Otwórz menu główne

Teatr Sensacji „Kobra” – cykl sensacyjnych telewizyjnych przedstawień teatralnych, początkowo również fantastycznych (pocz. Teatr Sensacji i Fantastyki „Kobra”[1]), emitowany od 6 lutego 1956 do 1993 i ponownie od 2013. W latach 50. i 60. jeden z najpopularniejszych polskich programów telewizyjnych. Inicjatorką cyklu była redaktorka TVP, Illa Genachow[2].

Datę 6 lutego 1956 (poniedziałek) i tytuł „Zatrute litery” według powieści Agathy Christie w reżyserii Adama Hanuszkiewicza przyjęto jako symboliczne narodziny cyklu. Był to spektakl nadawany na żywo i nie zachowały się żadne zdjęcia archiwalne. Pierwsze zdjęcia pochodzą z 1959[3].

Przedstawienia były emitowane w czwartki wieczorem (z tego powodu znany też jako „Czwartkowy Teatr”), zazwyczaj bezpośrednio po Dzienniku Telewizyjnym. Animowana czołówka z wijącym się wężem była dziełem plastyka Eryka Lipińskiego, a muzyka pochodzi z samego początku Sekstetu Francisa Poulenca op. 100 na fortepian, flet, obój, klarnet, róg i fagot.

Do 1961 w ramach Kobry prezentowano także adaptacje utworów fantastycznych, m.in. Stanisława Lema i Gore Vidala[2]. Od 1963 rozpoczęto nadawanie spektakli fantastycznych w ramach Sceny „Sfinks” (m.in. „Współczynnik wyobraźni” Zbigniewa Safjana, reż. Stanisław Wohl, „Dr Jekyll i Mr HydeRoberta Louisa Stevensona, reż. Jerzy Antczak) oraz sensacyjnych (czołówka z pająkiem)[3][4].

W ciągu lat formuła się nieco wzbogaciła: na początku z braku odpowiedniego sprzętu wszystko emitowano na żywo, później pojawił się telerecording i nowe możliwości montażu, zaczęto realizacje w plenerze i pod koniec istnienia cykl ewoluował w kierunku filmu telewizyjnego (np. Kłopoty to moja specjalność). Jednakże te nie mogły konkurować z filmami i serialami sensacyjnymi, zwłaszcza amerykańskimi, które zaczęły masowo napływać do Polski w latach 70. za sprawą ówczesnego szefa telewizji Macieja Szczepańskiego (seriale Kojak, Columbo, Święty), zajmując to samo czwartkowe wieczorne okienko emisyjne.

Jak podliczyła Illa Genachow, w ciągu pierwszych trzech lat emisji w 144 przedstawieniach padło 400 trupów[5].

W 1992 TVP zrealizowała film dokumentalny Pod znakiem węża – wspomnienie o Teatrze Kobra, z Krzysztofem Teodorem Toeplitzem jako narratorem, w którym twórcy (Józef Słotwiński, Andrzej Konic, Jerzy Gruza, Andrzej Łapicki, Zbigniew Safjan, Janusz Majewski i Piotr Szulkin) starali się m.in. odpowiedzieć na pytanie „Kto zabił Kobrę?”, tj. dlaczego „Kobra” się skończyła.

Z tym tematem związana jest kategoria: Spektakle Teatru Sensacji Kobra.

Niektóre przedstawieniaEdytuj

Aktualnie cykliczne spektakle kryminalne nawiązujące do Teatru Sensacji Kobra przygotowuje Teatr Hybrydy w Warszawie.

  • W dniu 25 listopada 2013 roku przedstawieniem „Dawne grzechy” wznowiony został Teatr Telewizji „Kobra” – reż. Krzysztof Lang; autor sztuki Roger Mortimer Smith; wykonawcy: Kamilla Baar, Tomasz Karolak, Adam Woronowicz, Jan Frycz.

PrzypisyEdytuj

  1. „Z dreszczem emocji”
  2. a b Dyskretny urok mrugającego węża (pol.). Encyklopedia teatru. [dostęp 2019-08-04].
  3. a b „Kobra” kąsa co czwartek. onet.pl, 2007-02-05. [dostęp 2016-05-03].
  4. Z dreszczem emocji. Telewizja Polska, 2012-12-13. [dostęp 2019-08-04].
  5. Maciej Wesołowski: Dzień dobry, jestem z „Kobry”. 2013. [dostęp 2016-05-03].
  6. Katarzyna Dzierzbicka: 50 lat Teatru Telewizji: krótka historia telewizyjnej sceny. Rabid, 2004, s. 41. ISBN 83-88668-87-0.
  7. Czy Pan nie rozumie?To pomyłka!, sklep.tvp.pl [dostęp 2017-11-27] (pol.).
  8. „Carmilla” spektakl telewizyjny (pol.). izabelatrojanowska.republika.pl. [dostęp 2011-07-08].

Linki zewnętrzneEdytuj