Otwórz menu główne

Lista istniejących monarchii

lista w projekcie Wikimedia
Monarchie na świecie w 2012 roku

Lista istniejących monarchii przedstawia współczesne byty prawne o ustroju monarchicznym, ich typy, a także obecnie panujących władców (monarchów).

Monarchie suwerenneEdytuj

Istniejące formy monarchiiEdytuj

Państwa oznaczone gwiazdką (*) to państwa w unii personalnej ze Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej: „Commonwealth realms” (15), New Zealand Realm (2) i Dependencje brytyjskiej korony (3) – gdzie królową reprezentuje gubernator.

Państwo forma monarchii ustrój monarchii dynastia[1]
lub monarchia elekcyjna
tytuł monarchy panujący portret od następca tronu
(imię i tytuł)
  Andora księstwo parlamentarna monarchia elekcyjna/z urzędu[2] Współksiążę francuski[3] Emmanuel Macron[4]   2017 brak
współksiążę episkopalny[5] Joan Enric Vives Sicília.[6]   2003 brak
  Antigua i Barbuda królestwo
Commonwealth realm
parlamentarna Windsorowie[7] królowa Elżbieta II[8]   1981 Karol, książę Walii
  Arabia Saudyjska królestwo absolutna Saudowie król Salman ibn Abd al-Aziz as-Saud   2015 Muhammad ibn Najif
  Australia królestwo
Commonwealth realm
parlamentarna Windsorowie królowa Elżbieta II[9]   1952 Karol, książę Walii
  Bahrajn królestwo konstytucyjna al-Chalifa król Hamad ibn Isa al-Chalifa   1999 Salman bin Hamad bin Isa Al Khalifa
  Bahamy królestwo
Commonwealth realm
parlamentarna Windsorowie królowa Elżbieta II[10]   1973 Karol, książę Walii
  Barbados królestwo
Commonwealth realm
parlamentarna Windsorowie królowa Elżbieta II[11]   1966 Karol, książę Walii
  Belgia królestwo parlamentarna Saksonia-Coburg-Gotha król Filip I   2013 Elżbieta
  Belize królestwo
Commonwealth realm
parlamentarna Windsorowie królowa Elżbieta II[12]   1981 Karol, książę Walii
  Bhutan królestwo konstytucyjna Wangchuck król Jigme Khesar Namgyel Wangchuck   2006 Jigme Namgyel Wangchuck
  Brunei sułtanat absolutna sułtan Hassanal Bolkiah   1967 Al-Muhtadee Billah
  Dania
(Wspólnotowe Królestwo Danii)[13]
królestwo konstytucyjna Glücksburgowie królowa Małgorzata II   1972 Fryderyk, hrabia Monpezat
  Grenada królestwo
Commonwealth realm
parlamentarna Windsorowie królowa Elżbieta II[14]   1974 Karol, książę Walii
  Guernsey księstwo
Dependencja korony brytyjskiej[15]
parlamentarna Windsorowie Książę Normandii[16] Elżbieta II[17]   1952 Karol, książę Walii
  Hiszpania królestwo parlamentarna Burbonowie król[18] Filip VI   2014 Eleonora, księżna Asturii
  Holandia
(Królestwo Niderlandów)[19]
królestwo parlamentarna Oranje-Nasau król Wilhelm Aleksander   2013 Katarzyna Amalia
  Jamajka królestwo
Commonwealth realm
parlamentarna Windsorowie królowa Elżbieta II[20]   1962 Karol, książę Walii
  Japonia cesarstwo parlamentarna Yamato cesarz Naruhito   2019 Akishino
  Jersey księstwo
Dependencja korony brytyjskiej
parlamentarna Windsorowie Książę Normandii[16] Elżbieta II[21]   1952 Karol, książę Walii
  Jordania królestwo konstytucyjna Haszymici król Abd Allah II ibn Husajn   1999 Husajn ibn al-Abdullah
  Kambodża królestwo konstytucyjna Norodom król Norodom Sihamoni   2004
  Kanada królestwo
Commonwealth realm
parlamentarna Windsorowie królowa Elżbieta II[22]   1952 Karol, książę Walii
  Katar emirat absolutna As-Sani emir Tamim ibn Hamad Al Sani   2013
  Kuwejt emirat konstytucyjna Sabah emir Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah   2006 Nawaf Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah
  Lesotho królestwo konstytucyjna Moshesh król Letsie III   1996 Lerotholi Seeiso
  Liechtenstein księstwo konstytucyjna Liechtensteinowie ksiażę Jan Adam II[23]   1989 Alojzy Liechtenstein (regent)
  Luksemburg wielkie księstwo parlamentarna Burbonowie[24] wielki ksiażę Henryk   2000 Wilhelm
  Malezja federacja sułtanatów[25] parlamentarna monarchia elekcyjna Yang di-Pertuan Agong (król) Muhammad V Faris Petra 2016 Nazrin Shah
  Wyspa Man królestwo
Dependencja korony brytyjskiej
parlamentarna Windsorowie Królowa, Pani Man[26] Elżbieta II[27]   1952 Karol, książę Walii
  Maroko królestwo konstytucyjna Alawici król Mohamed VI   1999 Mulaj Hassan
  Monako księstwo konstytucyjna Grimaldi książę Albert II   2005 Jakub Grimaldi
  Niue królestwo
New Zealand Realm
parlamentarna Windsorowie królowa Elżbieta II[28]   1974 Karol, książę Walii
  Norwegia królestwo parlamentarna Glücksburgowie król Harald V   1991 Haakon Magnus Glücksburg
  Nowa Zelandia królestwo
Commonwealth realm
parlamentarna Windsorowie królowa Elżbieta II[29]   1952 Karol, książę Walii
  Oman sułtanat absolutna Al 'Bu Sa'id sułtan Kabus ibn-Said   1970
  Papua-Nowa Gwinea królestwo
Commonwealth realm
parlamentarna Windsorowie królowa Elżbieta II[30]   1974 Karol, książę Walii
  Saint Kitts i Nevis królestwo
Commonwealth realm
parlamentarna Windsorowie królowa Elżbieta II[31]   1983 Karol, książę Walii
  Saint Lucia królestwo
Commonwealth realm
parlamentarna Windsorowie królowa Elżbieta II[32]   1979 Karol, książę Walii
  Saint Vincent i Grenadyny królestwo
Commonwealth realm
parlamentarna Windsorowie królowa Elżbieta II[33]   1979 Karol, książę Walii
  Samoa królestwo (dyskusyjne)[34] konstytucyjna monarchia elekcyjna O le Ao o le Malo Tuimalealiʻifano Vaʻaletoa Sualauvi II   2017 z wyboru
  Eswatini królestwo absolutna 1.król
2.królowa-matka
1.Mswati III
2.Ntombi[35]
  1986
  Szwecja królestwo parlamentarna Bernadotte król Karol XVI Gustaw   1973 Wiktoria Bernadotte, księżna Västergötland
  Tajlandia królestwo parlamentarna Czakri król Rama X   2016 Dipangkorn Rasmijoti
  Tonga królestwo absolutna Tupou król Tupou VI[36]   2012 Siaosi Manumataongo, Ulukalala
  Tuvalu królestwo parlamentarna Windsorowie królowa Elżbieta II[37]   1978 Karol, książę Walii
Stolica Apostolska[38] podmiot prawa międzynarodowego absolutna monarchia elekcyjna[39] papież Franciszek   2013 brak
  Watykan[38] państwo kościelne z urzędu[39] Suweren[40]
  Wielka Brytania[41] królestwo parlamentarna Windsorowie królowa Elżbieta II   1952 Karol, książę Walii
  Wyspy Cooka królestwo
New Zealand Realm
parlamentarna Windsorowie królowa Elżbieta II[42]   1965 Karol, książę Walii
  Wyspy Salomona królestwo
Commonwealth realm
parlamentarna Windsorowie królowa Elżbieta II[43]   1978 Karol, książę Walii
  Zakon Maltański państwo zakonne[44] konstytucyjna monarchia elekcyjna wielki mistrz Giacomo dalla Torre del Tempio di Sanguinetto   2017 brak
  Zjednoczone Emiraty Arabskie federacja emiratów
konstytucyjna monarchia elekcyjna
(sporne)[45]
Prezydent[46] Chalifa ibn Zaid an-Nahajan-   2004 brak

Tytularna monarchiaEdytuj

  Fidżi – Tytuł królewski „Tui Viti” tradycyjnie przysługuje od 1878 monarchom brytyjskim. Mimo że 1978 Fidżi zostało ogłoszone republiką z prezydentem na czele, Wielka Rada Wodzów Plemiennych (80 dziedzicznych fidżyjskich wodzów plemiennych) nadal honorowo uznaje królową Elżbietę II jako „Tui Viti” bez realnej władzy w Fidżi[47]. Sama królowa nie rości sobie prawa do tego tytułu pozostawiając tę kwestię decyzji obywateli Fidżi.

Monarchie – części składowe federacjiEdytuj

Monarchie w ZEAEdytuj

Władcy poszczególnych emiratów Zjednoczonych Emiratów Arabskich

Monarchie w MalezjiEdytuj

Władcy stanów w Malezji

Monarchie plemienneEdytuj

W kilku państwach Afryki oraz w Indonezji i na Oceanii istnieją tradycyjne monarchie plemienne niemające charakteru państwowego.

Są to m.in.:

QuasimonarchieEdytuj

Współcześnie niektóre państwa rządzone metodami dyktatorskimi lub autorytarnymi mimo iż formalnie są republikami są uważane za quasi-monarchie[48]. Wynika to z faktu sukcesji władzy w obrębie jednej rodziny, która stoi na czele państwa tak jak to dzieje się w dziedzicznych monarchiach. Przykłady quasi-monarchii:

Państwo Tytuł głowy
państwa
Poprzednia głowa państwa Rok przekazania władzy Relacja następcy
wobec poprzednika
Aktualna głowa państwa
  Azerbejdżan Prezydent Hejdar Alijew 2003 syn Ilham Alijew[49]
  Gabon Prezydent Omar Bongo 2009 syn Ali Bongo Ondimba
  Korea Północna Najwyższy Przywódca Kim Ir Sen[50]
Kim Dzong Il[51]
1994-1998
2011–2012
syn
wnuk[52]
Kim Dzong Un[53][54]
  Syria Prezydent Hafiz al-Assad 2000 syn Baszszar al-Asad
  Togo Prezydent Gnassingbé Eyadéma 2005 syn Faure Gnassingbé
  Demokratyczna Republika Konga Prezydent Laurent-Désiré Kabila 2001 syn Joseph Kabila
  Dżibuti Prezydenci Dżibuti Hasan Guled Aptidon 1999 siostrzeniec Ismail Omar Guelleh

|}

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. W przypadku monarchii dziedzicznej.
  2. Andora nie jest monarchią elekcyjną w pełnym znaczeniu tego słowa, gdyż Współksiążę francuski, którym jest prezydent Francji, pochodzi z wyborów przeprowadzanych na terenie Francji, nie Andory, natomiast Współksiążę episkopalny – biskup Seo de Urgel pochodzi z nominacji papieża
  3. Prezydent Francji.
  4. Reprezentowany przez przedstawiciela – Patrick Strzoda.
  5. Biskup Seo de Urgel w Hiszpanii
  6. Reprezentuje go przedstawiciel – Josep Maria Mauri.
  7. Windsorowie oficjalna nazwa linii angielskiej dynastii Saksonia-Coburg-Gotha od 1917.
  8. Królową reprezentuje gubernator Rodney Williams.
  9. Królową reprezentuje gubernator generalny Peter Cosgrove.
  10. Królową reprezentuje gubernator generalny Marguerite Pindling
  11. królową reprezentuje gubernator generalny Sandra Mason.
  12. Królową reprezentuje gubernator generalny Colville Young.
  13. Grenlandia i Wyspy Owcze choć posiadają bardzo szeroką autonomię (np. nie należą do UE), razem z Danią tworzą Wspólnotowe Królestwo Danii (Rigsfællesskabet).
  14. Królową reprezentuje gubernator generalny Cécile La Grenade.
  15. W ramach Guernsey – dependencja Sark, jest monarchią z seniorem na czele i lennem króla Anglii.
  16. a b „Książę Normandii” oficjalny tytuł monarchy brytyjskiego na Wyspach Normandzkich (bez względu na płeć) http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/QueenandCrowndependencies/ChannelIslands.aspx
  17. Królową reprezentuje gubernator porucznik Ian Corder.
  18. W pełnej tytulaturze króla Hiszpanii po słowach Z Bożej łaski król Hiszpanii znajdują się m.in. tytuły król Portugalii i arcyksiążę Austrii, które są pozostałościami po czasach historycznego panowania władców Hiszpanii w tych państwach i nie stanowią obecnie podstawy do żadnych roszczeń o koronę.
  19. Holandia to de facto nazwa Królestwa Niderlandów. De iure Holandia stanowi europejską część Królestwa Niderlandów w skład którego wchodzą również Aruba, Curaçao i Sint Maarten.
  20. Królową reprezentuje gubernator generalny Patrick Allen.
  21. Królową reprezentuje gubernator porucznik Stephen Dalton.
  22. Królową reprezentuje gubernator generalna Julie Payette.
  23. Faktycznie sprawami bieżącymi Liechtensteinu zajmuje się koregent Alojzy Liechtenstein, syn i następca tronu.

  24. Linia Parmeńska dynastii Burbonów
  25. Yang di-Pertuan Agong (tytuł głowy państwa Malezji zwyczajowo tłumaczony jako „król”, wybierany jest na 5 letnią kadencje spośród władców dziewięciu stanów-sułtanatów.
  26. Monarcha brytyjski jest tytułowany na Man jako „król/królowa, Lord/Pani Man”.
  27. Królową reprezentuje gubernator porucznik Richard Gozney.
  28. Królową reprezentuje wysoki komisarz Ross Ardern.
  29. Królową reprezentuje gubernator generalny Patsy Reddy.
  30. Królową reprezentuje gubernator generalny Bob Dadae.
  31. królową reprezentuje gubernator generalny Samuel Weymouth Tapley Seaton
  32. królową reprezentuje gubernator generalny Neville Cenac.
  33. Królową reprezentuje gubernator generalny Frederick Ballantyne.
  34. O le Ao o le Malo – tytuł głowy państwa Samoa. Tłumaczenie w przybliżeniu brzmi: „szef rządu”. Pełni on głównie funkcję reprezentacyjne. Gdy Samoa ogłosiło niepodległość w 1962 roku, dwaj o le Ao o le Malo zostali powołani na urząd dożywotnio – Malietoa Tanumafili II i Tupua Tamasese Mea'ole. Po śmierci Tupua Tamasese Mea'ole w 1963 roku Malietoa Tanumafili II pozostał jedynym o le Ao o le Malo i pełnił tę funkcję do śmierci w 2007 roku. Jego następca został wybrany spośród czterech żyjących wielkich wodzów na pięcioletnią kadencję przez parlament. Konstytucja Samoa nie precyzuje, czy o le Ao o le Malo powinien być uznawany za prezydenta, a kraj za republikę, czy za króla, a kraj za monarchię. Za republiką przemawia pięcioletnia kadencja oraz wybór głowy państwa przez parlament. Jednak dożywotnie sprawowanie urzędu przez dwóch pierwszych o le Ao o le Malo oraz tytułowanie głowy państwa Jego Wysokość są cechami charakterystycznymi dla monarchii dlatego przyjęło się Samoa określać jako monarchię a O le Ao o le Malo jako króla.
  35. Ntombi – królowa-matka, współpanująca – z tytułem „Indovukazi” („Wielka Słonica”)
  36. Pełne imię: Aho’eitu ’Unuaki-’o-Tonga Tuku’aho Tupou VI
  37. Królową reprezentuje gubernator generalny Iakoba Italeli.
  38. a b Watykan i Stolica Apostolska – stanowią państwa (suwerenne podmioty prawa międzynarodowego) o ustroju teokratycznym złączone ze sobą ścisłą unią personalną i funkcjonalną. Ich głową jest Papież, w imieniu którego władze w Państwie Watykan sprawuje Prezydent Gubernatoratu
  39. a b Monarchią elekcyjną jest Stolica Apostolska - papież jest wybierany na konklawe, zostaje równocześnie głową Państwa Watykan na mocy unii personalnej łączącej oba podmioty.
  40. Suweren Państwa Miasto Watykan – oficjalny tytuł papieża jako głowy Państwa Watykańskiego
  41. Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej
  42. Królową reprezentuje Przedstawiciel Królowej Tom Marsters.
  43. Królową reprezentuje gubernator generalny Frank Kabui.
  44. Zakon Maltański uznawany jest za podmiot prawa międzynarodowego na równi z państwami i organizacjami międzynarodowymi. Jego dwie rzymskie nieruchomości i jedna na Malcie posiadają status eksterytorialny. Zakon jest stroną umów międzynarodowych, utrzymuje stosunki dyplomatyczne, bierze udział w konferencjach międzynarodowych i działa w różnych organizacjach jako obserwator. Stanowi suwerenne państwo i jest oficjalnie uznawany przez rządy 92 państw na świecie (w tym Polskę), przy których posiada on swoich ambasadorów.
  45. Formalnie głowa Zjednoczonych Emiratów Arabskich nosi tytuł „prezydenta” (odpowiadający republice) i jest wybierana przez Federalną Radę Najwyższą na 5 letnią kadencję, jednak w praktyce władza przechodzi z ojca na syna (emirów Abu Zabi) i jest dziedziczna.
  46. Oficjalny tytuł głowy państwa ZEA, w praktyce jest on monarchą (zob. wyżej).
  47. Fiji votes to make Queen `supreme tribal chief' – The Independent (London, England) | HighBeam Research
  48. Book Review: „Nothing to Envy: Ordinary Lives in North Korea” by Barbara Demick
  49. http://wiadomosci.wp.pl/prezydent-azerbejdzanu-ilham-alijew-dziedzic-dynastii-6078996452201089a Prezydent Azerbejdżanu Ilham Alijew – dziedzic dynastii
  50. 1972-1994 Prezydent
  51. 1998- 2011 Przewodniczący Komisji Obrony Narodowej
  52. KRLD to jedyna quasimonarchia, w której sukcesja nastąpiła w trzecim pokoleniu.
  53. Od 2012 Przewodniczący Komisji Obrony Narodowej
  54. Po śmierci Kim Dzong Ila: Nowa-stara Korea Północna W sierpniu 2013 Partia Pracy Korei oficjalnie zapisała w swoich głównych zasadach, że władza w państwie będzie dziedziczona przez dynastię Baekdu.