Otwórz menu główne

Nina Andrycz

polska aktorka 11.11.1910

Nina Andrycz (ur. 11 listopada 1912[a][6] w Brześciu Litewskim; zm. 31 stycznia 2014 w Warszawie[7])[2]polska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna, recytatorka oraz poetka i pisarka.

Nina Andrycz
Ilustracja
Nina Andrycz
Data i miejsce urodzenia 11 listopada 1912
Brześć Litewski
Data i miejsce śmierci 31 stycznia 2014
Warszawa
Zawód aktorka
Współmałżonek Józef Cyrankiewicz
(1947−1968; rozwód)
Lata aktywności 1934–2014
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia PolskiOrder Sztandaru Pracy I klasyOrder Sztandaru Pracy II klasyZłoty Krzyż ZasługiMedal 10-lecia Polski LudowejMedal 40-lecia Polski LudowejZłoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
Grób Niny Andrycz na Cmentarzu Powązkowskim

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

MłodośćEdytuj

Studiowała prawo na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie i historię na Uniwersytecie Warszawskim. Studiów tych nie ukończyła. Absolwentka warszawskiego Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej (1934).

Debiut w teatrzeEdytuj

W teatrze zadebiutowała 16 listopada 1934. W latach 1934–1935 pracowała w Teatrze na Pohulance w Wilnie. Aktorka warszawskiego Teatru Polskiego (od 1935 do 2004[8] – z przerwą w latach 1939–1945). W czasie II wojny światowej była kelnerką.

Role teatralneEdytuj

Była obsadzana w rolach głównych w dramatach klasycznych i romantycznych, m.in.: Solange w Lecie w Nohant (1935), Lukrecji Borgii w sztuce Cezar i człowiek (1937), Szimeny w Cydzie Corneille’a (1948), tytułowej w Marii Stuart w dramacie Słowackiego (1958), Elżbiety w Don Carlosie Schillera (1960), Królowej Małgorzaty w Ryszardzie III Shakespeare’a (1993), Starej w Krzesłach Ionesco (1995), Klary Zachanassian w spektaklu Wizyta starszej pani Dürrenmatta (1998).

Jej nazwisko kojarzone jest głównie z rolami królowych (Maria Stuart u Słowackiego, Elżbieta w Marii Stuart Schillera, Królowa w Don Carlosie) lub arystokratek i heroin (Szimena w Cydzie, Lady Milford w Intrydze i miłości, Izabela Łęcka w Lalce). Wpływa na to sposób jej gry, pełen patosu i arystokratycznej maniery.

Działalność po 1945Edytuj

W okresie powojennym była uczennicą polskiego antropozofa i mistyka, Roberta Waltera z Komorowa, pod którego kierunkiem zgłębiała ezoterykę.

Wydała tomiki poezji To teatr (1983), Róża dla nikogo (1989) i Rzeka bez nazwy (1999) oraz kryptobiograficzną powieść My rozdwojeni (1992), w której opisała drastyczne początki swojej kariery.

Poświęcono jej film dokumentalny Już nie mogę przestać być damą (1996). 8 marca 2009 został wyemitowany reportaż o artystce w programie Uwaga – Kulisy sławy.

W 2013 roku ukazała się jej książka pt. Patrzę i wspominam.

Życie prywatneEdytuj

Od 1947 do 1968 jej mężem był Józef Cyrankiewicz, ówczesny premier PRL. Była bezdzietna z wyboru[9].

Śmierć i pogrzebEdytuj

Zmarła nad ranem po trzytygodniowym pobycie w szpitalu na warszawskim Powiślu z powodu niewydolności krążeniowo-oddechowej w piątek 31 stycznia 2014 roku w wieku 101 lat. Pogrzeb Niny Andrycz odbył się 10 lutego 2014 na Starych Powązkach (kwatera 14-1-3). W ostatniej drodze aktorki uczestniczyli m.in. prezes Związku Artystów Scen Polskich Olgierd Łukaszewicz, dyrektor Teatru Polskiego w Warszawie Andrzej Seweryn, Ignacy Gogolewski oraz Janusz Józefowicz, a w imieniu ministra kultury i dziedzictwa narodowego Bogdana Zdrojewskiego odczytano list kondolencyjny[10]. Pogrzeb miał charakter katolicki zgodnie z życzeniem aktorki[11][12]. W testamencie aktorka zapisała w spadku swoje pieniądze dla fundacji Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. WOŚP za te pieniądze kupiła wysokiej klasy densytometr, urządzenie do mierzenia gęstości kości, który trafi do szpitala im. prof. Orłowskiego w Warszawie, w którym aktorka spędziła ostatnie chwile życia. Na oddziale będzie umieszczona specjalna tabliczka informująca, że ten sprzęt został zakupiony dzięki pani Ninie Andrycz[13].

Spektakle (wybór)Edytuj

Przed II wojną światowąEdytuj

Spektakle powojenneEdytuj

FilmografiaEdytuj

 
Nina Andrycz w Warszawskiej premierze (1950)
Rok Tytuł Rola Uwagi
1939 Uwaga, szpieg (rola nieznana) film nieukończony, reżyseria: Eugeniusz Bodo
1950 Warszawska premiera Maria Kalergis film historyczny, reżyseria: Jan Rybkowski
1954 Uczta Baltazara tancerka Joanna d'Ursins film sensacyjny, reżyseria: Jerzy Zarzycki
1958 Dama kameliowa Małgorzata spektakl telewizyjny, reżyseria: Adam Hanuszkiewicz
1959 Pani Bovary Emma Bovary spektakl telewizyjny, reżyseria: Jerzy Gruza
1960 Judyta Judyta spektakl telewizyjny, reżyseria: Stanisław Wohl
1961 Anna Karenina Anna Karenina spektakl telewizyjny, reżyseria: Adam Hanuszkiewicz
1962 Pies ogrodnika hrabina Diana de Belfor spektakl telewizyjny, reżyseria: Konrad Swinarski
1963 Panna bez posagu Larysa spektakl telewizyjny, reżyseria: Jerzy Antczak
1964 Rosmersholm Rebeka West spektakl telewizyjny, reżyseria: Henryk Szletyński
1965 Dym Irina spektakl telewizyjny, reżyseria: Bogdan Turkan
Pierścień wielkiej damy hrabina Maria Harrys spektakl telewizyjny, reżyseria: Andrzej Szafiański
1966 Dzikie palmy Charlotta spektakl telewizyjny, reżyseria: Ludwik René
Oszukana Róża spektakl telewizyjny, reżyseria: Ludwik René
Powrót do Lizbony Donna Catherin spektakl telewizyjny, reżyseria: Bogdan Turkan
1967 Miesiąc na wsi Natalia spektakl telewizyjny, reżyseria: Bogdan Turkan
1968 Wachlarz Lady Windermere Pani Erylnne spektakl telewizyjny, reżyseria: Bogdan Turkan
1969 Burza Katierina spektakl telewizyjny, reżyseria: Jan Kulczyński
1970 Safona Safona spektakl telewizyjny, reżyseria: Henryk Drygalski
1972 Dary magów perukarka film obyczajowy, reżyseria: Walentyna Maruszewska
1973 Dom nad Loarą Marie Requier spektakl telewizyjny, reżyseria: Henryk Drygalski
1975 Wiersze aktorka spektakl telewizyjny, reżyseria: Wojciech Siemion
1976 Terrarium Ona spektakl telewizyjny, reżyseria: Anna Minkiewicz
1977 Przed burzą Nancy Astor spektakl telewizyjny, reżyseria: Roman Wionczek
1980 Kontrakt Olga Aleksandrowa, kierowniczka baletu opery film dramatyczny, reżyseria: Krzysztof Zanussi
1988 Bez kurtyny Dama spektakl telewizyjny, reżyseria: Zdzisław Wardejn
1991 Pępowina Matka spektakl telewizyjny, reżyseria: Piotr Szulkin
1993 Mgła Gwiazda spektakl telewizyjny, reżyseria: Mirosław Gronowski
1995 Słowik Warszawy Patrycja spektakl telewizyjny, reżyseria: Ryszard Ber
Siostra Dama w czerni spektakl telewizyjny, reżyseria: Edward Dziewoński
1996 Już nie mogę przestać być damą ona sama film dokumentalny, reżyseria: Jolanta Kessler
Horror w Wesołych Bagniskach Róża, teściowa Apolinarego horror komediowy, reżyseria: Andrzej Barański
1997 Sława i chwała księżna Anna Bilińska (odcinek: 4) serial telewizyjny, reżyseria: Kazimierz Kutz
2001 Na dobre i na złe Jaszewska (odcinek: 61) serial telewizyjny, reżyseria: Teresa Kotlarczyk
2008 Jeszcze nie wieczór ona sama film dramatyczny, reżyseria: Jacek Bławut
Serce na dłoni matka Konstantego czarna komedia, reżyseria: Krzysztof Zanussi
2009 Aktorzy ona sama film dokumentalny, reżyseria: Tomasz Wolski
2013 Zdjęcie od Nasierowskiej, czyli życie wielokrotnie spełnione ona sama film dokumentalny, reżyseria: Tomasz Pijanowski

Odznaczenia i nagrodyEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Nina Andrycz przez wile lat jako swoją datę urodzenia podawała 11 listopada 1915 r., jednak przed śmiercią przyznała, że w rzeczywistości urodziła się 11 listopada 1912 r.[1] i taka data jest uznawana za faktyczną[2][3][4][5]. Na nagrobku widnieje natomiast data 11 listopada 1910 r., podana na podstawie relacji nieujawnionej osoby twierdzącej, że widziała akt urodzenia Niny Andrycz[1].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Nina Andrycz: Dlaczego ukrywała swój wiek?, film.interia.pl, 29 kwietnia 2016 [dostęp 2019-08-24].
  2. a b Andrycz Nina. Encyklopedia PWN. [dostęp 2019-08-24].
  3. a b Nina Andrycz w bazie e-teatr.pl
  4. Nina Andrycz w bazie IMDb (ang.)
  5. Nina Andrycz w bazie filmpolski.pl
  6. 101 lat Niny Andrycz.. polityka.pl. [dostęp 2013-11-12].
  7. TVP Info, IAR, Jedynka, bk: Nie żyje aktorka Nina Andrycz. Zmarła w wieku 101 lat. W: Polskie Radio [on-line]. 2013-01-31. [dostęp 2014-01-31].
  8. Katarzyna Bielas, Wielki comeback
  9. Nina Andrycz.
  10. W Warszawie pożegnano Ninę Andrycz. wp.pl. [dostęp 2014-02-10].
  11. Pogrzeb Niny Andrycz. Artystkę pochowano na Starych Powązkach, polskatimes.pl [zarchiwizowane z adresu 2015-09-24].
  12. Katolicki pogrzeb Andrycz. wsumie.pl. [dostęp 2014-02-10].
  13. Spadek po Ninie Andrycz trafił do WOŚP. To jednak nie koniec, fakt.pl [dostęp 2017-11-19] (pol.).
  14. M.P. z 1996 r. nr 11, poz. 117 – pkt 1.
  15. 22 lipca 1949 M.P. z 1950 r. nr 6, poz. 58
  16. 13 listopada 1953 „w związku z 40-leciem pracy Państwowego Teatru Polskiego w Warszawie” M.P. z 1953 r. nr 106, poz. 1422
  17. M.P. z 1955 r. nr 101, poz. 1400
  18. Jubileusz 90-lecia ZASP. mkidn.gov.pl, 22 grudnia 2008.

BibliografiaEdytuj

  • Nina Andrycz [w:] Witold Filler, Lech Piotrowski, Poczet aktorów polskich. Od Solskiego do Lindy, Warszawa: „Philip Wilson”, 1998, s. 8-11, ISBN 83-87571-54-7, OCLC 189426351.

Linki zewnętrzneEdytuj