Jarnołtówek

wieś w województwie opolskim

Jarnołtówek (daw. Jarantowice, niem. Arnoldsdorf, cz. Arnoltovice) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie nyskim, w gminie Głuchołazy[3]. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest w Górach Opawskich. Przepływa przez nią rzeka Złoty Potok.

Artykuł 50°17′05″N 17°25′29″E
- błąd 39 m
WD 50°16'59.9"N, 17°25'0.1"E
- błąd 14 m
Odległość 626 m
Jarnołtówek
wieś
Ilustracja
Kościół pw. św. Bartłomieja
Państwo  Polska
Województwo  opolskie
Powiat nyski
Gmina Głuchołazy
Liczba ludności (2011) 771[1]
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 48-267[2]
Tablice rejestracyjne ONY
SIMC 0494692
Położenie na mapie gminy Głuchołazy
Mapa lokalizacyjna gminy Głuchołazy
Jarnołtówek
Jarnołtówek
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jarnołtówek
Jarnołtówek
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Jarnołtówek
Jarnołtówek
Położenie na mapie powiatu nyskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu nyskiego
Jarnołtówek
Jarnołtówek
Ziemia50°17′05″N 17°25′29″E/50,284722 17,424722
Strona internetowa

Nieoficjalną częścią wsi są Bolkowice.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do ówczesnego województwa opolskiego.

Według danych na 2011 wieś była zamieszkana przez 771 osób[1].

GeografiaEdytuj

 
Widok na Biskupią Kopę z Jarnołtówka

PołożenieEdytuj

Wieś jest położona w południowo-zachodniej Polsce, w województwie opolskim, około 1 km od granicy z Czechami, w północnej części Gór Opawskich. Należy do Euroregionu Pradziad[4]. Przez granice administracyjne wsi przepływa rzeka Złoty Potok.

Środowisko naturalneEdytuj

Wpływ na klimat Jarnołtówka ma sąsiedztwo Gór Opawskich. Średnia temperatura roczna wynosi +7,4 °C. Duże zróżnicowanie dotyczy termicznych pór roku. Średnie roczne opady atmosferyczne w rejonie Jarnołtówka wynoszą 646 mm. Dominują wiatry zachodnie[5].

HistoriaEdytuj

 
Pomnik upamiętniający obchody 750-lecia Jarnołtówka
 
Nieoficjalny herb wsi Jarnołtówek

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1268, w 1372 wspomniana została jako Arnoldi villa, a później jako Arnoldsdorff (wieś Arnolda).

Jarnołtówek, założony przez osadnika i późniejszego pierwszego sołtysa – Arnolda, należał długo do biskupów wrocławskich. Wydobywano tu złoto. Po wojnie trzydziestoletniej wybuchła epidemia dżumy. Tę podgórską wioskę często nawiedzały powodzie. Największa miała miejsce w 13 lipca 1903. Wówczas w okolice Prudnika przybyła cesarzowa Niemiec Augusta Wiktoria. Wizytę cesarzowej w Jarnołtówku upamiętnia pomnik. W okresie międzywojennym na stokach wzniesień zbudowano wiele willi, a w dolinie Złotego Potoku domy wczasowe, sanatoria i pensjonaty.

W 1939 roku wieś liczyła 1415 mieszkańców. Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 12 listopada 1946[6].

W latach 1945–1950 Jarnołtówek należał do województwa śląskiego, a od 1950 do województwa opolskiego.

W 1997 Jarnołtówek nawiedziła kolejna wielka powódź. Wody Złotego Potoku zabrały całkowicie lub znacznie uszkodziły pięć budynków mieszkalnych, zalanych zostało osiem gospodarstw i zerwane dwa mostki. W 2004 roku wioska liczyła 980 mieszkańców.

W latach 1945–1958 stacjonowała tu strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza, która podlegała 45 Batalionowi WOP w Prudniku.

Miejscowość była plenerem kilku odcinków serialu Święta wojna[7].

ZabytkiEdytuj

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[8]:

  • kościół par. pw. św. Bartłomieja Apostoła, wzmiankowany w XV w., w latach 1753–1754 przebudowany został w stylu barokowym. Zniszczony podczas powodzi w 1903, został rozebrany, a obecny neogotycki kościół wzniesiono w 1907 w pobliżu starego miejsca. Fundatorką kościoła, podobnie jak i zapory na Złotym Potoku, była cesarzowa Augusta Wiktoria
  • zespół dworski, wzmiankowany w 1339 r., w obecnej bryle powstał w drugiej połowie XIX wieku na miejscu dawnego dworu obronnego z XVI wieku. Z tego okresu zachowała się fosa i fragment murów:
    • dwór
    • oficyna
    • park
  • młyn wodny, ob. dom nr 115, z pocz. XIX w.

inne zabytki:

TransportEdytuj

TurystykaEdytuj

 
Dom wczasowy „Potok” w Jarnołtówku

PrzypisyEdytuj

  1. a b GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2016-09-23].
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych – Poczta Polska. „Spis numerów adresowych”, s. według indeksu nazw, 2013. Warszawa: Poczta Polska S.A.. 
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
  4. Mapa interaktywna, emapy.com [dostęp 2020-10-17].
  5. Klimat: Jarnołtówek: Klimatogram, wykres temperatury, tabela klimatu – Climate-Data.org, pl.climate-data.org [dostęp 2020-10-17].
  6. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262).
  7. Ośrodek Wypoczynkowy MAX. Ośrodek MAX. s. 1. [dostęp 2013-11-13].
  8. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 61. [dostęp 2012-12-21].

BibliografiaEdytuj

  • Góry Opawskie. Słownik Geografii Turystycznej Sudetów, M. Staffa (red.), Wydawnictwo I-BIS, Wrocław 2008, s. 123–131.

Linki zewnętrzneEdytuj