Egipskie hieroglify – określniki i ideogramy

Określniki (determinatywy) i ideogramy (logogramy) – grupa znaków hieroglificznych komunikujących czytelnika o jakie znaczenie lub sens danego słowa chodzi. Były zawsze pisane na końcu i "wizualnie" uzupełniały znaczenie fonetyczne słów[1].

W języku staroegipskim istnieje ogromna grupa słów, które w zapisie transliteracyjnym – w sensie fonetycznym – "wyglądają" zupełnie identycznie, ale posiadają różne lub sprzeczne ze sobą znaczenia. Dlatego ta grupa znaków decydowała dokładnie i precyzowała opisywane rzeczy, zdarzenia oraz czynności.

IdeogramyEdytuj

Ideogram – w najprostszej formie – to pojedynczy hieroglif reprezentujący całe słowo, czyli – co przedstawia to dokładnie oznacza (tzw. znaczenie pierwotne), np.:

Hieroglif Co przedstawia? Co dokładnie oznacza?
ra
słońce Słońce
zS
zestaw pisarski składający się z: palety, torby na sproszkowane barwidła (farby), trzcinowego pisaka zestaw pisarski

W kilku przypadkach występują znaki hieroglificzne złączone (podwójne), posiadające jedno znaczenie, np.:

nbty
 - nbty lub sm3wty -  zjednoczenie (Egiptu)
M22M22
 - nn -  ten (zaimek wskazujący)
G53
 - b3 -  dusza (żyjąca po śmierci człowieka – Ba)

W formie bardziej złożonej – ideogram oznacza także idee powiązane z danym znakiem, czyli – co przedstawia to oznacza wszelkie skojarzenia związane z jego znaczeniem pierwotnym (posiadają wspólny rdzeń słów), np.:

Hieroglif Co przedstawia? Co dodatkowo może oznaczać?
Ale na pewno tego nie wiadomo!
ra
słońce

1. dzień (dzień jest wtedy, gdy świeci Słońce)
2. czas (dzień nie trwa całą dobę, tylko jej część, a więc pewien okres)
3. Re (bóg Słońca, stwórca świata i pan ładu we Wszechświecie, jego atrybutem jest tarcza słoneczna)

zS
zestaw pisarski składający się z: palety, torby na sproszkowane barwidła (farby), trzcinowego pisaka

1. pisanie (czynność wykonywana za pomocą zestawu pisarskiego, czyli sam akt tworzenia dokumentów)
2. pismo (za pomocą zestawu pisarskiego można pisać hieroglify na papirusie, ostrakonie)
3. pisarz (używał zestawu pisarskiego do pisania)

Dodatkowo, niektóre ideogramy z okresu Starego Państwa zostały później – w zupełnie przypadkowy sposób – przeniesione do nowych znaczeń zawierających te same spółgłoski (te same wartości fonetyczne), ale nie zawierające wspólnego rdzenia w słowie, np.:

pr
 - pr - dom -    przeniesione do    - pr - wychodzić
nfr
 - nfr - lutnia -    przeniesione do    - nfr - dobry
Htp
 - ḥtp - ofiara -    przeniesione do    - ḥtp - odpoczywać
xpr
 - ḫpr - żuk -    przeniesione do    - ḫpr - stawać się
zA
 - s3 - gęś -    przeniesione do    - s3 - syn

A ponieważ, pewne słowa były częściej używane niż inne (np. dobry, odpoczywać, stawać się, syn) to spowodowało, że pierwotne znaczenie tych hieroglifów szybko uległo zapomnieniu (np. lutnia, ofiara, żuk, gęś).
Wszystkie ideogramy posiadają wartości fonetyczne. Kilkanaście – posiada podwójne wartości fonetyczne, np.

tp
 - tp - głowa  
 - ḏ3ḏ3 - głowa  

Fakt posiadania kilku znaczeń fonetycznych ideogramu wynikał z tego, że jeden hieroglif zawierał w sobie "złączone" dwa podobne hieroglify, np.:

sxm
  -   ḫrp
lub
sḫm
  -   dowodzić
lub
posiadać władzę
  =  
xrp
 - ḫrp - dowodzić  
 + 
Sxm mozliwosc.png  - sḫm - posiadać władzę  

OkreślnikiEdytuj

Podstawowym zadaniem determinatywów (określników) jest właściwe ustalenie znaczenia słów, zwłaszcza tam, gdzie mogą pojawić się wątpliwości. W formie najprostszej, określniki oznaczają dokładnie to co przedstawiają, np.:

A1
  człowiek
zA
  ptak
B1
  kobieta
Hn
  roślina
mw
  woda
niwt
  miasto

Określniki wywodzą się bezpośrednio od ideogramów. Dlatego, niektóre z nich pełnią jednocześnie funkcje ideogramu i/lub określnika. Rozróżnienie, jaką funkcję w danym słowie pełni konkretny hieroglif zależy m.in. od kontekstu. np.:

Zapis Co oznacza?
Wiadomo, że na pewno to to chodzi
    Fonem     Ideogram     Określnik
Hieroglif Transliteracja Opis Hieroglif Opis Hieroglif Opis
ra
Z1
słońce – jako takie  =  -  -  -  +
ra
słońce – w znaczeniu pierwotnym  +
Z1
patyk jest wskaźnikiem rzeczy pojedynczych
r
a
ra
słońce  =
r
a
rc słońce  +  -  -  +
ra
słońce – w znaczeniu pierwotnym
h
r
wra
Z1
dzień jako taki  =
h
r
w
hrw dzień  +
ra
słońce – w znaczeniu określającym dzień  +
Z1
patyk jest wskaźnikiem rzeczy pojedynczych
n
H ra H
wieczność  =
n
H H
nhh wieczność  +  -  -  +
ra
słońce – w znaczeniu określającym moment czasu


zSY1V
pisać  =  -  -  -  +
zS
zestaw pisarski – w znaczeniu określającym pisanie  +
Y1V
zwinięty papirus i związany – określający pojęcia abstrakcyjne
swzS
pismo królewskie (dokument)  =  -  -  -  +
sw
roślina ceniona w Górnym Egipcie – skrót, oznaczający władzę królewską  +
zS
zestaw pisarski – w znaczeniu określającym pismo (spisany dokument)
zSA1
pisarz  =  -  -  -  +
zS
zestaw pisarski – w znaczeniu pierwotnym  +
A1
człowiek – dokładnie wskazuje, że chodzi o osobę

Szczególne rodzaje określników to:

patyk
Z1
określnik rzeczy pojedynczych (określa rzeczy, że są jako takie) i dodawany jest zawsze do rzeczowników na końcu
   więcej o tym hieroglifie zobacz: patyk (kreska) (det.)
patyk ukośny
Z5
określnik-zamiennik dla postaci ludzkich oraz bytów o magicznej mocy (symbole bóstw), używany był jako skrót tam, gdzie brakowało miejsca na poprawne napisanie hieroglifu, dodawany jest zawsze do rzeczowników na końcu
   więcej o tym hieroglifie zobacz: patyk ukośny (det.)
dwa patyki
Z4
określnik rzeczy w liczbie podwójnej i dodawany jest do rzeczowników, zawsze na końcu słów, przed/za określnikami ogólnymi
   więcej o tym hieroglifie zobacz: dwa patyki (det.)
trzy patyki
Z2

lub
Z3
określnik liczby mnogiej i dodawany jest do rzeczowników policzalnych lub niepoliczalnych, zawsze na końcu słów i za innymi określnikami ogólnymi
   więcej o tym hieroglifie zobacz: trzy patyki (det.)
chleb
t
określnik-końcówka i uzupełnienie fonetyczne dla rodzaju żeńskiego i dodawany na końcu słowa, ale przed innymi określnikami ogólnymi
   więcej o tym hieroglifie zobacz: chleb (t)
pisklę przepiórki
w
określnik-końcówka i uzupełnienie fonetyczne dla liczby mnogiej, bywa często w zapisach hieroglificznych pomijany, ale w transliteracji już nie jest pomijany, dodawany zawsze na końcu słowa, przed określnikiem-końcówką dla rodzaju żeńskiego i przed innymi określnikami ogólnymi
   więcej o tym hieroglifie zobacz: pisklę przepiórki (w)

Określniki często były przenoszone z jednego słowa do innych, posiadających identyczne spółgłoski (wartości fonetyczne), nawet jeśli znaczenie określnika nie bardzo "pasuje" do znaczenia słowa[2], np.:

   a) 
ibE8
 - ib -  cielę (wartość fonetyczna:
ib
+ określnik i jednocześnie fonem:
E8
)
   b) 
ibE8A1
 - ib -  być spragnionym
   a) 
ibE8wpr
 - ibw -  uciekinier

UWAGA:
Często się zdarza, że określniki nie posiadają wartości fonetycznych, chociaż w transliteracji lub zapisach taką wartość im się przypisuje. Takie "przypisane" wartości fonetyczne do hieroglifów w poniższych tabelach opisane są w nawiasach klamrowych { }.

Tabele hieroglifów określników i ideogramówEdytuj

Hieroglif podzielone są na kategorie i uporządkowane według listy znaków hieroglificznych A. Gardinera.

A – Człowiek (mężczyzna) i jego stanyEdytuj

Kategorie:   A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Aa
ACzłowiek (mężczyzna) i jego stany
Hieroglif Gardiner
lub
WikiHiero
translit. translit. polska Opis Uwagi
Oznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu
A1
A1 { i } { i } człowiek siedzący 1. ten hieroglif (
A1
) bywa często mylony z bardzo podobnym hieroglifem przedstawiającym człowieka siedzącego –
A3
– zasadnicza różnica jest widoczna w dorysowanej stopie po prawej stronie przy udzie

2. ideo.: człowiek, mężczyzna, np.:

   a) (l. p.)
z&A1&Z1
sczłowiek
   b) (l. mn.)
z&w A1
Z2ss
swludzie (w sensie: człowiek w wielokrotności)
   c) (l. p.)
rHA1 Z1
rḥczłowiek (w sensie: jeden spośród wielu ludzi)
   d) (l. mn.)
rHwA1
Z2ss
(skr.
A1
Z2ss
) – rḥwludzie
3. (osoba) ideo lub det.: pierwsza osoba liczby pojedynczej, rodzaju męskiego, np.
A1
ija

4. det.: relacje i stany człowieka lub mężczyzny, np.:

   a)
zA
Z1
A1
s3syn
   b)
Hwr
r
wwrA1
ḥwrwnędznik
5. det. dla imion, np.
anxn
x
wA1
CnḫwEnchu (lub Anchu – imię męskie)

6. zobacz też: człowiek siedzący na pięcie (det.)
7. zobacz też: kobieta siedząca (det.)
8. zobacz też: patyk (kreska) (det.)
9. zobacz też: trzy patyki (det.)

A1 B1
Z2
A1 + B1 + Z2  -  - czlowiek siedzący i kobieta siedząca z trzema patykami 1. ideo.: liczba mnoga dla ludzi i ich stanów, np.:
   a)
r
T
A1 B1
Z2
rmṯludzie
   b)
T14mwA1 B1
Z2
c3mwAzjaci

2. zobacz też: człowiek siedzący (det.)
3. zobacz też: kobieta siedząca (det.)
4. zobacz też: trzy patyki (det.)

A2
A2  -  - człowiek z dłonią przy ustach 1. det.: akcje i stany człowieka angażujące dłoń i usta, np.:
   a)
wn
n
mA2
wnmjeść
   b)
Hq
r
A2
ḥḳrgłodować
   c)
swr
r
imnA2
swripić
2. det.: wyrażanie uczuć (uczucia, w tym: kochać), np.
mr
r
A2
mrikochać
3. det.: mówić, np.
sD&d A2
sḏdopowiadać
4. det.: myśleć (w tym: wymyślać), np.
kAA2
k3iwymyślać
A3
A3  -  - człowiek siedzący na pięcie 1. (hieratyka) ten hieroglif (
A3
) został zastąpiony hieroglifem –
Xrd
, a sporadycznie, w niektórych przypadkach –
B4

2. nie mylić tego hieroglifu (
A3
) z bardzo podobnym hieroglifem człowieka siedzącego bez pięty –
A1

zasadnicza różnica jest w dorysowanej stopie po prawej stronie przy udzie

3. det.: siedzieć, np.
id
z
A3
ḥmsisiedzieć

4. zobacz też: człowiek siedzący (det.)
5. zobacz też: kobieta siedząca (det.)
6. zobacz też: dziecko siedzące (na kolanach) z dłonią przy ustach (det.)
7. zobacz też: dziecko siedzące, pozujące, z rękoma do dołu (det.)
8. zobacz też: kombinacja hieroglifów: kobieta rodząca + lisie skóry (det.)

A4
A4  -  - człowiek siedzący z uniesionymi ramionami 1. det.: błagać (prosić – także modlitewnie, uwielbiać, czcić), np.
dwAAA4
dw3uwielbiać, czcić
2. det.: ukryty (schowany, niewidoczny), np.
imn
n
A4
imnukryty

3. zobacz też: człowiek z uniesionymi ramionami (det.)

A5
A5  -  - człowiek chowający się za ścianą, w rogu det.: ukrywać się (chować się), np.
imn
n
A4Y1V
imnukrywać się
A6

lub
wab

(Średnie Państwo)
A6 { wcb } { ueb (łeb) } człowiek przystępujący do rytualnego oczyszczenia 1. w okresie Średniego Państwa, ten hieroglif (
A6
) był często zastępowany hieroglifem –
wab

2. det.: czysty (nieskalany), nieskazitelny (bezgrzeszny), np.
A6
(war.
w
a
wab
) – wcbbezgrzeszny, czysty

3. zobacz też: kombinacja hieroglifów: stopa + wazon z wylewającą się z niego wodą (det.)

A7
A7  -  - człowiek siadający na ziemi ze zmęczenia det.: słaby, zmęczony (znudzony), np.:
   a)
wrr
d
A7
wrdzmęczony (znudzony)
   b)
bd
S
A7
bdšsłaby
A8
A8  -  - człowiek odprawiający rytuał hnw det.: świętować (w tym: świętowanie), np.
h
n
nwwA8
hnwświętowanie
A9
A9  -  - człowiek ustawiający na główie koszyk
iab
det.: czynności związane z ładunkami i ciężarami, np:
   a)
kA
t
A9
(skr.
A9
) – k3tpraca
   b)
AT
p
A9
(skr.
A9D42
) – 3ṯpładować
   c)
f
A
A9
(skr.
A9D42
) – f3inosić
A10
A10  -  - człowiek trzymający wiosło det.: pływać (pływanie), np.
sqdd
nw
A10
sḳdnwpływać
A11

(Stare Państwo)
A11  -  - człowiek trzymający berło władzy
abA
i kij pastuszy
awt
1. po okresie Starego Państwa, ten hieroglif (
A11
) został zastąpiony przez inny hieroglif –
sr

2. ideo. lub det.:
x
n
msA11
ḫnmsprzyjaciel (w sensie: bliski znajomy, dobry kolega)

3. zobacz też: człowiek trzymający kij w jednej dłoni i chustkę na głowę w drugiej (det.)
4. zobacz też: berło władzy (det.)

mSa
A12
lub
mSa
{ mšc } { msze } żołnierz z łukiem i kołczanem 1. ideo. lub det.: armia (wojsko), np.
mSaZ3
(war.
mS
a
mSa
) – carmia (l. mn.)
2. det.: żołnierz, np.
mn
n
f
iitmSaZ3
mnfytżołnierze(l. mn.)
A13
A13  -  - człowiek z rękoma związanymi z tyłu 1. ideo. lub det.: wróg (nieprzyjaciel), np.:
   a)
x t
f
A13
ḫtfywróg
   b)
sbiqmAA13
sbibuntownik

2. zobacz też: człowiek z krwią wypływającą z ręki (det.)

3. zobacz też:
qmA
(1) kij do rzucania; (2) maczuga używana w walce; (3) zamiennik wielu hieroglifów (det.)
4. zobacz też: hieroglify trzyliterowe
Aa26
- (hieroglif nieokreślony) (sbi)
A14

lub
A14 bis.png
A14  -  - człowiek z krwią wypływającą z ręki
lub
człowiek z krwią wypływającą z powodu zranienia siekierą
1. det.: wróg (nieprzyjaciel), np.
x t
f
A14
ḫftywróg
2. det.: umierać (śmierć), np.
m&t A14
mwtumierać

3. zobacz też: człowiek z rękoma związanymi z tyłu (det.)

xr
A15
lub
xr
{ ḫr } { chr } człowiek upadający 1. ideo. lub det.: upadać i słowa pochodne, np.
xr
(war.
x
r
xr
ḫrupadać
2. (idiom) det.: upadły (w sensie: podbity, zdobyty, pokonany), np.
x
r
wxr
(skr.
xrw
ḫrwupadły wróg (pokonany lub podbity)
3. (bezokolicznik) det.: obalać (w sensie: zrobić przewrót, spowodować czyjś upadek), np.
sx
D21
t
xr
sḫrtobalać (spowodować czyjś upadek)
A16
A16  -  - człowiek pochylający się det.: pochylać się, np.
ksA16
ksipochylać się
Xrd
A17
lub
Xrd
nni nni dziecko siedzące (na kolanach) z dłonią przy ustach 1. det.: osoba młoda, dziecko i słowa pochodne (w tym: sierota), np.:
   a)
r
n
p
rnpXrd
rnpimłodym być
   b)
S
r
iXrd
šridziecko
   c)
X
r
d
Xrd
(skr.
Xrd
lub
XrdA1
) – ḫrddziecko
   d)
n&nm&m HXrdwr
nmḥsierota

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowedziecko siedzące (na kolanach) z dłonią przy ustach (nni) 3. zobacz też: dziecko siedzące, pozujące, z rękoma do dołu (det.)

A17 bis.png A17A[a]  -  - dziecko siedzące, pozujące, z rękoma do dołu ten hieroglif (A17 bis.png) został zaadaptowany z hieratyki, gdzie był zamiennie używany z innymi hieroglifami:
   a) w miejsce:
A3
– np. Xmsi dziecko.pngḥmsidziecko (l. p.)
   b) w miejsce:
Xrd
– np. Msw dzieci.pngmswdzieci (l. mn.)
A18
A18  -  - dziecko z koroną Dolnego Egiptu
N
det.: dziecko królewskie i słowa pochodne (w tym: książę, książątko), np.:
   a)
in
p
A18
inpksiążę koronny, dziecko królewskie
   b)
V25HA18
wḏḥodrzucone książątko (niezaakceptowane, np. z nieprawego łoża lub odstawione od "cyca")
A19
A19 ik ik człowiek pochylony i opierający się o kij 1. (Stare Państwo – XII Dynastia) ten hieroglif (
A19
) był utożsamiany i zamiennie używany z hieroglifem –
A25

2. ideo lub det.: stary, np.
iAwA19
(war.
A19
) – i3w lub
t
n
iA19
tnistary
3. ideo lub det.: wielki (ogromny) lub szef, np.
wr
r
A19
(war.
wr
r
A1
, war.
A19
) – wrwielki, szef

4. det.: podpierać się (wspierać się, opierać się o coś), np.:

   a)
twAAA19
tw3podpierać się
   b)
r
h
n
A19
rhnopierać się o coś

5. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweczłowiek pochylony i opierający się o kij (ik)
6. zobacz też: człowiek opierający się o rozwidlony kij (det.)

A20
A20 { smsw(?) } { smsu(?) (smsł) } człowiek opierający się o rozwidlony kij
(trochę młodszy od
A19
)
1. ideo. lub det.: osoba starsza, np.:
   a)
A20
(war.
smswA20
) – smswnajstarszy
   b)
smswhiit
pt
A20
smsw hytnajstarszy odźwierny wrót (tytuł stanowiska)

2. zobacz też: człowiek pochylony i opierający się o kij (det.)
3. zobacz też: niebo (det.)

sr
A21
lub
sr
{ sr } { sr } człowiek trzymający kij w jednej dłoni i chustkę na głowę w drugiej 1. po okresie Starego Państwa, ten hieroglif (
sr
) zastąpił inny hieroglif –
A11

2. (pismo hieroglificzne) ten hieroglif (
sr
) jest trudny do rozróżnienia z podobnymi hieroglifami:
A19
lub
A20
lub
A22

3. (hieratyka tylko) nie mylić tego hieroglifu (
sr
) z podobnym hieroglifem –
A19
– w hieratyce zawsze, to są różne hieroglify
3. ideo. lub det.: dostojnik (wysoki urzędnik), wielmoża, np.
srsr
(skr.
sr
) – srdostojnik (wysoki urzędnik), wielmoża

4. det.: osoba wpływowa, możnowładca, człowiek z wyższych sfer lub osoba zaufana, np.:

   a)
sAbmrsr
smrdworzanin, przyjaciel (w sensie: zausznik lub powiernik faraona)
   b)
x
n
nmmssr
ḫnmsprzyjaciel (w sensie: bliski znajomy, dobry kolega)
   c)
Sn
n
iitsr
šnytdworzanin (w sensie: możnowładca, człowiek wpływowy)

5. zobacz też: człowiek trzymający berło władzy i kij pastuszy (det.)
6. zobacz też: człowiek pochylony i opierający się o kij (det.)
7. zobacz też: człowiek opierający się o rozwidlony kij (det.)

A22
A22  -  - posąg człowieka z kijem i berłem władzy
abA
det.: posąg (pomnik, rzeźba), np.:
   a)
D33
n
tA22
ẖnt lub ẖntyposąg

   b) Twt statue.pngtwtposąg

A23
A23  -  - król z kijem i buławą o gruszkowatej głowicy
HD
det.: samowładny (suwerenny, niezależny władca), np.
itAiiA23
itysamowładny
A24
A24 { nḫt } { ncht } człowiek uderzający kijem 1. w okresie Średniego Państwa, ten hieroglif (
A24
) był często zamieniany przez inny hieroglif –
D40
, który dodatkowo, w piśmie hieratycznym – podobnie jak
a
– był bardziej powszechniejszy w użyciu
2. det.: uderzać, np.
HA24
(war.
HA25A24
) – ḥwi ḥiiuderzać
3. det.: siła, wysiłek i słowa pochodne, np.
n
xt
x t
A24
(skr.
A24
) – nḫtsilny
4. det.: zabrać (wynieść), np.
n
id
mA24
nḥmzabrać (wynieść)
5. det.: rabować (grabić, plądrować), np.
HaDAAA24
cḏ3rabować
6. det.: uczyć (kogoś), np.
sbsbAAA24
sb3uczyć

7. zobacz też: człowiek uderzający kijem, z lewą ręką zwieszoną za plecami (det.)
8. zobacz też: przedramię (det.)
9. zobacz też: przedramię trzymające patyk (det.)

A25
A25  -  - człowiek uderzający kijem, z lewą ręką zwieszoną za plecami 1. dokładne użycie tego hieroglifu (
A25
) nie jest do końca jasne, ale w okresie Średniego Państwa był używany zamiennie dla grupy hieroglifów związanych z określnikiem uderzać (atakować)
   * natomiast, za panowania XII Dynastii, ten hieroglif był utożsamiany i zamiennie używany z hieroglifem –
A19

2. ideo.: uderzać, np.
HA25A24
(war. papirusy –
HA19A24
) – ḥwi ḥiiuderzać

3. zobacz też: człowiek pochylony i opierający się o kij (det.)
4. zobacz też: człowiek uderzający kijem (det.)

A26
A26 cš } { esz } człowiek z uniesionym jednym ramieniem w geście wzywania 1. det.: wołać (zawołać), zawezwać (wezwać), np.:
   a)
n
i s
A26
niswołać, zawezwać
   b)
DwiA26
ḏwiwołać
2. jako skr.
A26
cš w słowie:
sDmA26
sḏm cšsłużący (dosł. słuchający wezwania)
3. (wołacz, wykrzyknik)
iA26
iO!
A27
A27  -  - człowiek spieszący się z uniesionym jednym ramieniem 1. (prawdopodobnie) det.: wysłannik, osoba przynosząca wieści, np.
iiniD54D54D54
(war.
iiniA27Z3
(?)) – inwposłańcy (l. mn.)

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweczłowiek spieszący się z uniesionym jednym ramieniem (in)

A28
A28 { ḳ3 }
lub
{ ḳ3i }
{ qe (ke) }
lub
{ qei (kei) }
człowiek z uniesionymi dwoma ramionami 1. det.: radość, np.:
   a)
swASA28
sw3šrozsławiać (wychwalać)
   b)
HaA28
cirozradować się (ponownie)
2. det.: smutek, np.
HAA28
ḥ3iopłakiwać (lamentować)
3. det.: wysoki, np.
qAA28
(war.
qA28Y1V
, skr.
A28
) – ḳ3 lub ḳ3ibyć wysokim
4. (z nieznanych powodów) det.: łysy, np.
iAsA28
i3słysy
A29
A29  -  - człowiek do góry nogami det.: do góry nogami, np.
sx
d
A29
sḫddo góry nogami
A30
A30  -  - człowiek z uniesionymi ramionami 1. det.: chwalić (sławić), np.:
   a)
iAwA30
(war.
i
 

Z2ss
A30
) – i3wchwalić
   b)
dwAA30
dw3uwielbiać (czcić)
   c)
swASA30
sw3šrozsławiać (wychwalać)
2. det.: wzbudzać strach (napawać trwogą), np.
X1
r
trA30Y1V
trokazywać szacunek
3. der.: błagać (napraszać się), np.
twAAA30
tw3pretensja

4. zobacz też: człowiek siedzący z uniesionymi ramionami (det.)

A31
A31  -  - człowiek z uniesionymi ramionami za plecami det.: odwrócić (odwracać), np.
a
n
nwwA31
cnwodwracać (głowę)
A32
A32  -  - człowiek tańczący 1. det.: radość (w tym: świętować), np.
hiih
n
nwwA32
hy-hnwświętować
2. det.: taniec, np.
xbA32
ḫbitańczyć
mniw
A33
lub
mniw
{ mniw }
lub
{ miniw }
{ mniu (mnił) }
lub
{ miniu (minił) }
człowiek z kijem i tobołkiem na ramieniu 1. ideo.: pastuch, np.
mniw
(war.
mn
n
iwmniw
) – mniw lub miniwpastuch

2. det.: wędrować po świecie, włóczyć się i słowa pochodne, np.:

   a)
SmAAmmniw
šm lub šm3nieznajomy (człowiek nietutejszy), włóczykij(obieżyświat)
   b)
rwmniw
rdiwłóczyć się
A34
A34  -  - człowiek ucierający w moździerzu det.: budować, ucierać (tłuc, ugniatać, ponieważ w pracach murarskich często używano tłuczków murarskich), np.
xwsA34
ḫwsiucierać, budować
A35
A35 { ḳd } { qd (kd) } człowiek murujący ścianę ideo. lub det.: budować, murować, np.
qdd
nw
A35
(war.
A35
) – ḳdbudować, murować
A36
A36  -  - człowiek wkładający do naczynia i ugniatający 1. formą bardziej powszechniejszą formą był hieroglif
A37
, ale nie mylić tego hieroglifu z podobnym –
qiz
– to są różne hieroglify
2. ideo. lub det.: piwowar, np.
A36t
Z4
A24
(war.
a
f
t
A36
lub
A37t
Z4
) – cftypiwowar
A37

(powszechniejsza forma)
A37
qiz
A38
lub
qiz
{ ḳis } { qis (kis) } człowiek trzymający szyje symbolicznych zwierząt zakończonych głowami pantery (symbol miasta) ideo.: Kis, np.
qiz
(war.
A39
lub
qisniwt
) – ḲisKis (lub Qis – miasto w Górnym Egipcie, ob. Al-Kusijja)
A39

(forma alternatywna)
A39
A40
A40 { i } { i } siedzący bóg
(lekko zakrzywiona broda i prosta peruka)
1. w piśmie hieroglificznym i hieratyce, ten hieroglif (
A40
) chętnie używano jako zamiennik hieroglifu –
G7

2. ideo. lub det.: ja (pierwsza osoba l. p.), np.:

A40
i
 - ja (czyli wypowiedź w pierwszej osobie, kiedy bóg się wypowiada)
wA40
wi
nw
k
A40
ink

3. det.: bóg, np.:

   a)
p
t
HA40
PtḥPtah
   b)
mn
n
T
w
A40
MnṯwMontu[b] (bóg-wojownik, opiekun władców z Teb)

4. zobacz też: król (ureusz na czole, prosta broda i czepiec) (det.)
5. zobacz też: sokół na stojaku na symbole religijne (det.)

A41
A41 { i } { i } król
(ureusz na czole, prosta broda i czepiec)
1. ideo. lub det.: ja (pierwsza osoba l. p.), np.:
A41
i
 - ja (czyli wypowiedź w pierwszej osobie, kiedy król się wypowiada)
wA41
wi
nw
k
A41
ink

2. det.: król, np.:

   a)
swt
n
A42
nswkról
   b)
HmZ1A41
ḥmdostojność (królewskość)
   c)
nbA41
nbPan (Władca)
A42
A42 król z chorągiewką
S45

(ureusz na czole, prosta broda i czepiec)
A43
A43 { nsw }
lub
{ nzw }
lub
{ ni-swt }
{ nsu (nsł) }
lub
{ nzu (nzł) }
lub
{ ni-sut (ni-słt) }
król w koronie Górnego Egiptu
S1
1. ideo. lub det.: król, król Górnego Egiptu, np.
swt
n
A43
(war.
A43
) – nsw lub nzw lub ni-swtkról Górnego Egiptu lub król
2. det.: Ozyrys, np.
st
ir
A43
WsirOzyrys (bóg życia i śmierci, Wielki Sędzia Umarłych)
A44
A44 król w koronie Górnego Egiptu
S1

z chorągiewką
S45
A45
A45 { bit }
lub
{ bity }
{ bit }
lub
{ bitj }
król w koronie Dolnego Egiptu
S3
ideo. lub det.:
bit
t
A45
(war.
A45
) – bit lub bitykról Dolnego Egiptu
A46
A46 król w koronie Dolnego Egiptu
S1

z chorągiewką
S45
iry
A47
lub
iry
 -  - owczarz siedzący i owinięty w płaszcz, trzymający patyk z przydatkiem 1. ten hieroglif (
iry
) jest mylnie utożsamiany z podobnym hieroglifem –
A48
– to są różne hieroglify
   * szczególnie, błąd dotyczy zapisu słowa:
i
r
iry
, jego poprawna wersja to:
i
r
A48
należeć do...
2. ideo.: pasterz, np.
iryw
mniw lub miniwpasterz
3. ideo. lub det.: strzec, chronić, np.
z
sA
AiryA24
(war.
iryAwA24
) – s3w lub z3wstrzec, chronić

4. zobacz też: człowiek (mężczyzna lub kobieta) bez brody trzymający nóż (det.)

A48
A48 { iry } { irj } człowiek (mężczyzna lub kobieta) bez brody trzymający nóż 1. ten hieroglif (
A48
) jest mylnie utożsamiany z podobnym hieroglifem –
iry
– to są różne hieroglify
   * szczególnie, ten błąd dotyczy zapisu słowa:
i
r
iry
, jego poprawna wersja to:
i
r
A48
należeć do...
2. ideo. lub det.: należeć do..., odnosić się do..., np.
i
r
A48
irynależeć do..., odnosić się do...

3. zobacz też: owczarz siedzący i owinięty w płaszcz, trzymający patyk z przydatkiem (det.)

A49
A49  -  - Syryjczyk siedzący, trzymający patyk det.: obcokrajowiec (cudzoziemiec, obcy ludzie z obcych krajów), np.:
   a)
qmAmwA49Z3
c3mwAzjaci (l. mn.)
   b)
iwniwniwnAa32AA49A49A49
Iwntyw-Stywnubijscy łucznicy (l. mn.)
Sps
A50
lub
Sps
{ šps } { szps } człowiek z klasy wyższej siedzący na krześle 1. (tylko Średnie Państwo) ten hieroglif (
Sps
) był zastępowany hieroglifami:
Spsi
lub
A52

2. (sporadycznie) ideo.: dostojnik i słowa pochodne, np.
Sps
(war.
Spsi
) – špsdostojnik

3. (Teksty Sarkofagów) ideo. lub det.: pierwsza osoba l. p., np.:

   a)
Sps
ija
   b)
wSps
wija
   c)
nw
k
Sps
inkja
4. det.: osoba szanowana (w tym: dworzanie), np.
sAbm&r SpsZ3
smr lub smrwdworzanie

5. zobacz też: człowiek z klasy wyższej siedzący na krześle, z chorągiewką (det.)
6. zobacz też: dostojnik klęczący, z chorągiewką (det.)

Spsi
A51
lub
Spsi
{ špsi } { szpsi } człowiek z klasy wyższej siedzący na krześle, z chorągiewką
nxxw
1. (sporadycznie) ideo.: dostojnik i słowa pochodne, np.
Spsis
(war.
S
p
sSps
) – špsidostojnik
2. (od Średniego Państwa) det.: osoba szanowana, np.
Z11
Z2ss
wHAt
t
SpsiZ3
imyw-ḥ3tCi [którzy są] z dawnych czasów (o osobach z przeszłości darzonych nadal szacunkiem)

3. zobacz też: człowiek z klasy wyższej siedzący na krześle (det.)
4. zobacz też: dostojnik klęczący z chorągiewką (det.)

A52
A52 { šps ] { szps } dostojnik klęczący, z chorągiewką
nxxw
1. (sporadycznie) ideo.: dostojnik i słowa pochodne, np.
S
p
z
A52
(war.
Spsi
) – špsdostojnik
2. (od Średniego Państwa) det.: osoba szanowana, np.
pAptA52
P3-ḥryPaheri (imię męskie)

3. zobacz też: człowiek z klasy wyższej siedzący na krześle (det.)
4. zobacz też: człowiek z klasy wyższej siedzący na krześle, z chorągiewką (det.)

A53
A53  -  - mumia w pozycji stojącej 1. det.: mumia, np.
wiA53
wimumia
2. det.: posąg (rzeźba), podobizna (rzeźba), np.
tw&t A53
twtposąg
3. det.: kształt, postać (forma), np.
xpr
r
A53Y1V
ḫprkształt, a także etap wzrostu (rośnięcia osoby lub rośliny)
A54
A54  -  - mumia w pozycji leżącej 1. det.: martwy (śmiertelny, śmierć), np.
mn
n
iA54
mni lub miniśmierć
2. det.: sarkofag, np.
nbanxx
n
A54
nb-cnḫsarkofag (dosł. Pan życia)
A55
A55 { sḏr } { sdżr } mumia leżąca na łożu 1. det.: leżeć, np.
sDr
r
A55
(skr.
A55
) – sḏrleżeć, spędzić całą noc (przespać)

2. det.: śmierć, np.:

   a)
x
p t
A55
ḫptzgon (umierać)
   b)
XA
t
A55
ẖ3tzwłoki
A59
A59  -  - człowiek grożący kijem det.: przepędzić (wygnać), np.
sHr
r
A59
ḥrprzepędzić (wygnać)
A113
A113  -  - kapłan (?) trzymający kij w jednej dłoni i stojący na niebie
pt
A316
A316  -  - człowiek siedzący i trzymający patyk w jednej dłoni
A335
A335  -  - człowiek siedzący (?)
A347
A347  -  - człowiek trzymający kij w dwóch dłoniach

B – Kobieta i jej stanyEdytuj

Kategorie:   A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Aa
BKobieta i jej stany
Hieroglif Gardiner
lub
WikiHiero
translit. translit. polska Opis Uwagi
Oznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu
B1
B1 { i } { i } kobieta siedząca 1. (osoba) ideo lub det.: pierwsza osoba l. p., rodzaju żeńskiego, np.
B1
ija

2. det.: kobieta, np.:

   a)
z
t
B1
stkobieta
   b)
Hm
t
B1
ḥmtżona, kobieta
   c)
nTrt
D21
t
B1
ntrtbogini

3. det.: kobiece relacje, np.:

   a)
SA
t
B1
s3tcórka
   b)
XAAD21
t
SnyB1
ẖ3rtwdowa

4. det.: kobiece stany lub kobiece imiona, np.:

   a)
HmtB1
ḥmtniewolnica
   b)
M27iitB1
šmcytdobrodziejka (ofiarodawca)
B2
B2  -  - kobieta w ciąży det.: być w ciąży (począć), np.:
   a)
E9
r
B2
iwrpocząć
   b)
bkAB2Y1V
bk3być w ciąży
msi
B3
lub
msi
{ msi } { msi } kobieta rodząca det.: rodzić i słowa pochodne, np.
mssmsi
(war.
msi
) – msirodzić, zrodzić
B4
B4 kombinacja hieroglifów:
msi+ms

(kobieta rodząca + trzy lisie skóry)
B5
B5  -  - kobieta karmiąca piersią 1. det.: zajęcia związane z karmieniem piersią, np.
mn
n
a
t
B5
mnctniańka, matka zastępcza (mamka)

2. zobacz też: pierś (det.)

B6
B6  -  - kobieta siedząca na krześle, z dzieckiem na kolanach det.: niańka, osoba wychowująca dzieci, np.
r
n
n
B6
rnnniańka, niania
B7
B7  -  - królowa z diademem, trzymająca kwiatek det. dla imion królowych

C – Antropomorficzne bóstwaEdytuj

Kategorie:   A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Aa
CAntropomorficzne bóstwa
Hieroglif Gardiner
lub
WikiHiero
translit. translit. polska Opis Uwagi
Oznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu
C1
C1 { rc } { re } bóg ze Słońcem i Ureuszem na głowie ideo. lub det.: Re (bóg Słońca i Stwórca Świata), np.
r
a
C1
(war.
C1
) – RcRe
C2
C2 { rc } { re } bóg z głową sokoła
G9
,
ze Słońcem na głowie i trzymający
anx
ideo. lub det.: Re (bóg Słońca i Stwórca Świata), np.
r
a
C2
(war.
C2
) – RcRe
DHwty
C3
lub
DHwty
{ ḏḥwty } { dżhuti (dżhłti) } bóg z głową ibisa świętego
G26
1. ideo. lub det.: Tot (bóg mądrości, opiekun pisma i patron pisarzy), np.
G26DHwty
(war.
DHwty
lub
DHwt
Z4
lub
G26t
Z4
DHwty
) – ḎḥwtyTot
2. zobacz też: ibis święty na stojaku na symbole religijne
R12
(det.)
Xnmw
C4
lub
Xnmw
{ ẖnmw } { śnmu (śnmł) } bóg z głową barana
E10
1. ideo. lub det.: Chnum[c] (baraniogłowy bóg, Stwórca ludzi i dawca płodności), np.
HnqtwXnmw
(war.
Xnmw
) – ẖnmwChnum

2. zobacz też: baran (det.)

C5
C5 bóg z głową barana
E10
, trzymający
anx
inpw
C6
lub
inpw
{ inpw } { inpu (inpł) } bóg z głową psa
E15
1. ideo. lub det.: Anubis[d] (bóg zmarłych, opiekun mumifikacji i cmentarzy, jeden z sędziów w Państwie Umarłych), np.
in
p
winpw
(war.
inpw
) – InpwAnubis
2. det.: bóg o głowie psa lub szakala, np.
wpN31t
Z2ss
inpw
Wp-w3wtUp-uaut[e] (dosł.: (Ten] Otwierający drogi – wojowniczy bóg, przewodnik zmarłych i przewodnik bogów, sługa Horusa)

3. zobacz też: pies leżący (det.)
4. zobacz też: pies leżący na relikwiarzu (det.)

stX
C7
lub
stX
{ stḫ } { stś } bóg o głowie głowie zwierzęcia Seta
E20
1. ideo.: Set[f] (bóg pustyni i oaz, oprawca Ozyrysa, władca Górnego Egiptu i uzurpator do tronu Zjednoczonego Egiptu), np.
stX
StẖSet

2. zobacz też: zwierzę Seta (det.)

mnw
C8
lub
mnw
{ mnw } { mnu (mnł) } falliczny bóg z piórami, uniesionym ramieniem, z chorągiewką
nxxw
1. ideo. lub det.: Min[g] (bóg płodności i patron Panopolis, ob. Achmim), np.
xm
R12
mnw
(war.
xm
R12
lub
mn
n
wG7
lub
xm
) – MnwMin

2. zobacz też: dwa skamieniałe belemnity (det.)

C9
C9 { ḥtḥr } { hthr } bogini ze Słońcem i rogami ideo. lub det.: Hat-hor[h] (bogini zmarłych, miłości i tańca), np.
O10C9
(war.
C9
) – Ḥt-ḥrHat-hor (dosł.: Dom Horusa)
C10
C10 { m3ct } { meet } bogini z piórem na głowie ideo. lub det.: Maat (bogini praw porządku, harmonii i sprawiedliwości w kosmosie), np.
U3a
t
C10
(war.
C10
) – M3ctMaat
HH
C11
lub
HH
ḥḥ hh bóg z uniesionymi ramionami i podtrzymującymi (niebo) 1. (liczba) ideo.: 1 000 000 (milion), np.
HH
ḥḥ1 000 000 (milion)
2. ideo.: wiele (dużo), np.
HH
ḥḥwiele (dużo)
2. ideo. lub det.: Heh (bóg nieskończoności), np.
HH
ḤḥHeh

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowebóg z uniesionymi ramionami i podtrzymującymi (niebo) (ḥḥ)
4. zobacz też: jaszczurka (det.)

C12
C12 { imn } { imn } bóg z podwójnym pióropuszem
Swty
, z lekko zakrzywioną brodą, trzymający
wAs
ideo. lub det.: Amon (tzw. bóg uniwersalny, bóg wiatru, urodzaju i płodności), np.
C12
(war.
imn
n
A40
) – ImnAmon (dosł.: [Ten] Ukryty lub [Ten] Niewidzialny)
C17
C17 { mnṯw } { mnczu (mnczł) } bóg siedzącyz podwójnym pióropuszem
Swty
, trzymający
anx
ideo. lub det.: Montu[b] (bóg-wojownik, opiekun władców z Teb)
C17
(war.
m&n T
w
A40
) – MnṯwMontu
C18
C18 { t3ṯnn } { tecznn } bóg siedzący z podwójnym pióropuszem
Swty
, z lekko zakrzywioną brodą i rogami barana
E10
1. ideo. lub det.: Tatenen (bóg ziemi i czasu, "źródło dobrych rzeczy", z których wszystko powstaje) lub Ptah-Tatenen (bóg ziemi i czasu identyfikowany z Ptahem), np.
C18
(war.
tA
T
M22M22C18
) – T3ṯnnTetenen, Ptah-Tatenen
2. zobacz też: bóg stojący z ogoloną głową, trzymający
wAs
(det.)

3. zobacz też: peruka z piórami i z wstążką, na tyczce (det.)

C19
C19 { ptḥ } { pth } bóg stojący z ogoloną głową, trzymający
wAs
1. ideo. lub det.: Ptah (bóg Stwórca, opiekun sztuki i rzemiosła), np.
C19
(war.
p
t
HA40
) – PtḥPtah
2. zobacz też: bóg siedzący z podwójnym pióropuszem
Swty
, z lekko zakrzywioną brodą i rogami barana
E10
(det.)
C20
C20

D – Części ciała człowiekaEdytuj

Kategorie:   A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Aa
DCzęści ciała człowieka
Hieroglif Gardiner
lub
WikiHiero
translit. translit. polska Opis Uwagi
Oznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu
tp
D1
lub
tp
tp tp głowa z profilu 1. ideo.: głowa, np.
tp
Z1
tpgłowa
2. det.: głowa i pojęcia pochodne, np.
zmnAzmnAtp
d3d3głowa

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowegłowa z profilu (tp)

Hr
D2
lub
Hr
ḥr hr twarz 1. det.: twarz oraz znaczenia pochodne, np.
Hr
Z1
ḥrtwarz

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowetwarz (ḥr)

Sny
D3
lub
Sny
 -  - włosy 1. det.: włosy, np.:
   a)
Snn
Z4
Sny
šnywłosy
   b)
skmmSny
skmsiwowłosy

2. det.: skóra, np.:

   a)
iwn
n
Sny
iwncera (karnacja)
   b)
iin
n
nmmSny
inmskóra
3. det.: opłakiwać (lamentować), np.
iAkbSny
i3kbopłakiwać (dosł.: rwać włosy z głowy)

4. det.: łysy, utracić (kogoś lub coś), np.:

   a)
wS
Sny
utracić (włosy)
   b)
XAAD21
t
SnyB1
ẖ3rtwdowa
ir
D4
lub
ir
ir ir oko 1. ideo.: oko, np.
ir
t Z1
(war.
D6ti
) – irtoko
2. det. widzieć, patrzeć, zobaczyć, itp., np.
S
p
ir
špślepy

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweoko (ir)

D5
D5  -  - oko poprawione farbą det.: czynności i stany oka, np.:
   a)
d
g
D5
dgipatrzeć
   b)
S
p
D5
špślepy
   c)
rsD5
rsbyć przytomnym (mieć otwarte oczy)
D6

(forma alternatywna)
D6
D7
D7 cn en oko z pomalowaną dolną powieką 1. det.: ozdoba oczu, np.
mssD&t mwtD7
D12 D12 D12
msdmtcień do powiek

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweoko z pomalowaną dolną powieką (cn)

D8
D8 cn en oko wpisane w
iw

(piaszczysta połać ziemi)
1. det. w nazwie kamieniołomu
a
nw
D8
cnwEnu (lub Ainu), gdzie w okresie Starego Państwa pozyskiwano biały (lub cytrynowy) kamień (wapień) na okładziny piramid oraz do budowy grobowców bogatszych Egipcjan

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweoko wpisane w piaszczystą połać ziemi (cn)

rmi
D9
lub
rmi
 -  - oko z wypływającymi łzami ideo. lub det.: płakać, być płaczącym, np.
rmrmi
rmipłakać (być płaczącym)
wDAt
D10
lub
wDAt
{ wḏ3t } { udżet (łdżet) } oko ludzkie naznaczone głową sokoła
(Uadżet)
1. ideo. lub det.: Uadżet[i] (zw. także jako Oko Horusa)
wDAAtwDAt
(skr.
wDAt
) – wḏ3tUadżet (dosł.: zdrowe oko [nieuszkodzone], np. Horusa)
2. (sporadycznie – wyjątek(?)) ideo.: oko prawe (Słońce) lub oko lewe (Księżyc), np.
G5srfnD
t
wDAtwDAt
(?- war.
G5srxntn
t y
fnD
pr
ir
ir
) – Ḥrw ḫnty irtyHorus, Pan swoich oczu (dosł. Horus, Pan Słońca i Księżyca lub Horus, Pan dwojga oczu)
wDAt

(sporadycznie, w szczególnych przypadkach)
D10A[j]
D11
D11  -  - biała część oka Uadżet
(lewa strona oka)
(miara objętości)
D11
= 1/2 Hekat (lub 1/2 Heqat – jednostka miary objętości dla ziaren, chleba i piwa, czyli 1/2 Hekat = ok. 2,4 l)
D12
D12  -  - źrenica oka 1. nie mylić tego hieroglifu (
D12
) z podobnymi hieroglifami -
S21
lub
N33
to są różne hieroglify i mają różne znaczenia
2. (miara objętości)
D12
= 1/4 Hekat (lub 1/4 Heqat – jednostka miary objętości dla ziaren, chleba i piwa, czyli 1/4 Hekat = ok. 1,2 l)
3. det.: źrenica oka, np.
D
f
D
D12
ḏfḏźrenica oka

4. zobacz też: owal (det.)
5. zobacz też: pierścień (det.)
6. zobacz też: ziarnko piasku, tabletka lub coś podobnego (det.)

D13
D13  -  - brew 1. (miara objętości)
D13
= 1/8 Hekat (lub 1/8 Heqat – jednostka miary objętości dla ziaren, chleba i piwa, czyli 1/8 Hekat = ok. 0,6 l = 600 ml)
2. det.: brwi, np.
iin
n
HD13
D13
inḥbrwi (l. podwójna, dosł.: dwoje brwi)
D14
D14  -  - inna biała część oka Uadżet
(prawa strona oka)
(miara objętości)
D14
= 1/16 Hekat (lub 1/16 Heqat – jednostka miary objętości dla ziaren, chleba i piwa, czyli 1/16 Hekat = ok. 0,3 l = 300 ml)
D15
D15  -  - jedno z podkreśleń pod okiem
(zakrzywiony ogonek)
(miara objętości)
D15
= 1/32 Hekat (lub 1/32 Heqat – jednostka miary objętości dla ziaren, chleba i piwa, czyli 1/32 Hekat = ok. 0,15 l = 150 ml)
D16
D16  -  - inne podkreślenie pod okiem
(łza)
(miara objętości)
D16
= 1/64 Hekat (lub 1/64 Heqat – jednostka miary objętości dla ziaren, chleba i piwa, czyli 1/64 Hekat = ok. 0,075 l = 75 ml)
D17
D17  -  - podkreślenia pod okiem
(zakrzywiony ogonek i łza)
ideo. lub det.: rycina, obraz, np.
tit
D17
(war.
t
D17
) – titrycina, obraz
D18
D18 { msḏr } { msdżr } ucho 1. nie mylić tego hieroglifu (
D18
) z podobnym w znaczeniu hieroglifem –
sDm
– mają różne wartości fonetyczne

2. ideo. lub det.: ucho, np.:

   a) (l. p.)
mssDr
r
D18
msḏrucho
   b) (l. podwójna)
D18D18
msḏrwyuszy (dosł.: dwoje uszu)
fnD
D19
lub
fnD
ḫnt
lub
fnḏ }
chnt
lub
fndż }
nos, oko i policzek 1. ten hieroglif (
fnD
) bardzo rzadko i "ostrożnie" był używany w płaskorzeźbach lub malunkach naściennych w innej półkursywnej formie –
D20

2. ze względu na podobieństwo hieratyczne (do formy półkursywnej –
D20
) – ten hieroglif (
fnD
) był posiadał swój drugi zamiennik w hieroglifach –
Aa32
– np.
fnDt
Z4
D12
Z2ss
(war.
Aa32t
Z4
D12
Z2ss
) – styczerwony barwnik nubijski
3. w słowach o identycznym znaczeniu, ale o różnych rdzeniach słowotwórczych – nie mylić tego hieroglifu (
fnD
) z innym hieroglifem –
rtH
– to są różne hieroglify i różne transliteracje słów

4. ideo. lub det.: nos, np.:

   a)
fnD
Z1
(war.
f
nD
fnD
) – fnḏ
f&n&d fnD
fndnos
   b)
S
D21
t
fnD
šrtnozdrza, nos

5. det.: zmysł zapachu (węch), np.:

   a)
t
p
ifnD
tpiwęch
   b)
s sn
n
fnD
snczuć zapach
6. det.: twarz, np.
xntn
t
fnD
ḫnttwarz

7. det.: radość (przyjemność), np.:

   a)
r
S
fnD
lub ršwrozradować się
   b)
xntn
t
S
fnD
ḫntšmieć przyjemność
8. det.: delikatny, uprzejmy, np.
sf
n
fnD
sfnbyć łagodnym

9. det.: być nieposłusznym, np.:

   a)
bT
n
fnD
bṯnnieposłuszny (nieprzyjemny)
   b)
g
f
n
fnD
gfnodrzucać (odmawiać)

10. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowenos, oko i policzek (ḫnt)
11. zobacz też: pradawny rodzaj łuku (det.)

D20

(forma półkursywna)
D20
rA
D21
lub
r
lub
rA
r
lub
l(?)
lub
{ r3 }
r
lub
l(?)
lub
{ re }
usta 1. fon.: r
2. fon.: l(?) – Stela Merenptaha – w linii 27-mej pojawia się inskrypcja:
iiz
y
r
iAr
Z1 qmA
A1 B1
Z2
Ysyri3r lub uwaga: Isyri3l[k]Izraelici
3. (w zgrupowaniu)
rA
Z1
czytane jako fon. r, np. Ibr ogier.pngibrogier
4. ideo.: usta, np.
rA
Z1
r lub r3usta

5. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify jednoliteroweusta (r)

D22
D22 { rwy } { ruj (rłj) } usta z dwoma przytwierdzonymi kreskami (ułamek) ideo.: 2/3 (dwie/trzecie), np.
D22
rwy2/3
D23
D23 { ḫmt rw(?) } { chmt ru (chmt rł)(?) } usta z trzema przytwierdzonymi kreskami (ułamek) ideo.: 3/4 (trzy/czwarte), np.
D23
ḫmt rw3/4
spt
D24
lub
spt
{ spt } { spt } warga górna z zębami ideo.: warga, obramowanie (rant, obwódka), np.
spt
t Z1
(war.
sp
t
spt
) – sptwarga, obramowanie
spty
D25
lub
spty
{ spty } { sptj } dwie wargi z zębami
(usta z zębami)
ideo.: usta, np.
spty
t Z4
(war.
sp
t Z4
spty
) – sptyusta
D26
D26  -  - wydalanie płynu z ust 1. det.: czynności związane z wydalaniem z ust, np.:
   a)
p
Z
g
D26
psgpluć
   b)
bS
D26
bšiwymiotować
   c)
qAa
D26
ḳ3c
q
a
D26
crzygać (wyrzygać)
2. det.: krew (słowo pochodzi od czerwonego koloru ust z rdzeniem snf), np.
z
n
f
D26
Z2ss
snfkrew
mnD
D27
lub
mnD
 -  - pierś 1. ideo. lub det.: pierś, np.
mn
n
D
mnD
mnḏ
mn
n
d
mnD F51
mndpierś
2. det.: karmić piersią, np.
z
n
q
mnD
snḳkarmić piersią
3. det.: guwernant/ka (opiekun), np.
mn
n
a
y mnD
mncyopiekun nieletniego – najprawdopodobniej, to słowo pochodzi od słowa:
mn
n
a
t
B5
mnctniańka (czyli od niańczenia)

4. zobacz też: kobieta karmiąca piersią (det.)

2. det.: krew (słowo pochodzi od czerwonego koloru ust z rdzeniem snf), np.
z
n
f
D26
Z2ss
snfkrew
D27A

(forma alternatywna, ale bardziej powszechna)
D27A
kA
D28
lub
kA
k
lub
k3
k
lub
ke
ramiona uniesione 1. ideo.: dusza (dusza człowieka i jednocześnie duch opiekuńczy – Ka), np.
kA
Z1
k3dusza Ka

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweramiona uniesione (k)

D29
D29 { k3 } { ke } kombinacja hieroglifów:
kA+R12

(ramiona uniesione + stojak na symbole religijne)
ideo.: dusza (dusza człowieka i jednocześnie duch opiekuńczy – Ka, ale traktowana jako dusza o boskiej naturze), np.
D29
k3dusza Ka
D30
D30  -  - ramiona uniesione
kA
z dodatkiem
det.: Nehebkau (zw. także Łącznikiem atrybutów – nazwa mitycznego dwugłowego, wężowatego bóstwa, jako wcielenie połączonych po śmierci dusz Ka i Ba), np.
nHHbZ9kA
Z2ss
D30
Nḥb-k3wNehbekau
D31
D31 { ḥm-k3 } { hm-ke } kombinacja hieroglifów:
D32+Hm

(ramiona złączone lub obejmujące + kij folusznika)
ideo.: sługa Ka, kapłan Ka, np.
D31
(war.
Hmw&kA
) – ḥm-k3sługa Ka, kapłan Ka
Hmw&kA
D31A[l] kombinacja hieroglifów:
Hm+kA

(kij folusznika + ramiona uniesione)
D32
D32  -  - ramiona złączone lub obejmujące 1. det.: owinąć (okryć), np.
iin
n
qD32
inḳowinąć
2. det.: objąć (uścisnąć), np.
Hp
t
D32
ḥptobjąć
3. det.: rozłożyć ramiona, roztaczać (odsłaniać), np.
p
g
AD32
pg3roztaczać (odsłaniać)
D33
D33 ẖn śn wiosłujące ramiona 1. ideo.: wiosłować, np.
D33
n
P1
ẖniwiosłować

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowewiosłujące ramiona (ẖn)

aHA
D34
lub
aHA
cḥ3 } { ehe } ręce trzymające tarczę i siekierę ideo.: walka i słowa pochodne, np.
aHAAA24
(war.
aHA
) – cḥ3walka
D34A

(Stare Państwo)
D34A
D35
D35 n
lub
mḫ
lub
ḫm
n
lub
mch
lub
chm
ramiona w geście zaprzeczenia 1. (zaprzeczenie) ideo.: nie, np.
D35
n lub war.
D35
n
nnnie
2. det.: niewiedza i słowa pochodne, np.
xmD35
ḫmbyć nieświadomym (w sensie: być ignorantem)

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweramiona w geście zaprzeczenia (n)

a
D36
lub
a
c e przedramię 1. ten hieroglif (
a
) mniej w piśmie hieroglificznym, a bardziej w hieratyce, był używany jako zamiennik podobnych hieroglifów:
D37
,
D38
,
D39
,
D40
,
D41
,
D42
,
D43
,
D44

2. fon.: c

3. ideo.: ramię, ręka, np.
a
Z1
cramię, ręka

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify jednoliteroweprzedramię (c)
5. zobacz też: przedramię trzymające stożkowaty bochenek (det.)
6. zobacz też: przedramię trzymające okrągły bochenek (det.)

7. zobacz też: przedramię trzymające garnek (naczynie)
nw
(det.)

8. zobacz też: przedramię trzymające patyk (det.)
9. zobacz też: przedramię z dłonią skierowaną ku dołowi (z ramieniem pod kątem) (det.)
10. zobacz też: przedramię z dłonią skierowaną ku dołowi (z wyprostowanym ramieniem) (det.)
11. zobacz też: przedramię trzymające chorągiewkę (det.)

12. zobacz też: przedramię trzymające w dłoni berło władzy
abA
(det.)
D37
D37 d
lub
di
lub
imi
lub
rdi
d
lub
di
lub
imi
lub
rdi
przedramię trzymające stożkowaty bochenek 1. (Średnie Państwo) bardziej powszechne było używanie tego hieroglifu (
D37
) zamiast
di

2. (sporadycznie) ten hieroglif (
D37
) był zamieniany przez inne hieroglify:
D39
lub
D40

3. ideo.: dawać (w sensie: ofiarować, ofiarowywać), np.
iD37
(war.
D37
) – imidawać (ofiarować)

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweprzedramię trzymające stożkowaty bochenek (d)
5. zobacz też: stożkowaty bochenek (det.)

6. zobacz też: przedramię trzymające garnek (naczynie)
nw
(det.)

7. zobacz też: przedramię trzymające patyk (det.)

D38
D38 m
lub
mi
m
lub
mi
przedramię trzymające okrągły bochenek 1. (Średnie Państwo) det.: dawać (ofiarować),
imM
D38
imidawać

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweprzedramię trzymające okrągły bochenek (m)

D39
D39 { ḥnk } { hnk } przedramię trzymające garnek (naczynie)
nw
1. (sporadycznie) ten hieroglif (
D39
) był zamiennie używany w miejsce hieroglifów –
D36
lub
D37
lub
D38

2. det.: ofiarować, podarować, np.
HHn
n
k
D39
(skr.
D39
) – ḥnkofiarowywać

3. zobacz też: przedramię (det.)
4. zobacz też: przedramię trzymające stożkowaty bochenek (det.)
5. zobacz też: przedramię trzymające okrągły bochenek (det.)

D40
D40 { nḫt }
lub
{ ḫ3i }
{ ncht }
lub
{ chei }
przedramię trzymające patyk 1. od okresu Średniego Państwa, ten hieroglif (
D40
) zastępował inny hieroglif –
A24

2. ten hieroglif (
D40
) był używany jako zamiennik hieroglifu –
D37

3. det.: siła, wysiłek i słowa pochodne, np.
n
xt
x t
D40
(war.
n
xt
x t
A24
, skr.
D40
) – nḫtsilny
4. det.: ciągnąć (włóczyć), np.
it&H D40
iḥtciągnąć
5. det.: badać (sprawdzać), np.
1000AD40
(skr.
D40
) – ḫ3ibadać

6. zobacz też: człowiek uderzający kijem (det.)
7. zobacz też: przedramię trzymające stożkowaty bochenek (det.)

D41
D41 ni ni przedramię z dłonią skierowaną ku dołowi (z ramieniem pod kątem) 1. det.: ramię, np.:
   a)
gbbAAD41
gb3ramię
   b)
r
mn
n
D41
(war.
r
n
D41
, war.
D41
F51 Z1
) – rmnramię
2. det. dla akcji angażujących w sobie ruch ramienia, np.
r
q
D41
rḳizgiąć
3. det. dla zaprzestania ruchu (akcji), np.
n
i
D41
niodrzucić

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweprzedramię z dłonią skierowaną ku dołowi (z ramieniem pod kątem) (ni)

D42
D42 { mḥ } { mh } przedramię z dłonią skierowaną ku dołowi (z wyprostowanym ramieniem) (miara długości) ideo i det.: łokieć (królewski), np.
mH
D42
(war.
D42
) – mḥłokieć
D43
D43 ḫw chu (chł) przedramię trzymające chorągiewkę 1. ideo.: chronić (ochraniać), strzec, np.
x
D43
wY1V
(war.
x
x x
w
, skr.
xw
) – ḫwichronić, strzec

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweprzedramię trzymające chorągiewkę (ḫw)

D44
D44 { ḫrp } { chrp } przedramię trzymające w dłoni berło władzy
abA
1. det.: być u władzy, zarządzać, dowodzić i słowa pochodne, np.:
x
r
p
D44
(skr.
D44
) – ḫrpbyć u władzy

2. zobacz też: berło władzy (det.)

Dsr
D45
lub
Dsr
{ ḏsr } { dżsr } ramię trzymające pałkę nḥbt(?- lub berło) ideo. lub det.: oczyścić (np. drogę), być poufnym, święty i słowa pochodne, np.
Dsr
r
Y1V
(war.
Dsr
lub
DsDsr
r
) – ḏsroczyścić, być poufnym, święty
d
D46
lub
d
d d dłoń
lub
dłoń zakrzywiona
1. fon.: d, np.
wd
D40
wdikłaść, włożyć, wydać (np. dźwięk)
2. det.: dłoń, np.
d
t Z1
(war.
Dr
r
t
D47
) – ḏrt
DAt
d
ḏ3tdłoń

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify jednoliterowedłoń (d)

D47
D47
D46A
D46A  -  - dłoń ze spadającymi kroplami det.: wonność (zapach perfum), np. Idt wonność 01.png (war. Idt wonność 02.png lub Idt wonność 03.png) – idtwonność
D48
D48 { šsp } { szsp } dłoń bez kciuka 1. (miara długości) ideo.: szerokość dłoni (ok. 7,44 cm), np.
D48
šspszerokość dłoni
2. ideo.: śródręcze, np.
D48
(war.
Szp
p
Abd
lub
Abd
) – šspśródręcze

3. zobacz też: półksiężyc (det.)

D49
D49  -  - pięść det.: złapać (chwycić), np.:
   a)
AmmD49
3mmzłapać (chwycić coś)
   b)
x
f
a
D49
ḫfcłapać (chwycić – np. dzień, coś jak carpe diem)
Dba
D50
lub
Dba
ḏbc dżbe palec (pionowy) 1. (w piśmie hieroglificznym i hieratyce) ten hieroglif (
Dba
) prawdopodobnie, z powodu niedokładnego kopiowania, był często mylony z hieroglifem
T14
– chociaż to są zupełnie różne hieroglify
2. (liczna)
Dba
ḏbc10 000 (dziesięć tysięcy)
3. ideo. lub det.: palec i słowa pochodne
Dba
(war.
DbaDba
) – ḏbcpalec
4. det.: dwa palce –
DbaDba
– określają: trafny (celny) lub precyzyjny (dokładny), np.:
   a)
a
q
ADbaDbaY1V
cḳ3celny
   b)
mt
t
DbaDba
mty lub mtrdokładny

5. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowepalec (pionowy) (ḏbc)
6. zobacz też: palec (poziomy) (det.)
7. zobacz też: (1) kij do rzucania; (2) maczuga używana w walce; (3) zamiennik wielu hieroglifów (det.)

D51
D51 dḳr
lub
cnt }
lub
{ ḳ3w }
dqr (dkr)
lub
{ ent }
lub
{ keu (keł) }
palec (poziomy) 1. ideo. lub det.: paznokieć, np.
a
n
t
D51
(skr.
D51
t Z1
) – cntpaznokieć
2. (z nieznanych powodów) det.: miarka, mierzyć, np.
xAAD51
D40
ḫ3imiarka, mierzyć
3. det.: brać, np.
TAAD51
D40
ṯ3ibrać
4. det.: ściskać (także w sensie: nacisk), np.
d
q
r
D51
A24
dḳrnacisk
5. (papirusy medyczne) det.: ziarno, np.
qAwD12
Z2ss
(skr.
D51
M33
) – ḳ3wziarna (l. mn.)
6. (papirusy medyczne) det.: nacięta (przecięta) figa sykomory, także paznokcio-podobne narzędzie do nacinania lub ogólnie, pojęcie oznaczające skrobanie (lub skrobak), np.
n
q
a
W r
D51
M33
nḳcwnacięta (przecięta) figa sykomory, narzędzie do nacinania, skrobak

7. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowepalec (poziomy) (dḳr)
8.zobacz też: palec (pionowy) (det)

mt
D52
lub
mt
mt mt penis (fallus) 1. det.: męski i wszystko z tym związane, także płciowość – seks, np.
TAAiimtA1
ṯ3ymęski, mężczyzna

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowepenis (fallus) (mt)
3. zobacz też: penis z wypływającą wydzieliną (det.)

D53
D53  -  - penis z wypływającą wydzieliną 1. ten hieroglif (
D53
) był używany jako bardziej wyrazisty niż hieroglif –
mt

2. det.: męski i wszystko z tym związane, także płciowość – seks, np.:

   a)
TAAiiD53A1
ṯ3ymęski, mężczyzna
   b)
HHn
n
n
D53
ḥnnpenis (fallus)
   c)
wz
S
D53
wsšoddawać mocz
   d)
hiD53A1
himąż

3. zobacz też: penis (fallus) (det.)

D54
D54 { iwt } { iut (iłt) } nogi kroczące 1. det.: ruch (aktywność), np.
D54t
Z1
iwtiść, kroczyć
2. det.: brak ruchu (brak aktywności) np.:
AbbD54
3bzatrzymać się, stop
3. ten hieroglif (
D54
) to głównie determinatyw akcji związanych z: przychodzeniem, wchodzeniem, wejściem i słów pochodnych (kierunek "do")
4. ten hieroglif (
D55
) to głównie determinatyw akcji związanych z: odchodzeniem, wychodzeniem, wyjściem, opuszczaniem i słów pochodnych (kierunek "od")
5. (arytmetyka) ten hieroglif (
D54
) był używany w podstawowych operacjach matematycznych jako ideo: dodawanie (znak plus "+")
6. (arytmetyka) ten hieroglif (
D55
) był używany w podstawowych operacjach matematycznych jako ideo.: odejmowanie (znak minus "-")
D55
D55
gH
D56
lub
rd
lub
gH
lub
sbq
lub
gHs
rd
lub
gḥ
lub
wcr
lub
pds
lub
sbḳ
lub
gḥs
rd
lub
gh
lub
uer (łer)
lub
pds
lub
sbq (sbk)
lub
ghs
noga 1. ideo. lub det.: noga, np.
r
d
gH
(war.
gH
) – rdnoga

2. det. dla słów określających części nogi lub stopy, np.:

   a)
mn&n&t gH
mntudo
   b)
p
d
gH
pdkolano
3. (w zgrupowaniu)
gHD54
(noga + kroczące nogi) jako det. w czasownikach określających różnorodny ruch, np.
t
h
gHD54
thiprzekraczać (wykraczać)

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowenoga (rd)

D57
D57  -  - kombinacja hieroglifów:
gH+T30

(noga + nóż)
1. det.: okaleczać i słowa pochodne, np.:
   a)
iATD57
i3ṯbyć okaleczonym
   b)
n
k
n
D57
nknkrzywdzić
2. det. w sł.:
D57pr
Z2
i3ṯwmiejsce egzekucji
wab

(Średnie Państwo)
D60
lub
wab
{ wcb } { ueb (łeb) } kombinacja hieroglifów:
b
+ element z
A6

(stopa + wazon z wylewającą się z niego wodą)
1. w okresie Średniego Państwa, ten hieroglif (
wab
) często zastępował inny hieroglif –
A6

2. ideo.: bezgrzeszny (nieskazitelny), czysty (nieskalany), np.
wab
(war.
w
a
wab
) – wcbbezgrzeszny, czysty

3. zobacz też: człowiek przystępujący do oczyszczenia (det.)

A6
A6 człowiek przystępujący do rytualnego oczyszczenia
D61
D61
s3ḥ seh palce
lub
(czubki czegoś)
1. forma hieroglifu –
D62
– jest określana jako mniej poprawna
2. ideo. lub det.: palce, np.
ssAAHD61
Z1 F51
(war.
D61
Z1
F51
) – s3ḥpalce

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowepalce (lub czubki czegoś) (s3ḥ)

D62
D62
D63
D63

E – SsakiEdytuj

Kategorie:   A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Aa
ESsaki
Hieroglif Gardiner
lub
WikiHiero
translit. translit. polska Opis Uwagi
Oznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu
E1
E1 { k3 } { ke } byk 1. ideo.: byk, np.
E1
(war.
kA
mt
E1
lub
mt
E1
) – k3byk

2. det.: bydło, np.:

   a)
mn
n
mn
m
tE1
mnmntbydło, trzoda
   b)
n
g
E1
ngbyk
   c)
iwAAE1
iw3wół
E2
E2 { k3 } { ke } byk wojowniczy 1. ideo.: epitet złożony w imionach królewskich, np.
E2
D40
K3 NḫtZwycięski (Przepotężny) Byk (jedno z imion faraona Totmesa III)
2. det.: byk wojowniczy, np.
S31E2
sm3walczący byk
E3
E3  -  - cielę det.: cielę, bydło krótkorogate (kozy, krowy, itp.), np.:
   a)
bH
s
E3
bḥscielę
   b)
M42
Dw
wE3
Z2ss
wnḏwbydło krótkorogate (l. mn.)
E4
E4  -  - krowa święta Hesat det.: Hesat (bogini – święta krowa karmiąca ludzkim mlekiem faraonów i niektórych bogów-byków), np.
Hz
sA
t
E4
ḥs3t lub ḥz3tHesat
E5
E5  -  - krowa karmiąca cielę det.: okazywać troskę (np. wobec dziecka), np.
AmssE5
3msokazywać troskę
zzmt
E6
lub
zzmt
{ ssmt } { ssmt } koń 1. ideo. lub det.: koń, np.
z
z
m&t zzmt
(war.
zzmt
) – ssmtkoń

2. det.: koń i słowa pochodne, np.:
   a) Ibr ogier.pngibrogier

   b)
Ht
D21
zzmt
ḥtrzespół, para (konie w zaprzęgu)
E7
E7  -  - osioł 1. (sporadycznie) w piśmie hieratycznym, ten hieroglif (
E7
) był zamieniany przez inny hieroglif –
E20

2. det.: osioł, np.
aA
mt
E7
c3osioł

3. zobacz też: zwierzę Seta (det.)

E8
E8
lub
ib ib dziecko
jako cielę, koźlę, itp.
1. det.: małe bydło (dzieci zwierząt), np.
HqAwtE8
cwttrzódka, kózki

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowedziecko (ib)

E8A

(Nowe państwo)
E8A dziecko skaczące
E10
E10  -  - baran 1. det.: baran, np.:

   a) B3 baran.pngb3baran

   b) Xnmw Chnum.png (war.
XnmwXnmw
) – ẖnmwChnum[c] (baraniogłowy bóg, Stwórca ludzi i dawca płodności)

2. det.: owca, np.:

   a)
z
r
E10
srowca
   b)
HDt
w
HDt
ra
E10
cwt ḥḏtbiała trzoda (owce)
3. zobacz też: bóg z głową barana
E10
(det.)
4. zobacz też: bóg z głową barana
E10
, trzymający
anx
(det.)
E11

(Stare Państwo)
E11
E12
E12  -  - świnia det.: świnia, np.:
   a)
r
D21
iE12
rriświnia
   b)
SAAiE12
š3iświnia
E13
E13  -  - kot det.: kot, np.
miiwE13
miwkot
E14
E14  -  - chart det.: pies, np.:
   a)
E9wE14
iwpies
   b)
T
z
mE14
ṯsmpies gończy (ogar)
E15
E15 { inpw }
lub
{ ḥry sšt3 }
{ inpu (inpł) }
lub
{ hrj sszte }
pies leżący 1. (zwrot żartobliwy) ideo. –
E15
– jako skrót dla zwrotu:
Hr
r
sS
t U30
Y1
Z2
ḥry sšt3[ten, który jest] ponad sekretami (czyli ten, który wywyższa się lub uważa, że jest "ponad przeciętność")
2. ideo. lub det.: Anubis[d] (bóg zmarłych, opiekun mumifikacji i cmentarzy, jeden z sędziów w Państwie Umarłych), np.
in
p
wE15
(war.
E15
) – InpwAnubis
3. zobacz też: bóg z głową psa
E15
(det.)
E16
E16 pies leżący na relikwiarzu
zAb
E17
lub
zAb
{ s3b } { seb } szakal 1. ideo. lub det.: szakal i słowa pochodne, np.
zAb
s3b
z
m b
zAb
z3bszakal
2. ideo. lub det.: osoba wysoko postawiona, np. skr.
zAb
s3bdostojnik, poczciwy człowiek
E18
E18 { wp-w3wt } { up-uaut (łp-łałt) } wilk na stojaku
R12
ideo. lub det.: Up-uaut[e] (wojowniczy bóg, przewodnik zmarłych i przewodnik bogów, sługa Horusa), np.
wpN31N31
N31
E18
(war.
wpN31t
Z2ss
, skr.
E18
) – Wp-w3wtUp-uaut (dosł. [Ten] Otwierający drogi)
E19

(Stare Państwo)
E19 wilk na stojaku
R12
,
zagiętym od przodu
i z buławą
HD
przechodzącą przez stojak
E20
E20 { swty }
lub
{ stẖ }
lub
{ stš }
{ suti (słti) }
lub
{ stś }
lub
{ stsz }
zwierzę Seta
(być może, jakiś rodzaj świni)
1. (Średnie Państwo, Teksty Sarkofagów – sporadycznie) ten hieroglif (
E20
) był zamieniany przez hieroglif –
wDa
– np.:
   *
wDaA40
(war.
wDa
lub
E20
) – StẖSet
2. (hieratyka – sporadycznie) ten hieroglif (
E20
) zastępował inny hieroglif –
E7

3. ideo.: Set[f] (bóg pustyni i oaz, oprawca Ozyrysa, władca Górnego Egiptu i uzurpator do tronu Zjednoczonego Egiptu), np.
E20
(war.
z
t
X
A40
) – Stẖ
st
S
StšSet
   * w okresie późniejszym ten hieroglif (
E20
) był używany jako skrót dla innego zapisu imienia Seta:
swwt
Z4
stX
(war.
swwt
Z4
) – SwtySet

4. det.: zamieszanie (zgiełk) i słowa pochodne, np.:

   a)
D33n
n
nwwE20D40
Z2ss
ẖnnwzamieszanie
   b)
shAE20A24
sh3być zmieszanym (zdezorientowanym)
5. zobacz też: bóg o głowie głowie zwierzęcia Seta
E20
(det.)

6. zobacz też: osioł (det.)
7. zobacz też: narzędzie cieśli (det.)

E21
E21  -  - zwierzę Seta leżące det.: zamieszanie (zgiełk) i słowa pochodne, np.
n
S
n
E20
nšninawałnica, wściekłość
mAi
E22
lub
mAi
{ m3i } { mei } lew ideo. lub det.: lew, np.
mAAimAi
(war.
mAi
) – m3ilew
rw
E23
lub
rw
r
lub
l
lub
rw
r
lub
l
lub
ru ()
lew leżący 1. ideo.: lew, np.
rw
(war.
rwrw
) – rwlew

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowelew leżący (r)

Aby
E24
lub
Aby
{ 3by } { ebj } pantera ideo. lub det.: pantera, leopard, np.
AbbiiAby
(war.
Aby
) – 3bypantera, leopard
E25
E25  -  - hipopotam det.: hipopotam, np.:
   a)
dbE25
dbhipopotam
   b)
dibE25
bidhipopotam
   c)
xAAbE25
ḫ3bhipopotam
E26
E26 3b
lub
3bw(?)
eb
lub
ebu (ebł)(?)
słoń 1. det.: słoń, np.
AbbwE26
3bwsłoń

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowesłoń (3b)

E27
E27  -  - żyrafa (z nieznanych powodów) det.: wróżyć, np.
srE27
srwróżyć
E28
E28  -  - oryks det.: oryks, np.
mAHDE28
m3ḥḏoryks
E29
E29  -  - gazela det.: gazela, np.
gHsE29
gḥsgazela
E30
E30  -  - ibeks det.: ibeks (mianem ibeks określanych jest kilka gatunków dzikich kóz lub koziorożców), np.:
   a)
n
Aw
E30
n3wibeks
   b)
n
r
AwWF27
nr3wibeks
   c)
n
i A
ni3ibeks
E31
E31 { scḥ } { seh } koza w obroży z zawieszoną okrągłą pieczęcią
S20
ideo.(?) lub det.: ranga, godność, np.
sa
H
E31
(war.
E31
) – scranga, godność
E32
E32  -  - pawian święty 1. det.: pawian, np.
ia
n
E32
icnpawian
2. det.: małpa, np.
kiiE32
kymałpa
3. det.: być wściekłym (wpadać w szał), np.
g
n
d
E32
ḳndbyć wściekłym
E33
E33  -  - małpa det.: małpa, np.
g
f
E33
gf – war.
gif
E33
gifmałpa

F – Części ciała ssakówEdytuj

Kategorie:   A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Aa
F - Części ciała ssaków
Hieroglif Gardiner
lub
WikiHiero
translit. translit. polska Opis Uwagi
Oznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu
F1
F1 { k3 } { ke } głowa wołu 1. w formułach ofiarnych, ten hieroglif (
F1
) był używany zamiast hieroglifu –
E1

2. det. w formułach ofiarnych w l. mn. jako skr.:
F1
k3wrogacizna i słowa pochodne, np.
D37
f
O3F1
H1
di.f prt hrw ḥnkt k3w 3pdwobdarowano go ofiarami z chleba, wina, rogacizny i drobiu (fragment formuły ofiarnej)

3. det.: byk(?)
4. zobacz też: byk (det.)

F2
F2  -  - głowa rozjuszonego byka det.: wściekłość, np.
D
n
d
F2
ḏndwściekłość
F3
F3 3t et głowa hipopotama 1. ten hieroglif (
F3
) w późniejszym okresie został zastąpiony innym hieroglifem –
F9

2. półideo.: siła uderzeniowa, np.
At
F3
3tsiła uderzeniowa

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowegłowa hipopotama (3t)
4. zobacz też: głowa leoparda (det.)

HAt
F4
lub
HAt
{ ḥ3t } { het } przednia część lwa ideo.: przód i słowa pochodne oraz słowa pochodne z rdzeniem ḥ3t, np.:
   a)
HAt
t Z1
ḥ3tprzód
   b)
HAt
t Z4
ib
(war.
HAt
Z4
ib
Z1
) – ḥ3tyserce
   c)
HAt
a
ḥ3tcksiążę
SsA
F5
lub
SsA
šs3 szse głowa bawolca
E9
1. det.: mądrość, wiedza, wyuczony człowiek (być uprawnionym, być fachowcem), np.
z
S
F6
(war.
z
S
F6Y1VZ3
lub
F6
) – być wyuczonym, być w stanie nauczyć się

2. więcej o tym hieroglifie:

   hieroglify trzyliterowegłowa bawolca
E9
(šs3)
F6
F6 przednia część bawolca
E9
F7
F7 { šfyt } { szfjt } głowa barana
E10
1. det.: głowa barana, np.
S
f
tF7
šftgłowa barana

2. det.: dostojność (godność) i słowa pochodne, np.:

   a)
S
f
iitF7
(war.
F7
) – šfytwartość, godność (powaga)
   b)
S
f
S
f
tF7
šfšftgodność (dostojność)
F8
F8 przednia część barana
E10
F9
F9  -  - głowa leoparda 1. w okresie późniejszym, ten hieroglif (
F9
) zastąpił inny hieroglif –
F3

2. det. lub skr.: siła, np.
pH
t Z4
F9F9
(war.
F9
F9
) – pḥtysiła

3. zobacz też: głowa hipopotama (det.)

F10
F10  -  - głowa i szyja zwierzęcia długoszyjnego det.: szyja, gardło oraz czynności związane z gardłem, np.:
   a)
x
x
F10
ḫḫgardło
   b)
HtiitF10
ḥtytgardło
   c)
a
m
F10A1
cmpołykać (łykać)
F11

(Stare Państwo)
F11
wsr
F12
lub
wsr
wsr usr (łsr) głowo-szyja psia 1. ideo.: szyja, np.
wsrt
Z1
(war.
wsrD21
t
) – wsrtszyja

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowegłowo-szyja psia (wsr)

wp
F13
lub
wp
ip
lub
wp
ip
lub
up (łp)
rogi wołu 1. ideo.: brew, początek, góra (wierzch czoła), np.
wp
t Z1
wptbrew, góra (wierzch czoła)

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowerogi wołu (ip)

F14
F14 { wpt-rnpt } { upt-rnpt (łpt-rnpt) } kombinacja hieroglifów:
wp+rnp

(rogi wołu + łodyga palmowa bez liści, nacięta)
1. ideo.: pierwszy dzień w Nowym Roku, np.
F14
(war.
F15
lub
wp
p t
rnp
) – wpt-rnptpierwszy dzień Nowego Roku

2. zobacz też: łodyga palmowa bez liści i nacięta (det.)

F15
F15 kombinacja hieroglifów:
wp+rnp+ra

(rogi wołu + łodyga palmowa bez liści, nacięta + Słońce)
db
F16
lub
db
cb eb róg 1. ideo i det.: róg, np.
dbdb
(war.
db
Z1
) – dbróg

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweróg (cb)

F17
F17  -  - kombinacja hieroglifów:
db+wab

(róg + stopa i wazon z wylewającą się z niego wodą)
ideo.: oczyszczenie (rytualne oblucje), np.
abwF17
(war.
F17Z3
) – cbwrytualne oczyszczenie
bH
F18
lub
bH
lub
Hw
bi
lub
bḥ
lub
ḥw
bi
lub
bh
lub
hu (hł)
kieł słonia 1. det.: ząb, np.
ibHbH
ibḥząb

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekieł słonia (bi)

F19
F19  -  - dolna szczęka wołu det.: szczęka, np.
a
D21
t
F19
crtszczęka
ns
F20
lub
ns
ns ns język wołu 1. (sporadycznie) ten hieroglif (
ns
) jest mylnie kojarzony z podobnym hieroglifem –
Z6
– jako det.: śmierć, wróg
2. ideo.: język, np.
ns
Z1 F51
nsjęzyk
3. det.: czynności związane z językiem, np.
d
p
nsA2
dpsmakować
4. (sporadycznie) w języku potocznym, jako żartobliwy skrót myślowy:
ns
imy-rnadzorca (dosł.: ten, który jest na językach)

5. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowejęzyk wołu (ns)

sDm
F21
lub
idn
lub
sDm
lub
DrD
lub
msDr
idn
lub
sm
lub
ḏrḏ
idn
lub
sdżm
lub
dżrdż
ucho wołu 1. nie mylić tego hieroglifu (
sDm
) z podobnym w znaczeniu hieroglifem –
D18
– mają różne wartości fonetyczne
2. ideo. lub det.: ucho, np.
mssDr
r
sDm
(war.
sDm
Z1
) – msḏrucho

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliteroweucho wołu (idn)

pH
F22
lub
pH
lub
kfA
pḥ
lub
kf3
ph
lub
kfe
siedzący zadek lwa lub leoparda 1. ideo.: zadek, koniec, np.
pHwZ4
pḥwyzadek
2. det.: zadek, np.
a
r
t
pH
crtzadek
3. det.: podstawa, spód (np. wazy), np.
k
f
ApH
kf3podstawa, spód

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowesiedzący zadek lwa lub leoparda (pḥ)

xpS
F23
lub
xpS
{ ḫpš } { chpsz } noga przednia wołu 1. ideo.: noga przednia, np.
x p
S
xpS
(war.
xpS
Z1
) – ḫpšnoga przednia
2. det.: noga przednia, w tym: Wielka Niedźwiedzica (gwiazdozbiór), np.
mssxAxpS
sbA
A40
MsḫtywWielka Niedźwiedzica (dosł.: Noga przednia)
F24
F24
wHm
F25
lub
wHm
wḥm uhm (łhm) noga i kopyto wołu 1. pólideo.: kopyto, np.
wHmmE7
(skr.
wHm
) – wḥm lub wḥmtkopyto, a także w przenośni, w znaczeniu potocznym: dupek
2. ideo.: kopyto (osła), np.
wHmt
Z1
wḥmkopyto

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowenoga i kopyto wołu (wḥm)

Xn
F26
lub
Xn
ẖn
lub
ẖnw
śn
lub
śnu (śnł)
kozia skóra 1. ideo.: skóra, np.
Xn
(war.
Xn
n
t
F27
) – ẖntskóra

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekozia skóra (ẖn)

F27
F27  -  - krowia skóra 1. det.: skóra, np.:
   a)
dHr
r
F27
dḥrskórzany, ukrywać
   b)
msskAF27
msk3skóra, kilim (pled, dywanik)

2. det.: ssaki (ogólnie – zwierzęta), np.:

   a)
wnn
S
F27
wnšwilk
   b)
p
n
nwwF27
pnwmysz
F28
F28 { s3b } { seb } krowia skóra
(forma alternatywna)
1. ten hieroglif (
F28
) był używany głównie jako ideogram, jako forma powielona od
F27
) 2. (sporadycznie) ten hieroglif (
F28
) był używany jako zamiennik podobnego hieroglifu –
Ab
– np.:
   *
F28bDw
niwt
(war.
AbbDw
niwt
) – 3bḏAbydos

2. ideo.: pstrokaty (wielobarwny), np.:

   a)
F28Sw
(war.
sAbbSwt
Z1
H5
Z2ss
) – s3b šwtwielobarwne pióra (jeden z epitetów słonecznego Horusa)
   b)
sF28b
s3bwielobarwny (pstrokaty)

3. zobacz też: hieroglify dwuliterowedłuto (?) (3b)

sti
F29
lub
sti
st st krowia skóra przebita strzałą 1. ideo. i det.: przebić (przebijać), rzucać (wyrzucać), strzelać, wlewać i słowa pochodne, np.
st&sti
(war.
stit
D40
) – stprzebić

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekrowia skóra przebita strzałą (st)

X
F32
lub
X
ś 1. fon.:
brzuch zwierzęcia z sutkami i ogonem 2. ideo.: brzuch (brzuszek), ciało, np.
X
t Z1
ẖtbrzuch, ciało

3. zobacz też: hieroglify jednoliterowebrzuch zwierzęcia z sutkami i ogonem ()

sd
F33
lub
sd
sd sd ogon
lub
miotła(?)
1. det.: ogon, np.
sd
sd
sdogon

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweogon (sd)

ib
F34
lub
ib
ib ib serce ideo. lub det.: serce, np.
ib
Z1
(war.
ibib
Z1
) – ibserce
nfr
F35
lub
nfr
nfr nfr serce i tchawica 1. ideo.: dobry, piękny i słowa pochodne, np.
nfr
(war.
nfrr
) – nfrdobry, piękny

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliteroweserce i tchawica (nfr)

zmA
F36
lub
zmA
sm3
lub
zm3
sme
lub
zme
płuco i tchawica 1. det.: płuco, np.
zmAAF51
sm3płuco

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowepłuco i tchawica (sm3)

F37
F37 sm sm kręgosłup z żebrami 1. (z powodu pomieszania) ten hieroglif (
F37
) był mylony z podobnym hieroglifem –
sm

2. ideo. lub det.: plecy, np.
iAt
Z1
(war.
F37t
Z1
) – i3tplecy (tył)
3. det.: tył, np.
p
z
d
F37
psdtył (plecy)

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekręgosłup z żebrami (sm)
5. zobacz też: trzcina rosnąca jedna przy drugiej z pętlą z boku (det.)

F38

(forma alternatywna)
F38
imAx
F39
lub
imAx
{ im3ḫ } { imech } kręgosłup z wystającym z niego rdzeniem kręgowym z jednej strony 1. ideo.: rdzeń kręgowy, np.
imAx
Z1 F51
(war.
iU2
x
imAx
Z1
) – im3ḫrdzeń kręgowy
2. ideo.: stan poważania (podziwiać kogoś, szanować), np.
imAx
Z1
(war.
iU2
x
imAx
Z1
) – im3ḫpodziwiać kogoś (szanować)
3. (sporadycznie) det.: plecy, np.
psD
imAx
psḏplecy

4. zobacz też: kręgosłup z wystającym z niego rdzeniem kręgowym po obu stronach (det.)

Aw
F40
lub
Aw
3w
lub
fw
eu ()
lub
fu (fł)
kręgosłup z wystającym z niego rdzeniem kręgowym po obu stronach 1. ideo.: rozciągać (wydłużać), np.
Aww
3wrozciągać

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekręgosłup z wystającym z niego rdzeniem kręgowym po obu stronach (3w)
3. zobacz też: kręgosłup z wystającym z niego rdzeniem kręgowym z jednej strony (det.)

F41
F41  -  - kręgosłup tradycyjny
(przeniesiony z innego hieroglifu)
1. ten hieroglif (
F41
) został "przepisany" ze starego hieroglifu przedstawiającego łodygi lnu związane razem z obciętymi torebkami na nasiona – Hiero Z2816.png(?)
2. (sporadycznie) det.: plecy, np.
p
z
d
F41
psdplecy
3. det.: żądza krwi(?), np.
S
a
t
F41
T30
Z2ss
š3tżądza krwi
spr
F42
lub
spr
spr spr żebro 1. nie mylić tego hieroglifu (
spr
) z podobnymi hieroglifami –
N11
,
N12
lub
D24
– to są zupełnie różne hieroglify
2. ideo. lub det.: żebro, np.
spr
Z1 F51
(war.
sp
r
spr
) – sprżebro

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliteroweżebro (spr)

F43
F43  -  - żeberka wołowe det.: żeberka wołowe, np.
spHt
F43
spḥtżeberka wołowe
isw
F44
lub
iwa
lub
isw
iwc
lub
isw
iue (iłe)
lub
isu (isł)
kość udowa z przylegającym mięsem
(udziec)
1. det.: udo, kość udowa, np.
E9
a
iwa
Z1
iwcudo (wołowe), kość udowa
2. det.: noga wołowa, np.
swwt
iwa
iswnoga wołowa

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowekość udowa z przylegającym mięsem (udziec) (iwc)

F45
F45  -  - macica jałówki 1. (wulgaryzm) det.: narządy rozrodcze kobiece, np.
id
t
F45
(war.
F45F51
) – idtsrom, krowa (to określenie było także używane jako wulgaryzm w stosunku do kobiet, w języku pot. mogło oznaczać: niezaspokojona studnia bez dna lub krowa)
2. nie mylić uproszczonej wersji tego hieroglifu (Hiero F45A.png) z podobnym hieroglifem -
rtH
- to są zupełnie różne hieroglify i posiadają różne znaczenia

3. zobacz też: studnia wypełniona wodą (det.)
4. zobacz też: przyrząd używany w piekartwie (det)

Hiero F45A.png
(hieratyczne uproszczenie)
F45A[a]
pXr
F46
lub
pXr
lub
qAb
pẖr
lub
dbn
pśr
lub
dbn
jelito (kiszka) 1. ten hieroglif (
qAb
) ma wiele form:
Hiero F46 bis.png (F46A),
F47
(F47), Hiero F47 bis.png (F47A),
F48
(F48),
F49
(F49)
2. półideo.: pośrodku (w środku), np.
mqAbqAb
Y1
m-ḳ3bpośrodku (w środku)
3. półideo.: podwójnie (dwojako), np.
qbqAb
Y1
ḳb lub ḳ3bpodwójnie
4. ideo.: jelito (kiszka), np.
qAbqAb
F51
ḳ3bjelito
5. ideo.: obejść dookoła i słowa pochodne, np.
dbn
pXr
(war.
pXr
n
D54
) – dbnobejść dookoła
6. ideo.: obrócić się, okręcić się (skręcić się, zakręcić się) i słowa pochodne, np.
p
X
r
pXr
D54
(war.
pXr
r
D54
) – pẖrobrócić się, okręcić się

7. det.: skręcić (okręcić, zakręcić) i słowa pochodne, np.:

   a)
V25bpXr
D54
wḏbskręcić
   b)
w
d
bpXr
D54
wdbskręcić

8. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowejelito (kiszka) (pẖr)

Hiero F46 bis.png F46A[a]
F47
F47
Hiero F47 bis.png F47A[a]
F48
F48
F49
F49
F50
F50 { spẖr } { spśr } kombinacja hieroglifów:
pXr+s

(jelito + złożone ubranie)
ideo.: kopiować (powielać), przepisywać, np.
F50
(Stare Państwo – war.
sp
pXr
r
Y1
) – spẖrkopiować, przepisywać
F51
F51  -  - kawałek mięsa
(kawałek ciała)
1. ten hieroglif (
F51
) posiadał swoją formę odwróconą, hieroglif - F51bis piece flesh.png
2. det.: kończyna, ciało, np.
a
t F51
ctkończyna
3. det.: części ciała, np.
nHHbt
F51
nḥbtplecy, ramiona
4. det.: mięso, np.
iwf
F51
iwfmięso
5. det.: członki (ciała), ciało, np.
Ha
F51 Z2ss
(skr.
F51
F51
F51
) – cwczłonki, ciało
6. det: pochwa, np.
k
n
sF51
(skr.
F51
) – knspochwa

7. zobacz też: kawałek mięsa (kawałek ciała) (det)

F51 F51 F51
F51A[m]
F51
F51
F51
F51B[m]
F51A
F51C[n]
F51B
F51D[o]
F51bis piece flesh.png
(Średnie Państwo)
F51E[a] 3s
lub
ws
es
lub
us (łs)
kawałek mięsa
(kawałek ciała)
1. ten hieroglif (F51bis piece flesh.png), był odwróconą formą hieroglifu -
F51
- i tylko ten "odwócony" wariant posiadał swoją wartość fonetyczną

2. w okresie Średniego Państwa, ten hieroglif (F51bis piece flesh.png) – prawdopodobnie – był używany w Tekstach Sarkofagów jako celowe "okaleczenie", aby konkretny zapis nie posiadał w sobie lub miał ograniczoną "boską moc sprawczą" - dlatego należy go traktować raczej z dużą dozą ostrośności jako osobny hieroglif

3. w okresie Nowego Państwa ten "odwrócony" hieroglif (F51bis piece flesh.png) uległ zamianie w określnik dla bogiń i bóstw płci żeńskiej –
H8
jajko

4. det.: kończyna, ciało
5. det.: części ciała
6. det.: mięso
7. det.: członki (ciała), ciało
8. det: pochwa
9. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekawałek mięsa (kawałek ciała) (3s)
10. zobacz też: jajko (det.)

F52
F52  -  - odchody 1. (sporadycznie) ten hieroglif (
F52
) miał swoją formę alternatywną, hieroglif –
N32

2. det.: odchody, np.
HsF52
ḥsodchody (w języku pot.: kupa)

3. zobacz też: grudka gliny lub łajna (det.)

G – PtakiEdytuj

Kategorie:   A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Aa
GPtaki
Hieroglif Gardiner
lub
WikiHiero
translit. translit. polska Opis Uwagi
Oznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu
G5
G5 ḥr }
lub
{ ḥrw }
hr (hrł) }
lub
{ hru (hrł) }
sokół
(gatunek bliżej nieokreślony)
ideo.: Horus (sokoli bóg, syn Ozyrysa – posiadał ok. 200 imion), np.
G5
(war.
G5A40
lub
HHr
r
wG7
) – ḤrwHorus
G6
G6  -  - sokół z chorągiewką
S45
det.: sokół, np.
bikG5
biksokół
G7
G7 { i } { i } sokół na stojaku na symbole religijne
R12
1. w piśmie hieroglificznym i hieratyce, ten hieroglif (
G7
) chętnie był zamieniany przez hieroglif –
A40

2. (Stare Państwo) det.: Horus (sokoli bóg, syn Ozyrysa), np.
HHr
r
G7
Ḥr lub ḤrwHorus

3. det. archaiczny: bóg, król, np.:

   a)
imn
n
G7
ImnAmon (dosł. [Ten] Ukryty lub [Ten] Niewidzialny – tzw. bóg uniwersalny, bóg wiatru, urodzaju i płodności)
   b)
swt
n
G7
nswkról (w sensie: faraon)
4. (zaimek osobowy) ideo.: pierwsza osoba l. p., gdy król się wypowiada, np.
G7
i – war.
wG7
wija

5. zobacz też: siedzący bóg (lekko zakrzywiona broda i prosta peruka) (det.)

G7A
G7A  -  - sokół w łodzi ideo.: Enti[p] (lub Anti opiekuńczy bóg XVIII nomu górnoegipskiego), np. Anty bog.pngcntyEnti (lub Anti)
G7AA
G7B[q]
G8
G8 { ḥr n nbw }
lub
{ bik n nbw }
{ hr n nbu (nbł) }
lub
{ bik n nbu (nbł) }
sokół horusowy na symbolu złota
nbw
(tytulatura królewska) ideo.: Złoty Horus, np.
G8
Ḥr n nbw lub Bik n nbwZłoty Horus
G9
G9 { Rc-Ḥr-3ḫti }
lub
{ Ḥr-3ḫti }
{ Re-Hr-echti }
lub
{ Hr-echti }
sokół horusowy noszący na głowie Słońce
ra
1. ideo.: Pan dwóch horyzontów(?), np.:
   a)
G9N19
(war.
r
a
C1G5Axt
t y
pr
pr
) – Rc-Ḥr-3ḫtyRe-Horachte[r] (dosł. Re [jako] Horus dwóch ziem lub Re-Horus [Pan] dwóch horyzontów)
   b)
G9N19
(war.
G5nTrAxt
t y
pr
pr
nTrnTr
) – Ḥr-3ḫtyHorachte (dosł. Horus mieszkający na dwóch horyzontach, w dwóch domach bożych (świątyniach), stąd, ten zapis jest często tłumaczony jako: Horus [Pan] dwóch horyzontów)
   c)
G9N19
Ḥr-3ḫtyHorachte[s] - jako bóg-opiekun Mesori (12-y miesiąc w kalendarzu egipskim:
mssw&t msira
Z1
Mswt-Rc)

2. zobacz też: piaszczysta połać ziemi dwukrotnie powtórzona (det.)

G10
G10  -  - sokół na specjalnej świętej barce 1. det.: Sokar (bóg-przewoźnik do Świata Umarłych, opiekun Memfickiej nekropolii), np.
z
k
r
G10
SkrSokar
2. det.: barka sokarowa Henu (barka boga Sokara), np.
HU8
n
nwwG10
Ḥnwbarka Henu
G11
G11  -  - starodawne wyobrażenie sokoła 1. det.: boskie wyobrażenie (boski obraz, boskie podobieństwo), np.:
   a)
a
S
mG11
cšm lub cḫm lub cẖmboski obraz
   b)
a
x
M
G12
cḫmboski obraz
2. det.: pierś, np.
Sn
n
bt
G11
šnbtpierś
G12
G12 starodawne wyobrażenie sokoła z chorągiewką
S45
G13
G13  -  - starodawne wyobrażenie sokoła z podwójnym pióropuszem
Swty
1. ideo.: Horus z Nechen (gr. Hierakonpolis), np.
G13nxn
x
(war.
G5nxn
x
ii
) – Ḥr Nḫn lub Ḥr NḫnyHorus z Nechen
2. det.: Sopdu (zwany Panem Wschodu – bóg nieba i obrońca wschodnich rejonów przygranicznych Egiptu), np.
M44wG13
SpdwSopdu

3. zobacz też: cierń (kolec) (det.)

mwt
G14
lub
mwt
mt
lub
nr
lub
mwt
mt
lub
nr
lub
mut (młt)
sęp 1. (z nieznanych powodów) ideo.: matka, np.
mwttB1
mwtmatka
2. det.: sęp, np.
n
r
t
mwt
nrtsęp

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowesęp (mt)

G15
G15 { mwt } { mut (młt) } sęp z chorągiewką
S45
det.: Mut (bogini nieba i opiekunka Górnego Egiptu), np. Mwt bogini.pngMwtMut
nbty
G16
lub
nbty
{ nbty } { nbti } bogini-sęp Nechbet i bogini-kobra Uadżet w koszykach
nb
(tytulatura królewska) ideo. i det.: Dwie Panie (czyli Nechbet, patronka Górnego Egiptu i Uadżet, patronka Dolnego Egiptu) lub Nebty (tytuł królów Zjednoczonego Egiptu), np.
nbty
nbtyDwie Panie
nH
G21
lub
nH
nḥ nh perliczka 1. ideo.: ptak Nḥ (perliczka – ?), np.
nH
Z1
gb
nḥptak Nḥ

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweperliczka (mḥ)

Ax
G25
lub
Ax
3ḫ ech ibis czubaty 1. półideo. lub ideo.: duch lub duch (natury), np.
AxZ1
(war.
Ax
) – 3ḫduch

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweibis czubaty (3ḫ)

G26
G26  -  - ibis święty na stojaku na symbole religijne
R12
1. det.: ibis, np.
hbG26
hbIbis
2. det.: Tot (bóg mądrości, opiekun pisma i patron pisarzy), np.
G26t
Z4
A40
(war.
DHwty
lub
DHwt
Z4
) – ḏḥwtyTot
3. zobacz też: bóg z głową ibisa świętego
G26
(det.)
G26A
G26A ibis święty
(forma rzadko spotykana)
dSr
G27
lub
dSr
dšr dszr flaming 1. det.: flaming, np.
d
S
r
dSr
dšrflaming

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliteroweflaming (dšr)

bA
G29
lub
bA
b
lub
b3
b
lub
be
bocian siodlasty (żabiru) 1. ideo.: dusza (żyjąca po śmierci człowieka – Ba – w ptasiej formie), np. B3 Z1.pngb3dusza Ba

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowebocian siodlasty (b)
3. zobacz też: hieroglify dwuliterowenaczynie gliniane, być może, używane jako lampka oliwna (b3)

4. zobacz też: ptak ludzkogłowy poprzedzony miseczką na kadzidło z unoszącym się dymkiem
snTr
(det.)
G30
G30 { b3w } { beu (beł) } troje żabiru
lub
kombinacja hieroglifów:
bA+bA+bA

(żabiru + żabiru + żabiru)
ideo.: dusze (boże lub bogów w l. mn.), potęgi (siły, moce), np.
G30
b3wdusze, potęgi
G31
G31  -  - czapla 1. det.: benu lub feniks, np.
bn
nw
wG31
bnwbenu lub feniks
2. det.: czapla, np.
Sn
n
t
Z4
G31
šntyczapla
baHi
G32
lub
baHi
{ bcḥi } { behi } czapla na żerdzi ideo. lub det.: być zalanym, np.
baHmwbaHi
(war.
baHi
) – bcḥibyć zalanym (w sensie np.: mieć zalane pole w porze wylewu Nilu)
G33
G33 sd3 sde czapla złotawa(?) 1. det.: ptak Sd3 (?- czapla złotawa), np.
sdAG33Z1
sd3ptak Sd3

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliteroweczapla złotawa(?) (sd3)

G34
G34  -  - struś det.: struś, np.
D41
n
wG34
(war.
D41
W
G34
lub
n
i w
G34
) – niwstruś
wr
G36
lub
wr
wr ur jaskółka 1. ten hieroglif (
wr
) bywa często mylony z bardzo podobnym hieroglifem przedstawiającym wróbla –
nDs

zasadnicza różnica jest widoczna w ogonie – ogon jaskółki jest prosty, a wróbla zaokrąglony
2. det.: jaskółka, np.
mn
n
t
wr
mntjaskółka

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowejaskółka (wr)
4. zobacz też: wróbel (det.)

nDs
G37
lub
nDs
{ nḏs } { ndżs } wróbel 1. ten hieroglif (
nDs
) bywa często mylony z bardzo podobnym hieroglifem przedstawiającym jaskółkę –
wr

zasadnicza różnica jest widoczna w ogonie – ogon wróbla jest zaokrąglony, a jaskółki prosty
2. det.: mały, np.
n&D snDs
(skr.
nDs
) – nḏsmały
3. det.: zły (podły), np.
bin
nDs
binzły

4. det.: wadliwy (ułomny)

   a)
Abm&r nDs
mrchory
   b)
SwwnDs
šwpusty
   c)
Aq
nDs
3ḳzginąć (przepaść)

5. zobacz też: jaskółka (det.)

gb
G38
lub
gb
gb gb gęś białoczelna 1. ten hieroglif (
gb
) bywa często mylony z bardzo podobnym hieroglifem przedstawiającym kaczkę –
zA

zasadnicza różnica jest widoczna w ogonie – ogon gęsi jest na końcu prosty (jakby ucięty), a kaczki w szpic
2. (sporadycznie) det.: ptak – jeśli natura ptaka jest bliżej nieokreślona, może być zastąpiony przez podobny hieroglif
zA
kaczka

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowegęś białoczelna (gb)
4. zobacz też: kaczka (rożeniec) (det.)

zA
G39
lub
zA
s3
lub
z3
se
lub
ze
kaczka
(rożeniec)
1. ten hieroglif (
zA
) bywa często mylony z bardzo podobnym hieroglifem przedstawiającym gęś białoczelną –
gb

zasadnicza różnica jest widoczna w ogonie – ogon kaczki jest w szpic, a gęsi na końcu prosty (jakby ucięty)
2. det.: kaczka, np.
z
t
zA
stkaczka
3. (sporadycznie) det.: ptak – jeśli natura ptaka jest bliżej nieokreślona to ten znak może być zastąpiony przez podobny hieroglif
gb
gęś białoczelna (gb)

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekaczka (rożeniec) (s3)
5. zobacz też: gęś białoczelna (det.)

pA
G40
lub
pA
p3 pe kaczka w locie 1. (sporadycznie w hieroglifach, zawsze w hieratyce) ten hieroglif (
pA
) był zamiennie używany z hieroglifem –
G41
– jako determinatyw lub ideogram
2. ideo.: latać, np.
ppAA
p3latać

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekaczka w locie (p3)
4. zobacz też: kaczka lądująca (det.)

xn
G41
lub
xn
ḫn
lub
tn
lub
tn
lub
sḥw
lub
ḳmi
chn
lub
tn
lub
czn
lub
shu
lub
qmi (kmi)
kaczka lądująca 1. (sporadycznie w hieroglifach, zawsze w hieratyce) przed okresem Nowego Państwa, ten hieroglif (
xn
) był używany zamiennie z innym hieroglifem –
pA
– jako określnik ptaka
2. (pismo hieratyczne) ten hieroglif (
xn
) był używany zamiennie z innym hieroglifem –
gb
– jako określnik ptaka
3. (w zgrupowaniu) kombinacja hieroglifów:
T14xn
wskazuje, że ten hieroglif (
qmA
) jest określnikiem kija do rzucania i znaczenia pochodne – nie jest określnikiem maczugi używanej w walce
4. det.: wysiadać (skakać na ziemię), zatrzymać się, np.
x
n
xnD54
ḫnisiadać (na ziemi), zatrzymać się

5. (w zgrupowaniu) det.: rzucać, tworzyć:

   a)
qmAAqmAxnD40
ḳm3rzucać
   b)
qmAAqmAxnY1V
ḳm3tworzyć

6. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekaczka lądująca (ḫn)
7. zobacz też: kaczka w locie (det.)
8. zobacz też: (1) kij do rzucania (2) maczuga używana w walce, (3) zamiennik wielu hieroglifów (det.)

wSA
G42
lub
wSA
{ wš3 } { usze (łsze) } kaczka otłuszczona
lub
świstun
ideo.: czynności związane z wyżywieniem (? – dokarmiać) i słowa pochodne, np.:
   a)
wSA
(war.
W
SA
AxnA24
lub Stare Państwo –
wSwSA
) – wš3tuczyć
   b)
D
f
wSAN18
Z2
ḏf lub ḏf3zaprowiantowanie
w
G43
lub
w
w u (ł) (łu) pisklę przepiórki 1. od I Okresu Przejściowego, ten hieroglif (
w
) posiadał swój skrót, zaadaptowany z pisma hieratycznego –
W
– ale był w powszechnym użyciu dopiero od czasów Echnatona (XVIII dynastia, 1375-1358 r.p.n.e., Nowe Państwo)

2. (z nieznanych powodów) fon.: w
3. det. i uzupełnienie fonetyczne dla liczby mnogiej, dodawane na końcu słów, przed innymi determinatywami, w zapisach hieroglificznych bywa często pomijany, np.:

   a) (l. p.)
sn
n
A1
snbrat
   b) (l. mn.)
sn
n
wA1Z3
(war.
sn
n
A1Z3
) – snwbracia

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify jednoliterowepisklę

TA
G47
lub
TA

lub
ṯ3
cz
lub
cze
kaczątko 1. ideo.: pisklę, np.
TAZ1
t3pisklę

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekaczątko ()

G48
G48  -  - trzy kaczątka
TA
w gnieździe
1. ten hieroglif (
G48
) był sporadycznie zastępowany przez hieroglif – Hiero G48 bis.png
2. det.: gniazdo, np.
z
S
G48
lub gniazdo

3. zobacz też: kacze głowy wystające nad sadzawkę (det.)

Hiero G48 bis.png G48A[a] kaczątko
TA
w gnieździe
G49
G49  -  - kacze głowy wystające nad sadzawkę 1. ideo. lub det.: ptasi basen (sadzawka dla ptaków), gniazdo, np.
z
S
G49
lub sadzawka dla ptaków, gniazdo
2. zobacz też: trzy kaczątka
TA
w gnieździe (det.)
G50
G50 { rḫt(?) } { rcht(?) } dwie siewki (? – fon.) ideo.: folusznik (folarz), praczka, pracz, np.
G50t
Z4
A24
rḫtyfolusznik, praczka, pracz
G51
G51  -  - czapla(?) dziobiąca rybę det.: łowić ryby, np.
HAAmG51A24
ḥ3młowić ryby
G52
G52  -  - gęś wydziobująca ziarno det.: karmić (paść), np.
sn&nm&m G52
snmkarmić
G53
G53 { b3 } { b3 } ptak ludzkogłowy
poprzedzony miseczką na kadzidło z unoszącym się dymkiem
snTr
1. (Nowe Państwo) ideo.: dusza (żyjąca po śmierci człowieka – Ba – w ptasio-ludzkiej formie), np.
G53
b3dusza Ba

2. zobacz też: bocian siodlasty (żabiru) (det.)
3. zobacz też: miseczka na kadzidło z unoszącym się dymkiem (det.)
4. zobacz też: hieroglify dwuliterowenaczynie gliniane, być może, używane jako lampka oliwna (b3)

snD
G54
lub
snD
snd
lub
snḏ
snd
lub
sndż
związana gęś lub kaczka 1. det.: ukręcić szyję (ptakowi, np. kaczce), ofiarowanie, np.
wS
n
snD
wšnukręcić szyję, ofiarowanie

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowezwiązana gęś lub kaczka (snd)

H – Części ciała ptakówEdytuj

Kategorie:   A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Aa
HCzęści ciała ptaków
Hieroglif Gardiner
lub
WikiHiero
translit. translit. polska Opis Uwagi
Oznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu
H1
H1 m3c mee głowa kaczki
zA
1. (w formułach ofiarnych) ideo.: ptactwo, drób, np.
Ap
d
wzA
Z2ss
(skr.
H1
) – 3pdwptactwo
2. det.: ukręcić szyję (ptakowi), np.
wS
n
H1
a
wšnukręcić szyję

3. więcej o tym hieroglifie:

   hieroglify trzyliterowegłowa kaczki
zA
(m3c)

4. zobacz też: związana gęś lub kaczka (det.)
5. zobacz też: głowa czubatego ptaka (det.)

H5
H5  -  - skrzydło 1. det.: skrzydło, np.
D
n
HH5
ḏnḥ – war.
d
n
HH5
dnḥskrzydło, latać

2. det.: latać, np.:

   a)
a
X
H5
cẖilatać
   b)
ppAAH5
p3latać
Sw
H6
lub
Sw
šw szu pióro 1. ten hieroglif (
Sw
) używany był jako zamiennik dla innego hieroglifu –
mAat

2. ideo.: pióro, np.
Swt
Z1
(war.
S
t
SwZ1
) – šw.tpióro

3. det.: prawda i słowa pochodne, np.:

   a)
U5
t
SwY1
Z2
(war.
Swt
Z1
lub
SwZ1
) – m3ctprawda (rzeczownik)
   b)
U5
a
Y1V
m3cprawdziwy (prawdziwość)- ale w formie przymiotnikowej słów pochodnych od prawdy ten hieroglif (
Sw
) bywa w zapisie często pomijany

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowepióro (šw)

H6A

(Średnie Państwohieratyka)
H6A
H8
H8  -  - jajko 1. det.: jajko, np.
swHt
H8
swḥtjajko
2. ten hieroglif (
H8
) był zamiennikiem oraz pochodną innych hieroglifów:
   a)
N21
i/lub
N20
język ziemi – (?) jako określnik tzw. przynależności do ziemi lub rodowodu wywodzącego się z ziemi, np.
p
a
t
H8
A1 B1
Z2
(war.
p
a
t
A1 B1
Z2
) – pctczłonkowie, rodzaj ludzki

   b) (Nowe Państwo) F51bis piece flesh.pngkawałek mięsa (kawałek ciała) (w formie odwróconej) – jako określnik dla bogiń i bóstw oraz imion królewskich(?) płci żeńskiej, np.:

      *
<
q
l
wApAtr
A
t
H8
>
Klw3p3tr3.t lub Qlw3p3tr3.tKleopatra
      *
S38q
t
iiX1
H8
B1
ḤḳtytHeket (żabia bogini, opiekunka rodzących kobiet)
3. (Średnie Państwo) jako "hieratyczne zmniejszenie znaczenia", tzw. miniaturyzacja hieroglifu –
zA
– dokładniej, ten hieroglif (
H8
) był używany do wyrażania znaczeń związanych z rodowodem, synostwem, itp.

4. zobacz też: hieroglify dwuliterowekawałek mięsa (kawałek ciała) (3s)
5. zobacz też: – język ziemi (det.)

H8W
H8W  -  - kombinacja hieroglifów:
t+H8+Z2

(chleb + jajko + trzy patyki)
det.: imiona bogiń i bóstw oraz imion królewskich(?), płci żeńskiej, w liczbie mnogiej

I – Płazy, gady, itp.Edytuj

Kategorie:   A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Aa
I - Płazy, gady, itp.
Hieroglif Gardiner
lub
WikiHiero
translit. translit. polska Opis Uwagi
Oznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu
aSA
I1
lub
aSA
cš3 esze jaszczurka 1. det.: jaszczurka', np.:
   a)
HHn
n
t
U30
swW
aSA
ḥnt3swjaszczurka
   b)
a
S
aSA
eš lub cš3jaszczurka

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowejaszczurka (cš3)
3. zobacz też: hieroglify dwuliterowebóg z uniesionymi ramionami i podtrzymującymi (niebo) (ḥḥ)

I1S

(forma alternatywna – sporadycznie)
I1A[t]
Styw
I2
lub
Styw
{ štyw } { sztiu (sztił) } żółw słodkowodny ideo. lub det.: żółw, np.
S
t
AStyw
(war.
Styw
) – štywżółw
mzH
I3
lub
mzH
it
lub
{ msḥ (mzḥ) }
it
lub
{ msh (mzh) }
I3 1. ideo. i det.: krokodyl, np.
mz
H
mzH
msḥ (mzḥ) lub
xntn
t Z2
mzH
ḫntykrokodyl
2. det.: chciwość (zachłanność), np.
z
k
n
mzH
sknpożądać
3. det.: agresja, np.
Ad
mzH
3dagresywny, zły (gniewny)

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekrokodyl (it)

sbk
I4
lub
sbk
{ sbk } { sbk } krokodyl na relikwiarzu ideo. lub det.: Sobek (krokodyli bóg i opiekun wody), np.
sbk
sbk
(war.
sbk
) – SbkSobek
sAq
I5
lub
sAq
{ s3ḳ } { s3ḳ } krokodyl z zakrzywionym ogonem do wewnątrz det.: gromadzić (zbierać), gromadzić się (zbierać się razem), np.
sAa17AqsAqY1V
(war.
sAq
) – s3ḳgromadzić, gromadzić się
I5A
I5A { sbk } { sbk } pradawny kamienny wizerunek krokodyla ideo. lub det.: Sobek (krokodyli bóg i opiekun wody), np. Sbk Sobek.png (war. Hiero I5 bis.png) – SbkSobek
km
I6
lub
km
km km kawałek krokodylej skóry z kolcami 1. ideo.: tarcza, np.
ikmmF27
(war.
ikmF27
) – ikmtarcza

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekawałek krokodylej skóry z kolcami (km)

I7
I7  -  - żaba 1. det.: Heket (żabia bogini, opiekunka rodzących kobiet), np.
Hq
t
I7
ḤḳtHeket
2. (Nowe Państwo, tylko pomiędzy 1567-1200 r. p.n.e.) ten hieroglif był używany jako skr.
I7
dla wyrażenia:
wHmanx
(war.
wHmmY1Vanxn
x
) – wḥm cnḫpowtórka z życia (dosł.: powtarzające się życie) – ten skrót stanowił formę żartobliwą pisaną zawsze po imionach)
Hfn
I8
lub
Hfn
ḥfn hfn kijanka 1. (liczba) ideo.: 100 000 (sto tysięcy), np.
Hfn
ḥfn100 000 (sto tysięcy)
2. ideo.: setki tysięcy, np.
Hf
n
nw
W
Hfn
Z2ss
ḥfnwsetki tysięcy (l. mn.)

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowekijanka (ḥfn)

f
I9
lub
f
f
lub
{ ft }
f
lub
{ ft }
żmija rogata 1. (zaimek osobowy) 3-cia osoba l. p. (
f
fjego)

2. fon.: f

3. ideo.: żmija, określenia związane z żmiją i słowa pochodne(?), np.
Dw
f
R12
spAt
(sporadycznie – war.
Dw
f
t
R12
spAt
) – Dw-ftGóra Rogatej Żmiji (nazwa góry w XII nomie górnoegipskim)
4. det.: o specjalnym symbolicznym znaczeniu – być może w sensie(?), że ktoś, jest mocno wymagający wobec innych, a pot. ostry, jak żmija – stąd żmija w sł.:
it
f
A1
(war.
t
f
A1
) – it (nie: itf lub tf) – ojciec

5. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify jednoliteroweżmija rogata (f)

D
I10
lub
D

lub
{ ḏt }

lub
{ dżt }
kobra odpoczywająca 1. fon.:
2. ideo.: kobra, np.
D
(war.
D&t I13
ḏtkobra

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify jednoliterowekobra odpoczywająca ()

I12
I12  -  - kobra 1. det.: ureusz, np.
ia
D21
t
I12
icrtureusz

2. det.: bogini z atrybutem węża, np.:

   a)
wADiitI12
W3ḏytUadżet[i] (bogini VI nomu dolnoegipskiego)
   b)
n
z
r
t
Z5
I12
Nsrt lub NzrtNesret (bogini zw. Wielką Silną, zazwyczaj objawiająca się w chwale w towarzystwie Dwóch Pań
nbty
Nbty)
3. zobacz też: bogini-sęp Nechbet i bogini-kobra Uadżet w koszykach
nb
(det.)
I13
I13  -  - kobra
I12
w koszyku
nb
1. ideo.: bogini-kobra, element dwuhieroglifu –
nbty
NbtyDwie Panie

2. det.: bogini, np.:

   a)
wADtI13
W3ḏt lub W3ḏytUadżet[i] (bogini VI nomu dolnoegipskiego)
   b)
nTrt
D21
t
I13
ntrt lub nṯrtbogini (rodz. żeński)
3. zobacz też: bogini-sęp Nechbet i bogini-kobra Uadżet w koszykach
nb
(det.)
I14
I14  -  - wąż det.: wąż, np.:
   a)
Hf
A
wI14
ḥf3wwąż (wielki wąż)
   b)
D&d f
t
I14
ḏdftwąż
I15

(forma alternatywna)
I15

K – Ryby i części ciała rybEdytuj

Kategorie:   A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Aa
KRyby i części ciała ryb
Hieroglif Gardiner
lub
WikiHiero
translit. translit. polska Opis Uwagi
Oznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu
in
K1
lub
in
in in ryba (Tilapia) 1. det.: ryba (Tilapia) lub paleta do kosmetyków (w kształcie ryby), np.
iin
n
XA
inTilapia

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweryba (Tilapia) (in)

ad
K3
lub
ad
cd
lub
c
ed
lub
edż
ryba (Cefal) 1. det.: ryba Bûri (pol. Cefal, arab. Bûri), np.
aD
d
Wad
Z1
cdwryba Bûri

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweryba (Cefal) (cd)

XA
K4
lub
XA
ẖ3
lub
{ ẖ3t }
śe
lub
{ śet }
ryba (Oksyrynchos) 1. ideo.: ryba Oksyrynchos (ryba z rodziny Mrukowatych, zw. także ostronos lub "słonio-pyska" – nazwa ryby wywodzi się nazwy miejscowość Oksyrynchos w Górnym Egipcie, ob. Al-Bahnasa), np.
XA
ẖ3tryba Oksyrynchos

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweryba (Oksyrynchos) (ẖ3)

bz
K5
lub
bz
bs
lub
bz
bs
lub
bz
ryba (?- Cefaloskalniak Zmora) 1. det.: bardzo mała ryba (ryba z rodziny Mrukowatych, zw. także Cefaloskalniak Zmora(?) lub "słoniowata"), np.
r
m
wbz
Z2ss
rmwrybka
2. det.: rybi zapach, np.
x
n
S
bz
wr
ḫnšsmród (fetor)

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweryba (?- Cefaloskalniak Zmora) (bs)

nSmt
K6
lub
nSmt
{ nšmt } { nszmt } rybia łuska 1. nie mylić tego hieroglifu (
nSmt
) z podobnym hieroglifem –
L6
– to są różne hieroglify
2. ideo. lub det.: rybia łuska, np. NSmt rybia luska.png (war.
nSmt
) – nšmtrybia łuska

3. zobacz też: muszla małża (ḫ3)

Hiero K6 ok.png K6A[a]
K7
K7  -  - ryba (Kolcobrzuch) det.: niezadowolony, np.
S
p t
K7
šptniezadowolony (narzekający)

L – Bezkręgowce i mniejsze zwierzętaEdytuj

Kategorie:   A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Aa
LBezkręgowce i mniejsze zwierzęta
Hieroglif Gardiner
lub
WikiHiero
translit. translit. polska Opis Uwagi
Oznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu
xpr
L1
lub
xpr
pr chpr żuk gnojarz (skarabeusz) 1. ideo.: żuk gnojarz, np.
xprZ1
(war.
x
p
D21
r
xpr
) – ḫprrżuk gnojarz

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliteroweżuk gnojarz (skarabeusz) (ḫpr)

bit
L2
lub
bit
bit bit pszczoła 1. ideo.: pszczoła, np.
bitt
Z1
bitpszczoła
2. ideo.: miód, np.
bitt nw
Z2
bitmiód
3. ideo.: symbol Dolnego Egiptu, np. w zgrupowaniu -
sw
t
bit
t
nsw bitkról Górnego i Dolnego Egiptu

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowepszczoła (bit)

5. zobacz też: bogini-sęp Nechbet i bogini-kobra Uadżet w koszykach
nb
(det.)
6. zobacz też: kobra
I13
w koszyku
nb
(det.)
L3
L3  -  - mucha det.: mucha, np.
a
f
f
L3
cffmucha
L4
L4  -  - szarańcza pospolita det.: szarańcza, np.
z
n
N41mL4
snḥm lub znḥmszarańcza
L5
L5  -  - skolopendra det.: skolopendra, np.
z
p
pAAL5
sp3 lub zp3skolopendra
srqt
L7
lub
srqt
{ srḳt } { srqt (srkt) } skorpion (zmieniony z powodów zabobonnych) ideo.: Serket (bogini płodności, natury, zwierząt, muzyki, magii oraz uzdrawiająca od jadowitych ukąszeń i użądleń), np.
srqt
SrḳtSerket – jej pełne imię brzmiało:
sr
q
tHt
w
F11G7
Srḳt-ḥtw[Ta,] odciążająca tchawicę (czyli Ta, która powoduje, że można oddychać)

M – Drzewa i roślinyEdytuj

Kategorie:   A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Aa
MDrzewa i rośliny
Hieroglif Gardiner
lub
WikiHiero
translit. translit. polska Opis Uwagi
Oznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu
iAm
M1
lub
iAm
im
lub
i3m
lub
im3
im
lub
iem
lub
ime
drzewo 1. det.: sykomora, drzewo:
   a) np.
n
h t
iAm
nhtdrzewo (l. p.)
   b) np.
n
h t
iAmiAmiAm
nhwtdrzewa (l. mn.) – w liczbie mnogiej ten hieroglif często występuje w formie potrójnej –
iAmiAmiAm

2. ten hieroglif (
iAm
) użyty jako określnik może oznaczać coś zupełnie innego niż określnik drzewo – może oznaczać det.: fortunny, szczęśliwy (przymiotnik), np.
ma
r
iAm
mcrfortunny, szczęśliwy

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowedrzewo (im)

Hn
M2
lub
Hn
is
lub
iz
lub
ḥn
is
lub
iz
lub
hn
zioło 1. det.: roślina, kwiat, np.
iAw
r
HnHnHn
i3rwtrzcina(ny) (l. mn.)

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowezioło (is)

xt
M3
lub
xt
ḫt cht gałąź (konar) 1. ideo.: drewno, np.
xt
t Z1
ḫtdrewno

2. det.: drewno i słowa pochodne oraz obiekty drewniane, np.:

   a)
wxAxt
wḫ3kolumna (drewniana)
   b)
Sna
n
Z4
xt
(war.
hbn
Sna
) – hbnyheban (gatunek drewna)

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowegałąź (konar) (ḫt)

rnp
M4
lub
rnp
rnp rnp łodyga palmowa bez liści, nacięta 1. (sporadycznie) ten hieroglif (
rnp
) był zamiennikiem dla hieroglifów:
M5
,
tr
lub
M7

2. ideo.: rok, np.:

   a)
rnpt
zp
ḥ3t-sprok panowania
   b)
rnprnpf
ra
snfostatni rok
3. ideo.: czas, np.
t
D21
rnpt
ra
trczas, pora roku

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowełodyga palmowa bez liści, nacięta (rnp)
5. zobacz też: kombinacja hieroglifów: palmowa gałąź bez liści, nacięta + chleb (det.)
6. zobacz też: kombinacja hieroglifów: palmowa gałąź bez liści, nacięta + usta (det.)
7. zobacz też: kombinacja hieroglifów: palmowa gałąź bez liści, nacięta + mata trzcinowa (det.)

M5
M5  -  - kombinacja hieroglifów:
rnp+t

(palmowa gałąź bez liści, nacięta + chleb)
1. ten hieroglif (
M5
) był bardziej powszechnie używany jako zamiennik dla podobnego hieroglifu –
tr
, np.:
   a)
N17U7
r
iM5niwt
(war.
N17U7
r
itrniwt
) – T3-mriTa-meri (tzn. Egipt)
   b)
p
r
iM5D40
Z2
(war.
p
r
itrD40
Z2
) – pripole bitwy
2. ideo.: pora roku, np.
M5D21
tr – war.
M5
t lub tipora roku
3. (Średnie Państwo) det.: pora roku, np.
t
D21
M5ra
(skr.
M5ra
) – trpora roku

4. zobacz też: palmowa gałąź bez liści, nacięta (det.)
5. zobacz też: kombinacja hieroglifów: palmowa gałąź bez liści, nacięta + usta (det.)

tr
M6
lub
tr
ri
lub
ti
lub
tr
ri
lub
ti
lub
tr
kombinacja hieroglifów:
rnp+rA

(palmowa gałąź bez liści, nacięta + usta)
1. ten hieroglif (
tr
) był bardziej powszechnie zamieniany przez podobny hieroglif –
M5

2. det.: pora roku (sezon), np.
X1
D21
trra
(war.
trr
, skr.
tr
) – trpora roku

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekombinacja hieroglifów: palmowa gałąź bez liści, nacięta + usta (ri)
4. zobacz też: palmowa gałąź bez liści, nacięta (det.)
5. zobacz też: kombinacja hieroglifów: palmowa gałąź bez liści, nacięta + chleb (det.)

M7
M7 { rnpi } { rnpi } kombinacja hieroglifów:
rnp+p

(palmowa gałąź bez liści, nacięta + mata trzcinowa)
1. ideo.: być młodym, energiczny, np.
r
n
M7
rnpibyć młodym, energiczny
2. (Średnie Państwo) ideo. lub det.: być młodym i słowa pochodne, np.
r
n
piM7XrdZ3
(war.
M7
) – rnpibyć młodym

3. zobacz też: łodyga palmowa bez liści, nacięta (det.)

SA
M8
lub
SA
3ḫ
lub
š
lub
š3
ech
lub
sz
lub
sze
sadzawka z kwiatami lotosu 1. ideo.: lotosowa sadzawka, łąka, np.
SA
(war.
SASA
) – š3lotosowa sadzawka, łąka
2. półideo. i ideo.: Achet (pora wylewu – jedna z trzech pór roku w kalendarzu staroegipskim), np.
SAx
t
(war.
SAx
t
N5
, (Stare Państwo)
ASAx
t
) – 3ḫtAchet

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowesadzawka z kwiatami lotosu (š)

zSn
M9
lub
zSn
{ sšn } { sšn } lotos ideo. lub det.: lotos, np.
z
S
n
zSn
(war.
zSn
) – sšn – lub Teksty Piramid – war.
z
S
S
n
zSn
zššnlotos
M10
M10  -  - pączek lotosu det.: pączek lotosu, np.
nHbtM10
nḥbtpączek lotosu
wdn
M11
lub
wdn
{ wdn } { udn (łdn) } kwiat na długiej, skręconej łodydze 1. nie mylić tego hieroglifu (
wdn
) z podobnym hieroglifem –
pXr
– to są zupełnie różne hieroglify
2. ideo. lub det.: proponować, np.
wdn
n
Y1V
(war.
wd
n
wdn
) – wdnproponować
xA
M12
lub
xA

lub
ḫ3
ch
lub
che
liść lotosu z łodygą i kłączami 1. (liczba)
xA
ḫ31 000 (tysiąc)
2. ideo.: lotos, np.
xAZ1
Z2ss
nw
Z1
z
S
n
M9
ḫ3w nw sšnrośliny lotosu (l. mn.)

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweliść lotosu z łodygą i kłączami ()

wAD
M13
lub
wAD
wḏ
lub
w3ḏ
udż (łdż)
lub
uedż (łedż)
łodyga papirusu 1. (Średnie Państwo) ten hieroglif (
wAD
) używany był jako zamiennik innego hieroglifu –
wD

2. ideo.: kolumna z papirusu (kolumna papirusowa), np.
wAD
w3ḏkolumna z papirusu
3. ideo.: papirus, np.
wAwAD
w3ḏpapirus

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowełodyga papirusu (wḏ)

M15
M15 3ḫ
lub
w3ḫ
ech
lub
uech (łech)
kępa papirusu z pączkami zagiętymi do dołu 1. det.: pipirus lub tereny podmokłe, np.:
   a)
DiitM15
ḏytbagno papirusowe
   b)
wdHM15
wdḥbagna (bagna Delty)

2. det.: Delta oraz Dolny Egipt oraz wszystkie określenia związane z Dolnym Egiptem, np.:

   a) (idiom)
tA
mH
HwM15niwt
T3-mḥwDelta (w sensie: Dolny Egipt)
   b)
M15 N
z
mḥ-sKorona Dolnego Egiptu (dosł.: Korona Delty)

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekępa papirusu z pączkami zagiętymi do dołu (3ḫ)
4. zobacz też: kępa papirusu (det.)

HA
M16
lub
HA

lub
ḥ3
h
lub
he
kępa papirusu 1. (Stare Państwo) det.: Delta oraz Dolny Egipt oraz wszystkie określenia związane z Dolnym Egiptem, np.:
   a) (idiom)
tA
mH
HA
(war.
HA
) – T3-mḥwDelta (w sensie: Dolny Egipt)
   b)
HAsS4
mḥ-sKorona Dolnego Egiptu (dosł.: Korona Delty)

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekępa papirusu ()
3. zobacz też: kępa papirusu z pączkami zagiętymi do dołu (det.)

M19
M19  -  - poukładane w stos stożkowate ciasta, pomiędzy kwitnącą trzciną, a kijem folusznika det.: dar (ofiara), stos ofiarny, np.
aA
a
AbtM19X4
Z2ss
(skr.
M19t
N18
) – c3btdar (ofiara), stos ofiarny
sxt
M20
lub
sxt
sm
lub
{ sḫt }
smsm
lub
{ scht }
trzcina rosnąca jedna przy drugiej 1. ideo. lub det.: bagnisko (podmokły teren), np.
sx
t
sxt
(war.
sxtt
N23
lub
sxt
) – sḫtbagnisko
2. det.: wieśniak (chłop, rolnik), np.
sxtt
Z1
A1
sḫtywieśniak

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowetrzcina rosnąca jedna przy drugiej (sm)

sm
M21
lub
sm
sm sm trzcina rosnąca jedna przy drugiej z pętlą z boku 1. (z powodu pomieszania) ten hieroglif (
sm
) mylono z podobnym hieroglifem –
F37

2. półideo. lub ideo.: zioło, roślina, np.
smmM2
(war.
smsm
) – smzioło, roślina

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowetrzcina rosnąca jedna przy drugiej z pętlą z boku (sm)
4. zobacz też: kręgosłup z żebrami (det.)

sw
M23
lub
sw
s
lub
{(?) ns lub nsw }
lub
sw
s
lub
{(?) ns lub nsu (nsł) }
lub
su ()
roślina uważana za typową w Górnym Egipcie, bez kwiatów
(prawdopodobnie
Sma
turzyca lub cibora)
1. ideo.: roślina Swt (turzyca lub cibora), np.
swt
Z1
Hn
swtroślina Swt

2. więcej o tym hieroglifie:

   hieroglify dwuliteroweroślina uważana za typową w Górnym Egipcie, bez kwiatów (prawdopodobnie
Sma
- turzyca lub cibora) (s)
M25
M25  -  - kombinacja hieroglifów:
rsw+Sma

(roślina uważana za typową w Górnym Egipcie, bez kwiatów + usta + turzyca wyrastająca ze znaku ziemi)
1. funkcja i znaczenie tego hieroglifu (
M25
) są trudne do zidentyfikowania, ale na pewno:
   a) ten hieroglif (
M25
) jest błędnie używany w słowach pochodnych od: Południe (jedna z czterech stron świata) –
rsww&t
rswt:
   ** najczęstszy błąd dotyczy słów z rdzeniem: rwst, np.
M25wN21
Z2ss
rsywpołudniowiec (człowiek z Południa)
   b) ten hieroglif (
M25
) jest błędnie używany w słowach pochodnych od: Górny Egipt, np.
Smaa
w
spAt
Šmc
   ** najczęstszy błąd dotyczy słów z rdzeniem: Šmc, np.
M25it
itzboże górnoegipskie

2. zobacz też: hieroglify trzyliterowekombinacja hieroglifów: roślina uważana za typową w Górnym Egipcie, bez kwiatów + usta (rsw)

3. zobacz też: turzyca wyrastająca ze znaku ziemi przypominającego hieroglif
N17
(det.)
Sma
M26
lub
Sma
šmc szme turzyca wyrastająca ze znaku ziemi przypominającego hieroglif
N17
1. ideo.: Górny Egipt, np.
Sma
(war.
Smaa
w
spAt
) – ŠmcwGórny Egipt

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliteroweturzyca wyrastająca ze znaku ziemi (šmc)
3. zobacz też: 'kombinacja hieroglifów: turzyca wyrastająca ze znaku ziemi + przedramię' (det.)

M27
M27 šmc szme kombinacja hieroglifów:
Sma+a

(turzyca wyrastająca ze znaku ziemi + przedramię)
1. ideo.: Górny Egipt, np.
M27zp
Šmc lub ŠmcwGórny Egipt

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowekombinacja hieroglifów: turzyca wyrastająca ze znaku ziemi + przedramię (šmc)

3. zobacz też: turzyca wyrastająca ze znaku ziemi przypominającego hieroglif
N17
(det.)
M28
M28 {(?) mḏw Šmc } {(?) mdżu (mdżł) Szme } kombinacja hieroglifów:
Sma+mD

(turzyca wyrastająca ze znaku ziemi + pęta dla bydła bez poprzeczki)
(w tytułach) ideo.(?): dziesiątka Górnego Egiptu, np.
wrM28
(war.
wrSma10
Z2ss
lub
M2710
10
10
A1
) – wr mḏw ŠmcWielka Dziesiątka Górnego Egiptu (dosł. Największe(a) z dziesiątek Górnego Egiptu)
bnr
M30
lub
bnr
{ bnr } { bnr } słodkawy korzeń ideo. lub det.: słodki (smak) i słowa pochodne, np.
bn
r
bnr
(war.
bnrY1V
) – bnrsłodki
M31

(Nowe Państwo)
M31  -  - stylizowane kłącze lotosu det. rosnąć (wzrost roślin), np.
d
r
M31
drrosnąć
M32

(Średnie Państwo)
M32
M33
M33  -  - ziarna zbóż 1. ideo.: zboża i słowa pochodne, np.:
   a)
it
(war.
it
M33
) – itjęczmień, zboża
   b)
M33
mH
U9
it Mḥzboża Dolnego Egiptu

   c) It-Sma zboza GE.pngit Šmczboża Górnego Egiptu
2. det.: zboża, np. Npri Nepri.pngNpriNepri (bóg zbóż)

Hiero M33 bis.png M33A[a]
Hiero M33 bis-bis.png M33B[a]
bdt
M34
lub
bdt
{ bdt } { bdt } owłosiony kłos pszenicy ideo. lub det.: pszenica płaskurka, np.
bd
t
bdt
(war.
bdtt
Z1 Z1
M33
) – bdtpszenica płaskurka
M35
M35  -  - kopiec zboża 1. det.: kopiec (górka), np.
P7M35
Z2ss
ccwkopce (górki, l. mn.)
2. det.: przepełnienie, np.
wbn
M35
wbnprzepełnienie
Dr
M36
lub
Dr
ḏr dżr pęk lnu z łodygami i szypułkami 1. det.: łączyć, wiązać (związać razem), np.
dmADr
D40
dm3wiązać

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowepęk lnu z łodygami i szypułkami (ḏr)

M38
M38  -  - pęk lnu 1. det.: len, np.
Hma
M38
mḥc(?) – len
2. det.: wiązać (związać razem), np.
dmAM38
dm3wiązać
M39
M39  -  - koszyk warzyw lub ziaren det.: warzywa i owoce ofiarne, np.
M7t
M39
rnptwarzywa, owoce
M41
M41  -  - kłoda drewna bez gałęzi det.: drzewo, np.:
   a)
a
S
M41
cšcedr (właściwie: sosna lub jodła)
   b)
wa
n
M41
wcnjałowiec
   c)
mrr
M41
mr lub mrwdrzewo Meru (rodzaj drzewa)
M43
M43 { irp } { irp } winorośl na podpórkach

1. det.: wino, np.:

   a)
iir
r
t
M43
irt lub i3rrtwino

   b) (Stare Państwo) IArrt wino.pngi3rrtwino
2. det.: różnorodne pojęcia związane z winem, np.:

   a)
ir
p
M43
(war.
M43
) – irpwino

   b) KAny ogrodnik.png (war. KAny ogrodnik 2.png) – k3nyogrodnik (w winnicy)
3. det.: ogólnie – owoce, np.:
   a) DAb figi.pngd3bfigi
   b) ISd owoce-Iszed.pngišdowoce Iszed(?)

M43A
M43A
M44
M44 spd spd cierń (kolec) 1. ideo. lub det.: kolczasty (ostry, spiczasty) i słowa pochodne
2. det.: cierń (kolec), np.
sD21
t
M44
srtcierń

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowecierń (kolec) (spd)

N – Niebo, ziemia i wodaEdytuj

Kategorie:   A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Aa
NNiebo, ziemia, woda
Hieroglif Gardiner
lub
WikiHiero
translit. translit. polska Opis Uwagi
Oznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu
pt
N1
lub
pt
{ pt }
lub
ḥry
lub
ḥrw
{ pt }
lub
hry
lub
hru (hrł)
niebo 1. ideo. lub det.: niebo, np.
p t
pt
(war.
pt
) – ptniebo

2. det. niebo i słowa pochodne, np.:

   a)
nw t
pt
A40
NwtNut (bogini nieba)
   b)
Hr
r
t
pt
(war.
HHr
r
t
N31
) – ḥrtniebo (raj, dosł. [To] odległe)
   c)
ini
pt
(war.
ini&n HHr
r
t
N31
) – In-ḥrtInhert (wojowniczy bóg wojny, walki i polowania – dosł. [Ta, która] sprowadził [to] odległeto nie błąd! to jest bóg męski, ale pisany w rodzaju żeńskim)
3. det.: wysoko(ść) i słowa pochodne, np.
a
x
pt
cḫipowiesić (wieszać, zawiesić)

4. det.: brama i słowa pochodne, np.:

   a)
r
w
t
y
pt
rwtypodwójna brama
   b)
h t
pt
ht – war.
hiit
pt
lub
hS
t
hytwrota
   c)
smswhiit
pt
A20
smsw hytnajstarszy odźwierny wrót (tytuł stanowiska)

5. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliteroweniebo (ḥry)

6. zobacz też: człowiek opierający się o rozwidlony kij (trochę młodszy od
A19
)
(det.)
N2
N2 { grḥ } { grh } niebo z zawieszonym pod nim złamanym berłem Ues

1. det.: noc, np.:

   a)
g
r
HN2
(war.
N2
) – grḥnoc
   b)
wxN2
wḫnoc

2. det.: ciemność, np.:

   a)
k
k
wN2
kkwciemność
   b)
a
x x
WN2
cḫḫwpółmrok (zmierzch)
N3

(Stare Państwo)
N3
N4
N4 { i3dt } { iedt } mgła opadająca z nieba ideo. lub det.: rosa, deszcz, np.:
   a)
id
t
N4
idt – war.
iAd
t
N4
(skr.
N4
) – i3dtrosa
   b)
Sn
n
iit
N4
šnytburza deszczowa (z bardzo silnymi opadami deszczu)
ra
N5
lub
ra
lub
zw
lub
hrw
rc }
lub
{ sw }
lub
{ hrw }
re }
lub
{ su (sł) }
lub
{ hru (hrł) }
słońce 1. ideo. lub det.: słońce lub dzień, np.
r
a
ra
(war.
ra
Z1
) – rcsłońce lub dzień

2. det.: dzień i słowa pochodne, np.:

   a)
h
r
wra
(war.
ra
Z1
) – hrwdzień
   b) (tylko w datach)
swra
(war.
ra
Z1
) – swdzień
   c)
sf
ra
sfwczoraj
   d)
wr
r
S
ra
wršspędzić cały dzień

3. det.: czas i wszystko z nim związane, np.:

   a)
wn
n
nw
t
sbA
ra
wnwtgodzina
   b)
HHra
(war.
n
H ra H
) – nḥḥ lub ḥḥwieczność
   c)
aHaa
w
ra
ccw(pewien) okres
N6
N6 { rc } { re } słońce z ureuszem ideo. lub det.: słońce, np.
r
a
N6
(war.
N6
Z1
) – rcsłońce
N7
N7 { ẖrt hrw } { śrt hru (hrł) } kombinacja hieroglifów:
N5+Xr

(słońce + pieniek rzeźnicki)
ideo.: czas dnia, przebieg (dnia), np.
Xr
D21
t
h
r
wra
(skr.
N7
) – ẖrt hrwczas dnia, przebieg (dnia) (dosł.: to co należy do dnia)
Hnmmt
N8
lub
Hnmmt
wbn
lub
ḥnmmt
ubn (łbn)
lub
hnmmt
świecące słońce
(światło słoneczne)
1. ideo. lub det.: światło słoneczne, np.:
   a)
AxwHnmmt
(war.
HnmmtwA40
) – 3ḫwświatło słoneczne
   b)
psDHnmmt
psḏblask
   c)
wbn
Hnmmt
wbnwschodzić (o słońcu)

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliteroweświecące słońce (światło słoneczne) (wbn)

pzD
N9
lub
pzD
psḓ psdż księżyc z zaćmioną dolną połową 1. nie mylić tego hieroglifu (
pzD
) z podobnym -
X6
- to są zupełnie różne hieroglify

2. ideo. lub det.: Święto Wschodzącego Księżyca (dosł. Święto Nowego Księżyca – drobne święto w kalendarzu księżycowym, przypadające na pierwszy dzień po nowiu, kiedy księżyc jest już na niebie widoczny w kształcie sierpa), np:

   *
p
z
d
n
pzD
psdnŚwięto Nowego Księżyca

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliteroweksiężyc z zaćmioną dolną połową (psḏ)

N10

(Nowe Państwo)
N10
Abd
N11
lub
Abd
lub
iaH
3bd
lub
wc
lub
{ icḥ }
lub
{ šsp }
ebd
lub
ueh (łeh)
lub
{ ieh }
lub
{ szsp }
półksiężyc 1. ten hieroglif (
Abd
) posiada kilka form alternatywnych:
Hiero N11 bis.png (N11A), Hiero N11 bis bis.png (N11B),
N12
(N12), Hiero N12 bis.png (N12A), Hiero N12 bis bis.png (N12B)

2. ideo. lub det.: księżyc, np.:

   a)
ia
H
iaH
(war. IaH ksiezyc 01.png lub
iaH
) – icḥ – księżyc
   b) IaH ksiezyc 02.png (war.
N12
lub Hiero N12 bis.png) – icḥ – księżyc
3. (w datach) ideo. skr.:
Abd
3bdmiesiąc, np.
Abd
Z1 Z1 Z1
3bd 3 – miesiąc 3-ci
4. (miara długości) det.: Szesep (tzw. dłoń, czyli 7,44 cm), np.
Szp
p
Abd
(skr.
Abd
) – šspSzesep

5. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowepółksiężyc (3bd)

Hiero N11 bis.png N11A[a]
Hiero N11 bis bis.png N11B[a]
N12

(forma alternatywna)
N12
Hiero N12 bis.png N12A[a]
Hiero N12 bis bis.png N12B[a]
N13
N13  -  - kombinacja hieroglifów:
pół 
Abd+sbA

(połowa półksiężyca + gwiazda)
ideo.: połowa miesiąca, np.
N13n
t
Hb
(war.
N13
) – ... ntświęto połowy miesiąca
sbA
N14
lub
sbA
lub
dwA
sb3
lub
dw3
sbe
lub
due (dłe)
gwiazda 1. ideo. lub det.: gwiazda, np.
sbsbA
(war.
sbA
Z1
) – sb3gwiazda
2. det. dla gwiazd lub gwiazdozbiorów, np.
M44t
sbA
SpdSotis (Syriusz – gwiazda)
3. det.: czas wskazywany (odmierzany) przez gwiazdy, np.
Abd
sbA
3bdmiesiąc

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowegwiazda (sb3)

dwAt
N15
lub
dwAt
{ d3t }
lub
{ dw3t }
{ det }
lub
{ duet (dłet) }
gwiazda w okręgu ideo.: podziemie (lub Duat, Świat Umarłych, Świat Podziemny, a także – półmrok o poranku, taki "magiczny" moment pomiędzy nocą, a świtem), np.
dwAtt
pr
(war.
sbAt
pr
,
dAt
dwAt
,
dwAt
dwAt
) – d3t lub dw3tpodziemie (Duat, Świat Umarłych, Świat Podziemny)
tA
N16
lub
tA
t3 te płaska warstwa ziemi z ziarnkami piasku 1. ideo.: ziemia, kraj, kraina, np.
tA
N23 Z1
(war.
tA
N21 Z1
) – t3ziemia, kraj, kraina

2. det. dla słów związanych z ziemią:

   a)
D&t&tA
dtposiadłość, majątek
   b)
D&t&tA
dtwieczność
   c)
D&t&tA A1 B1
Z2
dt(w)poddani (chłopi, jako związani z ziemią)

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowepłaska warstwa ziemi z ziarnkami piasku (t3)

N17

(forma alternatywna)
N17 płaska warstwa ziemi
iw
N18
lub
iw
i
lub
iw }
i
lub
iu () }
piaszczysta połać ziemi 1. istnieją łudząco podobne hieroglify z obrysem
N18
, ale posiadają zupełnie inne znaczenia:
   a)
N18
część garderoby (przepaska na biodra)
   b) obrys:
N18
w:
X4
zwinięty chleb (lub ciasto)
   c) obrys:
N18
w:
Z8
owal
   d) obrys:
N18
w:
D8
oko wpisane w
N18

2. (w zgrupowaniu)
iw
N21 Z1
fon.: i, np.
iw
N21 Z1
r
Z1
tii
IrtIret (lub Iaret – region w starożytnej Syrii (?))
3. ideo.: wyspa, np.
iw
Z1
(war.
iw
Z1 N23
) – iwwyspa
4. det.: pustynia, obca ziemia, np.
Axx t
iw
3ḫthoryzont (dosł.: ziemia wschodzącego Słońca)
5. zobacz też: hieroglify dwuliteroweoko wpisane w
iw
(cn)

6. zobacz też: hieroglify dwuliterowezwinięty chleb (sn)

N19
N19  -  - piaszczysta połać ziemi dwukrotnie powtórzona 1. ideo.: dwie ziemie lub dwa horyzonty, np.:
   a)
G9N19
(war.
r
a
C1G5Axt
t y
pr
pr
lub
r
a
ra Z1
G5Axt
t y
pr
pr
A40A40
) – Rc-Ḥrw-3ḫtyRe-Horachte (dosł.: Re [jako] Horus dwóch ziem lub Re-Horus [Pan] dwóch horyzontów)
   b)
G5Axtx
t y
N19xprrA40
Ḥrw-3ḫty-ḫpriHorachte-Chepri (dosł.: Horus [Pan] dwóch horyzontów [jako] bóg-Słońce samokształtny)[r]
2. zobacz też: sokół horusowy noszący na głowie Słońce
ra
(det.)
Hiero N19 bis.png N19A[a]
wDb
N20
lub
wDb
wḏb udżb (łdżb) język z ziemi 1. det.: wał piaskowy, brzeg (nad wodą, np.
V25bwDb
(war.
wDbN22
Z1
) – wḏbwał piaskowy, brzeg

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowejęzyk z ziemi (wḏb)
zobacz też: piaskowy język z ziemi (det.)

N21
N21 { idb } { idb } język z ziemi 1. w okresie Nowego Państwa, ten hieroglif (
N21
) był używany zamiast hieroglifu –
N23
– w szeroko pojętym znaczeniu w słowach związanych z ziemią, np.:
   a)
tA
N21 Z1
t3ziemia
   b)
AHt
N21
Z3
3ḥtpola (l. mn.)
   c)
dmiiN21
Z1
dmimiasto
2. det.: ziemia, np.
id
b
N21
(war.
N21
N23
lub
N21
) – idbwał, region
   * wały (dwa) w l. podwójnej to:
N21
N23
N21
N23
idbwy

3. zobacz też: piaskowy język z ziemi (det.)

N22

(Stare Państwo)
N22 wḏb udżb (łdżb) piaskowy język z ziemi 1. w Okresie Starego Państwa, ten hieroglif (
N22
) był pierwowzorem dla hieroglifów:
wDb
i
N21

2. det.: ziemia, np.:

   a)
iHt
N22
N17
cḥtpole
   b)
sx
t
sxtN22
N17
sḫtpole
   c)
wDbN22
Z1
(war.
V25bwDb
) – wḏbwał piaskowy, brzeg (nad wodą)

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowepiaskowy język z ziemi (wḏb)
4. zobacz też: język z ziemi (det.)

N23
N23  -  - kanał nawadniający 1. w okresie Nowego Państwa, ten hieroglif (
N23
) był chętnie zamieniany przez hieroglif –
N21

2. det.: nawodniona ziemia, np.:

   a)
N17
N23 Z1
t3ziemia
   b)
t
U30
S
Z9 N23
t3šrubież (granica na linii brzegowej)
3. (Średnie Państwo) det.: czas (
ra
N23
) w słowach określających "to co wczorajsze" i "to co jutrzejsze", np.:
   a)
r
k
ra
N23
rkczas
   b)
t
D21
trra
N23
trpora roku
spAt
N24
lub
spAt
{ spt }
lub
sp3t }
{ spt }
lub
spet }
ziemia naznaczona wąskimi kanałami nawadniającymi 1. ideo. lub det.: okręg (rejon), nom, np.
sp t
spAt
(war.
sppAspAt
t Z1
lub
spAt
t Z1
) – spt lub sp3tokręg (rejon), nom

2. det.: kraina, region, np.:

   a)
Smaa
w
spAt
ŠmcwGórny Egipt
   b)
R18
(war. TA-wr nom Abydos 00.png lub TA-wr nom Abydos 01.png) – t3 wrregion Abydos (okręg lub nom Abydos)
3. det.: majątek (nieruchomość, posiadłość), np.
spAt
t niwt
ḏ3ttmajątek
4. det.: ogród, np.
Hz
p
spAt
ḥspogród

5. zobacz też: peruka z piórami i z wstążką, na tyczce (det.)

xAst
N25
lub
xAst
{ smt }
lub
{ zmt }
lub
{ ḫ3st }
{ smt }
lub
{ zmt }
lub
{ chest }
piaszczyste