Otwórz menu główne

Ernest Wilimowski

piłkarz polski

Ernest Otton Wilimowski (ur. jako Ernst Otto Pradella 23 czerwca 1916 w Katowicach, zm. 30 sierpnia 1997 w Karlsruhe) – śląski piłkarz występujący na pozycji napastnika, reprezentant Polski (1934–1939) i III Rzeszy (1941–1942), trener piłkarski.

Ernest Wilimowski
Ilustracja
Pełne imię i nazwisko Ernest Otton Wilimowski
Data i miejsce urodzenia 23 czerwca 1916
Katowice
Data i miejsce śmierci 30 sierpnia 1997
Karlsruhe
Wzrost 174 cm
Pozycja lewy łącznik
Kariera juniorska
Lata Klub
1. FC Katowice
Kariera seniorska
Lata Klub Wyst. Gole
1929 1. FC Katowice 1 (0)
1934–1939 Ruch Hajduki Wielkie/Chorzów 86 (117)
1939 Bismarckhütter SV
1939–1940 1.FC Kattowitz
1940–1942 PSV Chemnitz
1942–1943 TSV 1860 Monachium
1943 Mölders Krakau
1944 1.FC Kattowitz
1944 Karlsruher FV
1946 SG Kassel
1946 SG Merseburg
1946–1948 SG Chemnitz-West
1947 SG Babelsberg
1947 Hameln 07
1948–1949 BC Augsburg 6 (3)
1949 RC Strasbourg 0 (0)
1949–1950 Offenburger FV
1950–1951 FC Singen 04 30 (16)
1951–1955 VfR Kaiserslautern 90 (70)
1956–1959 Kehler FV
Kariera reprezentacyjna
Lata Reprezentacja Wyst. Gole
1934–1939  Polska 22 (21)
1934–1939  Polski Śląsk 6 (7)
1941–1942  III Rzesza 8 (13)
W sumie: 36 (41)
Kariera trenerska
Lata Drużyna
1949–1950 Offenburger FV

Wilimowski przeszedł do historii mistrzostw świata jako strzelec czterech bramek w meczu Brazylia–Polska (6:5) podczas Mistrzostw Świata 1938 we Francji, dzięki czemu przez 56 lat był rekordzistą pod względem liczby strzelonych bramek w jednym meczu. Jego rekord pobił podczas Mistrzostw Świata 1994 w Stanach Zjednoczonych Oleg Salenko, który w swoim ostatnim meczu Grupy B przeciwko Kamerunowi (6:1) strzelił 5 bramek dla reprezentacji Rosji.

Jako pierwszy w historii ekstraklasy zdobył w jednym meczu siedem, osiem, dziewięć i dziesięć goli. Czterokrotny mistrz Polski (1934, 1935, 1936, 1938). Dysponował bardzo dobrym dryblingiem oraz znakomitą skutecznością strzelecką z uśmieszkiem na twarzy, co powodowało wściekłość wśród zawodników drużyn przeciwnych. Łącznie w karierze strzelił 1175 goli w oficjalnych i nieoficjalnych meczach[1], natomiast w oficjalnych meczach według statystyk RSSSF strzelił 554 gole, co daje obecnie 10. miejsce na liście strzelców wszech czasów[2][3].

ŻyciorysEdytuj

 
Dom rodzinny Ernesta Wilimowskiego przy ul. Barbary 5A w Katowicach.
 
Wilimowski (z lewej) w barwach Ruchu

Ernest Wilimowski urodził się w Katowicach na Górnym Śląsku, w pruskiej prowincji Cesarstwa Niemieckiego jako Ernst Otto Pradella. Pochodził z górnośląskiej rodziny mieszkającej na polsko-niemieckim pograniczu. Jego matka, Paulina Florentyna Pradella (1895–1981) urodziła chłopca jako panna, w akcie urodzenia nie widnieją dane ojca. Najprawdopodobniej ojciec Ernesta (wg licznych podań miał mieć na imię Ernst Roman) zginął na froncie wschodnim podczas I wojny światowej. Istniała również hipoteza (z czasem odrzucona jako nie wytrzymująca konfrontacji z faktami), że prawdziwym ojcem Ernesta był Roman Wilimowski, zaginiony na wojnie, a więc nie uznany oficjalnie za ojca[4]. W 1922 roku wschodni Górny Śląsk stał się częścią Polski i Ernest tym samym został obywatelem II RP. W 1929 jego matka Paulina Pradella wyszła za mąż za urzędnika i powstańca śląskiego z polskiej rodziny osiadłej na śląsku, Romana Wilimowskiego (1895–1941), który usynowił 13-letniego Ernesta nadając mu jednocześnie swoje nazwisko. Rodzicami jego matki Pauliny byli Johann Pradella i Klara z d. Bekersch z Załęża (do 1924 roku Załęże funkcjonowało jako samodzielna jednostka terytorialna, od 1924 dzielnica Katowic); natomiast rodzicami ojczyma byli Teodor Wilimowski oraz Paulina z d. Musiałek, rodowici Polacy osiedli przed 1890 rokiem w Chorzowie, w obecnej dzielnicy Batory (dawniej Hajduki Wielkie). W domu w przeważającej części mówił w gwarze śląskiej, w szkole i publicznie używał języka polskiego (ukończył prestiżowe gimnazjum im. Adama Mickiewicza w Katowicach), a czasami niemieckiego, lecz tylko ze względu na niemieckie poczucie narodowe matki oraz jej rodziny. Jako obywatel polski mówił o sobie „Górnoślązak” (Oberschlesier)[5]. Od dziecka uprawiał nie tylko piłkę nożną, lecz próbował swych sił także w piłce ręcznej, hokeju i innych dyscyplinach sportowych. Ernest Pradella zmienił rodowe nazwisko matki na Wilimowski 6 czerwcu 1929 roku.

Ernest Wilimowski karierę piłkarską rozpoczął w niemieckim klubie 1.FC Katowice. Wg ustaleń Andrzeja Gowarzewskiego już w wieku 12 lat i 295 dni zadebiutował w pierwszej lidze. Klub w kwietniu 1929 miał duże problemy kadrowe i sprowadził z okolicznych klubów kilku zawodników, wśród nich gracza o nazwisku Pradelok (ówczesny pseudonim Ernesta), który rozegrał całe spotkanie ligowe 14 kwietnia 1929 przeciwko zespołowi Klub Turystów Łódź. Nigdy więcej zawodnik o takim nazwisku dla 1.FC nie zagrał. Na całym Śląsku był tylko jeden piłkarz o takiej godności – Wincenty Pradelok, wówczas gracz Orła Wełnowiec. Po latach spotkał się on z Gowarzewskim, a zapytany o tamten mecz odparł, że jako syn powstańca śląskiego nigdy nie zagrałby dla niemieckiego klubu[6].

Twierdzenie to podważyli Jerzy Miatkowski i Jarosław Owsiański w opublikowanej w 2019 roku książce "1929. Zielone mistrzostwo". Zagadnienie to wydaje się ważne, ponieważ dotyczy ono najlepszego polskiego piłkarza z lat międzywojennych. Autorzy przytaczają następujące argumenty: 1) w zapowiedzi prasowej omawiającej sytuację drużyny 1.FC przed sezonem 1929, która ukazała się 30 marca, pojawiła się taka oto informacja: […] Nowym nabytkiem klubu jest młody Pradellok, członek bardzo dobrej drużyny Orzeł Wełnowiec [7] , tymczasem nie wiadomo nic o tym, żeby Wilimowski był kiedykolwiek piłkarzem Orła Wełnowiec; 2) słynny później reprezentant Polski i Niemiec nie był wówczas nawet w wieku juniora, co stanowiłoby formalną przeszkodę do oficjalnego zgłoszenia go jako zawodnika w Wydziale Gier i Dyscypliny; 3) Pradellok rozpoczął mecz na bardzo odpowiedzialnej pozycji środkowego pomocnika, na której nie wystawiano zwykle młokosów, a powszechnie wiadomo, iż Wilimowski całe życie grywał w ataku jako lewy łącznik; 4) Wilimowski jako 13-latek miał wyjątkowo skromną posturę i był o głowę niższy od swoich rówieśników, czego dowodzi opublikowana fotografia młodzieżowego zespołu 1.FC Katowice, co przekreślałoby jakiekolwiek szanse w jego rywalizacji z potężnie zbudowanymi seniorami. Zdaniem autorów w meczu tym wystąpił Gerhard Pelagius Pradellok, ur. 23 września 1906 roku w Dębie, dzisiejszej dzielnicy Katowic, jako syn Piotra i Augustyny z d. Maludy. Po swym pierwszym i zarazem ostatnim ligowym występie stracił on miejsce w jedenastce 1.FC, więc próbował ponownie grywać w Orle Wełnowiec. Jednakże jego udział w meczu Orzeł – Iskra Siemianowice (2:1), rozegranym 26 maja 1929 w ramach śląskiej klasy A, zakończył się przyznaniem walkoweru dla gości, co potwierdza "Polska Zachodnia" [8]. Powodem takiej decyzji był właśnie udział Pradelloka, który nie był uprawniony do gry w tym spotkaniu.

W 1934 talent Wilimowskiego zauważyli działacze Ruchu Hajduki Wielkie, którego wkrótce został zawodnikiem. Debiut zaliczył dnia 2 stycznia 1934 roku w meczu sparingowym z KS Chorzów[9]. Natomiast w ekstraklasie zadebiutował dnia 8 kwietnia 1934 roku w wygranym 3:0 meczu wyjazdowym z Cracovią[10], pierwszą bramkę strzelił dnia 29 kwietnia 1934 roku w Chorzowie w 17. minucie meczu z Wisłą Kraków (4:1), podwyższając wynik na 2:0[11].

Z tym klubem Wilimowski czterokrotnie zdobywał mistrzostwo Polski (1934, 1935, 1936, 1938) oraz trzykrotnie był królem strzelców (1934 – 33 gole, 1936 – 18 goli, 1939 – 26 goli; rozgrywki niedokończone z powodu wybuchu II wojny światowej). Dnia 21 maja 1939 roku w Chorzowie podczas meczu ligowego z Union-Touring Łódź (12:1) Wilimowski strzelił 10 bramek, co do chwili obecnej pozostaje rekordem ekstraklasy[12][13][14].

Wilimowski ostatnią bramkę w ekstraklasie strzelił dnia 2 lipca 1939 roku w 62. minucie meczu u siebie z Polonią Warszawa, który zakończył się porażką Niebieskich 2:3[15], a ostatni mecz rozegrał dnia 20 sierpnia 1939 roku na wyjeździe z Wartą Poznań, który zakończył się zwycięstwem gospodarzy 5:2[16].

Łącznie dla Ruchu Hajduki Wielkie rozegrał w ekstraklasie 86 meczów, w których strzelił 117 bramek. Dwukrotnie znajdował się w Top 10 Plebiscytu Przeglądu Sportowego na najlepszego polskiego sportowca (1934 – 4. miejsce, 1937 – 7. miejsce). Znajduje się także na liście najskuteczniejszych zawodników w historii meczów rozgrywanych o mistrzostwo Polski, tj. Klub 100.

Po wybuchu II wojny światowej został wpisany na niemiecką listę narodowościową. W 1940 roku wyjechał w głąb III Rzeszy do Saksonii, a prawie cała Polska uznała go za zdrajcę narodu, mimo że do wyjazdu namawiał go m.in. Józef Kałuża, trener reprezentacji Polski[17]. W celu uniknięcia służby wojskowej w Wehrmachcie został policjantem i kontynuował karierę sportową w barwach III Rzeszy. Grał w klubach: Bismarckhütter SV (1939), 1. FC Kattowitz (1939–1940), PSV Chemnitz (1940–1942 – Puchar Związku Rzeszy w 1941 roku), TSV 1860 Monachium (1942–1943), w którego barwach dnia 15 listopada 1942 roku na Stadionie Olimpijskim w Berlinie po zwycięstwie 2:0 z Schalke Gelsenkirchen (Wilimowski strzelił bramkę w 80. minucie na 1:0) w finale zdobył Puchar Niemiec 1942 (Tschammer-Pokal), a Wilimowski z 14 golami został królem strzelców tych rozgrywek. Następnie reprezentował barwy LSV Mölders Krakau (1943), 1. FC Kattowitz (1944), Karlsruher FV (1944), VfB Stuttgart (1944).

W 1942 roku jego matka – Paulina Wilimowska, za romans z rosyjskim Żydem, trafiła do obozu koncentracyjnego Auschwitz i pracowała u jednego z obozowych oficerów SS. Z pomocą przyszedł as lotnictwa myśliwskiego Luftwaffe, pułkownik Hermann Graf, twórca drużyny piłkarskiej Rote Jäger (1943–1944), dzięki jego interwencji została zwolniona z obozu.

Po zakończeniu II wojny światowej Wilimowski za grę w reprezentacji III Rzeszy został wymazany w historii polskiej piłki. Grał w klubach: SG Kassel (1946), SG Merseburg (1946), SG Chemnitz-West (1946–1948), SG Babelsberg (1947 – 2 mecze), TSG Arolsen (1947 – 1 mecz), Hameln 07 (1947), TSV Detmold (1948), BC Augsburg (1948–49 – 6 meczów, 3 gole), francuski RC Strasbourg (1949 – 1 mecz), Offenburger FV (1949–1950 – był również grającym trenerem), FC Singen 04 (1950–1951 – 30 meczów, 16 goli), VfR Kaiserslautern (1951–1955 – 90 meczów, 70 goli) oraz Kehler FV, w którym w 1959 roku zakończył piłkarską karierę.

W 1951 roku ożenił się z Klarą Mehne – córką restauratora z Offenburga (druga żona; w 1939 roku ożenił się z Elżbietą Ławnik[18][19] – z którą miał czworo dzieci, córki Sylvia, Sigrid i Ulle oraz syn Rainer, oraz pięcioro wnucząt: Steven, Timo, Dapher, Janis, Nicole[20]).

Osiadł w Karlsruhe, gdzie pracował jako urzędnik, odmówił pracy w Niemieckim Związku Piłkarskim (DFB)[21]. Jednak wykonywanie zawodu na pełnym etacie nie stanowiło przeszkody w amatorskiej grze w piłkę nożną oraz w pracy trenerskiej w klubach niższych klas rozgrywkowych, gdyż był bardzo oddany swojej pasji (potrafił jednego dnia prowadzić treningi w dwóch klubach w różnych miejscowościach)[19].

Nigdy już nie wrócił na Górny Śląsk, choć w 1995 roku była nawet szansa, żeby po latach przyjechał tam na zaproszenie działaczy Ruchu Chorzów z okazji 75-lecia istnienia klubu, jednak ze względu na chorobę żony, a przede wszystkim niepochlebne opinie (na kilka dni przed przyjazdem dziennikarz sportowy Bohdan Tomaszewski publicznie nazwał go zdrajcą i stwierdził, że nie powinien on przyjeżdżać do Polski) spowodowały rezygnację Wilimowskiego z przyjazdu do Polski[22].

Ernest Wilimowski zmarł dnia 30 sierpnia 1997 roku w Karlsruhe w wieku 81 lat (choć polska prasa podawała informacje o jego śmierci już w latach 50[23].). Na pogrzebie była obecna rodzina, znajomi, sąsiedzi, a także delegacja z wieńcem Niemieckiego Związku Piłki Nożnej; nie było delegacji PZPN[18].

Kariera reprezentacyjnaEdytuj

Reprezentacja PolskiEdytuj

Ernest Wilimowski zadebiutował w reprezentacji Polski 21 maja 1934 w przegranym 2:4 meczu towarzyskim z reprezentacją Danii w Kopenhadze, mając 17 lat i 332 dni (najmłodszy wówczas reprezentant Polski w historii). Dwa dni później, 23 maja 1934 w Sztokholmie podczas towarzyskiego meczu z reprezentacją Szwecji strzelił swoją pierwszą bramkę dla Polski.

W 1936 Wilimowski za alkohol został wyrzucony z olimpijskiej reprezentacji Polski, która przygotowywała się do igrzysk w Berlinie (choć jak podaje Andrzej Gowarzewski, prawdziwym powodem było jego rzekome zawodowstwo[potrzebny przypis]).

Wilimowski w reprezentacji Polski ponownie zagrał 4 października 1936 w Kopenhadze w przegranym 1:2 meczu towarzyskim z reprezentacją Danii i znów stanowił o sile drużyny. Grał również w meczach eliminacyjnych mistrzostw świata 1938, w których rywalem Polski była reprezentacja Jugosławii. W dwumeczu lepsza okazała się Polska (4:0 w Warszawie – 1 bramka Wilimowskiego, 0:1 w Belgradzie), która tym samym zakwalifikowała się do mistrzostw świata 1938 we Francji

Rywalem w pierwszej rundzie mistrzostw świata 1938 była reprezentacja Brazylii. Mecz, który odbył się 5 czerwca 1938 w Strasburgu i zakończył się zwycięstwem drużyny Canarinhos 5:6 po dogrywce, był jednym z najlepszych w karierze Wilimowskiego, gdyż zdobył w nim cztery bramki (53., 59., 89. i 118. minuta). Bramkę strzelił także Fryderyk Scherfke (23. minuta) z rzutu karnego podyktowanego po faulu na Wilimowskim). Reprezentacja Polski odpadła z turnieju, ale Wilimowski był wymieniany jako jeden z najlepszych piłkarzy turnieju.

Drugi najlepszy mecz w karierze Wilimowski zagrał w Warszawie 27 sierpnia 1939, gdy reprezentacja Polski towarzysko podejmowała ówczesnych wicemistrzów świata – reprezentację Węgier. Już po 30. minutach gry było 2:0 dla Węgier, jednak Wilimowski zdołał strzelić hat-tricka (33., 64. i 76. minuta) oraz wywalczył dla swojej drużyny rzut karny, który wykorzystał Ewald Dytko (w 75. minucie). Mecz zakończył się zwycięstwem Polski 4:2. Było to ostatnie spotkanie reprezentacji Polski przed wybuchem II wojny światowej, a dla Wilimowskiego ostatnie w reprezentacji Polski, w której łącznie w latach 1934–1939 rozegrał 22 mecze i strzelił 21 bramek.

Reprezentacja ŚląskaEdytuj

Ernest Wilimowski grał również w reprezentacji Śląska, w której w latach 1934–1939 rozegrał 6 meczów i strzelił 7 bramek[24]. Najczęstszym rywalem reprezentacji Śląska była reprezentacja Śląska Niemieckiego, których mecze nazywane były przez niemiecką prasę małymi meczami międzypaństwowymi (niem.kleine Länderspiele”). Wilimowski debiut w reprezentacji Śląska zaliczył 19 marca 1934 w Bytomiu w bezbramkowo zremisowanym meczu z odwiecznym rywalem ze Śląska Niemieckiego, a 24 marca 1935 w Zabrzu w zremisowanym 3:3 meczu z tym samym rywalem strzelił swoje trzy pierwsze bramki dla reprezentacji Śląska. Ostatni mecz w reprezentacji Śląska Ernest Wilimowski rozegrał 8 stycznia 1939 w Bytomiu, kiedy to reprezentacja Śląska przegrała 3:5 z reprezentacją Śląska Niemieckiego.

Reprezentacja NiemiecEdytuj

Po wybuchu II wojny światowej Wilimowski grał w barwach reprezentacji III Rzeszy prowadzonej przez Seppa Herbergera, w której również imponował strzelecką skutecznością, gdyż w latach 1941–1942 w 8 meczach zdobył aż 13 bramek. Debiut w reprezentacji III Rzeszy zaliczył 1 czerwca 1941 w Bukareszcie w wygranym 4:1 meczu towarzyskim z reprezentacją Rumunii, w którym Wilimowski strzelił 2 bramki.

16 sierpnia 1942 doszło do najważniejszego piłkarskiego wydarzenia na Górnym Śląsku w czasie II wojny światowej. W Bytomiu na Stadionie im. marszałka Hindenburga, Niemcy z Wilimowskim w składzie rozgromili reprezentację Rumunii 7:0, a Wilimowski strzelił jedną z bramek. Mecz na stadionie oglądało 55 000 widzów, a jak głosiła legenda, wśród nich byli Gerard Cieślik i Ernest Pohl[25]. W rzeczywistości obaj po latach przyznali, że to wymysł dziennikarza; Cieślika nie było wtedy stać na bilet tramwajowy z Chorzowa do Bytomia, a Pohl Wilimowskiego nigdy nie widział na oczy (Ten redaktor chciał, abym tak był, to żech był)[26].

Ostatni mecz w reprezentacji III Rzeszy Wilimowski rozegrał 22 listopada 1942 w Bratysławie, gdzie Niemcy towarzysko wygrali 5:2 z reprezentacją Słowacji.

StatystykiEdytuj

Ruch ChorzówEdytuj

Sezon Rozgrywki Mecze Bramki
1934 Liga
21
34
1935 Liga
7
8
1936 Liga
15
18
1937 Liga
16
9
1938 Liga
14
21
1939 Liga
13
27
Łącznie 86 117

ReprezentacyjneEdytuj

Reprezentacja Rok Mecze Bramki
  Polska
1934 5 3
1935 0 0
1936 1 0
1937 4 3
1938 8 10
1939 4 5
Łącznie 22 21
  Polski Śląsk
1934 1 0
1935 1 3
1936 0 0
1937 2 3
1938 1 1
1939 1 0
Łącznie 6 7
  III Rzesza
1941 4 6
1942 4 7
Łącznie 8 13

SukcesyEdytuj

Ruch Hajduki WielkieEdytuj

PSV ChemnitzEdytuj

TSV 1860 MonachiumEdytuj

IndywidualneEdytuj

OdznaczeniaEdytuj

  • Order Złotego Orła Polskiego Związku Piłki Nożnej[19]

Inne dyscyplinyEdytuj

Ernest Wilimowski oprócz piłki nożnej grał również w hokeja na lodzie na pozycji bramkarza w barwach Pogoni Katowice[27], świetnie jeździł na nartach oraz grał w szachy[18].

 
Informacja sportowa o meczu hokejowym pomiędzy K.S. Pogonią Katowice a SMP. Panewnik. Wyróżniającym graczem Pogoni w tym meczu był m.in. Ernest Wilimowski.

UpamiętnienieEdytuj

Wilimowski w kulturzeEdytuj

  • W 1996 ukazała się biografia Ernesta Wilimowskiego pt. Fußball – Sport ohne Grenzen. Die Lebensgeschichte des Fußball-Altnationalspielers Ernst Willimowski, której autorem był zięć Wilimowskiego (Karl-Heinz Haarke – mąż Sylvii)[25].
  • Postać Wilimowskiego była ukazana w filmie pt. Do góry nogami z 1982 w reżyserii Stanisława Jędryki jako piłkarz „Wili” Wilamowski, którą kreował Jan Jurewicz[30][31].
  • W 2012 padł pomysł nakręcenia filmu fabularnego o życiu Ernesta Wilimowskiego. Film miał nosić tytuł Ezi, a reżyserem miał być Jarosław Marszewski[32][33][34].
  • W 2016 chorwacki pisarz Miljenko Jergovic opublikował powieść "Wilimowski", której akcja dzieje się wokół radiowej relacji z meczu z Brazylią, słuchanej przez bohaterów[35].

VariaEdytuj

Powiedzieli o WilimowskimEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Kicker Sportmagazin”. 100, s. 2, 15 grudnia 1969. 
  2. Best Goalscorers All-Time (Official Matches) (ang.)
  3. 8. miejsce – Ernest Wilimowski (554 gole) [data dostępu: 2016-04-22]
  4. Ernest Wilimowski - Pokonany przez historię | KGNET Piekary Śląskie, www.kg.net.pl [dostęp 2019-04-11].
  5. Sławny Ernest Wilimowski bohaterem filmu fabularnego [data dostępu: 2012-05-02]
  6. Człowiek, który zawstydza Wikipedię. Rozmowa z pierwszym archiwistą polskiego futbolu [data dostępu: 2017-02-07]
  7. „Przegląd Sportowy” nr 14 (417), 30.03.1929, s. 4
  8. „Polska Zachodnia” nr 301, 3.11.1929, s. 12
  9. Ernest Wilimowski – Pokonany przez historię
  10. 1934-04-08 Cracovia - Ruch Hajduki Wielkie 0-3
  11. 1934-04-29 Ruch Hajduki Wielkie – Wisła Kraków 4-1
  12. Rocznica strzeleckiego rekordu „Eziego” [data dostępu: 2015-05-21]
  13. 1939-05-21 Ruch Chorzów – Union-Touring Łódź 12-1
  14. Ruch Chorzów – Historia (cz. 23)
  15. 1939-07-02 Ruch Chorzów – Polonia Warszawa 2-3
  16. 1939-08-20 Warta Poznań – Ruch Chorzów 5-2
  17. a b Legendy Futbolu: Ruch, volkslista, gra dla Niemiec, czyli Ernest Wilimowski (11) [data dostępu: 2013-01-09]
  18. a b c d Nasi na mundialu (V) Wilimowski i inni [data dostępu: 2014-07-05]
  19. a b c d e Niezapomniany ćwierćfinał i jego bohater – 5 czerwca 1938 Strasburg [data dostępu: 2010-07-02]
  20. a b Ernest Wilimowski tęsknił za Śląskiem [data dostępu: 2007-05-25]
  21. Futbol jest wielki: Ernest Wilimowski [data dostępu: 2010-01-12]
  22. Ernest Wilimowski – bohater czy zdrajca? [data dostępu: 2014-11-10]
  23. Ernest Wilimowski, najlepszy przedwojenny piłkarz reprezentacji Śląska [data dostępu: 2012-03-18]
  24. Wielka piłkarska rywalizacja: piłkarskie mecze Polski Śląsk – Niemiecki Śląsk. Część II: lata 30. [data dostępu: 2006-06-13]
  25. a b c Dariusz Matyja: Encyklopedia gwiazd polskiego sportu. Warszawa: Aha!, 2011, s. 143. ISBN 978-83-60334-95-9.
  26. Andrzej Gowarzewski: MISTRZOSTWA POLSKI. LUDZIE (1918-1939). 100 lat prawdziwej historii (1), Wydawnictwo GiA, Katowice 2017, str. 246
  27. Siedem Groszy, 1934, R. 3, nr 30, s. 7. www.dlibra.bs.katowice.pl. [dostęp 2017-05-21].
  28. Ernest Wilimowski patronem stadionu Ruchu? [data dostępu: 2007-09-07]
  29. Wkrótce turniej im. Ernesta Wilimowskiego [data dostępu: 2012-06-05]
  30. Poligon: „Momenty były”, czyli piłka w kadrze [data dostępu: 2009-03-27].
  31. TVP Kultura oraz inne kanały telewizyjne [data dostępu: 2009-03-06].
  32. Sławny Ernest Wilimowski bohaterem filmu fabularnego [data dostępu: 2012-05-02].
  33. Ezi – film i autorzy.
  34. Historia najlepszego polskiego piłkarza trafi na ekrany [data dostępu: 2012-06-01].
  35. [1] [data dostępu: 2016-06-24].
  36. „Człowieku, skąd Ty się wziąłeś?” - wyjątkowa historia Ernesta Wilimowskiego [data dostępu: 2015-06-23]
  37. Jak pijak grał w piłkę. Historia najlepszego polskiego piłkarza [data dostępu: 2014-06-27]

BibliografiaEdytuj

  • Andrzej Gowarzewski: MISTRZOSTWA POLSKI. LUDZIE (1918-1939). 100 lat prawdziwej historii (1), Wydawnictwo GiA, Katowice 2017
  • Bogdan Snoch: Górnośląski Leksykon Biograficzny. Suplement do wydania drugiego. Katowice: Muzeum Śląskie, 2006, s. 123. ISBN 83-60353-11-5.
  • Karl-Heinz Haarke, Georg Kachel: Fußball – Sport ohne Grenzen. Die Lebensgeschichte des Fußball-Altnationalspielers Ernst Willimowski. Dülmen: Laumann-Verlag, 1996. ISBN 3-87466-259-4.
  • Jerzy Miatkowski, Jarosław Owsiański: 1929. Zielone mistrzostwo. Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 2019, s. 1-415. ISBN 978-83-7986-210-8.

Linki zewnętrzneEdytuj