańska. W latach 1998–2019 był nieprzerwanie prezydentem Gdańska.

Jako prezydent miasta znany był z polityki otwartej na różne grupy społeczne. Doceniał wartość różnorodności kulturowej, odwołując się przy tym do wartości chrześcijańskich. Podkreślał znaczenie dialogu i pojednania polsko-niemieckiego oraz współpracy z mniejszością kaszubską. Był zaangażowany we wdrożenie miejskiego programu integracji imigrantów, wziął też udział w gdańskim Marszu Równości. W działalności samorządowej niejednokrotnie ścierał się ideowo i programowo z oponentami z Prawa i Sprawiedliwości. W wydanej w 2018 książce Gdańsk jako wspólnota krytykował politykę PiS jako niedemokratyczną i naruszającą ład konstytucyjny.

Zmarł w wyniku ran zadanych mu przez zamachowca podczas udziału w finale Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy.

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Wykształcenie i działalność zawodowaEdytuj

W latach 1972–1980 uczęszczał do Szkoły Podstawowej nr 50 im. Emilii Plater w Gdańsku, a następnie w latach 1980–1984 do I Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Gdańsku[1][2]. W szkole średniej włączył się w konspirację solidarnościową. Był kolporterem prasy i wydawnictw podziemnych. W latach 1984–1986 był współwydawcą i drukarzem podziemnego uczniowskiego pisma „Jedynka”[1].

W latach 1984–1989 studiował na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego. Podczas studiów, w okresie 1985–1987, był współwydawcą i drukarzem podziemnego pisma studentów „ABC”. W maju 1988 był współorganizatorem strajku okupacyjnego na swojej uczelni oraz przewodniczącym studenckiego komitetu strajkowego. Współtworzył pierwsze jawne stowarzyszenia opozycyjne wobec władz (Klub Myśli Politycznej „Dziekania” w Warszawie, Gdański Klub Polityczny im. Lecha Bądkowskiego, Stowarzyszenie „Kongres Liberałów” i Gdańskie Stowarzyszenie Akademickie). Był współorganizatorem I i II Zjazdu Kongresu Liberałów[3].

W trakcie studiów dorywczo pracował w Stoczni Gdańskiej, Stoczni Remontowej i Stoczni Północnej oraz jako stróż nocny w Gdańskim Towarzystwie Naukowym[4].

Tytuł magistra uzyskał w 1989 i rozpoczął pracę naukową na Uniwersytecie Gdańskim jako asystent w Katedrze Historii Państwa i Prawa Polski[2]. Od 1990 do 1993 pełnił stanowisko prorektora ds. studenckich tej uczelni[1][2][5] Naukowo zajmował się problematyką samorządu terytorialnego w II Rzeczypospolitej. W latach 1991–1998 był członkiem komisji zakładowej NSZZ „Solidarność” na Uniwersytecie Gdańskim[1][2]. W latach 1993–1996 odbył aplikację radcowską w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Gdańsku, zakończoną zdanym egzaminem[1].

Działalność politycznaEdytuj

W 1990 został wybrany na radnego Gdańska z ramienia Komitetu Obywatelskiego. W latach 1990–1994 był delegatem miasta do sejmiku samorządowego, w latach 1990–1991 pełnił funkcję wiceprzewodniczącego sejmiku samorządowego. W latach 1990–1993 był członkiem władz krajowych i wojewódzkich Kongresu Liberalno-Demokratycznego[1][2]. W latach 1994–1998 pełnił funkcję przewodniczącego rady miasta. Działał wówczas w Partii Konserwatywnej i następnie w Stronnictwie Konserwatywno-Ludowym.

W 1998, z listy Akcji Wyborczej Solidarność, po raz trzeci został wybrany na radnego, a następnie rada miejska wybrała go na prezydenta miasta. W 2001 znalazł się wśród założycieli regionalnych struktur Platformy Obywatelskiej[6].

10 listopada 2002, tym razem w wyborach bezpośrednich, został wybrany na drugą kadencję prezydencką, uzyskując w II turze 72,3% głosów (pokonał Marka Formelę z SLD)[7]. W wyborach samorządowych w 2006 skutecznie ubiegał się o reelekcję, zwyciężając w I turze z poparciem 60,9% głosujących[8]. Cztery lata później ponownie wygrał w I turze, uzyskując 53,78% głosów[9]. W 2014 uzyskał reelekcję na kolejną kadencję. W I turze zdobył 46,1%, a w II 61,3%, pokonując Andrzeja Jaworskiego (PiS)[10].

Objął ponadto w międzyczasie funkcje przewodniczącego rad nadzorczych Zarządu Morskiego Portu Gdańsk[11] oraz Gdańskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej[12]. Był członkiem Stowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego, Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego[13] oraz od 2011 Komitetu Regionów[14]. Został członkiem organu nadzorczego Fundacji Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego we Wrocławiu, Fundacji Centrum Solidarności oraz Fundacji Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego. W latach 2007–2015 był prezesem zarządu Unii Metropolii Polskich, a następnie zasiadał w zarządzie tej organizacji[1][15][16][17]. W 2011 był inicjatorem powołania Stowarzyszenia Gdański Obszar Metropolitarny[3].

W marcu 2015 prokurator przedstawił mu zarzuty dotyczące nieprawidłowości w oświadczeniach majątkowych, w związku z czym zawiesił członkostwo w Platformie Obywatelskiej[18] (które następnie wygasło). W marcu 2016 sąd rejonowy umorzył warunkowo postępowanie w tej sprawie na okres próby, orzekając jednocześnie wobec Pawła Adamowicza świadczenie pieniężne[19]. W grudniu 2016 Sąd Okręgowy w Gdańsku na skutek apelacji prokuratora uchylił ten wyrok i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia[20].

Choć część uczestników i komentatorów życia politycznego wskazywała, że Pawłowi Adamowiczowi bliska była tradycja i myśl konserwatywna[21] oraz wartości katolickie, m.in. teksty Jana Pawła II, do których często się odwoływał, jako prezydent Gdańska niejednokrotnie zabierał głos, dając poparcie postulatom tzw. progresywnym[22], prowadząc politykę antydyskryminacyjną i otwartą na mniejszości narodowe, etniczne, religijne i seksualne. Uważał, że z wartości religijnych wynika uniwersalny szacunek dla godności człowieka, a z idei konserwatyzmu poszanowanie demokracji jako pluralizmu postaw i poglądów[22]. Jak wskazywał, jego światopogląd również ulegał zmianie na przestrzeni lat[23].

W 2016 poparł wprowadzenie w Gdańsku Miejskiego Modelu Integracji Imigrantów, wychodząc naprzeciw kryzysowi migracyjnemu pomimo antyimigranckich postaw i komentarzy części swoich oponentów[24]. W następnym roku podpisał wraz z prezydentami jedenastu innych polskich miast deklarację o współdziałaniu w obszarze migracji wewnętrznych i zewnętrznych[25]. Wskazywał na konieczność aktywnego działania w celu włączenia przybyłych do miasta migrantów do życia lokalnej społeczności: „Przyglądaliśmy się organizacji pomocy dla uchodźców w Oslo i w Bremie – od kwestii aprowizacji, czyli gdzie mieszkają i co jedzą, wolontariatu, który się nimi zajmuje, poprzez kształcenie i naukę języka, po pośrednictwo w poszukiwaniu pracy i przeszkolenia. To mnóstwo detalicznych działań, które są niezbędne, aby ci ludzie nie wegetowali, tylko stali się pełnoprawnymi członkami wspólnoty miejskiej”[26]. W 2017 wziął udział w gdańskim Marszu Równości, czym wyraził poparcie dla postulatu równouprawnienia osób LGBT i wskazywał, że Gdańsk powinien być miastem otwartym na różnorodność. Te działania uzasadniał jako realizację zapomnianych lub porzuconych wartości „Solidarności”, w której działał jako młody człowiek[22].

Paweł Adamowicz jako prezydent Gdańska niejednokrotnie spierał się z polityką rządzącej partii Prawo i Sprawiedliwość. Głównym przedmiotem sporu stały się obchody rocznicy wybuchu II wojny światowej na Westerplatte oraz udział Wojska Polskiego w tych uroczystościach. Paweł Adamowicz podkreślał, że Apel Poległych powinni odczytywać harcerki i harcerze[27] oraz był przeciwny odczytywania podczas uroczystości apelu smoleńskiego[28]. W 2018 udział Wojska Polskiego w obchodach rocznicowych stanął pod znakiem zapytania. Ministerstwo Obrony Narodowej zarzuciło wówczas Adamowiczowi kłamstwo, oświadczając, że wojsko nie zostało zaproszone na uroczystości na Westerplatte[27]. Ostatecznie udało się dojść do porozumienia[29]. Prezydent Gdańska sprzeciwiał się też idei połączenia Muzeum II Wojny Światowej z Muzeum Westerplatte[30] i domagał się przywrócenia flag Gdańska i Unii Europejskiej na maszty przed Muzeum[31] gdy zostały one zdjęte przez nowego dyrektora.

Krytykował również rządy Prawa i Sprawiedliwości w kontekście ogólnopolskim. W swojej wydanej w 2018 książce Gdańsk jako wspólnota pisał: „Faktyczne rządy sprawuje Jarosław Kaczyński i PiS. Konstytucja została wielokrotnie naruszona. Trybunał Konstytucyjny sprowadzony został do roli usłużnej agendy PiS. Media publiczne pod rządami tej partii przypominają aparat propagandy z najgorszych czasów PRL”[32].

W kwietniu 2018 Paweł Adamowicz złożył do ministra sprawiedliwości i prokuratora generalnego wniosek o delegalizację Obozu Narodowo-Radykalnego. Była to bezpośrednia reakcja na jeden z marszy ONR, który przeszedł przez Gdańsk. W uzasadnieniu wniosku Adamowicz podkreślił, że działalność ONR „od wielu lat opiera się na podejmowaniu przedsięwzięć, w których wykorzystuje się retorykę nienawiści rasowej i narodowościowej”[33].

 
Paweł Adamowicz, Sławomir Nowak i Mieczysław Struk (2011)

W maju 2018 założył Stowarzyszenie „Wszystko dla Gdańska”[34][35]. W lipcu 2018 Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe nieprawomocnie skazał go na grzywnę w wysokości 2,5 tys. złotych za naruszenie nietykalności cielesnej i pomówienie działacza Młodzieży Wszechpolskiej[36]. W listopadzie 2018 Sąd Okręgowy w Gdańsku umorzył postępowanie w tej sprawie, uznając, że społeczna szkodliwość czynu była znikoma[37].

Jesienią 2018 Paweł Adamowicz z sukcesem ubiegał się o reelekcję z ramienia Stowarzyszenia „Wszystko dla Gdańska”. Jego rywalem zgłoszonym przez Koalicję Obywatelską był natomiast Jarosław Wałęsa[38]. Pawła Adamowicza poparła Unia Europejskich Demokratów[39], a także m.in. grupa dawnych działaczy Ruchu Młodej Polski na czele z Aleksandrem Hallem[40], czy też lider Liberalno-Społecznych Ryszard Petru[41]. W I turze Paweł Adamowicz uzyskał 36,97%, a w II turze (uzyskując poparcie KO i środowisk lewicowych) 64,8% głosów, pokonując Kacpra Płażyńskiego z PiS (syna Macieja Płażyńskiego)[42][6].

Zamach i śmierćEdytuj

Osobny artykuł: Zamach na Pawła Adamowicza.
 
Znicze przed Urzędem Miejskim w Gdańsku (15 stycznia 2019)

13 stycznia 2019 Paweł Adamowicz, jak co roku, brał aktywny udział w uroczystościach charytatywnych związanych z finałem Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, kwestując na rzecz tej organizacji na ulicach Gdańska. Przed godziną 20. pojawił się na scenie na Targu Węglowym i około godziny 19:55 wygłosił uroczyste przemówienie. O godzinie 20:00, przebywający na scenie Paweł Adamowicz został trzykrotnie ugodzony nożem przez 27-letniego zamachowca[43][44][45]. Ciosy trafiły w serce oraz brzuch uszkadzając wiele narządów wewnętrznych[46]. Napastnikiem był recydywista, gdańszczanin Stefan W., karany wcześniej m.in. za rozboje[47][48]. Sprawca bezpośrednio po zamachu wykrzykiwał polityczne hasła, skierowane przeciw władzy sądowniczej i Platformie Obywatelskiej. Prezydent, po ok. 30-minutowej reanimacji, w stanie bardzo ciężkim został przetransportowany do Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku, gdzie przeszedł trwającą pięć godzin operację ratującą życie, podczas której przetoczono mu 41 jednostek krwi[49][50]. Następnego dnia jego stan zdrowia nie poprawił się i był on wspomagany przez aparaturę zastępującą jego serce i płuca[51]. Po południu lekarze poinformowali o jego śmierci[52]. Sekcja zwłok wykazała, iż bezpośrednią przyczyną zgonu był wstrząs krwotoczny, najprawdopodobniej współistniejący z niewydolnością wielonarządową, będącą następstwem krwotoku wewnętrznego z uszkodzonych narządów wewnętrznych[53].

Reakcje na śmierćEdytuj

14 stycznia, o godzinie 20:30, w warszawskiej archikatedrze odprawiona została msza święta w intencji zmarłego, na którą przybyli m.in. prezydent RP Andrzej Duda wraz z małżonką oraz premier Mateusz Morawiecki[54]. 14 i 15 stycznia w wielu miastach w Polsce, m.in. w Warszawie, Krakowie, Łodzi, Poznaniu i Katowicach, zorganizowano wiece poświęcone jego pamięci, a także marsze przeciwko przemocy. W manifestacjach wzięły udział tysiące osób. W Gdańsku tysiące mieszkańców zebrały się przy pomniku Neptuna na Długim Targu, aby w milczeniu wspólnie oddać hołd zamordowanemu prezydentowi. Wśród zgromadzonych obecni byli m.in. przewodniczący Rady Europejskiej Donald Tusk, ówczesna wiceprezydent Gdańska Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdyni Wojciech Szczurek, prezydent Sopotu Jacek Karnowski, wicemarszałek Senatu Bogdan Borusewicz oraz były prezydent Lech Wałęsa[55]. W wielu miastach wystawiono także księgi kondolencyjne[56].

16 stycznia prezydent Andrzej Duda podjął decyzję, że w dniach 18–19 stycznia będzie obowiązywała żałoba narodowa[57]. Żałobę, w wielu przypadkach kilkudniową, ogłoszono także w niektórych polskich miastach, m.in. w Gdańsku, Sopocie, Gdyni, Elblągu, Warszawie, Poznaniu, Łodzi[58] i Wałbrzychu[59], a także w województwie pomorskim[60][61].

Uroczystości pogrzeboweEdytuj

 
Trumna z ciałem Pawła Adamowicza wystawiona w ogrodzie zimowym Europejskiego Centrum Solidarności
 
Urna z prochami Pawła Adamowicza w Bazylice Mariackiej w Gdańsku

17 stycznia trumna z ciałem zmarłego Pawła Adamowicza została wystawiona w ogrodzie zimowym Europejskiego Centrum Solidarności, gdzie w ciągu kolejnej doby przybyło ok. 53 tysięcy mieszkańców[62][63]. Wartę honorową pełnili naprzemiennie żołnierze, strażnicy miejscy oraz harcerze[64].

18 stycznia o godzinie 17. z Europejskiego Centrum Solidarności wyruszył kondukt żałobny, który, mijając miejsca związane ze zmarłym prezydentem, odprowadził trumnę z jego ciałem do bazyliki Mariackiej w Gdańsku[65]. W przemarszu wzięło udział kilkadziesiąt tysięcy osób włącznie z rodziną zmarłego i przedstawicielami władz[66]. Towarzyszyła mu m.in. kompania reprezentacyjna Marynarki Wojennej[67]. Do świątyni trumnę wniosło sześcioro prezydentów miast: prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski, prezydent Sopotu Jacek Karnowski, prezydent Gliwic Zygmunt Frankiewicz, prezydent Lublina Krzysztof Żuk, prezydent Poznania Jacek Jaśkowiak oraz były prezydent Wrocławia Rafał Dutkiewicz[68]. O godzinie 18:30 pod przewodnictwem metropolity gdańskiego arcybiskupa Sławoja Leszka Głodzia odprawiona została msza święta żałobna w intencji zmarłego, po czym odbyło się trwające do północy czuwanie przy jego trumnie[69]. Następnie ciało prezydenta Gdańska poddane zostało kremacji[70]. Urna z prochami prezydenta została złożona w pozłacanej niszy w Kaplicy św. Marcina w Bazylice Mariackiej w Gdańsku. Złota nisza powstała w 1997 roku. Jest dziełem konceptualnym p.t. niger et aurum autorstwa Erica Mayena, artysty mieszkającego i pracującego w Kolonii w Niemczech[71].

Msza święta pogrzebowa odprawiona została 19 stycznia o godz. 12. w bazylice Mariackiej w Gdańsku. Przewodniczył jej przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski arcybiskup Stanisław Gądecki, a homilię wygłosił arcybiskup Sławoj Leszek Głódź. W ekumenicznej modlitwie powszechnej wzięli kolejno udział duchowni: Kościoła Rzymskokatolickiego, Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, Kościoła Prawosławnego, Kościoła Greckokatolickiego, Kościoła Polskokatolickiego, Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego, Kościoła Zielonoświątkowego, Gminy Wyznaniowej Żydowskiej oraz Muzułmańskiej Gminy Wyznaniowej[72]. Następnie urna z prochami zmarłego została złożona w niszy, w kaplicy św. Marcina bazyliki Mariackiej. W uroczystościach wzięli udział m.in. prezydent RP Andrzej Duda, były prezydent Niemiec Joachim Gauck, premier RP Mateusz Morawiecki, przewodniczący Rady Europejskiej Donald Tusk, byli prezydenci RP: Lech Wałęsa, Aleksander Kwaśniewski i Bronisław Komorowski, byli premierzy RP oraz liczni ministrowie, prezydenci i burmistrzowie miast z Polski i zagranicy[73].

Życie prywatneEdytuj

Był młodszym synem społecznika i ekonomisty Ryszarda Adamowicza oraz ekonomistki Teresy z domu Stuńdzia, przesiedleńców z Wilna z 1946[1][74], zaś bratem Piotra – historyka i dziennikarza[75].

W 1999 ożenił się z Magdaleną Abramską, prawniczką i nauczycielką akademicką na Uniwersytecie Gdańskim. Z tego związku przyszły na świat dwie córki: Antonina (ur. 2003) i Teresa (ur. 2010)[1]. Jego szwagrem był prezydent Grudziądza Maciej Glamowski.

Angażował się w działalność charytatywną i społeczną[76]. Prywatnie wspierał troje sierot w Kongo i w Rwandzie, uczestnicząc w programie adopcji „Serca”[77]. Był honorowym dawcą krwi oraz od 1998 wolontariuszem Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy[3]. Był praktykującym katolikiem[78].

PublikacjeEdytuj

Był autorem artykułów o tematyce samorządowej i regionalnej oraz książek:

Odznaczenia i wyróżnienia[1]Edytuj

UpamiętnienieEdytuj

26 lutego 2019 rada miasta w Szczecinie nadała imię Pawła Adamowicza placowi w centrum miasta[93]. 4 czerwca 2019, w 30. rocznicę wyborów w 1989 roku, władze Pragi nadały imię Pawła Adamowicza alei biegnącej przez Riegrove Sady (park w dzielnicy Vinohrady). Promenada jest wyrazem uznania dla Adamowicza, który już pięć dni po śmierci prezydenta Czech Václava Havla otworzył w Gdańsku al. Havla[94][95]. Nadanie nastąpiło 4 czerwca 2019[96][97]. 10 kwietnia 2019 w siedzibie Europejskiego Komitetu Regionów w Brukseli odsłonięto tablice upamiętniającą Pawła Adamowicza, a samemu foyer nadano jego imię[98]. 24 kwietnia 2019 w wałbrzyskim ratuszu odsłonięto tablicę upamiętniająca Pawła Adamowicza[99]. 10 maja w warszawskiej siedzibie koncernu mediowego Agora podczas gali 30-lecia Gazety Wyborczej Paweł Adamowicz został uhonorowywany specjalną nagrodą „Za Gdańsk, za serce, za odwagę”[100]. 27 czerwca 2019 Rada Miasta Inowrocławia podjęła decyzję o nadaniu nazwy „Prezydenta Pawła Adamowicza” skwerowi u zbiegu alei Niepodległości i ulicy Macieja Wierzbińskiego[101][102]. Również we Wrocławiu zamordowany prezydent będzie patronem skweru leżącego w bezpośrednim sąsiedztwie z ulicą Pomorską i ulicą Kaszubską[103]. Na skwerze znajduje się również drzewo (buk zwyczajny o odmianie czerwonolistnej) ku czci Pawła Adamowicza[104]. 20 maja 2019 Rada Miejska Białegostoku nadała honorowe obywatelstwo miasta Pawłowi Adamowiczowi[105]. Od 3 czerwca 2019 Unia Metropolii Polskich nosi imię Pawła Adamowicza[106]. 12 czerwca 2019 we Wrocławiu odsłonięto „Tablicę tolerancji” w hołdzie dla Pawła Adamowicza[107]. 12 czerwca 2019 podczas X Kongresu Regionów we Wrocławiu został uhonorowany nagrodą prezydenta roku 2018[108]. 20 czerwca 2019 w Warszawie podczas koncertu zespół Disturbed odśpiewał piosenkę „Sound of Silence”, dedykując ją Pawłowi Adamowiczowi (pieśń ta odtwarzana była w dniach żałoby podczas wieców poświęconych jego pamięci)[109].

PrzypisyEdytuj

  1. a b c d e f g h i j O mnie. adamowicz.pl. [dostęp 2018-04-12].
  2. a b c d e Dorota Szczygieł. Czy znasz swojego rektora?. „Gazeta Uniwersytecka”. Nr 1, s. 5, 1991. [dostęp 2018-12-18]. 
  3. a b c Bradtke 2019 ↓, s. 5.
  4. Bradtke 2019 ↓, s. 4.
  5. Prelegenci. computerworld.pl. [dostęp 2011-04-21].
  6. a b Paweł Adamowicz po raz szósty prezydentem Gdańska. gosc.pl, 5 listopada 2019. [dostęp 2019-01-20].
  7. Serwis PKW – Wybory 2002. [dostęp 2010-11-19].
  8. Serwis PKW – Wybory 2006. [dostęp 2010-11-19].
  9. Serwis PKW – Wybory 2010. [dostęp 2010-11-23].
  10. Serwis PKW – Wybory 2014. [dostęp 2014-12-01].
  11. Skład Rady Nadzorczej. portgdansk.pl. [dostęp 2014-08-08].
  12. Rada Nadzorcza GPEC. gpec.pl. [dostęp 2014-08-08].
  13. Tomasz Słomczyński : Gdańsk jest kaszubski. Wywiad z Pawłem Adamowiczem („Magazyn Kaszuby” z 26 listopada 2016). magazynkaszuby.pl, 22 stycznia 2019. [dostęp 2019-02-16].
  14. Paweł ADAMOWICZ: Prezydent Miasta Gdańska (ang.). cor.europa.eu. [dostęp 2018-01-22].
  15. Paweł Bogdan Adamowicz. mojepanstwo.pl. [dostęp 2018-04-23].
  16. Historia władz UMP. metropolie.pl. [dostęp 2018-06-25].
  17. Rafał Dutkiewicz nowym szefem Unii Metropolii Polskich. portalsamorzadowy.pl, 5 marca 2015. [dostęp 2018-06-25].
  18. Prezydent Gdańska z zarzutami ws. oświadczeń majątkowych. wp.pl, 10 marca 2012. [dostęp 2015-03-10].
  19. Warunkowe umorzenie postępowania wobec Pawła Adamowicza. radiogdansk.pl, 18 marca 2016. [dostęp 2016-03-22].
  20. Sprawa oświadczeń prezydenta Gdańska wraca do sądu. Wcześniej było umorzenie. radiogdansk.pl, 1 grudnia 2016. [dostęp 2016-12-29].
  21. Marek Borowski: „Są wydarzenia, na które się spóźniać nie wolno”. tvn24.pl, 16 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-22].
  22. a b c Anton Ambroziak: Paweł Adamowicz odświeżył polski konserwatyzm. Pokazał, że nie musi wykluczać zasady równości. oko.press, 18 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-23].
  23. Nie żyje Paweł Adamowicz. „Ten jest zboczony, kto sieje nienawiść” – te z jego cytatów zapamiętamy. gazeta.pl, 14 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-22].
  24. Anton Ambroziak: Adamowicz: Migranci w Gdańsku są i trzeba się nimi zająć. Zbierał za to cięgi od PiS i narodowców. oko.press, 19 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-22].
  25. Wielkie miasta gotowe na współpracę ws. migracji. Jest wyraźna deklaracja. wp.pl, 30 czerwca 2017. [dostęp 2019-01-23].
  26. Dorota Wodecka: Paweł Adamowicz: Zalążki demokracji rodzą się na dole – w gminie i w mieście. wyborcza.pl, 19 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-22].
  27. a b Kłótnia o obchody 1 września na Westerplatte. Kolejne oświadczenia MON i Adamowicza. tvn24.pl, 9 sierpnia 2018. [dostęp 2019-01-23].
  28. Jacek Wierciński: Westerplatte bez „apelu smoleńskiego”. Jest porozumienie Adamowicza i MON. dziennikbaltycki.pl, 17 sierpnia 2018. [dostęp 2019-01-23].
  29. Wojsko będzie na Westerplatte 1 września. Nie zostanie odczytany Apel Smoleński. tvn24.pl, 17 sierpnia 2018. [dostęp 2019-01-23].
  30. Maciej Dzwonnik: Likwidacja Muzeum II Wojny Światowej. Adamowicz: Pójdziemy do sądu. wyborcza.pl, 29 stycznia 2017. [dostęp 2019-01-23].
  31. Ewelina Oleksy: Przed Muzeum II Wojny Światowej. Awantura o gdańskie i unijne flagi. dziennikbaltycki.pl, 3 listopada 2017. [dostęp 2019-01-23].
  32. Maciej Sandecki: Miasto wspólnoty według Pawła Adamowicza. Recenzja nowej książki prezydenta Gdańska. wyborcza.pl, 12 listopada 2018. [dostęp 2019-01-23].
  33. Prezydent Gdańska chce delegalizacji ONR. Składa wniosek do ministra sprawiedliwości. tvp.info, 19 kwietnia 2018. [dostęp 2019-01-23].
  34. Stowarzyszenie Wszystko dla Gdańska. mojepanstwo.pl. [dostęp 2018-06-25].
  35. Krzysztof Katka: Jarosław Wałęsa ma zostać kandydatem PO na prezydenta Gdańska. wyborcza.pl, 27 kwietnia 2018. [dostęp 2018-06-25].
  36. Szymon Zięba: Sąd: Paweł Adamowicz winnym pomówienia i naruszenia nietykalności cielesnej działacza Młodzieży Wszechpolskiej. Wyrok nie jest prawomocny. dziennikbaltycki.pl, 13 lipca 2018. [dostęp 2018-07-13].
  37. Sąd uznał, że Adamowicz poniżył oraz naruszył nietykalność cielesną wszechpolaka i umorzył sprawę. polsatnews.pl, 6 listopada 2018. [dostęp 2018-11-07].
  38. Serwis PKW – Wybory 2018. [dostęp 2019-01-20].
  39. Przyjaciele żegnają Pawła Adamowicza. fakt.pl, 19 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-20].
  40. Ruch Młodej Polski oraz grupa profesorów poparły Pawła Adamowicza. fakt.pl, 17 października 2018. [dostęp 2019-01-20].
  41. Petru: PO wycofała się z poparcia Ujazdowskiego? Czas na Wałęsę w Gdańsku. rp.pl, 27 lipca 2018. [dostęp 2019-02-02].
  42. Serwis PKW – Wybory 2018. [dostęp 2018-11-05].
  43. oprac. Magdalena Nałęcz: Paweł Adamowicz został ugodzony nożem na scenie WOŚP. Był reanimowany. wp.pl, 13 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-13].
  44. Paweł Adamowicz dźgnięty nożem na scenie podczas finału WOŚP. onet.pl, 13 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-13].
  45. Politycy żegnają Adamowicza. Wzruszający wpis Tuska: Żegnaj, Przyjacielu. radiozet.pl, 14 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-14].
  46. Konrad Szczęsny: „Doznał potwornych urazów”. Minister zdrowia o ranach zadanych Adamowiczowi. viva.pl, 15 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-17].
  47. Michał Stąporek, Piotr Weltrowski: Stefan W. Człowiek, który zaatakował prezydenta. trojmiasto.pl, 19 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-15].
  48. Adam Nowiński: Kim jest sprawca ataku na Adamowicza? Wiadomo, co krzyczał, mówił jak się nazywa. natemat.pl, 13 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-14].
  49. Prezydent Adamowicz został dźgnięty nożem na scenie podczas finału WOŚP. wyborcza.pl, 13 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-13].
  50. oprac. Anna Kozińska: Paweł Adamowicz dźgnięty nożem na scenie WOŚP. Prezydent Gdańska jest w ciężkim stanie. wp.pl, 13 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-13].
  51. Paweł Adamowicz zmarł po wielogodzinnej walce o życie w UCK. Stan prezydenta po operacji był bardzo ciężki. dziennikzachodni.pl, 15 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-15].
  52. Paweł Adamowicz nie żyje. Prezydent Gdańska został zaatakowany nożem na imprezie WOŚP. Wirtualna Polska, 14 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-14].
  53. Przyczyną śmierci Pawła Adamowicza „wstrząs krwotoczny”. Ciosy „zadane z bardzo dużą siłą”. tvn24.pl, 16 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-17].
  54. Kard. Nycz: Przyszliśmy tu by powiedzieć „nie” nienawiści. wpolityce.pl, 14 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-17].
  55. Łzy i cisza. Wiece w całej Polsce. tvn24.pl, 14 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-17].
  56. Natalia Gawlik: Tysiące gdańszczanek i gdańszczan żegnają swojego prezydenta. Wystawiono księgi kondolencyjne. gdansk.pl, 15 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-17].
  57. Żałoba narodowa po śmierci Prezydenta Gdańska. prezydent.pl, 17 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-17].
  58. Agnieszka Urazińska: Łódź w żałobie po śmierci prezydenta Pawła Adamowicza. wyborcza.pl, 15 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-15].
  59. Wałbrzych w żałobie.... wyborcza.pl, 15 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-15].
  60. Opuszczone flagi, księgi kondolencyjne w miastach. „Myślami z Gdańskiem...”. tvn24.pl, 14 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-17].
  61. Żałoba w województwie pomorskim po śmierci Adamowicza. wprost.pl, 15 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-15].
  62. 53 tys. osób w ciągu doby. Tylu gdańszczan pożegnało Pawła Adamowicza w ogrodach ECS. gazeta.pl, 18 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-19].
  63. 24 godziny na pożegnanie prezydenta. Trumna z ciałem Pawła Adamowicza wystawiona w ECS. wprost.pl, 17 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-19].
  64. Mikołaj Pilecki: W nocy tysiące Polaków pokazało niezwykłe poświęcenie. Wszystko dla Pawła Adamowicza. pikio.pl, 18 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-19].
  65. Ostatni „spacer”. Kondukt przejdzie obok miejsc szczególnych dla prezydenta. tvn24.pl, 18 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-19].
  66. Przemarsz z trumną Pawła Adamowicza. Tysiące osób w kondukcie żałobnym. eska.pl, 18 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-19].
  67. Gdańsk: Pogrzeb Pawła Adamowicza. Msza w Bazylice Mariackiej. eska.pl, 18 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-19].
  68. Kondukt żałobny przeszedł ulicami Gdańska. Pawła Adamowicza żegnały tysiące osób. gazeta.pl, 18 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-19].
  69. „Kwintesencją jego życia stały się słowa, którymi je zakończył”. Msza w intencji Pawła Adamowicza. tvn24.pl, 18 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-19].
  70. Michał Tokarczyk: Ostatnie pożegnanie i pogrzeb Pawła Adamowicza. „Spodziewamy się delegacji z całego świata”. wyborcza.pl, 17 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-19].
  71. Relacja z pogrzebu prezydenta Gdańska, Pawła Adamowicza, 18 stycznia 2019 [dostęp 2019-07-03].
  72. Bradtke 2019 ↓, s. 26–29.
  73. Pożegnanie Pawła Adamowicza. tvn24.pl, 19 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-19].
  74. Ryszard Adamowicz. capk.pl. [dostęp 2018-04-12].
  75. a b Bradtke 2019 ↓, s. 6.
  76. Maciej Sandecki: Mocne polityczne słowa na pogrzebie Pawła Adamowicza. „Trzeba skończyć z nienawiścią i językiem pogardy”. wyborcza.pl, 19 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-20].
  77. Aleksandra Dulkiewicz: Bądźmy taką wspólnotą, o jakiej marzył Paweł Adamowicz. oko.press, 19 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-20].
  78. Abp Głódź: Paweł Adamowicz był osobą wierzącą, nie wstydził się wiary, praktykował. niedziela.pl, 15 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-31].
  79. M.P. z 2003 r. nr 45, poz. 671.
  80. Wyróżnienia. lmir.pl. [dostęp 2019-01-19].
  81. M.P. z 2010 r. nr 98, poz. 1144.
  82. Lista uhonorowanych Różą Franciszki Cegielskiej. „Samorząd Miejski”. Nr 3 (163), s. V, marzec 2010. 
  83. Paweł Adamowicz Kawalerem Orderu Legii Honorowej. naszemiasto.pl, 29 września 2012. [dostęp 2012-10-02].
  84. Adamowicz Paweł Bogdan. gedanopedia.pl. [dostęp 2018-06-25].
  85. Eesti Vabariigi teenetemärgid (est.). president.ee. [dostęp 2014-10-22].
  86. Medal dla prezydenta Gdańska. Adamowicz odznaczony za Zasługi dla Światowego Związku Żołnierzy AK. naszemiasto.pl, 14 stycznia 2014. [dostęp 2018-06-25].
  87. M.P. z 2015 r. poz. 164.
  88. 38 samorządowców z województwa pomorskiego wyróżnionych Odznaką Honorową za Zasługi dla Samorządu Terytorialnego. mac.gov.pl, 3 września 2015. [dostęp 2015-09-04].
  89. Nagroda Orła Jana Karskiego dla prezydenta Pawła Adamowicza. superstacja.tv. [dostęp 2019-01-15].
  90. Paweł Adamowicz honorowym obywatelem Warszawy. rp.pl, 17 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-17].
  91. l, Paweł Adamowicz Honorowym Obywatelem Białegostoku. “Był nośnikiem wartości, z którymi się utożsamiamy”, Gdańsk - oficjalny portal miasta [dostęp 2019-05-21] (pol.).
  92. Pawla Adamowicze. Promenáda na Vinohradech dostala jméno po zavražděném primátorovi, Aktuálně.cz - Víte, co se právě děje, 4 czerwca 2019 [dostęp 2019-06-10] (cz.).
  93. Będzie plac Pawła Adamowicza. Pierwsze miasto uhonorowało zmarłego prezydenta Gdańska. radiozet.pl, 26 lutego 2019. [dostęp 2019-03-10].
  94. Promenada Pawła Adamowicza w czeskiej Pradze. „Wybitny polityk”.
  95. Praga uczci pośmiertnie prezydenta Adamowicza. Będzie miał swoją ulicę.
  96. Po Warszawie, Pradze również Wrocław i Poznań. Kolejne miasta chcą uhonorować Pawła Adamowicza.
  97. Aleja w parku Riegrovy Sady w Pradze ma imię Pawła Adamowicza, Onet Wiadomości, 5 czerwca 2019 [dostęp 2019-06-05] (pol.).
  98. Izabela Biała-, Paweł Adamowicz upamiętniony w Europejskim Komitecie Regionów w Brukseli, gdansk.pl [dostęp 2019-04-14] (pol.).
  99. Wyborcza.pl, wroclaw.wyborcza.pl [dostęp 2019-05-11].
  100. l, 30 lat Gazety Wyborczej: specjalna nagroda dla Pawła Adamowicza “Za Gdańsk, za serce, za odwagę”, Gdańsk – oficjalny portal miasta [dostęp 2019-05-11] (pol.).
  101. Uchwała nr XII/118/2019 Rady Miejskiej Inowrocławia z dnia 27 czerwca 2019. [dostęp 2019-07-06].
  102. Będzie ulica Ratuszowa i skwer Prezydenta Pawła Adamowicza, inowroclaw.naszemiasto.pl, 27 czerwca 2019 [dostęp 2019-07-05].
  103. Akty Prawne, uchwaly.um.wroc.pl [dostęp 2019-06-11].
  104. Powstanie skwer im. Pawła Adamowicza., MiejscaWeWroclawiu.pl – Ciekawe miejsca, informacje, wydarzenia, inwestycje i dawny Wrocław., 17 maja 2019 [dostęp 2019-05-19] (pol.).
  105. 20 Maja 2019, Paweł Adamowicz honorowym obywatelem Białegostoku, Podlaskie24, 20 maja 2019 [dostęp 2019-05-20] (pol.).
  106. l, Prezes Truskolaski: – Od dziś Unia Metropolii Polskich imienia Pawła Adamowicza, Gdańsk – oficjalny portal miasta [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  107. l, „Tablica tolerancji” odsłonięta we Wrocławiu w hołdzie dla Pawła Adamowicza, Gdańsk – oficjalny portal miasta [dostęp 2019-06-12] (pol.).
  108. l, Nagrody na X Kongresie Regionów we Wrocławiu: Paweł Adamowicz prezydentem roku 2018, Gdańsk w czołówce rankingów, Gdańsk – oficjalny portal miasta [dostęp 2019-06-12] (pol.).
  109. l, Sound of Silence. Amerykański zespół rockowy oddaje hołd Pawłowi Adamowiczowi, Gdańsk – oficjalny portal miasta [dostęp 2019-06-21] (pol.).

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj