Egipskie hieroglify – określniki i ideogramy

Określniki (determinatywy) i ideogramy (logogramy) – grupa znaków hieroglificznych komunikujących czytelnika o jakie znaczenie lub sens danego słowa chodzi. Były zawsze pisane na końcu i "wizualnie" uzupełniały znaczenie fonetyczne słów[1].

W języku staroegipskim istnieje ogromna grupa słów, które w zapisie transliteracyjnym – w sensie fonetycznym – "wyglądają" zupełnie identycznie, ale posiadają różne lub sprzeczne ze sobą znaczenia. Dlatego ta grupa znaków decydowała dokładnie i precyzowała opisywane rzeczy, zdarzenia oraz czynności.

IdeogramyEdytuj

Ideogram – w najprostszej formie – to pojedynczy hieroglif reprezentujący całe słowo, czyli – co przedstawia to dokładnie oznacza (tzw. znaczenie pierwotne), np.:

Hieroglif Co przedstawia? Co dokładnie oznacza?
ra
słońce Słońce
zS
zestaw pisarski składający się z: palety, torby na sproszkowane barwidła (farby), trzcinowego pisaka zestaw pisarski

W kilku przypadkach występują znaki hieroglificzne złączone (podwójne), posiadające jedno znaczenie, np.:

nbty
 - nbty lub sm3wty -  zjednoczenie (Egiptu)
M22M22
 - nn -  ten (zaimek wskazujący)
G53
 - b3 -  dusza (żyjąca po śmierci człowieka – Ba)

W formie bardziej złożonej – ideogram oznacza także idee powiązane z danym znakiem, czyli – co przedstawia to oznacza wszelkie skojarzenia związane z jego znaczeniem pierwotnym (posiadają wspólny rdzeń słów), np.:

Hieroglif Co przedstawia? Co dodatkowo może oznaczać?
Ale na pewno tego nie wiadomo!
ra
słońce 1. dzień (dzień jest wtedy, gdy świeci Słońce)

2. czas (dzień nie trwa całą dobę, tylko jej część, a więc pewien okres czasu)
3. Re (bóg Słońca, stwórca świata i pan ładu we Wszechświecie, jego atrybutem jest tarcza słoneczna)

zS
zestaw pisarski składający się z: palety, torby na sproszkowane barwidła (farby), trzcinowego pisaka 1. pisanie (czynność wykonywana za pomocą zestawu pisarskiego, czyli sam akt tworzenia dokumentów)

2. pismo (za pomocą zestawu pisarskiego można pisać hieroglify na papirusie, ostrakonie)
3. pisarz (używał zestawu pisarskiego do pisania)

Dodatkowo, niektóre ideogramy z okresu Starego Państwa zostały później – w zupełnie przypadkowy sposób – przeniesione do nowych znaczeń zawierających te same spółgłoski (te same wartości fonetyczne), ale nie zawierające wspólnego rdzenia w słowie, np.:

pr
 - pr - dom -    przeniesione do    - pr - wychodzić
nfr
 - nfr - lutnia -    przeniesione do    - nfr - dobry
Htp
 - ḥtp - ofiara -    przeniesione do    - ḥtp - odpoczywać
xpr
 - ḫpr - żuk -    przeniesione do    - ḫpr - stawać się
zA
 - s3 - gęś -    przeniesione do    - s3 - syn

A ponieważ, pewne słowa były częściej używane niż inne (np. dobry, odpoczywać, stawać się, syn) to spowodowało, że pierwotne znaczenie tych hieroglifów szybko uległo zapomnieniu (np. lutnia, ofiara, żuk, gęś).
Wszystkie ideogramy posiadają wartości fonetyczne. Kilkanaście – posiada podwójne wartości fonetyczne, np.

tp
 - tp - głowa  
 - ḏ3ḏ3 - głowa  

Fakt posiadaniu kilku znaczeń fonetycznych ideogramu wynikał z tego, że jeden hieroglif zawierał w sobie "złączone" dwa podobne hieroglify, np.:

sxm
  -   ḫrp
lub
sḫm
  -   dowodzić
lub
posiadać władzę
  =  
xrp
 - ḫrp - dowodzić  
 + 
Sxm mozliwosc.png  - sḫm - posiadać władzę  

OkreślnikiEdytuj

Podstawowym zadaniem determinatywów (określników) jest właściwe ustalenie znaczenia słów, zwłaszcza tam, gdzie mogą pojawić się wątpliwości. W formie najprostszej, określniki oznaczają dokładnie to co przedstawiają, np.:

A1
  człowiek
zA
  ptak
B1
  kobieta
Hn
  roślina
mw
  woda
niwt
  miasto

Określniki wywodzą się bezpośrednio od ideogramów. Dlatego, niektóre z nich pełnią jednocześnie funkcje ideogramu i/lub określnika. Rozróżnienie, jaką funkcję w danym słowie pełni konkretny hieroglif zależy m.in. od kontekstu. np.:

Zapis Co oznacza?
Wiadomo, że na pewno to to chodzi
    Fonem     Ideogram     Określnik
Hieroglif Transliteracja Opis Hieroglif Opis Hieroglif Opis
ra
Z1
słońce – jako takie  =  -  -  -  +
ra
słońce – w znaczeniu pierwotnym  +
Z1
patyk jest wskaźnikiem rzeczy pojedynczych
r
a
ra
słońce  =
r
a
rc słońce  +  -  -  +
ra
słońce – w znaczeniu pierwotnym
h
r
wra
Z1
dzień jako taki  =
h
r
w
hrw dzień  +
ra
słońce – w znaczeniu określającym dzień  +
Z1
patyk jest wskaźnikiem rzeczy pojedynczych
n
H ra H
wieczność  =
n
H H
nhh wieczność  +  -  -  +
ra
słońce – w znaczeniu określającym moment czasu


zSY1V
pisać  =  -  -  -  +
zS
zestaw pisarski – w znaczeniu określającym pisanie  +
Y1V
zwinięty papirus i związany – określający pojęcia abstrakcyjne
swzS
pismo królewskie (dokument)  =  -  -  -  +
sw
roślina ceniona w Górnym Egipcie – skrót, oznaczający władzę królewską  +
zS
zestaw pisarski – w znaczeniu określającym pismo (spisany dokument)
zSA1
pisarz  =  -  -  -  +
zS
zestaw pisarski – w znaczeniu pierwotnym  +
A1
człowiek – dokładnie wskazuje, że chodzi o osobę

Szczególne rodzaje określników to:

patyk
Z1
określnik rzeczy pojedynczych (określa rzeczy, że są jako takie) i dodawany jest zawsze do rzeczowników na końcu
   więcej o tym hieroglifie zobacz: patyk (kreska) (det.)
patyk ukośny
Z5
określnik-zamiennik dla postaci ludzkich oraz bytów o magicznej mocy (symbole bóstw), używany był jako skrót tam, gdzie brakowało miejsca na poprawne napisanie hieroglifu, dodawany jest zawsze do rzeczowników na końcu
   więcej o tym hieroglifie zobacz: patyk ukośny (det.)
dwa patyki
Z4
określnik rzeczy w liczbie podwójnej i dodawany jest do rzeczowników, zawsze na końcu słów, przed/za określnikami ogólnymi
   więcej o tym hieroglifie zobacz: dwa patyki (det.)
trzy patyki
Z2

lub
Z3
określnik liczby mnogiej i dodawany jest do rzeczowników policzalnych lub niepoliczalnych, zawsze na końcu słów i za innymi określnikami ogólnymi
   więcej o tym hieroglifie zobacz: trzy patyki (det.)
chleb
t
określnik-końcówka i uzupełnienie fonetyczne dla rodzaju żeńskiego i dodawany na końcu słowa, ale przed innymi określnikami ogólnymi
   więcej o tym hieroglifie zobacz: chleb (t)
pisklę przepiórki
w
określnik-końcówka i uzupełnienie fonetyczne dla liczby mnogiej, bywa często w zapisach hieroglificznych pomijany, ale w transliteracji już nie jest pomijany, dodawany zawsze na końcu słowa, przed określnikiem-końcówką dla rodzaju żeńskiego i przed innymi określnikami ogólnymi
   więcej o tym hieroglifie zobacz: pisklę przepiórki (w)

Określniki często były przenoszone z jednego słowa do innych, posiadających identyczne spółgłoski (wartości fonetyczne), nawet jeśli znaczenie określnika nie bardzo "pasuje" do znaczenia słowa[2], np.:

   a) 
ibE8
 - ib -  cielę (wartość fonetyczna:
ib
+ określnik i jednocześnie fonem:
E8
)
   b) 
ibE8A1
 - ib -  być spragnionym
   a) 
ibE8wpr
 - ibw -  uciekinier

UWAGA:
Często się zdarza, że określniki nie posiadają wartości fonetycznych, chociaż w transliteracji lub zapisach taką wartość im się przypisuje. Takie "przypisane" wartości fonetyczne do hieroglifów w poniższych tabelach opisane są w nawiasach klamrowych { }.

Tabele hieroglifów określników i ideogramówEdytuj

Hieroglif podzielone są na kategorie i uporządkowane według listy znaków hieroglificznych A. Gardinera.

A – Człowiek (mężczyzna) i jego stanyEdytuj

Kategorie:   A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Aa
ACzłowiek (mężczyzna) i jego stany
Hieroglif Opis transliteracja Uwagi
Oznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu
Zapis MdC[3]
lub
Gard.
Fonetyka polska
A1
człowiek siedzący { i } A1
(Gard.)
{ i } 1. ten hieroglif (
A1
) bywa często mylony z bardzo podobnym hieroglifem przedstawiającym człowieka siedzącego –
A3
– zasadnicza różnica jest widoczna w dorysowanej stopie po prawej stronie przy udzie

2. ideo.: człowiek, mężczyzna, np.:

   a) (l. p.)
z&A1&Z1
sczłowiek
   b) (l. mn.)
z&w A1
Z2ss
swludzie (w sensie: człowiek w wielokrotności)
   c) (l. p.)
rHA1 Z1
rḥczłowiek (w sensie: jeden spośród wielu ludzi)
   d) (l. mn.)
rHwA1
Z2ss
(skr.
A1
Z2ss
) – rḥwludzie
3. (osoba) ideo lub det.: pierwsza osoba liczby pojedynczej, rodzaju męskiego, np.
A1
ija

4. det.: relacje i stany człowieka lub mężczyzny, np.:

   a)
zA
Z1
A1
s3syn
   b)
Hwr
r
wwrA1
ḥwrwnędznik
5. det. dla imion, np.
anxn
x
wA1
CnḫwEnchu (lub Anchu – imię męskie)

6. zobacz też: człowiek siedzący na pięcie (det.)
7. zobacz też: kobieta siedząca (det.)
8. zobacz też: patyk (kreska) (det.)
9. zobacz też: trzy patyki (det.)

A1 B1
Z2
czlowiek siedzący i kobieta siedząca z trzema patykami  - A1 + B1 + Z2
(Gard.)
 - 1. ideo.: liczba mnoga dla ludzi i ich stanów, np.:
   a)
r
T
A1 B1
Z2
rmṯludzie
   b)
T14mwA1 B1
Z2
c3mwAzjaci

2. zobacz też: człowiek siedzący (det.)
3. zobacz też: kobieta siedząca (det.)
4. zobacz też: trzy patyki (det.)

A2
człowiek z dłonią przy ustach  - A2
(Gard.)
 - 1. det.: akcje i stany człowieka angażujące dłoń i usta, np.:
   a)
wn
n
mA2
wnmjeść
   b)
Hq
r
A2
ḥḳrgłodować
   c)
swr
r
imnA2
swripić
2. det.: wyrażanie uczuć (uczucia, w tym: kochać), np.
mr
r
A2
mrikochać
3. det.: mówić, np.
sD&d A2
sḏdopowiadać
4. det.: myśleć (w tym: wymyślać), np.
kAA2
k3iwymyślać
A3
człowiek siedzący na pięcie  - A3
(Gard.)
 - 1. (hieratyka) ten hieroglif (
A3
) został zastąpiony hieroglifem –
Xrd
, a sporadycznie, w niektórych przypadkach –
B4

2. nie mylić tego hieroglifu (
A3
) z bardzo podobnym hieroglifem człowieka siedzącego bez pięty –
A1

zasadnicza różnica jest w dorysowanej stopie po prawej stronie przy udzie

3. det.: siedzieć, np.
id
z
A3
ḥmsisiedzieć

4. zobacz też: człowiek siedzący (det.)
5. zobacz też: kobieta siedząca (det.)
6. zobacz też: dziecko siedzące (na kolanach) z dłonią przy ustach (det.)
7. zobacz też: dziecko siedzące, pozujące, z rękoma do dołu (det.)
8. zobacz też: kombinacja hieroglifów: kobieta rodząca + lisie skóry (det.)

A4
człowiek siedzący z uniesionymi ramionami  - A4
(Gard.)
 - 1. det.: błagać (prosić – także modlitewnie, uwielbiać, czcić), np.
dwAAA4
dw3uwielbiać, czcić
2. det.: ukryty (schowany, niewidoczny), np.
imn
n
A4
imnukryty

3. zobacz też: człowiek z uniesionymi ramionami (det.)

A5
człowiek chowający się za ścianą, w rogu  - A5
(Gard.)
 - det.: ukrywać się (chować się), np.
imn
n
A4Y1V
imnukrywać się
A6

lub
wab

(Średnie Państwo)
człowiek przystępujący do rytualnego oczyszczenia { wcb } A6
(Gard.)
{ ueb (łeb) } 1. w okresie Średniego Państwa, ten hieroglif (
A6
) był często zastępowany hieroglifem –
wab

2. det.: czysty (nieskalany), nieskazitelny (bezgrzeszny), np.
A6
(war.
w
a
wab
) – wcbbezgrzeszny, czysty

3. zobacz też: kombinacja hieroglifów: stopa + wazon z wylewającą się z niego wodą (det.)

A7
człowiek siadający na ziemi ze zmęczenia  - A7
(Gard.)
 - det.: słaby, zmęczony (znudzony), np.:
   a)
wrr
d
A7
wrdzmęczony (znudzony)
   b)
bd
S
A7
bdšsłaby
A8
człowiek odprawiający rytuał hnw  - A8
(Gard.)
 - det.: świętować (w tym: świętowanie), np.
h
n
nwwA8
hnwświętowanie
A9
człowiek ustawiający na główie koszyk
iab
 - A9
(Gard.)
 - det.: czynności związane z ładunkami i ciężarami, np:
   a)
kA
t
A9
(skr.
A9
) – k3tpraca
   b)
AT
p
A9
(skr.
A9D42
) – 3ṯpładować
   c)
f
A
A9
(skr.
A9D42
) – f3inosić
A10
człowiek trzymający wiosło  - A10
(Gard.)
 - det.: pływać (pływanie), np.
sqdd
nw
A10
sḳdnwpływać
A11

(Stare Państwo)
człowiek trzymający berło władzy
abA
i kij pastuszy
awt
 - A11
(Gard.)
 - 1. po okresie Starego Państwa, ten hieroglif (
A11
) został zastąpiony przez inny hieroglif –
sr

2. ideo. lub det.:
x
n
msA11
ḫnmsprzyjaciel (w sensie: bliski znajomy, dobry kolega)

3. zobacz też: człowiek trzymający kij w jednej dłoni i chustkę na głowę w drugiej (det.)
4. zobacz też: berło władzy (det.)

mSa
żołnierz z łukiem i kołczanem { mšc } mSa { msze } 1. ideo. lub det.: armia (wojsko), np.
mSaZ3
(war.
mS
a
mSa
) – carmia (l. mn.)
2. det.: żołnierz, np.
mn
n
f
iitmSaZ3
mnfytżołnierze(l. mn.)
A13
człowiek z rękoma związanymi z tyłu  - A13
(Gard.)
 - 1. ideo. lub det.: wróg (nieprzyjaciel), np.:
   a)
x t
f
A13
ḫtfywróg
   b)
sbiqmAA13
sbibuntownik

2. zobacz też: człowiek z krwią wypływającą z ręki (det.)

3. zobacz też:
qmA
(1) kij do rzucania; (2) maczuga używana w walce; (3) zamiennik wielu hieroglifów (det.)
4. zobacz też: hieroglify trzyliterowe
Aa26
(hieroglif nieokreślony) (sbi)
A14

lub
A14 bis.png
człowiek z krwią wypływającą z ręki
lub
człowiek z krwią wypływającą z powodu zranienia siekierą
 - A14
(Gard.)
 - 1. det.: wróg (nieprzyjaciel), np.
x t
f
A14
ḫftywróg
2. det.: umierać (śmierć), np.
m&t A14
mwtumierać

3. zobacz też: człowiek z rękoma związanymi z tyłu (det.)

xr
człowiek upadający { ḫr } xr { chr } 1. ideo. lub det.: upadać i słowa pochodne, np.
xr
(war.
x
r
xr
ḫrupadać
2. (idiom) det.: upadły (w sensie: podbity, zdobyty, pokonany), np.
x
r
wxr
(skr.
xrw
ḫrwupadły wróg (pokonany lub podbity)
3. (bezokolicznik) det.: obalać (w sensie: zrobić przewrót, spowodować czyjś upadek), np.
sx
D21
t
xr
sḫrtobalać (spowodować czyjś upadek)
A16
człowiek pochylający się  - A16
(Gard.)
 - det.: pochylać się, np.
ksA16
ksipochylać się
Xrd
dziecko siedzące (na kolanach) z dłonią przy ustach nni Xrd nni 1. det.: osoba młoda, dziecko i słowa pochodne (w tym: sierota), np.:
   a)
r
n
p
rnpXrd
rnpimłodym być
   b)
S
r
iXrd
šridziecko
   c)
X
r
d
Xrd
(skr.
Xrd
lub
XrdA1
) – ḫrddziecko
   d)
n&nm&m HXrdwr
nmḥsierota

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowedziecko siedzące (na kolanach) z dłonią przy ustach (nni) 3. zobacz też: dziecko siedzące, pozujące, z rękoma do dołu (det.)

A17 bis.png dziecko siedzące, pozujące, z rękoma do dołu  - A17A
(Gard.)
 - ten hieroglif (A17 bis.png) został zaadaptowany z hieratyki, gdzie był zamiennie używany z innymi hieroglifami:
   a) w miejsce:
A3
– np. Xmsi dziecko.pngḥmsidziecko (l. p.)
   b) w miejsce:
Xrd
– np. Msw dzieci.pngmswdzieci (l. mn.)
A18
dziecko z koroną Dolnego Egiptu
N
 - A18
(Gard.)
 - det.: dziecko królewskie i słowa pochodne (w tym: książę, książątko), np.:
   a)
in
p
A18
inpksiążę koronny, dziecko królewskie
   b)
V25HA18
wḏḥodrzucone książątko (niezaakceptowane, np. z nieprawego łoża lub odstawione od "cyca")
A19
człowiek pochylony i opierający się o kij ik A19
(Gard.)
ik 1. (Stare Państwo – XII Dynastia) ten hieroglif (
A19
) był utożsamiany i zamiennie używany z hieroglifem –
A25

2. ideo lub det.: stary, np.
iAwA19
(war.
A19
) – i3w lub
t
n
iA19
tnistary
3. ideo lub det.: wielki (ogromny) lub szef, np.
wr
r
A19
(war.
wr
r
A1
, war.
A19
) – wrwielki, szef

4. det.: podpierać się (wspierać się, opierać się o coś), np.:

   a)
twAAA19
tw3podpierać się
   b)
r
h
n
A19
rhnopierać się o coś

5. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweczłowiek pochylony i opierający się o kij (ik)
6. zobacz też: człowiek opierający się o rozwidlony kij (det.)

A20
człowiek opierający się o rozwidlony kij
(trochę młodszy od
A19
)
{ smsw(?) } A20
(Gard.)
{ smsu(?) (smsł) } 1. ideo. lub det.: osoba starsza, np.:
   a)
A20
(war.
smswA20
) – smswnajstarszy
   b)
smswhiit
pt
A20
smsw hytnajstarszy odźwierny wrót (tytuł stanowiska)

2. zobacz też: człowiek pochylony i opierający się o kij (det.)
3. zobacz też: niebo (det.)

sr
człowiek trzymający kij w jednej dłoni i chustkę na głowę w drugiej { sr } sr { sr } 1. po okresie Starego Państwa, ten hieroglif (
sr
) zastąpił inny hieroglif –
A11

2. (pismo hieroglificzne) ten hieroglif (
sr
) jest trudny do rozróżnienia z podobnymi hieroglifami:
A19
lub
A20
lub
A22

3. (hieratyka tylko) nie mylić tego hieroglifu (
sr
) z podobnym hieroglifem –
A19
– w hieratyce zawsze, to są różne hieroglify
3. ideo. lub det.: dostojnik (wysoki urzędnik), wielmoża, np.
srsr
(skr.
sr
) – srdostojnik (wysoki urzędnik), wielmoża

4. det.: osoba wpływowa, możnowładca, człowiek z wyższych sfer lub osoba zaufana, np.:

   a)
sAbmrsr
smrdworzanin, przyjaciel (w sensie: zausznik lub powiernik faraona)
   b)
x
n
nmmssr
ḫnmsprzyjaciel (w sensie: bliski znajomy, dobry kolega)
   c)
Sn
n
iitsr
šnytdworzanin (w sensie: możnowładca, człowiek wpływowy)

5. zobacz też: człowiek trzymający berło władzy i kij pastuszy (det.)
6. zobacz też: człowiek pochylony i opierający się o kij (det.)
7. zobacz też: człowiek opierający się o rozwidlony kij (det.)

A22
posąg człowieka z kijem i berłem władzy
abA
 - A22
(Gard.)
 - det.: posąg (pomnik, rzeźba), np.:
   a)
D33
n
tA22
ẖnt lub ẖntyposąg

   b) Twt statue.pngtwtposąg

A23
król z kijem i buławą o gruszkowatej głowicy
HD
 - A23
(Gard.)
 - det.: samowładny (suwerenny, niezależny władca), np.
itAiiA23
itysamowładny
A24
człowiek uderzający kijem { nḫt } A24
(Gard.)
{ ncht } 1. w okresie Średniego Państwa, ten hieroglif (
A24
) był często zamieniany przez inny hieroglif –
D40
, który dodatkowo, w piśmie hieratycznym – podobnie jak
a
– był bardziej powszechniejszy w użyciu
2. det.: uderzać, np.
HA24
(war.
HA25A24
) – ḥwi ḥiiuderzać
3. det.: siła, wysiłek i słowa pochodne, np.
n
xt
x t
A24
(skr.
A24
) – nḫtsilny
4. det.: zabrać (wynieść), np.
n
id
mA24
nḥmzabrać (wynieść)
5. det.: rabować (grabić, plądrować), np.
HaDAAA24
cḏ3rabować
6. det.: uczyć (kogoś), np.
sbsbAAA24
sb3uczyć

7. zobacz też: człowiek uderzający kijem, z lewą ręką zwieszoną za plecami (det.)
8. zobacz też: przedramię (det.)
9. zobacz też: przedramię trzymające patyk (det.)

A25
człowiek uderzający kijem, z lewą ręką zwieszoną za plecami  - A25
(Gard.)
 - 1. dokładne użycie tego hieroglifu (
A25
) nie jest do końca jasne, ale w okresie Średniego Państwa był używany zamiennie dla grupy hieroglifów związanych z określnikiem uderzać (atakować)
   * natomiast, za panowania XII Dynastii, ten hieroglif był utożsamiany i zamiennie używany z hieroglifem –
A19

2. ideo.: uderzać, np.
HA25A24
(war. papirusy –
HA19A24
) – ḥwi ḥiiuderzać

3. zobacz też: człowiek pochylony i opierający się o kij (det.)
4. zobacz też: człowiek uderzający kijem (det.)

A26
człowiek z uniesionym jednym ramieniem w geście wzywania cš } A26
(Gard.)
{ esz } 1. det.: wołać (zawołać), zawezwać (wezwać), np.:
   a)
n
i s
A26
niswołać, zawezwać
   b)
DwiA26
ḏwiwołać
2. jako skr.
A26
cš w słowie:
sDmA26
sḏm cšsłużący (dosł. słuchający wezwania)
3. (wołacz, wykrzyknik)
iA26
iO!
A27
człowiek spieszący się z uniesionym jednym ramieniem  - A27
(Gard.)
 - 1. (prawdopodobnie) det.: wysłannik, osoba przynosząca wieści, np.
iiniD54D54D54
(war.
iiniA27Z3
(?)) – inwposłańcy (l. mn.)

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweczłowiek spieszący się z uniesionym jednym ramieniem (in)

A28
człowiek z uniesionymi dwoma ramionami { ḳ3 }
lub
{ ḳ3i }
A28
(Gard.)
{ qe (ke) }
lub
{ qei (kei) }
1. det.: radość, np.:
   a)
swASA28
sw3šrozsławiać (wychwalać)
   b)
HaA28
cirozradować się (ponownie)
2. det.: smutek, np.
HAA28
ḥ3iopłakiwać (lamentować)
3. det.: wysoki, np.
qAA28
(war.
qA28Y1V
, skr.
A28
) – ḳ3 lub ḳ3ibyć wysokim
4. (z nieznanych powodów) det.: łysy, np.
iAsA28
i3słysy
A29
człowiek do góry nogami  - A29
(Gard.)
 - det.: do góry nogami, np.
sx
d
A29
sḫddo góry nogami
A30
człowiek z uniesionymi ramionami  - A30
(Gard.)
 - 1. det.: chwalić (sławić), np.:
   a)
iAwA30
(war.
i
 

Z2ss
A30
) – i3wchwalić
   b)
dwAA30
dw3uwielbiać (czcić)
   c)
swASA30
sw3šrozsławiać (wychwalać)
2. det.: wzbudzać strach (napawać trwogą), np.
X1
r
trA30Y1V
trokazywać szacunek
3. der.: błagać (napraszać się), np.
twAAA30
tw3pretensja

4. zobacz też: człowiek siedzący z uniesionymi ramionami (det.)

A31
człowiek z uniesionymi ramionami za plecami  - A31
(Gard.)
 - det.: odwrócić (odwracać), np.
a
n
nwwA31
cnwodwracać (głowę)
A32
człowiek tańczący  - A32
(Gard.)
 - 1. det.: radość (w tym: świętować), np.
hiih
n
nwwA32
hy-hnwświętować
2. det.: taniec , np.
xbA32
ḫbitańczyć
mniw
człowiek z kijem i tobołkiem na ramieniu { mniw }
lub
{ miniw }
mniw { mniu (mnił) }
lub
{ miniu (minił) }
1. ideo.: pastuch, np.
mniw
(war.
mn
n
iwmniw
) – mniw lub miniwpastuch

2. det.: wędrować po świecie , włóczyć się i słowa pochodne, np.:

   a)
SmAAmmniw
šm lub šm3nieznajomy (człowiek nietutejszy), włóczykij(obieżyświat)
   b)
rwmniw
rdiwłóczyć się
A34
człowiek ucierający w moździerzu  - A34
(Gard.)
 - det.: budować, ucierać (tłuc, ugniatać, ponieważ w pracach murarskich często używano tłuczków murarskich), np.
xwsA34
ḫwsiucierać, budować
A35
człowiek murujący ścianę { ḳd } A35
(Gard.)
{ qd (kd) } ideo. lub det.: budować, murować, np.
qdd
nw
A35
(war.
A35
) – ḳdbudować, murować
A36

lub
A37

(powszechniejsza forma)
człowiek wkładający do naczynia i ugniatający  - A36
(Gard.)
A37
(Gard.)
 - 1. formą bardziej powszechniejszą formą był hieroglif
A37
, ale nie mylić tego hieroglifu z podobnym –
qiz
– to są różne hieroglify
2. ideo. lub det.: piwowar, np.
A36t
Z4
A24
(war.
a
f
t
A36
lub
A37t
Z4
) – cftypiwowar
qiz

lub
A39

(forma alternatywna)
człowiek trzymający szyje symbolicznych zwierząt zakończonych głowami pantery { ḳis } qiz { qis (kis) } (symbol miasta) ideo.: Kis, np.
qiz
(war.
A39
lub
qisniwt
) – ḲisKis (lub Qis – miasto w Górnym Egipcie, ob. Al-Kusijja)
A40
siedzący bóg
(lekko zakrzywiona broda i prosta peruka)
{ i } A40
(Gard.)
{ i } 1. w piśmie hieroglificznym i hieratyce, ten hieroglif (
A40
) chętnie używano jako zamiennik hieroglifu –
G7

2. ideo. lub det.: ja (pierwsza osoba l. p.), np.:

A40
i
 - ja (czyli wypowiedź w pierwszej osobie, kiedy bóg się wypowiada)
wA40
wi
nw
k
A40
ink

3. det.: bóg, np.:

   a)
p
t
HA40
PtḥPtah
   b)
mn
n
T
w
A40
MnṯwMontu[a] (bóg-wojownik, opiekun władców z Teb)

4. zobacz też: król (ureusz na czole, prosta broda i czepiec) (det.)

5. zobacz też: sokół na stojaku na symbole religijne
R12
(det.)
A41
król
(ureusz na czole, prosta broda i czepiec)
{ i } A41
(Gard.)
{ i } 1. ideo. lub det.: ja (pierwsza osoba l. p.), np.:
A41
i
 - ja (czyli wypowiedź w pierwszej osobie, kiedy król się wypowiada)
wA41
wi
nw
k
A41
ink

2. det.: król, np.:

   a)
swt
n
A42
nswkról
   b)
HmZ1A41
ḥmdostojność (królewskość)
   c)
nbA41
nbPan (Władca)
A42
król z chorągiewką
S45

(ureusz na czole, prosta broda i czepiec)
A42
(Gard.)
A43
król w koronie Górnego Egiptu
S1
{ nsw }
lub
{ nzw }
lub
{ ni-swt }
A43
(Gard.)
{ nsu (nsł) }
lub
{ nzu (nzł) }
lub
{ ni-sut (ni-słt) }
1. ideo. lub det.: król, król Górnego Egiptu, np.
swt
n
A43
(war.
A43
) – nsw lub nzw lub ni-swtkról Górnego Egiptu lub król
2. det.: Ozyrys, np.
st
ir
A43
WsirOzyrys (bóg życia i śmierci, Wielki Sędzia Umarłych)
lub lub
A44
król w koronie Górnego Egiptu
S1

z chorągiewką
S45
A44
(Gard.)
A45
król w koronie Dolnego Egiptu
S3
{ bit }
lub
{ bity }
A45
(Gard.)
{ bit }
lub
{ bitj }
ideo. lub det.:
bit
t
A45
(war.
A45
) – bit lub bitykról Dolnego Egiptu
lub lub
A46
król w koronie Dolnego Egiptu
S1

z chorągiewką
S45
A46
(Gard.)
iry
owczarz siedzący i owinięty w płaszcz, trzymający patyk z przydatkiem  - iry  - 1. ten hieroglif (
iry
) jest mylnie utożsamiany z podobnym hieroglifem –
A48
– to są różne hieroglify
   * szczególnie, błąd dotyczy zapisu słowa:
i
r
iry
, jego poprawna wersja to:
i
r
A48
należeć do...
2. ideo.: pasterz, np.
iryw
mniw lub miniwpasterz
3. ideo. lub det.: strzec, chronić, np.
z
sA
AiryA24
(war.
iryAwA24
) – s3w lub z3wstrzec, chronić

4. zobacz też: człowiek (mężczyzna lub kobieta) bez brody trzymający nóż (det.)

A48
człowiek (mężczyzna lub kobieta) bez brody trzymający nóż { iry } A48
(Gard.)
{ irj } 1. ten hieroglif (
A48
) jest mylnie utożsamiany z podobnym hieroglifem –
iry
– to są różne hieroglify
   * szczególnie, ten błąd dotyczy zapisu słowa:
i
r
iry
, jego poprawna wersja to:
i
r
A48
należeć do...
2. ideo. lub det.: należeć do..., odnosić się do..., np.
i
r
A48
irynależeć do..., odnosić się do...

3. zobacz też: owczarz siedzący i owinięty w płaszcz, trzymający patyk z przydatkiem (det.)

A49
Syryjczyk siedzący, trzymający patyk  - A49
(Gard.)
 - det.: obcokrajowiec (cudzoziemiec, obcy ludzie z obcych krajów), np.:
   a)
qmAmwA49Z3
c3mwAzjaci (l. mn.)
   b)
iwniwniwnAa32AA49A49A49
Iwntyw-Stywnubijscy łucznicy (l. mn.)
Sps
człowiek z klasy wyższej siedzący na krześle { šps } Sps { szps } 1. (tylko Średnie Państwo) ten hieroglif (
Sps
) był zastępowany hieroglifami:
Spsi
lub
A52

2. (sporadycznie) ideo.: dostojnik i słowa pochodne, np.
Sps
(war.
Spsi
) – špsdostojnik

3. (Teksty Sarkofagów) ideo. lub det.: pierwsza osoba l. p., np.:

   a)
Sps
ija
   b)
wSps
wija
   c)
nw
k
Sps
inkja
4. det.: osoba szanowana (w tym: dworzanie), np.
sAbm&r SpsZ3
smr lub smrwdworzanie

5. zobacz też: człowiek z klasy wyższej siedzący na krześle, z chorągiewką (det.)
6. zobacz też: dostojnik klęczący, z chorągiewką (det.)

Spsi
człowiek z klasy wyższej siedzący na krześle, z chorągiewką
nxxw
{ špsi } Spsi { szpsi } 1. (sporadycznie) ideo.: dostojnik i słowa pochodne, np.
Spsis
(war.
S
p
sSps
) – špsidostojnik
2. (od Średniego Państwa) det.: osoba szanowana, np.
Z11
Z2ss
wHAt
t
SpsiZ3
imyw-ḥ3tCi [którzy są] z dawnych czasów (o osobach z przeszłości darzonych nadal szacunkiem)

3. zobacz też: człowiek z klasy wyższej siedzący na krześle (det.)
4. zobacz też: dostojnik klęczący z chorągiewką (det.)

A52
dostojnik klęczący, z chorągiewką
nxxw
{ šps ] A52
(Gard.)
{ szps } 1. (sporadycznie) ideo.: dostojnik i słowa pochodne, np.
S
p
z
A52
(war.
Spsi
) – špsdostojnik
2. (od Średniego Państwa) det.: osoba szanowana, np.
pAptA52
P3-ḥryPaheri (imię męskie)

3. zobacz też: człowiek z klasy wyższej siedzący na krześle (det.)
4. zobacz też: człowiek z klasy wyższej siedzący na krześle, z chorągiewką (det.)

A53
mumia w pozycji stojącej  - A53
(Gard.)
 - 1. det.: mumia, np.
wiA53
wimumia
2. det.: posąg (rzeźba), podobizna (rzeźba), np.
tw&t A53
twtposąg
3. det.: kształt, postać (forma), np.
xpr
r
A53Y1V
ḫprkształt, a także etap wzrostu (rośnięcia osoby lub rośliny)
A54
mumia w pozycji leżącej  - A54
(Gard.)
 - 1. det.: martwy (śmiertelny, śmierć), np.
mn
n
iA54
mni lub miniśmierć
2. det.: sarkofag, np.
nbanxx
n
A54
nb-cnḫsarkofag (dosł. Pan życia)
A55
mumia leżąca na łożu { sḏr } A55
(Gard.)
{ sdżr } 1. det.: leżeć, np.
sDr
r
A55
(skr.
A55
) – sḏrleżeć, spędzić całą noc (przespać)

2. det.: śmierć, np.:

   a)
x
p t
A55
ḫptzgon (umierać)
   b)
XA
t
A55
ẖ3tzwłoki
A59
człowiek grożący kijem  - A59
(Gard.)
 - det.: przepędzić (wygnać), np.
sHr
r
A59
ḥrprzepędzić (wygnać)

B – Kobieta i jej stanyEdytuj

Kategorie:   A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Aa
BKobieta i jej stany
Hieroglif Opis transliteracja Uwagi
Oznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu
Zapis MdC[3]
lub
Gard.
Fonetyka polska
B1
kobieta siedząca { i } B1
(Gard.)
{ i } 1. (osoba) ideo lub det.: pierwsza osoba l. p., rodzaju żeńskiego, np.
B1
ija

2. det.: kobieta, np.:

   a)
z
t
B1
stkobieta
   b)
Hm
t
B1
ḥmtżona, kobieta
   c)
nTrt
D21
t
B1
ntrtbogini

3. det.: kobiece relacje, np.:

   a)
SA
t
B1
s3tcórka
   b)
XAAD21
t
SnyB1
ẖ3rtwdowa

4. det.: kobiece stany lub kobiece imiona, np.:

   a)
HmtB1
ḥmtniewolnica
   b)
M27iitB1
šmcytdobrodziejka (ofiarodawca)
B2
kobieta w ciąży  - B2
(Gard.)
 - det.: być w ciąży (począć), np.:
   a)
E9
r
B2
iwrpocząć
   b)
bkAB2Y1V
bk3być w ciąży
msi
kobieta rodząca { msi } msi { msi } det.: rodzić i słowa pochodne, np.
mssmsi
(war.
msi
) – msirodzić, zrodzić
lub lub
B4
kombinacja hieroglifów:
msi+ms

(kobieta rodząca + trzy lisie skóry)
B4
(Gard.)
B5
kobieta karmiąca piersią  - B5
(Gard.)
 - 1. det.: zajęcia związane z karmieniem piersią, np.
mn
n
a
t
B5
mnctniańka, matka zastępcza (mamka)

2. zobacz też: pierś (det.)

B6
kobieta siedząca na krześle, z dzieckiem na kolanach  - B6
(Gard.)
 - det.: niańka, osoba wychowująca dzieci, np.
r
n
n
B6
rnnniańka, niania
B7
królowa z diademem, trzymająca kwiatek  - B7
(Gard.)
 - det. dla imion królowych

C – Antropomorficzne bóstwaEdytuj

Kategorie:   A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Aa
CAntropomorficzne bóstwa
Hieroglif Opis transliteracja Uwagi
Oznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu
Zapis MdC[3]
lub
Gard.
Fonetyka polska
C1
bóg ze Słońcem i Ureuszem na głowie { rc } C1
(Gard.)
{ re } ideo. lub det.: Re (bóg Słońca i Stwórca Świata), np.
r
a
C1
(war.
C1
) – RcRe
C2
bóg z głową sokoła
G9
,
ze Słońcem na głowie i trzymający
anx
{ rc } C2
(Gard.)
{ re } ideo. lub det.: Re (bóg Słońca i Stwórca Świata), np.
r
a
C2
(war.
C2
) – RcRe
DHwty
bóg z głową ibisa świętego
G26
{ ḏḥwty } DHwty { dżhuti (dżhłti) } 1. ideo. lub det.: Tot (bóg mądrości, opiekun pisma i patron pisarzy), np.
G26DHwty
(war.
DHwty
lub
DHwt
Z4
lub
G26t
Z4
DHwty
) – ḎḥwtyTot
2. zobacz też: ibis święty na stojaku na symbole religijne
R12
(det.)
Xnmw
bóg z głową barana
E10
{ ẖnmw } Xnmw { śnmu (śnmł) } 1. ideo. lub det.: Chnum[b] (baraniogłowy bóg, Stwórca ludzi i dawca płodności), np.
HnqtwXnmw
(war.
Xnmw
) – ẖnmwChnum

2. zobacz też: baran (det.)

lub lub
C5
bóg z głową barana
E10
, trzymający
anx
C5
(Gard.)
inpw
bóg z głową psa
E15
{ inpw } inpw { inpu (inpł) } 1. ideo. lub det.: Anubis[c] (bóg zmarłych, opiekun mumifikacji i cmentarzy, jeden z sędziów w Państwie Umarłych), np.
in
p
winpw
(war.
inpw
) – InpwAnubis
2. det.: bóg o głowie psa lub szakala, np.
wpN31t
Z2ss
inpw
Wp-w3wtUp-uaut[d] (dosł.: (Ten] Otwierający drogi – wojowniczy bóg, przewodnik zmarłych i przewodnik bogów, sługa Horusa)

3. zobacz też: pies leżący (det.)
4. zobacz też: pies leżący na relikwiarzu (det.)

stX
bóg o głowie głowie zwierzęcia Seta
E20
{ stḫ } stX { stś } 1. ideo.: Set[e] (bóg pustyni i oaz, oprawca Ozyrysa, władca Górnego Egiptu i uzurpator do tronu Zjednoczonego Egiptu), np.
stX
StẖSet

2. zobacz też: zwierzę Seta (det.)

mnw
falliczny bóg z piórami, uniesionym ramieniem, z chorągiewką
nxxw
{ mnw } mnw { mnu (mnł) } 1. ideo. lub det.: Min[f] (bóg płodności i patron Panopolis, ob. Achmim), np.
xm
R12
mnw
(war.
xm
R12
lub
mn
n
wG7
lub
xm
) – MnwMin

2. zobacz też: dwa skamieniałe belemnity (det.)

C9
bogini ze Słońcem i rogami { ḥtḥr } C9
(Gard.)
{ hthr } ideo. lub det.: Hat-hor[g] (bogini zmarłych, miłości i tańca), np.
O10C9
(war.
C9
) – Ḥt-ḥrHat-hor (dosł.: Dom Horusa)
C10
bogini z piórem na głowie { m3ct } C10
(Gard.)
{ meet } ideo. lub det.: Maat (bogini praw porządku, harmonii i sprawiedliwości w kosmosie), np.
U3a
t
C10
(war.
C10
) – M3ctMaat
HH
bóg z uniesionymi ramionami i podtrzymującymi (niebo) ḥḥ HH hh 1. (liczba) ideo.: 1 000 000 (milion), np.
HH
ḥḥ1 000 000 (milion)
2. ideo.: wiele (dużo), np.
HH
ḥḥwiele (dużo)
2. ideo. lub det.: Heh (bóg nieskończoności), np.
HH
ḤḥHeh

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowebóg z uniesionymi ramionami i podtrzymującymi (niebo) (ḥḥ)
4. zobacz też: jaszczurka (det.)

C12
bóg z podwójnym pióropuszem
Swty
, z lekko zakrzywioną brodą, trzymający
wAs
{ imn } C12
(Gard.)
{ imn } ideo. lub det.: Amon (tzw. bóg uniwersalny, bóg wiatru, urodzaju i płodności), np.
C12
(war.
imn
n
A40
) – ImnAmon (dosł.: [Ten] Ukryty lub [Ten] Niewidzialny)
C17
bóg siedzącyz podwójnym pióropuszem
Swty
, trzymający
anx
{ mnṯw } C17
(Gard.)
{ mnczu (mnczł) } ideo. lub det.: Montu[a] (bóg-wojownik, opiekun władców z Teb)
C17
(war.
m&n T
w
A40
) – MnṯwMontu
C18
bóg siedzący z podwójnym pióropuszem
Swty
, z lekko zakrzywioną brodą i rogami barana
E10
{ t3ṯnn } C18
(Gard.)
{ tecznn } 1. ideo. lub det.: Tatenen (bóg ziemi i czasu, "źródło dobrych rzeczy", z których wszystko powstaje) lub Ptah-Tatenen (bóg ziemi i czasu identyfikowany z Ptahem), np.
C18
(war.
tA
T
M22M22C18
) – T3ṯnnTetenen, Ptah-Tatenen
2. zobacz też: bóg stojący z ogoloną głową, trzymający
wAs
(det.)

3. zobacz też: peruka z piórami i z wstążką, na tyczce (det.)

C19

lub
C20
bóg stojący z ogoloną głową, trzymający
wAs
{ ptḥ } C19
(Gard.)
lub
C20
(Gard.)
{ pth } 1. ideo. lub det.: Ptah (bóg Stwórca, opiekun sztuki i rzemiosła), np.
C19
(war.
p
t
HA40
) – PtḥPtah
2. zobacz też: bóg siedzący z podwójnym pióropuszem
Swty
, z lekko zakrzywioną brodą i rogami barana
E10
(det.)

D – Części ciała człowiekaEdytuj

Kategorie:   A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Aa
DCzęści ciała człowieka
Hieroglif Opis transliteracja Uwagi
Oznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu
Zapis MdC[3]
lub
Gard.
Fonetyka polska
tp
głowa z profilu tp tp tp 1. ideo.: głowa, np.
tp
Z1
tpgłowa
2. det.: głowa i pojęcia pochodne, np.
zmnAzmnAtp
d3d3głowa

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowegłowa z profilu (tp)

Hr
twarz ḥr Hr hr 1. det.: twarz oraz znaczenia pochodne, np.
Hr
Z1
ḥrtwarz

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowetwarz (ḥr)

Sny
włosy  - Sny  - 1. det.: włosy, np.:
   a)
Snn
Z4
Sny
šnywłosy
   b)
skmmSny
skmsiwowłosy

2. det.: skóra, np.:

   a)
iwn
n
Sny
iwncera (karnacja)
   b)
iin
n
nmmSny
inmskóra
3. det.: opłakiwać (lamentować), np.
iAkbSny
i3kbopłakiwać (dosł.: rwać włosy z głowy)

4. det.: łysy, utracić (kogoś lub coś), np.:

   a)
wS
Sny
utracić (włosy)
   b)
XAAD21
t
SnyB1
ẖ3rtwdowa
ir
oko ir ir ir 1. ideo.: oko, np.
ir
t Z1
(war.
D6ti
) – irtoko
2. det. widzieć, patrzeć, zobaczyć, itp., np.
S
p
ir
špślepy

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweoko (ir)

D5

lub
D6

(forma alternatywna)
oko poprawione farbą  - D5
(Gard.)
D6
(Gard.)
 - det.: czynności i stany oka, np.:
   a)
d
g
D5
dgipatrzeć
   b)
S
p
D5
špślepy
   c)
rsD5
rsbyć przytomnym (mieć otwarte oczy)
D7
oko z pomalowaną dolną powieką cn D7
(Gard.)
en 1. det.: ozdoba oczu, np.
mssD&t mwtD7
D12 D12 D12
msdmtcień do powiek

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweoko z pomalowaną dolną powieką (cn)

D8
oko wpisane w
iw

(piaszczysta połać ziemi)
cn D8
(Gard.)
en 1. det. w nazwie kamieniołomu
a
nw
D8
cnwEnu (lub Ainu), gdzie w okresie Starego Państwa pozyskiwano biały (lub cytrynowy) kamień (wapień) na okładziny piramid oraz do budowy grobowców bogatszych Egipcjan

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweoko wpisane w piaszczystą połać ziemi (cn)

rmi
oko z wypływającymi łzami  - rmi  - ideo. lub det.: płakać, być płaczącym, np.
rmrmi
rmipłakać (być płaczącym)
wDAt

lub
wDAt

(sporadycznie, w szczególnych przypadkach)
oko ludzkie naznaczone głową sokoła
(Uadżet)
{ wḏ3t } wDAt { udżet (łdżet) } 1. ideo. lub det.: Uadżet[h] (zw. także jako Oko Horusa)
wDAAtwDAt
(skr.
wDAt
) – wḏ3tUadżet (dosł.: zdrowe oko [nieuszkodzone], np. Horusa)
2. (sporadycznie – wyjątek(?)) ideo.: oko prawe (Słońce) lub oko lewe (Księżyc), np.
G5srfnD
t
wDAtwDAt
(?- war.
G5srxntn
t y
fnD
pr
ir
ir
) – Ḥrw ḫnty irtyHorus, Pan swoich oczu (dosł. Horus, Pan Słońca i Księżyca lub Horus, Pan dwojga oczu)
D11
biała część oka Uadżet
(lewa strona oka)
 - D11
(Gard.)
 - (miara objętości)
D11
= 1/2 Hekat (lub 1/2 Heqat – jednostka miary objętości dla ziaren, chleba i piwa, czyli 1/2 Hekat = ok. 2,4 l)
D12
źrenica oka  - D12
(Gard.)
 - 1. można pomylić tego hieroglifu (
D12
) z podobnymi hieroglifami –
S21
lub
N33
– to są różne hieroglify i mają różne znaczenia
2. (miara objętości)
D12
= 1/4 Hekat (lub 1/4 Heqat – jednostka miary objętości dla ziaren, chleba i piwa, czyli 1/4 Hekat = ok. 1,2 l)
3. det.: źrenica oka, np.
D
f
D
D12
ḏfḏźrenica oka

4. zobacz też: owal (det.)
5. zobacz też: pierścień (det.)
6. zobacz też: ziarnko piasku, tabletka lub coś podobnego (det.)

D13
brew  - D13
(Gard.)
 - 1. (miara objętości)
D13
= 1/8 Hekat (lub 1/8 Heqat – jednostka miary objętości dla ziaren, chleba i piwa, czyli 1/8 Hekat = ok. 0,6 l = 600 ml)
2. det.: brwi, np.
iin
n
HD13
D13
inḥbrwi (l. podwójna, dosł.: dwoje brwi)
D14
inna biała część oka Uadżet
(prawa strona oka)
 - D14
(Gard.)
 - (miara objętości)
D14
= 1/16 Hekat (lub 1/16 Heqat – jednostka miary objętości dla ziaren, chleba i piwa, czyli 1/16 Hekat = ok. 0,3 l = 300 ml)
D15
jedno z podkreśleń pod okiem
(zakrzywiony ogonek)
 - D15
(Gard.)
 - (miara objętości)
D15
= 1/32 Hekat (lub 1/32 Heqat – jednostka miary objętości dla ziaren, chleba i piwa, czyli 1/32 Hekat = ok. 0,15 l = 150 ml)
D16
inne podkreślenie pod okiem
(łza)
 - D16
(Gard.)
 - (miara objętości)
D16
= 1/64 Hekat (lub 1/64 Heqat – jednostka miary objętości dla ziaren, chleba i piwa, czyli 1/64 Hekat = ok. 0,075 l = 75 ml)
D17
podkreślenia pod okiem
(zakrzywiony ogonek i łza)
 - D17
(Gard.)
 - ideo. lub det.: rycina, obraz, np.
tit
D17
(war.
t
D17
) – titrycina, obraz
D18
ucho { msḏr } D18
(Gard.)
{ msdżr } 1. nie mylić tego hieroglifu (
D18
) z podobnym w znaczeniu hieroglifem –
sDm
– mają różne wartości fonetyczne

2. ideo. lub det.: ucho, np.:

   a) (l. p.)
mssDr
r
D18
msḏrucho
   b) (l. podwójna)
D18D18
msḏrwyuszy (dosł.: dwoje uszu)
fnD

lub
D20

(forma półkursywna)
nos, oko i policzek ḫnt
lub
fnḏ }
fnD chnt
lub
fndż }
1. ten hieroglif (
fnD
) bardzo rzadko i "ostrożnie" był używany w płaskorzeźbach lub malunkach naściennych w innej półkursywnej formie –
D20

2. ze względu na podobieństwo hieratyczne (do formy półkursywnej –
D20
) – ten hieroglif (
fnD
) był posiadał swój drugi zamiennik w hieroglifach –
Aa32
– np.
fnDt
Z4
D12
Z2ss
(war.
Aa32t
Z4
D12
Z2ss
) – styczerwony barwnik nubijski
3. w słowach o identycznym znaczeniu, ale o różnych rdzeniach słowotwórczych – nie mylić tego hieroglifu (
fnD
) z innym hieroglifem –
rtH
– to są różne hieroglify i różne transliteracje słów

4. ideo. lub det.: nos, np.:

   a)
fnD
Z1
(war.
f
nD
fnD
) – fnḏ
f&n&d fnD
fndnos
   b)
S
D21
t
fnD
šrtnozdrza, nos

5. det.: zmysł zapachu (węch), np.:

   a)
t
p
ifnD
tpiwęch
   b)
s sn
n
fnD
snczuć zapach
6. det.: twarz, np.
xntn
t
fnD
ḫnttwarz

7. det.: radość (przyjemność), np.:

   a)
r
S
fnD
lub ršwrozradować się
   b)
xntn
t
S
fnD
ḫntšmieć przyjemność
8. det.: delikatny, uprzejmy, np.
sf
n
fnD
sfnbyć łagodnym

9. det.: być nieposłusznym, np.:

   a)
bT
n
fnD
bṯnnieposłuszny (nieprzyjemny)
   b)
g
f
n
fnD
gfnodrzucać (odmawiać)

10. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowenos, oko i policzek (ḫnt)
11. zobacz też: pradawny rodzaj łuku (det.)

rA
usta r
lub
l(?)
lub
{ r3 }
r
lub
rA
r
lub
l(?)
lub
{ re }
1. fon.: r
2. fon.: l(?) – Stela Merenptaha – w linii 27-mej pojawia się inskrypcja:
iiz
y
r
iAr
Z1 qmA
A1 B1
Z2
Ysyri3r lub uwaga: Isyri3l[i]Izraelici
3. (w zgrupowaniu)
rA
Z1
czytane jako fon. r, np. Ibr ogier.pngibrogier
4. ideo.: usta, np.
rA
Z1
r lub r3usta

5. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify jednoliteroweusta (r)

D22
usta z dwoma przytwierdzonymi kreskami { rwy } D22
(Gard.)
{ ruj (rłj) } (ułamek) ideo.: 2/3 (dwie/trzecie), np.
D22
rwy2/3
D23
usta z trzema przytwierdzonymi kreskami { ḫmt rw(?) } D23
(Gard.)
{ chmt ru (chmt rł)(?) } (ułamek) ideo.: 3/4 (trzy/czwarte), np.
D23
ḫmt rw3/4
spt
warga górna z zębami { spt } spt { spt } ideo.: warga, obramowanie (rant, obwódka), np.
spt
t Z1
(war.
sp
t
spt
) – sptwarga, obramowanie
spty
dwie wargi z zębami
(usta z zębami)
{ spty } spty { sptj } ideo.: usta, np.
spty
t Z4
(war.
sp
t Z4
spty
) – sptyusta
D26
wydalanie płynu z ust  - D26
(Gard.)
 - 1. det.: czynności związane z wydalaniem z ust, np.:
   a)
p
Z
g
D26
psgpluć
   b)
bS
D26
bšiwymiotować
   c)
qAa
D26
ḳ3c
q
a
D26
crzygać (wyrzygać)
2. det.: krew (słowo pochodzi od czerwonego koloru ust z rdzeniem snf), np.
z
n
f
D26
Z2ss
snfkrew
mnD

lub
Hiero D27 BIS.png
(forma alternatywna, ale bardziej powszechna)
pierś  - mnD
lub
D27A
 - 1. ideo. lub det.: pierś, np.
mn
n
D
mnD
mnḏ
mn
n
d
mnD F51
mndpierś
2. det.: karmić piersią, np.
z
n
q
mnD
snḳkarmić piersią
3. det.: guwernant/ka (opiekun), np.
mn
n
a
y mnD
mncyopiekun nieletniego – najprawdopodobniej, to słowo pochodzi od słowa:
mn
n
a
t
B5
mnctniańka (czyli od niańczenia)

4. zobacz też: kobieta karmiąca piersią (det.)

kA
ramiona uniesione k
lub
k3
kA k
lub
ke
1. ideo.: dusza (dusza człowieka i jednocześnie duch opiekuńczy – Ka), np.
kA
Z1
k3dusza Ka

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweramiona uniesione (k)

D29
kombinacja hieroglifów:
kA
+
R12

(ramiona uniesione + stojak na symbole religijne)
{ k3 } D29
(Gard.)
{ ke } ideo.: dusza (dusza człowieka i jednocześnie duch opiekuńczy – Ka, ale traktowana jako dusza o boskiej naturze), np.
D29
k3dusza Ka
D30
ramiona uniesione
kA
z dodatkiem
 - D30
(Gard.)
 - det.: Nehebkau (zw. także Łącznikiem atrybutów – nazwa mitycznego dwugłowego, wężowatego bóstwa, jako wcielenie połączonych po śmierci dusz Ka i Ba), np.
nHHbZ9kA
Z2ss
D30
Nḥb-k3wNehbekau
D31
kombinacja hieroglifów:
D32
+
Hm

(ramiona złączone lub obejmujące + kij folusznika)
{ ḥm-k3 } D31
(Gard.)
{ hm-ke } ideo.: sługa Ka, kapłan Ka, np.
D31
(war.
Hm
kA
) – ḥm-k3sługa Ka, kapłan Ka
D32
ramiona złączone lub obejmujące  - D32
(Gard.)
 - 1. det.: owinąć (okryć), np.
iin
n
qD32
inḳowinąć
2. det.: objąć (uścisnąć), np.
Hp
t
D32
ḥptobjąć
3. det.: rozłożyć ramiona, roztaczać (odsłaniać), np.
p
g
AD32
pg3roztaczać (odsłaniać)
D33
wiosłujące ramiona ẖn D33
(Gard.)
śn 1. ideo.: wiosłować, np.
D33
n
P1
ẖniwiosłować

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowewiosłujące ramiona (ẖn)

aHA

lub
Hiero D34 bis.png
(Stare Państwo)
ręce trzymające tarczę i siekierę cḥ3 } aHA
lub
D34A
(Gard.)
{ ehe } ideo.: walka i słowa pochodne, np.
aHAAA24
(war.
aHA
) – cḥ3walka
D35
ramiona w geście zaprzeczenia n
lub
mḫ
lub
ḫm
D35
(Gard.)
n
lub
mch
lub
chm
1. (zaprzeczenie) ideo.: nie, np.
D35
n lub war.
D35
n
nnnie
2. det.: niewiedza i słowa pochodne, np.
xmD35
ḫmbyć nieświadomym (w sensie: być ignorantem)

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweramiona w geście zaprzeczenia (n)

a
przedramię c a e 1. ten hieroglif (
a
) mniej w piśmie hieroglificznym, a bardziej w hieratyce, był używany jako zamiennik podobnych hieroglifów:
D37
,
D38
,
D39
,
D40
,
D41
,
D42
,
D43
,
D44

2. fon.: c

3. ideo.: ramię, ręka, np.
a
Z1
cramię, ręka

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify jednoliteroweprzedramię (c)
5. zobacz też: przedramię trzymające stożkowaty bochenek (det.)
6. zobacz też: przedramię trzymające okrągły bochenek (det.)

7. zobacz też: przedramię trzymające garnek (naczynie)
nw
(det.)

8. zobacz też: przedramię trzymające patyk (det.)
9. zobacz też: przedramię z dłonią skierowaną ku dołowi (z ramieniem pod kątem) (det.)
10. zobacz też: przedramię z dłonią skierowaną ku dołowi (z wyprostowanym ramieniem) (det.)
11. zobacz też: przedramię trzymające chorągiewkę (det.)

12. zobacz też: przedramię trzymające w dłoni berło władzy
abA
(det.)
D37
przedramię trzymające stożkowaty bochenek d
lub
di
lub
imi
lub
rdi
D37
(Gard.)
d
lub
di
lub
imi
lub
rdi
1. (Średnie Państwo) bardziej powszechne było używanie tego hieroglifu (
D37
) zamiast
di

2. (sporadycznie) ten hieroglif (
D37
) był zamieniany przez inne hieroglify:
D39
lub
D40

3. ideo.: dawać (w sensie: ofiarować, ofiarowywać), np.
iD37
(war.
D37
) – imidawać (ofiarować)

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweprzedramię trzymające stożkowaty bochenek (d)
5. zobacz też: stożkowaty bochenek (det.)

6. zobacz też: przedramię trzymające garnek (naczynie)
nw
(det.)

7. zobacz też: przedramię trzymające patyk (det.)

D38
przedramię trzymające okrągły bochenek m
lub
mi
D38
(Gard.)
m
lub
mi
1. (Średnie Państwo) det.: dawać (ofiarować),
imM
D38
imidawać

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweprzedramię trzymające okrągły bochenek (m)

D39
przedramię trzymające garnek (naczynie)
nw
{ ḥnk } D39
(Gard.)
{ hnk } 1. (sporadycznie) ten hieroglif (
D39
) był zamiennie używany w miejsce hieroglifów –
D36
lub
D37
lub
D38

2. det.: ofiarować, podarować, np.
HHn
n
k
D39
(skr.
D39
) – ḥnkofiarowywać

3. zobacz też: przedramię (det.)
4. zobacz też: przedramię trzymające stożkowaty bochenek (det.)
5. zobacz też: przedramię trzymające okrągły bochenek (det.)

D40
przedramię trzymające patyk { nḫt }
lub
{ ḫ3i }
D40
(Gard.)
{ ncht }
lub
{ chei }
1. od okresu Średniego Państwa, ten hieroglif (
D40
) zastępował inny hieroglif –
A24

2. ten hieroglif (
D40
) był używany jako zamiennik hieroglifu –
D37

3. det.: siła, wysiłek i słowa pochodne, np.
n
xt
x t
D40
(war.
n
xt
x t
A24
, skr.
D40
) – nḫtsilny
4. det.: ciągnąć (włóczyć), np.
it&H D40
iḥtciągnąć
5. det.: badać (sprawdzać), np.
1000AD40
(skr.
D40
) – ḫ3ibadać

6. zobacz też: człowiek uderzający kijem (det.)
7. zobacz też: przedramię trzymające stożkowaty bochenek (det.)

D41
przedramię z dłonią skierowaną ku dołowi (z ramieniem pod kątem) ni D41
(Gard.)
ni 1. det.: ramię, np.:
   a)
gbbAAD41
gb3ramię
   b)
r
mn
n
D41
(war.
r
n
D41
, war.
D41
F51 Z1
) – rmnramię
2. det. dla akcji angażujących w sobie ruch ramienia, np.
r
q
D41
rḳizgiąć
3. det. dla zaprzestania ruchu (akcji), np.
n
i
D41
niodrzucić

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweprzedramię z dłonią skierowaną ku dołowi (z ramieniem pod kątem) (ni)

D42
przedramię z dłonią skierowaną ku dołowi (z wyprostowanym ramieniem) { mḥ } D42
(Gard.)
{ mh } (miara długości) ideo i det.: łokieć (królewski), np.
mH
D42
(war.
D42
) – mḥłokieć
D43
przedramię trzymające chorągiewkę ḫw D43
(Gard.)
chu (chł) 1. ideo.: chronić (ochraniać), strzec, np.
x
D43
wY1V
(war.
x
x x
w
, skr.
xw
) – ḫwichronić, strzec

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweprzedramię trzymające chorągiewkę (ḫw)

D44
przedramię trzymające w dłoni berło władzy
abA
{ ḫrp } D44
(Gard.)
{ chrp } 1. det.: być u władzy, zarządzać, dowodzić i słowa pochodne, np.:
x
r
p
D44
(skr.
D44
) – ḫrpbyć u władzy

2. zobacz też: berło władzy (det.)

Dsr
ramię trzymające pałkę nḥbt(?- lub berło) { ḏsr } Dsr { dżsr } ideo. lub det.: oczyścić (np. drogę), być poufnym, święty i słowa pochodne, np.
Dsr
r
Y1V
(war.
Dsr
lub
DsDsr
r
) – ḏsroczyścić, być poufnym, święty
d

lub
D47
dłoń
lub
dłoń zakrzywiona
d d
lub
D47
(Gard.)
d 1. fon.: d, np.
wd
D40
wdikłaść, włożyć, wydać (np. dźwięk)
2. det.: dłoń, np.
d
t Z1
(war.
Dr
r
t
D47
) – ḏrt
DAt
d
ḏ3tdłoń

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify jednoliterowedłoń (d)

D46A
dłoń ze spadającymi kroplami  - D46A
(Gard.)
 - det.: wonność (zapach perfum), np. Idt wonność 01.png (war. Idt wonność 02.png lub Idt wonność 03.png) – idtwonność
D48
dłoń bez kciuka { šsp } D48
(Gard.)
{ szsp } 1. (miara długości) ideo.: szerokość dłoni (ok. 7,44 cm), np.
D48
šspszerokość dłoni
2. ideo.: śródręcze, np.
D48
(war.
Szp
p
Abd
lub
Abd
) – šspśródręcze

3. zobacz też: półksiężyc (det.)

D49
pięść  - D49
(Gard.)
 - det.: złapać (chwycić), np.:
   a)
AmmD49
3mmzłapać (chwycić coś)
   b)
x
f
a
D49
ḫfcłapać (chwycić – np. dzień, coś jak carpe diem)
Dba
palec (pionowy) ḏbc Dba ḏbc 1. (w piśmie hieroglificznym i hieratyce) ten hieroglif (
Dba
) prawdopodobnie, z powodu niedokładnego kopiowania, był często mylony z hieroglifem
T14
– chociaż to są zupełnie różne hieroglify
2. (liczna)
Dba
ḏbc10 000 (dziesięć tysięcy)
3. ideo. lub det.: palec i słowa pochodne
Dba
(war.
DbaDba
) – ḏbcpalec
4. det.: dwa palce –
DbaDba
– określają: trafny (celny) lub precyzyjny (dokładny), np.:
   a)
a
q
ADbaDbaY1V
cḳ3celny
   b)
mt
t
DbaDba
mty lub mtrdokładny

5. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowepalec (pionowy) (ḏbc)
6. zobacz też: palec (poziomy) (det.)
7. zobacz też: (1) kij do rzucania; (2) maczuga używana w walce; (3) zamiennik wielu hieroglifów (det.)

D51
palec (poziomy) dḳr
lub
cnt }
lub
{ ḳ3w }
D51
(Gard.)
dqr (dkr)
lub
{ ent }
lub
{ keu (keł) }
1. ideo. lub det.: paznokieć, np.
a
n
t
D51
(skr.
D51
t Z1
) – cntpaznokieć
2. (z nieznanych powodów) det.: miarka, mierzyć, np.
xAAD51
D40
ḫ3imiarka, mierzyć
3. det.: brać, np.
TAAD51
D40
ṯ3ibrać
4. det.: ściskać (także w sensie: nacisk), np.
d
q
r
D51
A24
dḳrnacisk
5. (papirusy medyczne) det.: ziarno, np.
qAwD12
Z2ss
(skr.
D51
M33
) – ḳ3wziarna (l. mn.)
6. (papirusy medyczne) det.: nacięta (przecięta) figa sykomory, także paznokcio-podobne narzędzie do nacinania lub ogólnie, pojęcie oznaczające skrobanie (lub skrobak), np.
n
q
a
W r
D51
M33
nḳcwnacięta (przecięta) figa sykomory, narzędzie do nacinania, skrobak

7. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowepalec (poziomy) (dḳr)
8.zobacz też: palec (pionowy) (det)

mt
penis (fallus) mt mt mt 1. det.: męski i wszystko z tym związane, także płciowość – seks, np.
TAAiimtA1
ṯ3ymęski, mężczyzna

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowepenis (fallus) (mt)
3. zobacz też: penis z wypływającą wydzieliną (det.)

D53
penis z wypływającą wydzieliną  - D53
(Gard.)
 - 1. ten hieroglif (
D53
) był używany jako bardziej wyrazisty niż hieroglif –
mt

2. det.: męski i wszystko z tym związane, także płciowość – seks, np.:

   a)
TAAiiD53A1
ṯ3ymęski, mężczyzna
   b)
HHn
n
n
D53
ḥnnpenis (fallus)
   c)
wz
S
D53
wsšoddawać mocz
   d)
hiD53A1
himąż

3. zobacz też: penis (fallus) (det.)

D54

lub
D55
nogi kroczące { iwt } D54
lub
D55
(Gard.)
{ iut (iłt) } 1. det.: ruch (aktywność), np.
D54t
Z1
iwtiść, kroczyć
2. det.: brak ruchu (brak aktywności) np.:
AbbD54
3bzatrzymać się, stop
3. ten hieroglif (
D54
) to głownie determinatyw akcji związanych z: przychodzeniem, wchodzeniem, wejściem i słów pochodnych (kierunek "do")
4. ten hieroglif (
D55
) to głównie determinatyw akcji związanych z: odchodzeniem, wychodzeniem, wyjściem, opuszczaniem i słów pochodnych (kierunek "od")
gH
noga rd
lub
gḥ
lub
wcr
lub
pds
lub
sbḳ
lub
gḥs
gH
lub
rd
lub
gHs
lub
sbq
rd
lub
gh
lub
uer (łer)
lub
pds
lub
sbq (sbk)
lub
ghs
1. ideo. lub det.: noga, np.
r
d
gH
(war.
gH
) – rdnoga

2. det. dla słów określających części nogi lub stopy, np.:

   a)
mn&n&t gH
mntudo
   b)
p
d
gH
pdkolano
3. (w zgrupowaniu)
gHD54
(noga + kroczące nogi) jako det. w czasownikach określających różnorodny ruch, np.
t
h
gHD54
thiprzekraczać (wykraczać)

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowenoga (rd)

D57
kombinacja hieroglifów:
gH
+
T30

(noga + nóż)
 - D57
(Gard.)
 - 1. det.: okaleczać i słowa pochodne, np.:
   a)
iATD57
i3ṯbyć okaleczonym
   b)
n
k
n
D57
nknkrzywdzić
2. det. w sł.:
D57pr
Z2
i3ṯwmiejsce egzekucji
wab

(Średnie Państwo)
lub
A6
kombinacja hieroglifów:
b
+ element z
A6

(stopa + wazon z wylewającą się z niego wodą)
{ wcb } wab { ueb (łeb) } 1. w okresie Średniego Państwa, ten hieroglif (
wab
) często zastępował inny hieroglif –
A6

2. ideo.: bezgrzeszny (nieskazitelny), czysty (nieskalany), np.
wab
(war.
w
a
wab
) – wcbbezgrzeszny, czysty

3. zobacz też: człowiek przystępujący do oczyszczenia (det.)

D61

lub
D62

lub
D63
palce
lub
(czubki czegoś)
s3ḥ D61
(Gard.)
lub
D62
(Gard.)
lub
D63
(Gard.)
seh 1. forma hieroglifu –
D62
– jest określana jako mniej poprawna
2. ideo. lub det.: palce, np.
ssAAHD61
Z1 F51
(war.
D61
Z1
F51
) – s3ḥpalce

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowepalce (lub czubki czegoś) (s3ḥ)

E – SsakiEdytuj

Kategorie:   A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Aa
ESsaki
Hieroglif Opis transliteracja Uwagi
Oznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu
Zapis MdC[3]
lub
Gard.
Fonetyka polska
E1
byk { k3 } E1
(Gard.)
{ ke } 1. ideo.: byk, np.
E1
(war.
kA
mt
E1
lub
mt
E1
) – k3byk

2. det.: bydło, np.:

   a)
mn
n
mn
m
tE1
mnmntbydło, trzoda
   b)
n
g
E1
ngbyk
   c)
iwAAE1
iw3wół
E2
byk wojowniczy { k3 } E2
(Gard.)
{ ke } 1. ideo.: epitet złożony w imionach królewskich, np.
E2
D40
K3 NḫtZwycięski (Przepotężny) Byk (jedno z imion faraona Totmesa III)
2. det.: byk wojowniczy, np.
S31E2
sm3walczący byk
E3
cielę  - E3
(Gard.)
 - det.: cielę, bydło krótkorogate (kozy, krowy, itp.), np.:
   a)
bH
s
E3
bḥscielę
   b)
M42
Dw
wE3
Z2ss
wnḏwbydło krótkorogate (l. mn.)
E4
krowa święta Hesat  - E4
(Gard.)
 - det.: Hesat (bogini – święta krowa karmiąca ludzkim mlekiem faraonów i niektórych bogów-byków), np.
Hz
sA
t
E4
ḥs3t lub ḥz3tHesat
E5
krowa karmiąca cielę  - E5
(Gard.)
 - det.: okazywać troskę (np. wobec dziecka), np.
AmssE5
3msokazywać troskę
zzmt
koń { ssmt } zzmt { ssmt } 1. ideo. lub det.: koń, np.
z
z
m&t zzmt
(war.
zzmt
) – ssmtkoń

2. det.: koń i słowa pochodne, np.:
   a) Ibr ogier.pngibrogier

   b)
Ht
D21
zzmt
ḥtrzespół, para (konie w zaprzęgu)
E7
osioł  - E7
(Gard.)
 - 1. (sporadycznie) w piśmie hieratycznym, ten hieroglif (
E7
) był zamieniany przez inny hieroglif –
E20

2. det.: osioł, np.
aA
mt
E7
c3osioł

3. zobacz też: zwierzę Seta (det.)

E8

lub
E8 ib kid jumping.png
(Nowe państwo)
dziecko
jako cielę, koźlę, itp.
lub
dziecko skaczące
ib E8
(Gard.)
lub
E8*[j]
(Gard.)
ib 1. det.: małe bydło (dzieci zwierząt), np.
HqAwtE8
cwttrzódka, kózki

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowedziecko (ib)

E10

lub
E11

(Stare Państwo)
baran  - E10
(Gard.)
lub
E11
(Gard.)
 - 1. det.: baran, np.:

   a) B3 baran.pngb3baran

   b) Xnmw Chnum.png (war.
XnmwXnmw
) – ẖnmwChnum[b] (baraniogłowy bóg, Stwórca ludzi i dawca płodności)

2. det.: owca, np.:

   a)
z
r
E10
srowca
   b)
HDt
w
HDt
ra
E10
cwt ḥḏtbiała trzoda (owce)
3. zobacz też: bóg z głową barana
E10
(det.)
4. zobacz też: bóg z głową barana
E10
, trzymający
anx
(det.)
E12
świnia  - E12
(Gard.)
 - det.: świnia, np.:
   a)
r
D21
iE12
rriświnia
   b)
SAAiE12
š3iświnia
E13
kot  - E13
(Gard.)
 - det.: kot, np.
miiwE13
miwkot
E14
chart  - E14
(Gard.)
 - det.: pies, np.:
   a)
E9wE14
iwpies
   b)
T
z
mE14
ṯsmpies gończy (ogar)
E15
pies leżący { inpw }
lub
{ ḥry sšt3 }
E15
(Gard.)
{ inpu (inpł) }
lub
{ hrj sszte }
1. (zwrot żartobliwy) ideo. –
E15
– jako skrót dla zwrotu:
Hr
r
sS
t U30
Y1
Z2
ḥry sšt3[ten, który jest] ponad sekretami (czyli ten, który wywyższa się lub uważa, że jest "ponad przeciętność")
2. ideo. lub det.: Anubis[c] (bóg zmarłych, opiekun mumifikacji i cmentarzy, jeden z sędziów w Państwie Umarłych), np.
in
p
wE15
(war.
E15
) – InpwAnubis
3. zobacz też: bóg z głową psa
E15
(det.)
lub lub
E16
pies leżący na relikwiarzu E16
(Gard.)
zAb
szakal { s3b } zAb { seb } 1. ideo. lub det.: szakal i słowa pochodne, np.
zAb
s3b
z
m b
zAb
z3bszakal
2. ideo. lub det.: osoba wysoko postawiona, np. skr.
zAb
s3bdostojnik, poczciwy człowiek
E18
wilk na stojaku
R12
{ wp-w3wt } E18
(Gard.)
{ up-uaut (łp-łałt) } ideo. lub det.: Up-uaut[d] (wojowniczy bóg, przewodnik zmarłych i przewodnik bogów, sługa Horusa), np.
wpN31N31
N31
E18
(war.
wpN31t
Z2ss
, skr.
E18
) – Wp-w3wtUp-uaut (dosł. [Ten] Otwierający drogi)
lub lub
E19

(Stare Państwo)
wilk na stojaku
R12
,
zagiętym od przodu
i z buławą
HD
przechodzącą przez stojak
E19
(Gard.)
E20
zwierzę Seta
(być może, jakiś rodzaj świni)
{ swty }
lub
{ stẖ }
lub
{ stš }
E20
(Gard.)
{ suti (słti) }
lub
{ stś }
lub
{ stsz }
1. (Średnie Państwo, Teksty Sarkofagów – sporadycznie) ten hieroglif (
E20
) był zamieniany przez hieroglif –
wDa
– np.:
   *
wDaA40
(war.
wDa
lub
E20
) – StẖSet
2. (hieratyka – sporadycznie) ten hieroglif (
E20
) zastępował inny hieroglif –
E7

3. ideo.: Set[e] (bóg pustyni i oaz, oprawca Ozyrysa, władca Górnego Egiptu i uzurpator do tronu Zjednoczonego Egiptu), np.
E20
(war.
z
t
X
A40
) – Stẖ
st
S
StšSet
   * w okresie późniejszym ten hieroglif (
E20
) był używany jako skrót dla innego zapisu imienia Seta:
swwt
Z4
stX
(war.
swwt
Z4
) – SwtySet

4. det.: zamieszanie (zgiełk) i słowa pochodne, np.:

   a)
D33n
n
nwwE20D40
Z2ss
ẖnnwzamieszanie
   b)
shAE20A24
sh3być zmieszanym (zdezorientowanym)
5. zobacz też: bóg o głowie głowie zwierzęcia Seta
E20
(det.)

6. zobacz też: osioł (det.)
7. zobacz też: narzędzie cieśli (det.)

E21
zwierzę Seta leżące  - E21
(Gard.)
 - det.: zamieszanie (zgiełk) i słowa pochodne, np.
n
S
n
E20
nšninawałnica, wściekłość
mAi
lew { m3i } mAi { mei } ideo. lub det.: lew, np.
mAAimAi
(war.
mAi
) – m3ilew
rw
lew leżący r
lub
l
lub
rw
rw r
lub
l
lub
ru ()
1. ideo.: lew, np.
rw
(war.
rwrw
) – rwlew

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowelew leżący (r)

Aby
pantera { 3by } Aby { ebj } ideo. lub det.: pantera, leopard, np.
AbbiiAby
(war.
Aby
) – 3bypantera, leopard
E25
hipopotam  - E25
(Gard.)
 - det.: hipopotam, np.:
   a)
dbE25
dbhipopotam
   b)
dibE25
bidhipopotam
   c)
xAAbE25
ḫ3bhipopotam
E26
słoń 3b
lub
3bw(?)
E26
(Gard.)
eb
lub
ebu (ebł)(?)
1. det.: słoń, np.
AbbwE26
3bwsłoń

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowesłoń (3b)

E27
żyrafa  - E27
(Gard.)
 - (z nieznanych powodów) det.: wróżyć, np.
srE27
srwróżyć
E28
oryks  - E28
(Gard.)
 - det.: oryks, np.
mAHDE28
m3ḥḏoryks
E29
gazela  - E29
(Gard.)
 - det.: gazela, np.
gHsE29
gḥsgazela
E30
ibeks  - E30
(Gard.)
 - det.: ibeks (mianem ibeks określanych jest kilka gatunków dzikich kóz lub koziorożców), np.:
   a)
n
Aw
E30
n3wibeks
   b)
n
r
AwWF27
nr3wibeks
   c)
n
i A
ni3ibeks
E31
koza w obroży z zawieszoną okrągłą pieczęcią
S20
{ scḥ } E31
(Gard.)
{ seh } ideo.(?) lub det.: ranga, godność, np.
sa
H
E31
(war.
E31
) – scranga, godność
E32
pawian święty  - E32
(Gard.)
 - 1. det.: pawian, np.
ia
n
E32
icnpawian
2. det.: małpa, np.
kiiE32
kymałpa
3. det.: być wściekłym (wpadać w szał), np.
g
n
d
E32
ḳndbyć wściekłym
E33
małpa  - E33
(Gard.)
 - det.: małpa, np.
g
f
E33
gf – war.
gif
E33
gifmałpa

F – Części ciała ssakówEdytuj

Kategorie:   A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Aa
F - Części ciała ssaków
Hieroglif Opis transliteracja Uwagi
Oznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu
Zapis MdC[3]
lub
Gard.
Fonetyka polska
F1
głowa wołu { k3 } F1
(Gard.)
{ ke } 1. w formułach ofiarnych, ten hieroglif (
F1
) był używany zamiast hieroglifu –
E1

2. det. w formułach ofiarnych w l. mn. jako skr.:
F1
k3wrogacizna i słowa pochodne, np.
D37
f
O3F1
H1
di.f prt hrw ḥnkt k3w 3pdwobdarowano go ofiarami z chleba, wina, rogacizny i drobiu (fragment formuły ofiarnej)

3. det.: byk(?)
4. zobacz też: byk (det.)

F2
głowa rozjuszonego byka  - F2
(Gard.)
 - det.: wściekłość, np.
D
n
d
F2
ḏndwściekłość
F3
głowa hipopotama 3t F3
(Gard.)
et 1. ten hieroglif (
F3
) w późniejszym okresie został zastąpiony innym hieroglifem –
F9

2. półideo.: siła uderzeniowa, np.
At
F3
3tsiła uderzeniowa

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowegłowa hipopotama (3t)
4. zobacz też: głowa leoparda (det.)

HAt
przednia część lwa { ḥ3t } HAt { het } ideo.: przód i słowa pochodne oraz słowa pochodne z rdzeniem ḥ3t, np.:
   a)
HAt
t Z1
ḥ3tprzód
   b)
HAt
t Z4
ib
(war.
HAt
Z4
ib
Z1
) – ḥ3tyserce
   c)
HAt
a
ḥ3tcksiążę
F5
głowa bawolca
E9
šs3 F5
(Gard.)
szse 1. det.: mądrość, wiedza, wyuczony człowiek (być uprawnionym, być fachowcem), np.
z
S
F6
(war.
z
S
F6Y1VZ3
lub
F6
) – być wyuczonym, być w stanie nauczyć się

2. więcej o tym hieroglifie:

   hieroglify trzyliterowegłowa bawolca / przednia część bawolca
E9
(šs3)
lub lub
F6
przednia część bawolca
E9
F6
(Gard.)
F7
głowa barana
E10
{ šfyt } F7
(Gard.)
{ szfjt } 1. det.: głowa barana, np.
S
f
tF7
šftgłowa barana

2. det.: dostojność (godność) i słowa pochodne, np.:

   a)
S
f
iitF7
(war.
F7
) – šfytwartość, godność (powaga)
   b)
S
f
S
f
tF7
šfšftgodność (dostojność)
F8
przednia część barana
E10
F8
(Gard.)
F9
głowa leoparda  - F9
(Gard.)
 - 1. w okresie późniejszym, ten hieroglif (
F9
) zastąpił inny hieroglif –
F3

2. det. lub skr.: siła, np.
pH
t Z4
F9F9
(war.
F9
F9
) – pḥtysiła

3. zobacz też: głowa hipopotama (det.)

F10

lub
F11

(Stare Państwo)
głowa i szyja zwierzęcia długoszyjnego  - F10
(Gard.)
lub
F11
(Gard.)
 - det.: szyja, gardło oraz czynności związane z gardłem, np.:
   a)
x
x
F10
ḫḫgardło
   b)
HtiitF10
ḥtytgardło
   c)
a
m
F10A1
cmpołykać (łykać)
wsr
głowo-szyja psia wsr wsr usr (łsr) 1. ideo.: szyja, np.
wsrt
Z1
(war.
wsrD21
t
) – wsrtszyja

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowegłowo-szyja psia (wsr)

wp
rogi wołu ip
lub
wp
wp ip
lub
up (łp)
1. ideo.: brew, początek, góra (wierzch czoła), np.
wp
t Z1
wptbrew, góra (wierzch czoła)

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowerogi wołu (ip)

F14
kombinacja hieroglifów:
wp+rnp

(rogi wołu + łodyga palmowa bez liści, nacięta)
{ wpt-rnpt } F14
(Gard.)
{ upt-rnpt (łpt-rnpt) } 1. ideo.: pierwszy dzień w Nowym Roku, np.
F14
(war.
F15
lub
wp
p t
rnp
) – wpt-rnptpierwszy dzień Nowego Roku

2. zobacz też: łodyga palmowa bez liści i nacięta (det.)

lub lub
F15
kombinacja hieroglifów:
wp+rnp+ra

(rogi wołu + łodyga palmowa bez liści, nacięta + Słońce)
F15
(Gard.)
db
róg cb db eb 1. ideo i det.: róg, np.
dbdb
(war.
db
Z1
) – dbróg

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweróg (cb)

F17
kombinacja hieroglifów:
db+wab

(róg + stopa i wazon z wylewającą się z niego wodą)
 - F17
(Gard.)
 - ideo.: oczyszczenie (rytualne oblucje), np.
abwF17
(war.
F17Z3
) – cbwrytualne oczyszczenie
bH
kieł słonia bi
lub
bḥ
lub
ḥw
bH bi
lub
bh
lub
hu (hł)
1. det.: ząb, np.
ibHbH
ibḥząb

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekieł słonia (bi)

F19
dolna szczęka wołu  - F19
(Gard.)
 - det.: szczęka, np.
a
D21
t
F19
crtszczęka
ns
język wołu ns ns ns 1. (sporadycznie) ten hieroglif (
ns
) jest mylnie kojarzony z podobnym hieroglifem –
Z6
– jako det.: śmierć, wróg
2. ideo.: język, np.
ns
Z1 F51
nsjęzyk
3. det.: czynności związane z językiem, np.
d
p
nsA2
dpsmakować
4. (sporadycznie) w języku potocznym, jako żartobliwy skrót myślowy:
ns
imy-rnadzorca (dosł.: ten, który jest na językach)

5. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowejęzyk wołu (ns)

sDm
ucho wołu idn
lub
sm
lub
ḏrḏ
sDm idn
lub
sdżm
lub
dżrdż
1. nie mylić tego hieroglifu (
sDm
) z podobnym w znaczeniu hieroglifem –
D18
– mają różne wartości fonetyczne
2. ideo. lub det.: ucho, np.
mssDr
r
sDm
(war.
sDm
Z1
) – msḏrucho

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliteroweucho wołu (idn)

pH
siedzący zadek lwa lub leoparda pḥ
lub
kf3
pH ph
lub
kfe
1. ideo.: zadek, koniec, np.
pHwZ4
pḥwyzadek
2. det.: zadek, np.
a
r
t
pH
crtzadek
3. det.: podstawa, spód (np. wazy), np.
k
f
ApH
kf3podstawa, spód

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowesiedzący zadek lwa lub leoparda (pḥ)

xpS

lub
F24
noga przednia wołu { ḫpš } xpS
lub
F24
(Gard.)
{ chpsz } 1. ideo.: noga przednia, np.
x p
S
xpS
(war.
xpS
Z1
) – ḫpšnoga przednia
2. det.: noga przednia, w tym: Wielka Niedźwiedzica (gwiazdozbiór) , np.
mssxAxpS
sbA
A40
MsḫtywWielka Niedźwiedzica (dosł.: Noga przednia)
wHm
noga i kopyto wołu wḥm wHm uhm (łhm) 1. pólideo.: kopyto, np.
wHmmE7
(skr.
wHm
) – wḥm lub wḥmtkopyto, a także w przenośni, w znaczeniu potocznym: dupek
2. ideo.: kopyto (osła), np.
wHmt
Z1
wḥmkopyto

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowenoga i kopyto wołu (wḥm)

Xn
kozia skóra ẖn
lub
ẖnw
Xn śn
lub
śnu (śnł)
1. ideo.: skóra, np.
Xn
(war.
Xn
n
t
F27
) – ẖntskóra

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekozia skóra (ẖn)

F27
krowia skóra  - F27
(Gard.)
 - 1. det.: skóra, np.:
   a)
dHr
r
F27
dḥrskórzany, ukrywać
   b)
msskAF27
msk3skóra, kilim (pled, dywanik)

2. det.: ssaki (ogólnie – zwierzęta), np.:

   a)
wnn
S
F27
wnšwilk
   b)
p
n
nwwF27
pnwmysz
lub
F28
krowia skóra
(forma alternatywna)
{ s3b } F28
(Gard.)
{ seb } 1. ten hieroglif (
F28
) był używany głównie jako ideogram, jako forma powielona od
F27
) 2. (sporadycznie) ten hieroglif (
F28
) był używany jako zamiennik podobnego hieroglifu –
Ab
– np.:
   *
F28bDw
niwt
(war.
AbbDw
niwt
) – 3bḏAbydos

2. ideo.: pstrokaty (wielobarwny), np.:

   a)
F28Sw
(war.
sAbbSwt
Z1
H5
Z2ss
) – s3b šwtwielobarwne pióra (jeden z epitetów słonecznego Horusa)
   b)
sF28b
s3bwielobarwny (pstrokaty)

3. zobacz też: hieroglify dwuliterowedłuto (?) (3b)

sti
krowia skóra przebita strzałą st sti st 1. ideo. i det.: przebić (przebijać), rzucać (wyrzucać), strzelać, wlewać i słowa pochodne, np.
st&sti
(war.
stit
D40
) – stprzebić

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekrowia skóra przebita strzałą (st)

X
brzuch zwierzęcia z sutkami i ogonem X ś 1. fon.:
2. ideo.: brzuch (brzuszek), ciało, np.
X
t Z1
ẖtbrzuch, ciało

3. zobacz też: hieroglify jednoliterowebrzuch zwierzęcia z sutkami i ogonem ()

sd
ogon
lub
miotła (?)
sd sd sd 1. det.: ogon, np.
sd
sd
sdogon

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweogon (sd)

ib
serce ib ib ib ideo. lub det.: serce, np.
ib
Z1
(war.
ibib
Z1
) – ibserce
nfr
serce i tchawica nfr nfr nfr 1. ideo.: dobry, piękny i słowa pochodne, np.
nfr
(war.
nfrr
) – nfrdobry, piękny

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliteroweserce i tchawica (nfr)

zmA
płuco i tchawica sm3
lub
zm3
zmA sme
lub
zme
1. det.: płuco, np.
zmAAF51
sm3płuco

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowepłuco i tchawica (sm3)

F37

lub
F38

(forma alternatywna)
kręgosłup z żebrami sm F37
(Gard.)
lub
F38
(Gard.)
sm 1. (z powodu pomieszania) ten hieroglif (
F37
) był mylony z podobnym hieroglifem –
sm

2. ideo. lub det.: plecy, np.
iAt
Z1
(war.
F37t
Z1
) – i3tplecy (tył)
3. det.: tył, np.
p
z
d
F37
psdtył (plecy)

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekręgosłup z żebrami (sm)
5. zobacz też: trzcina rosnąca jedna przy drugiej z pętlą z boku (det.)

imAx
kręgosłup z wystającym z niego rdzeniem kręgowym z jednej strony { im3ḫ } imAx { imech } 1. ideo.: rdzeń kręgowy, np.
imAx
Z1 F51
(war.
iU2
x
imAx
Z1
) – im3ḫrdzeń kręgowy
2. ideo.: stan poważania (podziwiać kogoś, szanować), np.
imAx
Z1
(war.
iU2
x
imAx
Z1
) – im3ḫpodziwiać kogoś (szanować)
3. (sporadycznie) det.: plecy, np.
psD
imAx
psḏplecy

4. zobacz też: kręgosłup z wystającym z niego rdzeniem kręgowym po obu stronach (det.)

Aw
kręgosłup z wystającym z niego rdzeniem kręgowym po obu stronach 3w
lub
fw
Aw eu ()
lub
fu (fł)
1. ideo.: rozciągać (wydłużać), np.
Aww
3wrozciągać

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekręgosłup z wystającym z niego rdzeniem kręgowym po obu stronach (3w)
3. zobacz też: kręgosłup z wystającym z niego rdzeniem kręgowym z jednej strony (det.)

F41
kręgosłup tradycyjny
(przeniesiony z innego hieroglifu)
 - F41
(Gard.)
 - 1. ten hieroglif (
F41
) został "przepisany" ze starego hieroglifu przedstawiającego łodygi lnu związane razem z obciętymi torebkami na nasiona – Hiero Z2816.png(?)
2. (sporadycznie) det.: plecy, np.
p
z
d
F41
psdplecy
3. det.: żądza krwi(?), np.
S
a
t
F41
T30
Z2ss
š3tżądza krwi
spr
żebro spr spr spr 1. nie mylić tego hieroglifu (
spr
) z podobnymi hieroglifami –
N11
,
N12
lub
D24
– to są zupełnie różne hieroglify
2. ideo. lub det.: żebro, np.
spr
Z1 F51
(war.
sp
r
spr
) – sprżebro

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliteroweżebro (spr)

F43
żeberka wołowe  - F43
(Gard.)
 - det.: żeberka wołowe, np.
spHt
F43
spḥtżeberka wołowe
isw
kość udowa z przylegającym mięsem
(udziec)
iwc
lub
isw
iwa
lub
isw
iue (iłe)
lub
isu (isł)
1. det.: udo, kość udowa, np.
E9
a
iwa
Z1
iwcudo (wołowe), kość udowa
2. det.: noga wołowa, np.
swwt
iwa
iswnoga wołowa

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowekość udowa z przylegającym mięsem (udziec) (iwc)

F45

lub
Hiero F45A.png
(hieratyczne uproszczenie)
macica jałówki  - F45
(Gard.)
 - 1. (wulgaryzm) det.: narządy rozrodcze kobiece, np.
id
t
F45
(war.
F45F51
) – idtsrom, krowa (to określenie było także używane jako wulgaryzm w stosunku do kobiet, w języku pot. mogło oznaczać: niezaspokojona studnia bez dna lub krowa)
2. nie mylić uproszczonej wersji tego hieroglifu (Hiero F45A.png) z podobnym hieroglifem -
rtH
- to są zupełnie różne hieroglify i posiadają różne znaczenia

3. zobacz też: studnia wypełniona wodą (det.)
4. zobacz też: przyrząd używany w piekartwie (det)

pXr

lub
Hiero F46 bis.png
lub
F47

lub
Hiero F47 bis.png
lub
F48

lub
F49
jelito (kiszka) pẖr
lub
dbn
pXr lub qAb
lub
F46*[j] (Gard.)
lub
F47 (Gard.)
lub
F47*[j] (Gard.)
lub
F48 (Gard.)
lub
F49 (Gard.)
pśr
lub
dbn
1. półideo.: pośrodku (w środku), np.
mqAbqAb
Y1
m-ḳ3bpośrodku (w środku)
2. półideo.: podwójnie (dwojako), np.
qbqAb
Y1
ḳb lub ḳ3bpodwójnie
3. ideo.: jelito (kiszka), np.
qAbqAb
F51
ḳ3bjelito
4. ideo.: obejść dookoła i słowa pochodne, np.
dbn
pXr
(war.
pXr
n
D54
) – dbnobejść dookoła
5. ideo.: obrócić się, okręcić się (skręcić się, zakręcić się) i słowa pochodne, np.
p
X
r
pXr
D54
(war.
pXr
r
D54
) – pẖrobrócić się, okręcić się

6. det.: skręcić (okręcić, zakręcić) i słowa pochodne, np.:

   a)
V25bpXr
D54
wḏbskręcić
   b)
w
d
bpXr
D54
wdbskręcić

7. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowejelito (kiszka) (pẖr)

F50
kombinacja hieroglifów:
pXr+s

(jelito + złożone ubranie)
{ spẖr } F50
(Gard.)
{ spśr } ideo.: kopiować (powielać), przepisywać, np.
F50
(Stare Państwo – war.
sp
pXr
r
Y1
) – spẖrkopiować, przepisywać
F51

lub
F51A

lub
F51B
kawałek ciała
(kawałek mięsa)
 - F51
(Gard.)
lub
F51A
(Gard.)
lub
F51B
(Gard.)
 - 1. ten hieroglif (
F51
) posiadał swoją formę odwróconą, hieroglif - F51bis piece flesh.png
2. det.: kończyna, ciało, np.
a
t F51
ctkończyna
3. det.: części ciała, np.
nHHbt
F51
nḥbtplecy, ramiona
4. det.: mięso, np.
iwf
F51
iwfmięso
5. det.: członki (ciała), ciało, np.
Ha
F51 Z2ss
(skr.
F51
F51
F51
) – cwczłonki, ciało
6. det: pochwa, np.
k
n
sF51
(skr.
F51
) – knspochwa

7. zobacz też: kawałek ciała (kawałek mięsa) (det)

F51bis piece flesh.png
(Średnie Państwo)
3s
lub
ws
F51C[j]
(Gard.)
es
lub
us (łs)
kawałek ciała
(kawałek mięsa)
1. ten hieroglif (F51bis piece flesh.png), był odwróconą formą hieroglifu -
F51
- i tylko ten "odwócony" wariant posiadał swoją wartość fonetyczną

2. w okresie Średniego Państwa, ten hieroglif (F51bis piece flesh.png) – prawdopodobnie – był używany w Tekstach Sarkofagów jako celowe "okaleczenie", aby konkretny zapis nie posiadał w sobie lub miał ograniczoną "boską moc sprawczą" - dlatego należy go traktować raczej z dużą dozą ostrośności jako osobny hieroglif

3. w okresie Nowego Państwa ten "odwrócony" hieroglif (F51bis piece flesh.png) uległ zamianie w określnik dla bogiń i bóstw płci żeńskiej –
H8
jajko

4. det.: kończyna, ciało
5. det.: części ciała
6. det.: mięso
7. det.: członki (ciała), ciało
8. det: pochwa
9. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekawałek ciała (kawałek mięsa) (3s)
10. zobacz też: jajko (det.)

F52
odchody  - F52
(Gard.)
 - 1. (sporadycznie) ten hieroglif (
F52
) miał swoją formę alternatywną, hieroglif –
N32

2. det.: odchody, np.
HsF52
ḥsodchody (w języku pot.: kupa)

3. zobacz też: grudka gliny lub łajna (det.)

G – PtakiEdytuj

Kategorie:   A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Aa
GPtaki
Hieroglif Opis transliteracja Uwagi
Oznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu
Zapis MdC[3]
lub
Gard.
Fonetyka polska
G5
sokół
(gatunek bliżej nieokreślony)
ḥr }
lub
{ ḥrw }
G5
(Gard.)
hr (hrł) }
lub
{ hru (hrł) }
ideo.: Horus (sokoli bóg, syn Ozyrysa – posiadał ok. 200 imion), np.
G5
(war.
G5A40
lub
HHr
r
wG7
) – ḤrwHorus
G6
sokół z chorągiewką
S45
 - G6
(Gard.)
 - det.: sokół, np.
bikG5
biksokół
G7
sokół na stojaku na symbole religijne
R12
{ i } G7
(Gard.)
{ i } 1. w piśmie hieroglificznym i hieratyce, ten hieroglif (
G7
) chętnie był zamieniany przez hieroglif –
A40

2. (Stare Państwo) det.: Horus (sokoli bóg, syn Ozyrysa), np.
HHr
r
G7
Ḥr lub ḤrwHorus

3. det. archaiczny: bóg, król, np.:

   a)
imn
n
G7
ImnAmon (dosł. [Ten] Ukryty lub [Ten] Niewidzialny – tzw. bóg uniwersalny, bóg wiatru, urodzaju i płodności)
   b)
swt
n
G7
nswkról (w sensie: faraon)
4. (zaimek osobowy) ideo.: pierwsza osoba l. p., gdy król się wypowiada, np.
G7
i – war.
wG7
wija

5. zobacz też: siedzący bóg (lekko zakrzywiona broda i prosta peruka) (det.)

Hiero G7 bis.png
lub
Hiero G7 bis bis.png
sokół w łodzi  - G7A
(Gard.)
lub
G7B[k]
(Gard.)
 - ideo.: Enti[l] (lub Anti opiekuńczy bóg XVIII nomu górnoegipskiego), np. Anty bog.pngcntyEnti (lub Anti)
G8
sokół horusowy na symbolu złota
nbw
{ ḥr n nbw }
lub
{ bik n nbw }
G8
(Gard.)
{ hr n nbu (nbł) }
lub
{ bik n nbu (nbł) }
(tytulatura królewska) ideo.: Złoty Horus, np.
G8
Ḥr n nbw lub Bik n nbwZłoty Horus
G9
sokół horusowy noszący na głowie Słońce
ra
{ Rc-Ḥr-3ḫti }
lub
{ Ḥr-3ḫti }
G9
(Gard.)
{ Re-Hr-echti }
lub
{ Hr-echti }
1. ideo.: Pan dwóch horyzontów(?), np.:
   a)
G9N19
(war.
r
a
C1G5Axt
t y
pr
pr
) – Rc-Ḥr-3ḫtyRe-Horachte[m] (dosł. Re [jako] Horus dwóch ziem lub Re-Horus [Pan] dwóch horyzontów)
   b)
G9N19
(war.
G5nTrAxt
t y
pr
pr
nTrnTr
) – Ḥr-3ḫtyHorachte (dosł. Horus mieszkający na dwóch horyzontach, w dwóch domach bożych (świątyniach), stąd, ten zapis jest często tłumaczony jako: Horus [Pan] dwóch horyzontów)
   c)
G9N19
Ḥr-3ḫtyHorachte[n] - jako bóg-opiekun Mesori (12-y miesiąc w kalendarzu egipskim:
mssw&t msira
Z1
Mswt-Rc)

2. zobacz też: piaszczysta połać ziemi dwukrotnie powtórzona (det.)

G10
sokół na specjalnej świętej barce  - G10
(Gard.)
 - 1. det.: Sokar (bóg-przewoźnik do Świata Umarłych, opiekun Memfickiej nekropolii), np.
z
k
r
G10
SkrSokar
2. det.: barka sokarowa Henu (barka boga Sokara), np.
HU8
n
nwwG10
Ḥnwbarka Henu
G11
starodawne wyobrażenie sokoła  - G11
(Gard.)
 - 1. det.: boskie wyobrażenie (boski obraz, boskie podobieństwo), np.:
   a )
a
S
mG11
cšm lub cḫm lub cẖmboski obraz
   b)
a
x
M
G12
cḫmboski obraz
2. det.: pierś, np.
Sn
n
bt
G11
šnbtpierś
lub lub
G12
starodawne wyobrażenie sokoła z chorągiewką
S45
G12
(Gard.)
G13
starodawne wyobrażenie sokoła z podwójnym pióropuszem
Swty
 - G13
(Gard.)
 - 1. ideo.: Horus z Nechen (gr. Hierakonpolis), np.
G13nxn
x
(war.
G5nxn
x
ii
) – Ḥr Nḫn lub Ḥr NḫnyHorus z Nechen
2. det.: Sopdu (zwany Panem Wschodu – bóg nieba i obrońca wschodnich rejonów przygranicznych Egiptu), np.
M44wG13
SpdwSopdu

3. zobacz też: cierń (kolec) (det.)

mwt
sęp mt
lub
nr
lub
mwt
mwt mt
lub
nr
lub
mut (młt)
1. (z nieznanych powodów) ideo.: matka, np.
mwttB1
mwtmatka
2. det.: sęp, np.
n
r
t
mwt
nrtsęp

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowesęp (mt)

G15
sęp z chorągiewką
S45
{ mwt } G15
(Gard.)
{ mut (młt) } det.: Mut (bogini nieba i opiekunka Górnego Egiptu), np. Mwt bogini.pngMwtMut
nbty
bogini-sęp Nechbet i bogini-kobra Uadżet w koszykach
nb
{ nbty } nbty { nbti } (tytulatura królewska) ideo. i det.: Dwie Panie (czyli Nechbet, patronka Górnego Egiptu i Uadżet, patronka Dolnego Egiptu) lub Nebty (tytuł królów Zjednoczonego Egiptu), np.
nbty
nbtyDwie Panie
nH
perliczka nḥ nH nh 1. ideo.: ptak Nḥ (perliczka – ?), np.
nH
Z1
gb
nḥptak Nḥ

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweperliczka (mḥ)

Ax
ibis czubaty 3ḫ Ax ech 1. półideo. lub ideo.: duch lub duch (natury), np.
AxZ1
(war.
Ax
) – 3ḫduch

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweibis czubaty (3ḫ)

G26
ibis święty na stojaku na symbole religijne
R12
 - G26
(Gard.)
 - 1. det.: ibis, np.
hbG26
hbIbis
2. det.: Tot (bóg mądrości, opiekun pisma i patron pisarzy), np.
G26t
Z4
A40
(war.
DHwty
lub
DHwt
Z4
) – ḏḥwtyTot
3. zobacz też: bóg z głową ibisa świętego
G26
(det.)
lub lub
Hiero G26 bis.png ibis święty
(forma rzadko spotykana)
G26A
(Gard.)
dSr
flaming dšr dSr dszr 1. det.: flaming, np.
d
S
r
dSr
dšrflaming

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliteroweflaming (dšr)

bA
bocian siodlasty (żabiru) b
lub
b3
bA b
lub
be
1. ideo.: dusza (żyjąca po śmierci człowieka – Ba – w ptasiej formie), np. B3 Z1.pngb3dusza Ba

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowebocian siodlasty (b)
3. zobacz też: hieroglify dwuliterowenaczynie gliniane, być może, używane jako lampka oliwna (b3)

4. zobacz też: ptak ludzkogłowy poprzedzony miseczką na kadzidło z unoszącym się dymkiem
snTr
(det.)
G30
troje żabiru
lub
kombinacja hieroglifów:
bA+bA+bA

(żabiru + żabiru + żabiru)
{ b3w } G30
(Gard.)
{ beu (beł) } ideo.: dusze (boże lub bogów w l. mn.), potęgi (siły, moce), np.
G30
b3wdusze, potęgi
G31
czapla  - G31
(Gard.)
 - 1. det.: benu lub feniks, np.
bn
nw
wG31
bnwbenu lub feniks
2. det.: czapla, np.
Sn
n
t
Z4
G31
šntyczapla
baHi
czapla na żerdzi { bcḥi } baHi { behi } ideo. lub det.: być zalanym, np.
baHmwbaHi
(war.
baHi
) – bcḥibyć zalanym (w sensie np.: mieć zalane pole w porze wylewu Nilu)
G33
czapla złotawa(?) sd3 G33
(Gard.)
sde 1. det.: ptak Sd3 (?- czapla złotawa), np.
sdAG33Z1
sd3ptak Sd3

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliteroweczapla złotawa(?) (sd3)

G34
struś  - G34
(Gard.)
 - det.: struś, np.
D41
n
wG34
(war.
D41
W
G34
lub
n
i w
G34
) – niwstruś
wr
jaskółka wr wr ur 1. ten hieroglif (
wr
) bywa często mylony z bardzo podobnym hieroglifem przedstawiającym wróbla –
nDs

zasadnicza różnica jest widoczna w ogonie – ogon jaskółki jest prosty, a wróbla zaokrąglony
2. det.: jaskółka, np.
mn
n
t
wr
mntjaskółka

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowejaskółka (wr)
4. zobacz też: wróbel (det.)

nDs
wróbel { nḏs } nDs { ndżs } 1. ten hieroglif (
nDs
) bywa często mylony z bardzo podobnym hieroglifem przedstawiającym jaskółkę –
wr

zasadnicza różnica jest widoczna w ogonie – ogon wróbla jest zaokrąglony, a jaskółki prosty
2. det.: mały, np.
n&D snDs
(skr.
nDs
) – nḏsmały
3. det.: zły (podły), np.
bin
nDs
binzły

4. det.: wadliwy (ułomny)

   a)
Abm&r nDs
mrchory
   b)
SwwnDs
šwpusty
   c)
Aq
nDs
3ḳzginąć (przepaść)

5. zobacz też: jaskółka (det.)

gb
gęś białoczelna gb gb gb 1. ten hieroglif (
gb
) bywa często mylony z bardzo podobnym hieroglifem przedstawiającym kaczkę –
zA

zasadnicza różnica jest widoczna w ogonie – ogon gęsi jest na końcu prosty (jakby ucięty), a kaczki w szpic
2. (sporadycznie) det.: ptak – jeśli natura ptaka jest bliżej nieokreślona, może być zastąpiony przez podobny hieroglif
zA
kaczka

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowegęś białoczelna (gb)
4. zobacz też: kaczka (rożeniec) (det.)

zA
kaczka
(rożeniec)
s3
lub
z3
zA se
lub
ze
1. ten hieroglif (
zA
) bywa często mylony z bardzo podobnym hieroglifem przedstawiającym gęś białoczelną –
gb

zasadnicza różnica jest widoczna w ogonie – ogon kaczki jest w szpic, a gęsi na końcu prosty (jakby ucięty)
2. det.: kaczka, np.
z
t
zA
stkaczka
3. (sporadycznie) det.: ptak – jeśli natura ptaka jest bliżej nieokreślona to ten znak może być zastąpiony przez podobny hieroglif
gb
gęś białoczelna (gb)

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekaczka (rożeniec) (s3)
5. zobacz też: gęś białoczelna (det.)

pA
kaczka w locie p3 pA pe 1. (sporadycznie w hieroglifach, zawsze w hieratyce) ten hieroglif (
pA
) był zamiennie używany z hieroglifem –
G41
– jako determinatyw lub ideogram
2. ideo.: latać, np.
ppAA
p3latać

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekaczka w locie (p3)
4. zobacz też: kaczka lądująca (det.)

xn
kaczka lądująca ḫn
lub
tn
lub
tn
lub
sḥw
lub
ḳmi
xn chn
lub
tn
lub
czn
lub
shu
lub
qmi (kmi)
1. (sporadycznie w hieroglifach, zawsze w hieratyce) przed okresem Nowego Państwa, ten hieroglif (
xn
) był używany zamiennie z innym hieroglifem –
pA
– jako określnik ptaka
2. (pismo hieratyczne) ten hieroglif (
xn
) był używany zamiennie z innym hieroglifem –
gb
– jako określnik ptaka
3. (w zgrupowaniu) kombinacja hieroglifów:
T14xn
wskazuje, że ten hieroglif (
qmA
) jest określnikiem kija do rzucania i znaczenia pochodne – nie jest określnikiem maczugi używanej w walce
4. det.: wysiadać (skakać na ziemię), zatrzymać się, np.
x
n
xnD54
ḫnisiadać (na ziemi), zatrzymać się

5. (w zgrupowaniu) det.: rzucać, tworzyć:

   a)
qmAAqmAxnD40
ḳm3rzucać
   b)
qmAAqmAxnY1V
ḳm3tworzyć

6. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekaczka lądująca (ḫn)
7. zobacz też: kaczka w locie (det.)
8. zobacz też: (1) kij do rzucania (2) maczuga używana w walce, (3) zamiennik wielu hieroglifów (det.)

wSA
kaczka otłuszczona
lub
świstun
{ wš3 } wSA { usze (łsze) } ideo.: czynności związane z wyżywieniem (? – dokarmiać) i słowa pochodne, np.:
   a)
wSA
(war.
W
SA
AxnA24
lub Stare Państwo –
wSwSA
) – wš3tuczyć
   b)
D
f
wSAN18
Z2
ḏf lub ḏf3zaprowiantowanie
w
pisklę przepiórki w w u (ł) (łu) 1. od I Okresu Przejściowego, ten hieroglif (
w
) posiadał swój skrót, zaadaptowany z pisma hieratycznego –
W
– ale był w powszechnym użyciu dopiero od czasów Echnatona (XVIII dynastia, 1375-1358 r.p.n.e., Nowe Państwo)

2. (z nieznanych powodów) fon.: w
3. det. i uzupełnienie fonetyczne dla liczby mnogiej, dodawane na końcu słów, przed innymi determinatywami, w zapisach hieroglificznych bywa często pomijany, np.:

   a) (l. p.)
sn
n
A1
snbrat
   b) (l. mn.)
sn
n
wA1Z3
(war.
sn
n
A1Z3
) – snwbracia

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify jednoliterowepisklę

TA
kaczątko
lub
ṯ3
TA cz
lub
cze
1. ideo.: pisklę, np.
TAZ1
t3pisklę

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekaczątko ()

G48

lub
Hiero G48 bis.png
trzy kaczątka
TA
w gnieździe
lub
kaczątko w gnieździe
 - G48
(Gard.)
lub
G48*[j]
 - 1. ten hieroglif (
G48
) był sporadycznie zastępowany przez hieroglif – Hiero G48 bis.png
2. det.: gniazdo, np.
z
S
G48
lub gniazdo

3. zobacz też: kacze głowy wystające nad sadzawkę (det.)

G49
kacze głowy wystające nad sadzawkę  - G49
(Gard.)
 - 1. ideo. lub det.: ptasi basen (sadzawka dla ptaków), gniazdo, np.
z
S
G49
lub sadzawka dla ptaków, gniazdo
2. zobacz też: trzy kaczątka
TA
w gnieździe (det.)
G50
dwie siewki { rḫt(?) } G50
(Gard.)
{ rcht(?) } (? – fon.) ideo.: folusznik (folarz), praczka, pracz, np.
G50t
Z4
A24
rḫtyfolusznik, praczka, pracz
G51
czapla(?) dziobiąca rybę  - G51
(Gard.)
 - det.: łowić ryby, np.
HAAmG51A24
ḥ3młowić ryby
G52
gęś wydziobująca ziarno  - G52
(Gard.)
 - det.: karmić (paść), np.
sn&nm&m G52
snmkarmić
G53
ptak ludzkogłowy
poprzedzony miseczką na kadzidło z unoszącym się dymkiem
snTr
{ b3 } G53
(Gard.)
{ b3 } 1. (Nowe Państwo) ideo.: dusza (żyjąca po śmierci człowieka – Ba – w ptasio-ludzkiej formie), np.
G53
b3dusza Ba

2. zobacz też: bocian siodlasty (żabiru) (det.)
3. zobacz też: miseczka na kadzidło z unoszącym się dymkiem (det.)
4. zobacz też: hieroglify dwuliterowenaczynie gliniane, być może, używane jako lampka oliwna (b3)

snD
związana gęś lub kaczka snd
lub
snḏ
snD snd
lub
sndż
1. det.: ukręcić szyję (ptakowi, np. kaczce), ofiarowanie, np.
wS
n
snD
wšnukręcić szyję, ofiarowanie

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowezwiązana gęś lub kaczka (snd)

H – Części ciała ptakówEdytuj

Kategorie:   A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Aa
HCzęści ciała ptaków
Hieroglif Opis transliteracja Uwagi
Oznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu
Zapis MdC[3]
lub
Gard.
Fonetyka polska
H1
głowa kaczki
zA
m3c H1
(Gard.)
mee 1. (w formułach ofiarnych) ideo.: ptactwo, drób, np.
Ap
d
wzA
Z2ss
(skr.
H1
) – 3pdwptactwo
2. det.: ukręcić szyję (ptakowi), np.
wS
n
H1
a
wšnukręcić szyję

3. więcej o tym hieroglifie:

   hieroglify trzyliterowegłowa kaczki
zA
(m3c)

4. zobacz też: związana gęś lub kaczka (det.)
5. zobacz też: głowa czubatego ptaka (det.)

H5
skrzydło  - H5
(Gard.)
 - 1. det.: skrzydło, np.
D
n
HH5
ḏnḥ – war.
d
n
HH5
dnḥskrzydło, latać

2. det.: latać, np.:

   a)
a
X
H5
cẖilatać
   b)
ppAAH5
p3latać
Sw

lub
H6-BIS sw 01.png
(Średnie Państwohieratyka)
pióro šw Sw szu 1. ten hieroglif (
Sw
) używany był jako zamiennik dla innego hieroglifu –
mAat

2. ideo.: pióro, np.
Swt
Z1
(war.
S
t
SwZ1
) – šw.tpióro

3. det.: prawda i słowa pochodne, np.:

   a)
U5
t
SwY1
Z2
(war.
Swt
Z1
lub
SwZ1
) – m3ctprawda (rzeczownik)
   b)
U5
a
Y1V
m3cprawdziwy (prawdziwość)- ale w formie przymiotnikowej słów pochodnych od prawdy ten hieroglif (
Sw
) bywa w zapisie często pomijany

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowepióro (šw)

H8
jajko  - H8
(Gard.)
 - 1. det.: jajko, np.
swHt
H8
swḥtjajko
2. ten hieroglif (
H8
) był zamiennikiem oraz pochodną innych hieroglifów:
   a)
N21
i/lub
N20
język ziemi – (?) jako określnik tzw. przynależności do ziemi lub rodowodu wywodzącego się z ziemi, np.
p
a
t
H8
A1 B1
Z2
(war.
p
a
t
A1 B1
Z2
) – pctczłonkowie, rodzaj ludzki

   b) (Nowe Państwo) F51bis piece flesh.pngkawałek ciała (kawałek mięsa) (w formie odwróconej) – jako określnik dla bogiń i bóstw oraz imion królewskich(?) płci żeńskiej, np.:

      *
<
q
l
wApAtr
A
t
H8
>
Klw3p3tr3.t lub Qlw3p3tr3.tKleopatra
      *
S38q
t
iiX1
H8
B1
ḤḳtytHeket (żabia bogini, opiekunka rodzących kobiet)
3. (Średnie Państwo) jako "hieratyczne zmniejszenie znaczenia", tzw. miniaturyzacja hieroglifu –
zA
– dokładniej, ten hieroglif (
H8
) był używany do wyrażania znaczeń związanych z rodowodem, synostwem, itp.

4. zobacz też: hieroglify dwuliterowekawałek ciała (kawałek mięsa) (3s)
5. zobacz też: – język ziemi (det.)

H8W
kombinacja hieroglifów:
t+H8+Z2

(chleb + jajko + trzy patyki)
 - H8W
(Gard.)
 - det.: imiona bogiń i bóstw oraz imion królewskich(?), płci żeńskiej, w liczbie mnogiej

I – Płazy, gady, itp.Edytuj

Kategorie:   A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Aa
I - Płazy, gady, itp.
Hieroglif Opis transliteracja Uwagi
Oznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu
Zapis MdC[3]
lub
Gard.
Fonetyka polska
aSA

lub
I1S

(forma alternatywna – sporadycznie)
jaszczurka cš3 aSA
lub
I1S
(Gard.)
esze 1. det.: jaszczurka', np.:
   a)
HHn
n
t
U30
swW
aSA
ḥnt3swjaszczurka
   b)
a
S
aSA
eš lub cš3jaszczurka

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowejaszczurka (cš3)
3. zobacz też: hieroglify dwuliterowebóg z uniesionymi ramionami i podtrzymującymi (niebo) (ḥḥ)

Styw
żółw słodkowodny { štyw } Styw { sztiu (sztił) } ideo. lub det.: żółw, np.
S
t
AStyw
(war.
Styw
) – štywżółw
mzH
krokodyl it
lub
{ msḥ (mzḥ) }
mzH it
lub
{ msh (mzh) }
1. ideo. i det.: krokodyl, np.
mz
H
mzH
msḥ (mzḥ) lub
xntn
t Z2
mzH
ḫntykrokodyl
2. det.: chciwość (zachłanność), np.
z
k
n
mzH
sknpożądać
3. det.: agresja, np.
Ad
mzH
3dagresywny, zły (gniewny)

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekrokodyl (it)

sbk
krokodyl na relikwiarzu { sbk } sbk { sbk } ideo. lub det.: Sobek (krokodyli bóg i opiekun wody), np.
sbk
sbk
(war.
sbk
) – SbkSobek
sAq
krokodyl z zakrzywionym ogonem do wewnątrz { s3ḳ } sAq { s3ḳ } det.: gromadzić (zbierać), gromadzić się (zbierać się razem), np.
sAa17AqsAqY1V
(war.
sAq
) – s3ḳgromadzić, gromadzić się
Hiero I5 bis.png pradawny kamienny wizerunek krokodyla { sbk } I5A
(Gard.)
{ sbk } ideo. lub det.: Sobek (krokodyli bóg i opiekun wody), np. Sbk Sobek.png (war. Hiero I5 bis.png) – SbkSobek
km
kawałek krokodylej skóry z kolcami km km km 1. ideo.: tarcza, np.
ikmmF27
(war.
ikmF27
) – ikmtarcza

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekawałek krokodylej skóry z kolcami (km)

I7
żaba  - I7
(Gard.)
 - 1. det.: Heket (żabia bogini, opiekunka rodzących kobiet), np.
Hq
t
I7
ḤḳtHeket
2. (Nowe Państwo, tylko pomiędzy 1567-1200 r. p.n.e.) ten hieroglif był używany jako skr.
I7
dla wyrażenia:
wHmanx
(war.
wHmmY1Vanxn
x
) – wḥm cnḫpowtórka z życia (dosł.: powtarzające się życie) – ten skrót stanowił formę żartobliwą pisaną zawsze po imionach)
Hfn
kijanka ḥfn Hfn hfn 1. (liczba) ideo.: 100 000 (sto tysięcy), np.
Hfn
ḥfn100 000 (sto tysięcy)
2. ideo.: setki tysięcy, np.
Hf
n
nw
W
Hfn
Z2ss
ḥfnwsetki tysięcy (l. mn.)

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowekijanka (ḥfn)

f
żmija rogata f
lub
{ ft }
f f
lub
{ ft }
1. (zaimek osobowy) 3-cia osoba l. p. (
f
fjego)

2. fon.: f

3. ideo.: żmija, określenia związane z żmiją i słowa pochodne(?), np.
Dw
f
R12
spAt
(sporadycznie – war.
Dw
f
t
R12
spAt
) – Dw-ftGóra Rogatej Żmiji (nazwa góry w XII nomie górnoegipskim)
4. det.: o specjalnym symbolicznym znaczeniu – być może w sensie(?), że ktoś, jest mocno wymagający wobec innych, a pot. ostry, jak żmija – stąd żmija w sł.:
it
f
A1
(war.
t
f
A1
) – it (nie: itf lub tf) – ojciec

5. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify jednoliteroweżmija rogata (f)

D
kobra odpoczywająca
lub
{ ḏt }
D
lub
{ dżt }
1. fon.:
2. ideo.: kobra, np.
D
(war.
D&t I13
ḏtkobra

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify jednoliterowekobra odpoczywająca ()

I12
kobra  - I12
(Gard.)
 - 1. det.: ureusz, np.
ia
D21
t
I12
icrtureusz

2. det.: bogini z atrybutem węża, np.:

   a)
wADiitI12
W3ḏytUadżet[h] (bogini VI nomu dolnoegipskiego)
   b)
n
z
r
t
Z5
I12
Nsrt lub NzrtNesret (bogini zw. Wielką Silną, zazwyczaj objawiająca się w chwale w towarzystwie Dwóch Pań
nbty
Nbty)
3. zobacz też: bogini-sęp Nechbet i bogini-kobra Uadżet w koszykach
nb
(det.)
I13
kobra
I12
w koszyku
nb
 - I13
(Gard.)
 - 1. ideo.: bogini-kobra, element dwuhieroglifu –
nbty
NbtyDwie Panie

2. det.: bogini, np.:

   a)
wADtI13
W3ḏt lub W3ḏytUadżet[h] (bogini VI nomu dolnoegipskiego)
   b)
nTrt
D21
t
I13
ntrt lub nṯrtbogini (rodz. żeński)
3. zobacz też: bogini-sęp Nechbet i bogini-kobra Uadżet w koszykach
nb
(det.)
I14

lub
I15

(forma alternatywna)
wąż  - I14
(Gard.)
lub
I15
(Gard.)
 - det.: wąż, np.:
   a)
Hf
A
wI14
ḥf3wwąż (wielki wąż)
   b)
D&d f
t
I14
ḏdftwąż

K – Ryby i części ciała rybEdytuj

Kategorie:   A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Aa
KRyby i części ciała ryb
Hieroglif Opis transliteracja Uwagi
Oznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu
Zapis MdC[3]
lub
Gard.
Fonetyka polska
in
ryba (Tilapia) in in in 1. det.: ryba (Tilapia) lub paleta do kosmetyków (w kształcie ryby), np.
iin
n
XA
inTilapia

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweryba (in)

ad
ryba (Cefal) cd
lub
c
ad ed
lub
edż
1. det.: ryba Bûri (pol. Cefal, arab. Bûri), np.
aD
d
Wad
Z1
cdwryba Bûri

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweryba (Cefal) (cd)

XA
ryba (Oksyrynchos) ẖ3
lub
{ ẖ3t }
XA śe
lub
{ śet }
1. ideo.: ryba Oksyrynchos (ryba z rodziny Mrukowatych, zw. także ostronos lub "słonio-pyska" – nazwa ryby wywodzi się nazwy miejscowość Oksyrynchos w Górnym Egipcie, ob. Al-Bahnasa), np.
XA
ẖ3tryba Oksyrynchos

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweryba (Oksyrynchos) (ẖ3)

bz
ryba (?- Cefaloskalniak Zmora) bs
lub
bz
bz bs
lub
bz
1. det.: bardzo mała ryba (ryba z rodziny Mrukowatych, zw. także Cefaloskalniak Zmora(?) lub "słoniowata"), np.
r
m
wbz
Z2ss
rmwrybka
2. det.: rybi zapach, np.
x
n
S
bz
wr
ḫnšsmród (fetor)

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweryba (?- Cefaloskalniak Zmora) (bs)

nSmt

lub
Hiero K6 ok.png
rybia łuska { nšmt } nSmt
lub
K6*[j]
{ nszmt } 1. nie mylić tego hieroglifu (
nSmt
) z podobnym hieroglifem –
L6
– to są różne hieroglify
2. ideo. lub det.: rybia łuska, np. NSmt rybia luska.png (war.
nSmt
) – nšmtrybia łuska

3. zobacz też: muszla małża (ḫ3)

K7
ryba (Kolcobrzuch)  - K7
(Gard.)
 - det.: niezadowolony, np.
S
p t
K7
šptniezadowolony (narzekający)

L – Bezkręgowce i mniejsze zwierzętaEdytuj

Kategorie:   A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Aa
LBezkręgowce i mniejsze zwierzęta
Hieroglif Opis transliteracja Uwagi
Oznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu
Zapis MdC[3]
lub
Gard.
Fonetyka polska
xpr
żuk gnojarz (skarabeusz) pr xpr chpr 1. ideo.: żuk gnojarz, np.
xprZ1
(war.
x
p
D21
r
xpr
) – ḫprrżuk gnojarz

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliteroweżuk gnojarz (skarabeusz) (ḫpr)

bit
pszczoła bit bit bit 1. ideo.: pszczoła, np.
bitt
Z1
bitpszczoła
2. ideo.: miód, np.
bitt nw
Z2
bitmiód
3. ideo.: symbol Dolnego Egiptu, np. w zgrupowaniu -
sw
t
bit
t
nsw bitkról Górnego i Dolnego Egiptu

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowepszczoła (bit)

5. zobacz też: bogini-sęp Nechbet i bogini-kobra Uadżet w koszykach
nb
(det.)
6. zobacz też: kobra
I13
w koszyku
nb
(det.)
L3
mucha  - L3
(Gard.)
 - det.: mucha, np.
a
f
f
L3
cffmucha
L4
szarańcza pospolita  - L4
(Gard.)
 - det.: szarańcza, np.
z
n
N41mL4
snḥm lub znḥmszarańcza
L5
skolopendra  - L5
(Gard.)
 - det.: skolopendra, np.
z
p
pAAL5
sp3 lub zp3skolopendra
srqt
skorpion (zmieniony z powodów zabobonnych) { srḳt } srqt { srqt (srkt) } ideo.: Serket (bogini płodności, natury, zwierząt, muzyki, magii oraz uzdrawiająca od jadowitych ukąszeń i użądleń), np.
srqt
SrḳtSerket – jej pełne imię brzmiało:
sr
q
tHt
w
F11G7
Srḳt-ḥtw[Ta,] odciążająca tchawicę (czyli Ta, która powoduje, że można oddychać)

M – Drzewa i roślinyEdytuj

Kategorie:   A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Aa
MDrzewa i rośliny
Hieroglif Opis transliteracja Uwagi
Oznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu
Zapis MdC[3]
lub
Gard.
Fonetyka polska
iAm
drzewo im
lub
i3m
lub
im3
iAm im
lub
iem
lub
ime
1. det.: sykomora, drzewo:
   a) np.
n
h t
iAm
nhtdrzewo (l. p.)
   b) np.
n
h t
iAmiAmiAm
nhwtdrzewa (l. mn.) – w liczbie mnogiej ten hieroglif często występuje w formie potrójnej –
iAmiAmiAm

2. ten hieroglif (
iAm
) użyty jako określnik może oznaczać coś zupełnie innego niż określnik drzewo – może oznaczać det.: fortunny, szczęśliwy (przymiotnik), np.
ma
r
iAm
mcrfortunny, szczęśliwy

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowedrzewo (im)

Hn
zioło is
lub
iz
lub
ḥn
Hn is
lub
iz
lub
hn
1. det.: roślina, kwiat, np.
iAw
r
HnHnHn
i3rwtrzcina(ny) (l. mn.)

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowezioło (is)

xt
gałąź (konar) ḫt xt cht 1. ideo.: drewno, np.
xt
t Z1
ḫtdrewno

2. det.: drewno i słowa pochodne oraz obiekty drewniane, np.:

   a)
wxAxt
wḫ3kolumna (drewniana)
   b)
Sna
n
Z4
xt
(war.
hbn
Sna
) – hbnyheban (gatunek drewna)

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowegałąź (konar) (ḫt)

rnp
łodyga palmowa bez liści, nacięta rnp rnp rnp 1. (sporadycznie) ten hieroglif (
rnp
) był zamiennikiem dla hieroglifów:
M5
,
tr
lub
M7

2. ideo.: rok, np.:

   a)
rnpt
zp
ḥ3t-sprok panowania
   b)
rnprnpf
ra
snfostatni rok
3. ideo.: czas, np.
t
D21
rnpt
ra
trczas, pora roku

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowełodyga palmowa bez liści, nacięta (rnp)
5. zobacz też: kombinacja hieroglifów: palmowa gałąź bez liści, nacięta + chleb (det.)
6. zobacz też: kombinacja hieroglifów: palmowa gałąź bez liści, nacięta + usta (det.)
7. zobacz też: kombinacja hieroglifów: palmowa gałąź bez liści, nacięta + mata trzcinowa (det.)

M5
kombinacja hieroglifów:
rnp+t

(palmowa gałąź bez liści, nacięta + chleb)
 - M5
(Gard.)
 - 1. ten hieroglif (
M5
) był bardziej powszechnie używany jako zamiennik dla podobnego hieroglifu –
tr
, np.:
   a)
N17U7
r
iM5niwt
(war.
N17U7
r
itrniwt
) – T3-mriTa-meri (tzn. Egipt)
   b)
p
r
iM5D40
Z2
(war.
p
r
itrD40
Z2
) – pripole bitwy
2. ideo.: pora roku, np.
M5D21
tr – war.
M5
t lub tipora roku
3. (Średnie Państwo) det.: pora roku, np.
t
D21
M5ra
(skr.
M5ra
) – trpora roku

4. zobacz też: palmowa gałąź bez liści, nacięta (det.)
5. zobacz też: kombinacja hieroglifów: palmowa gałąź bez liści, nacięta + usta (det.)

tr
kombinacja hieroglifów:
rnp+rA

(palmowa gałąź bez liści, nacięta + usta)
ri
lub
ti
lub
tr
tr ri
lub
ti
lub
tr
1. ten hieroglif (
tr
) był bardziej powszechnie zamieniany przez podobny hieroglif –
M5

2. det.: pora roku (sezon), np.
X1
D21
trra
(war.
trr
, skr.
tr
) – trpora roku

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekombinacja hieroglifów: palmowa gałąź bez liści, nacięta + usta (ri)
4. zobacz też: palmowa gałąź bez liści, nacięta (det.)
5. zobacz też: kombinacja hieroglifów: palmowa gałąź bez liści, nacięta + chleb (det.)

M7
kombinacja hieroglifów:
rnp+p

(palmowa gałąź bez liści, nacięta + mata trzcinowa)
{ rnpi } M7
(Gard.)
{ rnpi } 1. ideo.: być młodym, energiczny, np.
r
n
M7
rnpibyć młodym, energiczny
2. (Średnie Państwo) ideo. lub det.: być młodym i słowa pochodne, np.
r
n
piM7XrdZ3
(war.
M7
) – rnpibyć młodym

3. zobacz też: łodyga palmowa bez liści, nacięta (det.)

SA
sadzawka z kwiatami lotosu 3ḫ
lub
š
lub
š3
SA ech
lub
sz
lub
sze
1. ideo.: lotosowa sadzawka, łąka, np.
SA
(war.
SASA
) – š3lotosowa sadzawka, łąka
2. półideo. i ideo.: Achet (pora wylewu – jedna z trzech pór roku w kalendarzu staroegipskim), np.
SAx
t
(war.
SAx
t
N5
, (Stare Państwo)
ASAx
t
) – 3ḫtAchet

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowesadzawka z kwiatami lotosu (š)

zSn
lotos { sšn } zSn { sšn } ideo. lub det.: lotos, np.
z
S
n
zSn
(war.
zSn
) – sšn – lub Teksty Piramid – war.
z
S
S
n
zSn
zššnlotos
M10
pączek lotosu  - M10
(Gard.)
 - det.: pączek lotosu, np.
nHbtM10
nḥbtpączek lotosu
wdn
kwiat na długiej, skręconej łodydze { wdn } wdn { udn (łdn) } 1. nie mylić tego hieroglifu (
wdn
) z podobnym hieroglifem –
pXr
– to są zupełnie różne hieroglify
2. ideo. lub det.: proponować, np.
wdn
n
Y1V
(war.
wd
n
wdn
) – wdnproponować
xA
liść lotosu z łodygą i kłączami
lub
ḫ3
xA ch
lub
che
1. (liczba)
xA
ḫ31 000 (tysiąc)
2. ideo.: lotos, np.
xAZ1
Z2ss
nw
Z1
z
S
n
M9
ḫ3w nw sšnrośliny lotosu (l. mn.)

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliteroweliść lotosu z łodygą i kłączami ()

wAD
łodyga papirusu wḏ
lub
w3ḏ
wAD udż (łdż)
lub
uedż (łedż)
1. (Średnie Państwo) ten hieroglif (
wAD
) używany był jako zamiennik innego hieroglifu –
wD

2. ideo.: kolumna z papirusu (kolumna papirusowa), np.
wAD
w3ḏkolumna z papirusu
3. ideo.: papirus, np.
wAwAD
w3ḏpapirus

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowełodyga papirusu (wḏ)

M15
kępa papirusu z pączkami zagiętymi do dołu 3ḫ
lub
w3ḫ
M15
(Gard.)
ech
lub
uech (łech)
1. det.: pipirus lub tereny podmokłe, np.:
   a)
DiitM15
ḏytbagno papirusowe
   b)
wdHM15
wdḥbagna (bagna Delty)

2. det.: Delta oraz Dolny Egipt oraz wszystkie określenia związane z Dolnym Egiptem, np.:

   a) (idiom)
tA
mH
HwM15niwt
T3-mḥwDelta (w sensie: Dolny Egipt)
   b)
M15 N
z
mḥ-sKorona Dolnego Egiptu (dosł.: Korona Delty)

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekępa papirusu z pączkami zagiętymi do dołu (3ḫ)
4. zobacz też: kępa papirusu (det.)

HA
kępa papirusu
lub
ḥ3
HA h
lub
he
1. (Stare Państwo) det.: Delta oraz Dolny Egipt oraz wszystkie określenia związane z Dolnym Egiptem, np.:
   a) (idiom)
tA
mH
HA
(war.
HA
) – T3-mḥwDelta (w sensie: Dolny Egipt)
   b)
HAsS4
mḥ-sKorona Dolnego Egiptu (dosł.: Korona Delty)

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowekępa papirusu ()
3. zobacz też: kępa papirusu z pączkami zagiętymi do dołu (det.)

M19
poukładane w stos stożkowate ciasta, pomiędzy kwitnącą trzciną, a kijem folusznika  - M19
(Gard.)
 - det.: dar (ofiara), stos ofiarny, np.
aA
a
AbtM19X4
Z2ss
(skr.
M19t
N18
) – c3btdar (ofiara), stos ofiarny
sxt
trzcina rosnąca jedna przy drugiej sm
lub
{ sḫt }
sxt smsm
lub
{ scht }
1. ideo. lub det.: bagnisko (podmokły teren), np.
sx
t
sxt
(war.
sxtt
N23
lub
sxt
) – sḫtbagnisko
2. det.: wieśniak (chłop, rolnik), np.
sxtt
Z1
A1
sḫtywieśniak

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowetrzcina rosnąca jedna przy drugiej (sm)

sm
trzcina rosnąca jedna przy drugiej z pętlą z boku sm sm sm 1. (z powodu pomieszania) ten hieroglif (
sm
) mylono z podobnym hieroglifem –
F37

2. półideo. lub ideo.: zioło, roślina, np.
smmM2
(war.
smsm
) – smzioło, roślina

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowetrzcina rosnąca jedna przy drugiej z pętlą z boku (sm)
4. zobacz też: kręgosłup z żebrami (det.)

sw
roślina uważana za typową w Górnym Egipcie, bez kwiatów
(prawdopodobnie
Sma
turzyca lub cibora)
s
lub
{(?) ns lub nsw }
lub
sw
sw s
lub
{(?) ns lub nsu (nsł) }
lub
su ()
1. ideo.: roślina Swt (turzyca lub cibora), np.
swt
Z1
Hn
swtroślina Swt

2. więcej o tym hieroglifie:

   hieroglify dwuliteroweroślina uważana za typową w Górnym Egipcie, bez kwiatów (prawdopodobnie
Sma
- turzyca lub cibora) (s)
M25
kombinacja hieroglifów:
rsw+Sma

(roślina uważana za typową w Górnym Egipcie, bez kwiatów + usta + turzyca wyrastająca ze znaku ziemi)
 - M25
(Gard.)
 - 1. funkcja i znaczenie tego hieroglifu (
M25
) są trudne do zidentyfikowania, ale na pewno:
   a) ten hieroglif (
M25
) jest błędnie używany w słowach pochodnych od: Południe (jedna z czterech stron świata) –
rsww&t
rswt:
   ** najczęstszy błąd dotyczy słów z rdzeniem: rwst, np.
M25wN21
Z2ss
rsywpołudniowiec (człowiek z Południa)
   b) ten hieroglif (
M25
) jest błędnie używany w słowach pochodnych od: Górny Egipt, np.
Smaa
w
spAt
Šmc
   ** najczęstszy błąd dotyczy słów z rdzeniem: Šmc, np.
M25it
itzboże górnoegipskie

2. zobacz też: hieroglify trzyliterowekombinacja hieroglifów: roślina uważana za typową w Górnym Egipcie, bez kwiatów + usta (rsw)

3. zobacz też: turzyca wyrastająca ze znaku ziemi przypominającego hieroglif
N17
(det.)
Sma
turzyca wyrastająca ze znaku ziemi przypominającego hieroglif
N17
šmc Sma szme 1. ideo.: Górny Egipt, np.
Sma
(war.
Smaa
w
spAt
) – ŠmcwGórny Egipt

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliteroweturzyca wyrastająca ze znaku ziemi (šmc)
3. zobacz też: 'kombinacja hieroglifów: turzyca wyrastająca ze znaku ziemi + przedramię' (det.)

M27
kombinacja hieroglifów:
Sma+a

(turzyca wyrastająca ze znaku ziemi + przedramię)
šmc M27
(Gard.)
szme 1. ideo.: Górny Egipt, np.
M27zp
Šmc lub ŠmcwGórny Egipt

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowekombinacja hieroglifów: turzyca wyrastająca ze znaku ziemi + przedramię (šmc)

3. zobacz też: turzyca wyrastająca ze znaku ziemi przypominającego hieroglif
N17
(det.)
M28
kombinacja hieroglifów:
Sma+mD

(turzyca wyrastająca ze znaku ziemi + pęta dla bydła bez poprzeczki)
{(?) mḏw Šmc } M28
(Gard.)
{(?) mdżu (mdżł) Szme } (w tytułach) ideo.(?): dziesiątka Górnego Egiptu, np.
wrM28
(war.
wrSma10
Z2ss
lub
M2710
10
10
A1
) – wr mḏw ŠmcWielka Dziesiątka Górnego Egiptu (dosł. Największe(a) z dziesiątek Górnego Egiptu)
bnr
słodkawy korzeń { bnr } bnr { bnr } ideo. lub det.: słodki (smak) i słowa pochodne, np.
bn
r
bnr
(war.
bnrY1V
) – bnrsłodki
M31

(Nowe Państwo)
lub
M32

(Średnie Państwo)
stylizowane kłącze lotosu  - M31
(Gard.)
 - det. rosnąć (wzrost roślin), np.
d
r
M31
drrosnąć
M33

lub
Hiero M33 bis.png
lub
Hiero M33 bis-bis.png
ziarna zbóż  - M33
(Gard.)
lub
M33*[j]
(Gard.)
M33**[j]
(Gard.)
 - 1. ideo.: zboża i słowa pochodne, np.:
   a)
it
(war.
it
M33
) – itjęczmień, zboża
   b)
M33
mH
U9
it Mḥzboża Dolnego Egiptu

   c) It-Sma zboza GE.pngit Šmczboża Górnego Egiptu
2. det.: zboża, np. Npri Nepri.pngNpriNepri (bóg zbóż)

bdt
owłosiony kłos pszenicy { bdt } bdt { bdt } ideo. lub det.: pszenica płaskurka, np.
bd
t
bdt
(war.
bdtt
Z1 Z1
M33
) – bdtpszenica płaskurka
M35
kopiec zboża  - M35
(Gard.)
 - 1. det.: kopiec (górka), np.
P7M35
Z2ss
ccwkopce (górki, l. mn.)
2. det.: przepełnienie, np.
wbn
M35
wbnprzepełnienie
Dr
pęk lnu z łodygami i szypułkami ḏr Dr dżr 1. det.: łączyć, wiązać (związać razem), np.
dmADr
D40
dm3wiązać

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowepęk lnu z łodygami i szypułkami (ḏr)

M38
pęk lnu  - M38
(Gard.)
 - 1. det.: len, np.
Hma
M38
mḥc(?) – len
2. det.: wiązać (związać razem), np.
dmAM38
dm3wiązać
M39
koszyk warzyw lub ziaren  - M39
(Gard.)
 - det.: warzywa i owoce ofiarne, np.
M7t
M39
rnptwarzywa, owoce
M41
kłoda drewna bez gałęzi  - M41
(Gard.)
 - det.: drzewo, np.:
   a)
a
S
M41
cšcedr (właściwie: sosna lub jodła)
   b)
wa
n
M41
wcnjałowiec
   c)
mrr
M41
mr lub mrwdrzewo Meru (rodzaj drzewa)
M43

lub
Hiero M43 bis.png
winorośl na podpórkach { irp } M43
(Gard.)
{ irp }

1. det.: wino, np.:

   a)
iir
r
t
M43
irt lub i3rrtwino

   b) (Stare Państwo) IArrt wino.pngi3rrtwino
2. det.: różnorodne pojęcia związane z winem, np.:

   a)
ir
p
M43
(war.
M43
) – irpwino

   b) KAny ogrodnik.png (war. KAny ogrodnik 2.png) – k3nyogrodnik (w winnicy)
3. det.: ogólnie – owoce, np.:
   a) DAb figi.pngd3bfigi
   b) ISd owoce-Iszed.pngišdowoce Iszed(?)

M44
cierń (kolec) spd M44
(Gard.)
spd 1. ideo. lub det.: kolczasty (ostry, spiczasty) i słowa pochodne
2. det.: cierń (kolec), np.
sD21
t
M44
srtcierń

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowecierń (kolec) (spd)

N – Niebo, ziemia i wodaEdytuj

Kategorie:   A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Aa
NNiebo, ziemia, woda
Hieroglif Opis transliteracja Uwagi
Oznaczenia: transl. – transliteracja, fon. – fonetyka, półfon. – półfonem, fon. det. – fonetyczny determinatyw, ideo. – ideogram, półideo. – półideogram, det. – determinatyw, war. – wariant, skr. – forma skrótowa zapisu
Zapis MdC[3]
lub
Gard.
Fonetyka polska
pt
niebo { pt }
lub
ḥry
lub
ḥrw
pt { pt }
lub
hry
lub
hru (hrł)
1. ideo. lub det.: niebo, np.
p t
pt
(war.
pt
) – ptniebo

2. det. niebo i słowa pochodne, np.:

   a)
nw t
pt
A40
NwtNut (bogini nieba)
   b)
Hr
r
t
pt
(war.
HHr
r
t
N31
) – ḥrtniebo (raj, dosł. [To] odległe)
   c)
ini
pt
(war.
ini&n HHr
r
t
N31
) – In-ḥrtInhert (wojowniczy bóg wojny, walki i polowania – dosł. [Ta, która] sprowadził [to] odległeto nie błąd! to jest bóg męski, ale pisany w rodzaju żeńskim)
3. det.: wysoko(ść) i słowa pochodne, np.
a
x
pt
cḫipowiesić (wieszać, zawiesić)

4. det.: brama i słowa pochodne, np.:

   a)
r
w
t
y
pt
rwtypodwójna brama
   b)
h t
pt
ht – war.
hiit
pt
lub
hS
t
hytwrota
   c)
smswhiit
pt
A20
smsw hytnajstarszy odźwierny wrót (tytuł stanowiska)

5. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliteroweniebo (ḥry)

6. zobacz też: człowiek opierający się o rozwidlony kij (trochę młodszy od
A19
)
(det.)
N2

lub
N3

(Stare Państwo)
niebo z zawieszonym pod nim złamanym berłem Ues { grḥ } N2
lub
N3
{ grh }

1. det.: noc, np.:

   a)
g
r
HN2
(war.
N2
) – grḥnoc
   b)
wxN2
wḫnoc

2. det.: ciemność, np.:

   a)
k
k
wN2
kkwciemność
   b)
a
x x
WN2
cḫḫwpółmrok (zmierzch)
N4
mgła opadająca z nieba { i3dt } N4 { iedt } ideo. lub det.: rosa, deszcz, np.:
   a)
id
t
N4
idt – war.
iAd
t
N4
(skr.
N4
) – i3dtrosa
   b)
Sn
n
iit
N4
šnytburza deszczowa (z bardzo silnymi opadami deszczu)
ra
słońce rc }
lub
{ sw }
lub
{ hrw }
ra
lub
zw
lub
hrw
re }
lub
{ su (sł) }
lub
{ hru (hrł) }
1. ideo. lub det.: słońce lub dzień, np.
r
a
ra
(war.
ra
Z1
) – rcsłońce lub dzień

2. det.: dzień i słowa pochodne, np.:

   a)
h
r
wra
(war.
ra
Z1
) – hrwdzień
   b) (tylko w datach)
swra
(war.
ra
Z1
) – swdzień
   c)
sf
ra
sfwczoraj
   d)
wr
r
S
ra
wršspędzić cały dzień

3. det.: czas i wszystko z nim związane, np.:

   a)
wn
n
nw
t
sbA
ra
wnwtgodzina
   b)
HHra
(war.
n
H ra H
) – nḥḥ lub ḥḥwieczność
   c)
aHaa
w
ra
ccw(pewien) okres czasu
N6
słońce z ureuszem { rc } N6 { re } ideo. lub det.: słońce, np.
r
a
N6
(war.
N6
Z1
) – rcsłońce
N7
kombinacja hieroglifów:
N5
+
Xr

(słońce + pieniek rzeźnicki)
{ ẖrt hrw } N7 { śrt hru (hrł) } ideo.: czas dnia, przebieg (dnia), np.
Xr
D21
t
h
r
wra
(skr.
N7
) – ẖrt hrwczas dnia, przebieg (dnia) (dosł.: to co należy do dnia)
Hnmmt
świecące słońce
(światło słoneczne)
wbn
lub
ḥnmmt
Hnmmt ubn (łbn)
lub
hnmmt
1. ideo. lub det.: światło słoneczne, np.:
   a)
AxwHnmmt
(war.
HnmmtwA40
) – 3ḫwświatło słoneczne
   b)
psDHnmmt
psḏblask
   c)
wbn
Hnmmt
wbnwschodzić (o słońcu)

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliteroweświecące słońce (światło słoneczne) (wbn)

pzD

lub
N10

(Nowe Państwo)
księżyc z zaćmioną dolną połową psḓ pzD
lub
N10
psdż 1. nie mylić tego hieroglifu (
pzD
) z podobnym -
X6
- to są zupełnie różne hieroglify

2. ideo. lub det.: Święto Wschodzącego Księżyca (dosł. Święto Nowego Księżyca – drobne święto w kalendarzu księżycowym, przypadające na pierwszy dzień po nowiu, kiedy księżyc jest już na niebie widoczny w kształcie sierpa), np:

   *
p
z
d
n
pzD
psdnŚwięto Nowego Księżyca

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliteroweksiężyc z zaćmioną dolną połową (psḏ)

Abd

lub
Hiero N11 bis.png
lub
Hiero N11 bis bis.png
lub
N12

(forma alternatywna)
lub
Hiero N12 bis.png
lub
Hiero N12 bis bis.png
półksiężyc 3bd
lub
wc
lub
{ icḥ }
lub
{ šsp }
Abd lub iaH
lub
N11A[j]
lub
N11B[j]
lub
N12
lub
N12A[j]
lub
N12B[j]
ebd
lub
ueh (łeh)
lub
{ ieh }
lub
{ szsp }
1. ideo. lub det.: księżyc, np.:
   a)
ia
H
iaH
(war. IaH ksiezyc 01.png lub
iaH
) – icḥ – księżyc
   b) IaH ksiezyc 02.png (war.
N12
lub Hiero N12 bis.png) – icḥ – księżyc
2. (w datach) ideo. skr.:
Abd
3bdmiesiąc, np.
Abd
Z1 Z1 Z1
3bd 3 – miesiąc 3-ci
3. (miara długości) det.: Szesep (tzw. dłoń, czyli 7,44 cm), np.
Szp
p
Abd
(skr.
Abd
) – šspSzesep

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowepółksiężyc (3bd)

N13
kombinacja hieroglifów:
pół 
Abd+sbA

(połowa półksiężyca + gwiazda)
 - N13  - ideo.: połowa miesiąca, np.
N13n
t
Hb
(war.
N13
) – ... ntświęto połowy miesiąca
sbA
gwiazda sb3
lub
dw3
sbA
lub
dwA
sbe
lub
due (dłe)
1. ideo. lub det.: gwiazda, np.
sbsbA
(war.
sbA
Z1
) – sb3gwiazda
2. det. dla gwiazd lub gwiazdozbiorów, np.
M44t
sbA
SpdSotis (Syriusz – gwiazda)
3. det.: czas wskazywany (odmierzany) przez gwiazdy, np.
Abd
sbA
3bdmiesiąc

4. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowegwiazda (sb3)

dwAt
gwiazda w okręgu { d3t }
lub
{ dw3t }
dwAt { det }
lub
{ duet (dłet) }
ideo.: podziemie (lub Duat, Świat Umarłych, Świat Podziemny, a także – półmrok o poranku, taki "magiczny" moment pomiędzy nocą, a świtem), np.
dwAtt
pr
(war.
sbAt
pr
,
dAt
dwAt
,
dwAt
dwAt
) – d3t lub dw3tpodziemie (Duat, Świat Umarłych, Świat Podziemny)
tA

lub
N17

(forma alternatywna)
płaska warstwa ziemi z ziarnkami piasku t3 tA
lub
N17
te 1. ideo.: ziemia, kraj, kraina, np.
tA
N23 Z1
(war.
tA
N21 Z1
) – t3ziemia, kraj, kraina

2. det. dla słów związanych z ziemią:

   a)
D&t&tA
dtposiadłość, majątek
   b)
D&t&tA
dtwieczność
   c)
D&t&tA A1 B1
Z2
dt(w)poddani (chłopi, jako związani z ziemią)

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify dwuliterowepłaska warstwa ziemi z ziarnkami piasku (t3)

iw
piaszczysta połać ziemi i
lub
iw }
iw i
lub
iu () }
1. istnieją łudząco podobne hieroglify z obrysem
N18
, ale posiadają zupełnie inne znaczenia:
   a)
N18
część garderoby (przepaska na biodra)
   b) obrys:
N18
w:
X4
zwinięty chleb (lub ciasto)
   c) obrys:
N18
w:
Z8
owal
   d) obrys:
N18
w:
D8
oko wpisane w
N18

2. (w zgrupowaniu)
iw
N21 Z1
fon.: i, np.
iw
N21 Z1
r
Z1
tii
IrtIret (lub Iaret – region w starożytnej Syrii (?))
3. ideo.: wyspa, np.
iw
Z1
(war.
iw
Z1 N23
) – iwwyspa
4. det.: pustynia, obca ziemia, np.
Axx t
iw
3ḫthoryzont (dosł.: ziemia wschodzącego Słońca)
5. zobacz też: hieroglify dwuliteroweoko wpisane w
iw
(cn)

6. zobacz też: hieroglify dwuliterowezwinięty chleb (sn)

N19

lub
Hiero N19 bis.png
piaszczysta połać ziemi dwukrotnie powtórzona  - N19
lub
N19A[j]
 - 1. ideo.: dwie ziemie lub dwa horyzonty, np.:
   a)
G9N19
(war.
r
a
C1G5Axt
t y
pr
pr
lub
r
a
ra Z1
G5Axt
t y
pr
pr
A40A40
) – Rc-Ḥrw-3ḫtyRe-Horachte (dosł.: Re [jako] Horus dwóch ziem lub Re-Horus [Pan] dwóch horyzontów)
   b)
G5Axtx
t y
N19xprrA40
Ḥrw-3ḫty-ḫpriHorachte-Chepri (dosł.: Horus [Pan] dwóch horyzontów [jako] bóg-Słońce samokształtny)[m]
2. zobacz też: sokół horusowy noszący na głowie Słońce
ra
(det.)
wDb
język z ziemi wḏb wDb udżb (łdżb) 1. det.: wał piaskowy, brzeg (nad wodą, np.
V25bwDb
(war.
wDbN22
Z1
) – wḏbwał piaskowy, brzeg

2. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowejęzyk z ziemi (wḏb)
zobacz też: piaskowy język z ziemi (det.)

N21
język z ziemi { idb } N21 { idb } 1. w okresie Nowego Państwa, ten hieroglif (
N21
) był używany zamiast hieroglifu –
N23
– w szeroko pojętym znaczeniu w słowach związanych z ziemią, np.:
   a)
tA
N21 Z1
t3ziemia
   b)
AHt
N21
Z3
3ḥtpola (l. mn.)
   c)
dmiiN21
Z1
dmimiasto
2. det.: ziemia, np.
id
b
N21
(war.
N21
N23
lub
N21
) – idbwał, region
   * wały (dwa) w l. podwójnej to:
N21
N23
N21
N23
idbwy

3. zobacz też: piaskowy język z ziemi (det.)

N22

(Stare Państwo)
piaskowy język z ziemi wḏb N22 udżb (łdżb) 1. w Okresie Starego Państwa, ten hieroglif (
N22
) był pierwowzorem dla hieroglifów:
wDb
i
N21

2. det.: ziemia, np.:

   a)
iHt
N22
N17
cḥtpole
   b)
sx
t
sxtN22
N17
sḫtpole
   c)
wDbN22
Z1
(war.
V25bwDb
) – wḏbwał piaskowy, brzeg (nad wodą)

3. więcej o tym hieroglifie:
   hieroglify trzyliterowepiaskowy język z ziemi (wḏb)
4. zobacz też: język z ziemi (det.)

N23
kanał nawadniający  - N23  - 1. w okresie Nowego Państwa, ten hieroglif (
N23
) był chętnie zamieniany przez hieroglif –
N21

2. det.: nawodniona ziemia, np.:

   a)
N17
N23 Z1
t3ziemia
   b)
t
U30
S
Z9 N23
t3šrubież (granica na linii brzegowej)
3. (Średnie Państwo) det.: czas (
ra
N23
) w słowach określających "to co wczorajsze" i "to co jutrzejsze", np.:
   a)
r
k
ra
N23
rkczas
   b)
t
D21
trra
N23
trpora roku
spAt
ziemia naznaczona wąskimi kanałami nawadniającymi { spt }
lub
sp3t }
spAt { spt }
lub
spet }
1. ideo. lub det.: okręg (rejon), nom, np.
sp t
spAt
(war.
sppAspAt
t Z1
lub
spAt
t Z1
) – spt lub sp3tokręg (rejon), nom

2. det.: kraina, region, np.:

   a)
Smaa
w
spAt
ŠmcwGórny Egipt
   b)
R18
(war. TA-wr nom Abydos 00.png lub TA-wr nom Abydos 01.png) – t3 wrregion Abydos (okręg lub nom Abydos)
3. det.: majątek (nieruchomość, posiadłość), np.
spAt
t niwt
ḏ3ttmajątek
4. det.: ogród, np.
Hz
p
spAt
ḥspogród

5. zobacz też: peruka z piórami i z wstążką, na tyczce (det.)

xAst
piaszczyste wzgórza wznoszące się ponad linią upraw { smt }
lub
{ zmt }
lub
{ ḫ3st }
xAst { smt }
lub
{ zmt }
lub
{ chest }
1. ideo.: He (lub Ha – bóg pustyni), np.
xAst
R12
(war.
HaxAst
R12
A40
) – Ḥ3He
2. ideo. lub det.: wzgórza, obca ziemia, np.
xAst
t Z1
(war.
xAst
xAst
) – ḫ3stwzgórza, obca ziemia
3. det.: pustynia, nekropolia (cmentarz), np.
z
t
xAst
(war.