Port lotniczy Londyn-Stansted

Port lotniczy Londyn-Stansted (ang.: London Stansted Airport, kod IATA: STN, kod ICAO: EGSS) – duże międzynarodowe lotnisko położone 48 km na północny wschód od Londynu, obsługujący tanie linie lotnicze. Jest to obecnie czwarty co do wielkości port lotniczy Wielkiej Brytanii, trzeci co do wielkości obsługujący Londyn po Heathrow i Gatwick. Posiada jedną 3048-metrową drogę startową na kierunku 05/23. W latach 2000-2006 obsłużył kolejno 11,85 – 13,65 – 16,05 – 18,71 – 20,91 – 22,01 i 23,68 milionów pasażerów[2].

Port lotniczy Londyn-Stansted
London Stansted Airport
Ilustracja
Państwo  Wielka Brytania
Kraj  Anglia
Miejscowość Stansted Mountfitchet
Typ cywilne
Właściciel Manchester Airports Group
Kod IATA STN
Kod ICAO EGSS
Strefa czasowa UTC 0
Wysokość 106 m n.p.m.
Statystyki ruchu (2015)[1]
Liczba pasażerów 22 519 178 Increase2.svg 12,8%
Liczba operacji 168 629 Increase2.svg 7,3%
Drogi startowe
Kierunek 04/22: asfaltobeton, 3048 m
Położenie na mapie hrabstwa Essex
Mapa lokalizacyjna hrabstwa Essex
STN
STN
Położenie na mapie Wielkiej Brytanii
Mapa lokalizacyjna Wielkiej Brytanii
STN
STN
Położenie na mapie Anglii
Mapa lokalizacyjna Anglii
STN
STN
Ziemia51°53′06″N 0°14′06″E/51,885000 0,235000
Strona internetowa
Wnętrze terminala w 2002, zaprojektowanego przez Normana Fostera

Planowany jest dalszy szybki rozwój portu: dodanie drugiej drogi startowej przed 2012 i zakładana jest maksymalnie obsługa 80 mln pasażerów rocznie. Te plany spotkały się ze sprzeciwem części społeczeństwa ze względów socjo-ekologicznych. Obecnie trwa debata publiczna na ten temat[3]. W międzyczasie, port lotniczy podlega prawnemu ograniczeniu dozwolonego ruchu do 25 mln pasażerów rocznie[4]. Stansted jest głównym węzłem dla irlandzkiego przewoźnika Ryanair w Wielkiej Brytanii.

OpisEdytuj

Stansted Airport ma jeden główny terminal pasażerski, w pobliżu miejscowości Stansted Mountfitchet. Istnieją trzy budynki satelickie, w których położone są bramki odlotów, jeden jest podłączony do głównego terminalu przez most, a dwa pozostałe przez Stansted Airport Transit System.

Budynek Terminala został zaprojektowany przez Foster Associates przy udziale inżyniera Petera Rice i dysponuje „pływającym” dachem, wspartym wiązarami dachowymi przez ramię przestrzennego odwróconego ostrosłupa, tworząc wrażenie stylizowanego łabędzia w locie. Podstawą każdej konstrukcji kratownicy jest „filar narzędziowy”, który zapewnia pośrednie oświetlenie i jest miejscem dla klimatyzacji, wody, telekomunikacji i gniazd elektrycznych. Układ lotniska został tak zaprojektowany by na tym samym poziomie zapewnić niezakłócony przepływ pasażerów, dostęp do krótkoterminowego parkingu, poruszanie się po sali check-in, przejście przez zabezpieczenia i bramki odlotów .

W latach 1997-2007 Stansted uzyskało szybki wzrost liczby pasażerów, głównie w segmencie tanich linii lotniczych, osiągając liczbę 24 milionów pasażerów (w ciągu 12 miesięcy do października 2007 roku), jednak liczba pasażerów spadała przez kolejne pięć lat (do 2012 r.). Od tego czasu liczba pasażerów wzrasta; w 2014 roku port odnotował roczny wzrost pasażerów o 11,7%, do 19,9 mln.

InfrastrukturaEdytuj

Terminal i budynki satelickieEdytuj

Stansted jest najnowszym lotniskiem pasażerskim ze wszystkich głównych lotnisk w Londynie. Terminal stanowi podłużny budynek ze szkła i jest podzielony na trzy obszary: strefę check-in i halę główną na przedzie budynku, odloty na tyłach budynku, strefę przylotów po lewej stronie z tyłu tuż przy wejściu. Nie ma bramek w budynku głównym terminalu; zamiast tego są trzy oddzielne budynki, w których znajdują się bramki z czwartym budynkiem satelitarnym w budowie. Budynki satelickie nr 1 i 2 są dostępne przez system Stansted Airport Transit System zabierając pasażerów z hali odlotów i przylotów do hali w głównym budynku terminala. Budynek nr 2 jest również podłączony do budynku terminalu przez chodnik tak jak budynek nr 3, który nie jest obsługiwany przez system tranzytowy.

Budynek satelicki nr 3 nie posiada rękawów, dlatego jest wykorzystywany przez największą tanią linię lotniczą Ryanair. Wszystkie inne linie lotnicze korzystają z budynków nr 1 i 2, które, w przeciwieństwie do budynku nr 3 są wyposażone w rękawy. Ryanair nigdy nie używa Budynku nr 1 ze względu na niechęć do wymaganego użycia pociągu tranzytowego dla pasażerów, aby się do niego dostać. Jest to najczęściej używany przez inne linie lotnicze budynek (w tym easyJet).

Terminal jest wyposażony w kantory wymiany walut, zaplecze de usługi bagażowych, dostęp do internetu, toalety, prysznice, kaplicę i salę modlitw dla innych religii[5]. Istnieje ponad 60 różnych sklepów, barów, restauracji i kawiarni na całym lotnisku, jak również saloniki lotnicze[6].

Parkingi i hoteleEdytuj

 
Hotel Radisson Blu

Stansted posiada wiele różnorodnych parkingów samochodowych zarówno długo, średnio i krótkoterminowych. Istnieją również dwie strefy odbioru pasażerów. Strefa ekspresowa znajduje się przy parkingu krótkoterminowym, podczas gdy parking darmowy znajduje się na terenie parkingu średnioterminowego. Opłata jest pobierana za usługi ekspresowe[7]. Stansted oferuje również szereg zakwaterowań w hotelach w tym hotelu Hilton, Premier Inn i Radisson Blu, z czego ten ostatni jest położony dwie minuty od budynku terminalu za pośrednictwem tajnego przejścia. Istnieją regularne transfery autobusami między budynkiem terminalu i parkingami oraz hotelami w Stansted.

Wieża kontroli ruchuEdytuj

Wieża kontroli ruchu lotniczego w Stansted została ukończona w 1996 i należała do najwyższych budynków w Wielkiej Brytanii w tym czasie[8]. Znajduje się na północny wschód od lotniska w południowej części budynku terminalu. Ma zielony kolor, który pasuje do przyciemnianych szyb okien w budynkach satelitarnych. Zastąpiła ona starą wieżę kontrolną (która miała słabą widoczność na lotnisko), gdy obecny budynek terminalu został otwarty w 1991.

Inna infrastrukturaEdytuj

Istnieje kilka budynków towarowych i hangarów na całym lotnisku. Główny ośrodek cargo znajduje się przy wieży kontrolnej i obsługuje większość operacji samolotów towarowych, w tym takich jak McDonnell Douglas MD-11 i Boeing 747. Istnieje niewielka liczba hangarów po drugiej stronie pasa startowego. Największe znajdują się w południowo-wschodniej części lotniska, z których jeden jest wykorzystywany przez Ryanair.

Titan Airways ma swoją siedzibę w Enterprise House na lotnisku[9]. Kilka linii lotniczych w jednym czasie miało swoją siedzibę na terenie obiektu na lotnisku. AirUK (później KLM uk) miał swoją główną siedzibę w Stansted House. Buzz miał swoją siedzibę w Endeavour House. Gdy istniała AB Airlines, jego siedziba była w Enterprise House. W okresie Lloyd International Airways miały swoją siedzibę w Lloyd House, natomiast Go Fly w Enterprise House.

Linie lotnicze i kierunki lotówEdytuj

Linia lotnicza Kierunek
Air Moldova
  1.   Kiszyniów
Atlasjet
  1.   Stambuł[10]
Aurigny Air
  1.   Guernsey
Austrian Airlines

Sezonowo:

  1.   Innsbruck
British Airways (obsługiwane przez BA CityFlyer)
  1.   Berlin-Tegel

Sezonowo:

  1.   Chambéry
  2.   Faro
  3.   Ibiza
  4.   Malaga
  5.   Palma de Mallorca
Cobalt Air
  1.   Larnaka
easyJet
  1.   Amsterdam
  2.   Asturia
  3.   Belfast-International
  4.   Bilbao
  5.   Cagliari
  6.   Edynburg
  7.   Glasgow
  8.   Lublana
  9.   Malaga
  10.   Monachium
  11.   Neapol
  12.   Nicea
  13.   Palma de Mallorca
  14.   Praga

Sezonowo:

  1.   Bodrum
  2.   Dalaman
  3.   Dubrownik
  4.   Genewa
  5.   Grenoble
  6.   Ibiza
  7.   Reykjavík-Keflavík
  8.   Sofia
  9.   Split
  10.   Zakintos
Emirates
  1.   Dubaj
Eurowings
  1.   Wiedeń
Eurowings (obsługiwane przez Germanwings)
  1.   Hanower
  2.   Kolonia/Bonn
  3.   Stuttgart
Flybe

Sezonowo:

  1.   Newquay
Flybe (obsługiwane przez Loganair)
  1.   Dundee
Pegasus Airlines
  1.  /  Ercan
  2.   Izmir
  3.   Stambuł-Sabiha Gökçen
Ryanair
  1.   Salzburg
  2.   Płowdiw
  3.   Sofia
  4.   Pula (sezonowo)
  5.   Rijeka (sezonowo)
  6.   Zadar (sezonowo)
  7.   Pafos
  8.   Podgorica
  9.   Brno
  10.   Ostrawa
  11.   Praga
  12.   Aarhus
  13.   Billund
  14.   Tallinn
  15.   Bergerac
  16.   Biarritz
  17.   Bordeaux
  18.   Brive (sezonowo)
  19.   Carcassonne
  20.   Deauville-Normandia (sezonowo)
  21.   Dinard
  22.   Grenoble (sezonowo)
  23.   La Rochelle
  24.   Limoges
  25.   Lourdes
  26.   Marsylia
  27.   Perpignan (sezonowo)
  28.   Poitiers
  29.   Strasburg
  30.   Tuluza
  31.   Tours
  32.   Ateny
  33.   Chania (sezonowo)
  34.   Kefalonia (sezonowo)
  35.   Korfu (sezonowo)
  36.   Rodos (sezonowo)
  37.   Saloniki
  38.   Alicante
  39.   Almería
  40.   Barcelona
  41.   Castellón
  42.   Fuerteventura
  43.   Girona (sezonowo)
  44.   Gran Canaria
  45.   Ibiza (sezonowo)
  46.   Jerez
  47.   Lanzarote
  48.   Madryt
  49.   Malaga
  50.   Murcja
  51.   Palma de Mallorca
  52.   Reus
  53.   Santander
  54.   Santiago de Compostela
  55.   Saragossa
  56.   Sewilla
  57.   Teneryfa-Południe
  58.   Walencja
  59.   Eindhoven
  60.   Cork
  61.   Dublin
  62.   Kerry
  63.   Knock
  64.   Shannon
  65.   Kowno
  66.   Połąga
  67.   Wilno
  68.   Luksemburg
  69.   Malta
  70.   Agadir
  71.   Fez
  72.   Marrakesz
  73.   Rabat
  74.   Karlsruhe/Baden-Baden
  75.   Berlin-Schönefeld
  76.   Brema
  77.   Dortmund
  78.   Frankfurt
  79.   Hamburg
  80.   Kolonia/Bonn
  81.   Memmingen
  82.   Norymberga
  83.   Oslo
  84.   Oslo-Torp (sezonowo)
  85.   Bydgoszcz
  86.   Gdańsk
  87.   Katowice
  88.   Kraków
  89.   Łódź
  90.   Olsztyn-Mazury
  91.   Poznań
  92.   Rzeszów
  93.   Szczecin
  94.   Warszawa-Modlin
  95.   Wrocław
  96.   Faro
  97.   Lizbona
  98.   Porto
  99.   Ponta Delgada (sezonowo)
  100.   Bukareszt
  101.   Timișoara
  102.  / /  Bazylea/Miluza/Fryburg
  103.   Göteborg
  104.   Sztokholm-Skavsta
  105.   Sztokholm-Västerås
  106.   Bratysława
  107.   Edynburg
  108.   Glasgow
  109.   Budapeszt
  110.   Ryga
  111.   Alghero (sezonowo)
  112.   Ankona
  113.   Bari
  114.   Bolonia
  115.   Brindisi
  116.   Comiso (sezonowo)
  117.   Genua
  118.   Lamezia Terme
  119.   Mediolan-Bergamo
  120.   Mediolan
  121.   Palermo
  122.   Perugia
  123.   Pescara
  124.   Piza
  125.   Rzym-Ciampino
  126.   Triest
  127.   Turyn
  128.   Wenecja
  129.   Werona

CzarteryEdytuj

Linia lotnicza Kierunek
BH Air

Sezonowo:

  1.   Burgas
Titan Airways

Sezonowo:

  1.   Calvi
  2.   Chambéry
  3.   Dalaman
  4.   Figari
  5.   Grenoble
  6.   Preweza
  7.   Lourdes

CargoEdytuj

Linia lotnicza Kierunek
Asiana Cargo
  1.   Mediolan-Malpensa
  2.   Moskwa-Domodiedowo
  3.   Seul-Inczon
Astral Aviation
  1.   Nairobi
Cargolux
  1.   Luksemburg
  2.   Hongkong
  3.   Mediolan-Malpensa
China Southern Cargo
  1.   Guangzhou
  2.   Frankfurt
Ethiopian Airlines Cargo
  1.   Addis Abeba
FedEx Express
  1.   Kolonia/Bonn
  2.   Dublin
  3.   Indianapolis
  4.   Memphis
  5.   Paryż-Charles de Gaulle
FedEx Feeder (obsługiwane przez Air Contractors)
  1.   Amsterdam
  2.   Glasgow
  3.   Manchester
FedEx Feeder (obsługiwane przez Swiftair)
  1.   Glasgow
Jet2.com Cargo
  1.   Edynburg
  2.   Newcastle
Korean Air Cargo
  1.   Ćennaj
  2.   Mediolan-Malpensa
  3.   Navoiy
  4.   Seul-Inczon
Martinair Cargo
  1.   Aguadilla
  2.   Amsterdam
  3.   Bogota
Panalpina
  1.   Huntsville
  2.   Luksemburg
Qatar Airways Cargo
  1.   Akra
  2.   Doha
  3.   Mediolan-Malpensa
  4.   Oslo-Gardermoen
Silk Way Airlines
  1.   Baku
  2.   Nowy Jork-JFK
Royal Mail (obsługiwane przez Jet2.com
  1.   Belfast-International
  2.   Edynburg
Royal Mail (obsługiwane przez Titan Airways
  1.   Belfast-International
  2.   Edynburg
  3.   Exeter
Royal Mail (obsługiwane przez West Atlantic
  1.   Newcastle
  2.   Bournemouth
Turkish Airlines Cargo
  1.   Amsterdam
  2.   Stambuł-Atatürk
TNT Airways
  1.   Liège
UPS Airlines
  1.   Kolonia/Bonn
  2.   Newark
  3.   Filadelfia

Transport naziemnyEdytuj

PociągiEdytuj

 
Stacja kolejowa Stansted Airport – połączenia do Londynu, Cambridge, Peterborough, Leicester i Birmingham z portem lotniczym

W Stansted znajduje się stacja kolejowa pod budynkiem terminalu. Pociągi obsługiwane przez CrossCountry, odjeżdżają stąd do Cambridge, Leicester i Midlands co 60 minut. Natomiast pociągi Stansted Express kursują do i z Liverpool Street Station w Londynie co 15 minut, podróż trwa 45 minut.

AutobusyEdytuj

Autobusy ekspresowe i autobusy dalekobieżne kursują pomiędzy portem lotniczym i przystankami obsługującymi Stratford, Victoria Coach Station, Liverpool Street Station i Golders Green (wszystkie w Londynie), kosztując połowę tego co bilet kolejowy, lecz podróż autobusem trwa dłużej: od 80 do 130 minut, z wyjątkiem dojazdu ze Stratford, który zajmuje ok. 45 minut. Dworzec autobusowy na lotnisku przylega do terminala. Firma National Express obsługuje połączenie pomiędzy portem lotniczym a miastem Oksford; dojazd ten zajmuje około trzech godzin. Za to, godzinny przejazd cechuje komunikację autobusową lotniska z miastem Cambridge. Jednakże, autobusy łączące lotnisko z tymi dwoma miastami uniwersyteckimi kursują rzadko. Dodatkowo, firma easyBus obsługuje połączenie pomiędzy lotniskiem i Baker Street w centrum Londynu.

DrogiEdytuj

Stansted łączy się z północnym Londynem i Cambridge autostradą M11, oraz z Colchester i Harwich drogą szybkiego ruchu A120. Parking na długi czas postoju jest oddalony około 1,5 km od terminalu. Pasażerowie potrzebują przynajmniej 20 minut, aby dotrzeć do parkingu. W związku z tym część pasażerów korzysta z usług autobusu wahadłowego. Natomiast parking na krótki czas postoju znajduje się blisko budynku terminalowego.

PrzypisyEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj