Otwórz menu główne

Leszek Engelking

polski poeta, nowelista, tłumacz i krytyk literacki

Leszek Maria Engelking (ur. 2 lutego 1955 w Bytomiu) – polski filolog, literaturoznawca, poeta, nowelista, tłumacz i krytyk literacki, w latach 1984–1995 redaktor miesięcznika „Literatura na Świecie”, członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (od 1989); laureat Nagrody „Literatury na Świecie” (1989, 2002, 2008[1], 2018) i nagrody Polskiego PEN Clubu (2010) za przekłady z języka angielskiego i języków słowiańskich[2].

Leszek Engelking
Ilustracja
Leszek Engelking (2004)
Data i miejsce urodzenia 2 lutego 1955
Bytom
Narodowość polska
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Dziedzina sztuki literatura piękna
Ważne dzieła
Odznaczenia
Odznaka honorowa „Zasłużony dla Kultury Polskiej”

Spis treści

ŻyciorysEdytuj

Dzieciństwo spędził na Górnym Śląsku (motywy bytomskie są w jego twórczości istotne, choć nie zawsze ich znalezienie jest rzeczą łatwą; Muzeum dzieciństwa i Suplement to jednak tomy w oczywisty sposób w dużej mierze poświęcone miastu lat dziecinnych). Szkołę podstawową ukończył w rodzinnym mieście. Studiował filologię polską (specjalizacja filmoznawcza) na Uniwersytecie Warszawskim, pracę magisterską obronił w 1979. Od 1984 do 1995 pracował jako redaktor w miesięczniku „Literatura na Świecie”. W latach 1997–1998 wykładał historię literatury czeskiej oraz historię filmu czeskiego i słowackiego na Uniwersytecie Warszawskim. W roku akademickim 1997–1998 prowadził gościnnie wykłady z historii dwudziestowiecznej literatury polskiej na Uniwersytecie Františka Palackiego w Ołomuńcu. W 1998 został doktorantem Uniwersytetu Łódzkiego. W latach 1998–2002 prowadził na tej uczelni zajęcia z teorii literatury oraz literatury porównawczej. Wygłaszał również pojedyncze wykłady na Uniwersytecie Iwana Franki we Lwowie (1998), uniwersytecie w Prešovie (Słowacja, 1999), Uniwersytecie Szczecińskim oraz Justus-Liebig-Universität w Giessen (Niemcy). W grudniu 2002 obronił dysertację doktorską pt. Codzienność i mit. Poetyka, programy i historia „Grupy 42” w kontekście dwudziestowiecznej awangardy i postawangardy (promotor: prof. dr hab. Grzegorz Gazda, recenzenci: prof. dr hab. Jacek Baluch, dr hab. Józef Zarek prof. UŚ, prof. Jiří Holý DrSc). W 2003 wykładał historię literatury światowej na Uniwersytecie Łódzkim oraz prowadził zajęcia z nauki przekładu artystycznego na Uniwersytecie Jagiellońskim (Podyplomowe Studium Tłumaczenia, ponownie prowadził je tu w 2005) oraz na Uniwersytecie Warszawskim (iberystyka, ponownie 2004). Od 2003 jest adiunktem w katedrze Teorii Literatury na Uniwersytecie Łódzkim. W listopadzie 2013 uzyskał stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych na podstawie pracy Chwyt metafizyczny. Vladimir Nabokov - estetyka z sankcją wyższej rzeczywistości[3]. Edytuje nowy wybór pism Vladimira Nabokova w warszawskim wydawnictwie „Muza SA”.

W latach studenckich prowadził dyskusyjny klub filmowy w Brwinowie. W przeszłości członek Koła Młodych przy Związku Literatów Polskich (do jego rozwiązania w stanie wojennym) i Stowarzyszenia Literackiego „Scriptus”. Należy do Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, Polskiego PEN Clubu, Societé Européenne de Culture oraz Polsko-Czeskiego Towarzystwa Naukowego i Łódzkiego Towarzystwa Naukowego. Jest jurorem przyznawanej w Republice Czeskiej międzynarodowej Nagrody Václava Buriana. Od 2019 roku jest członkiem jury wyłaniającego laureata czeskiej nagrody państwowej w dziedzinie literatury[potrzebny przypis]. Przez wiele lat był jurorem Ogólnopolskiego Konkursu Poetyckiego im. Haliny Poświatowskiej. Przez trzy lata był jurorem Nagrody Literackiej im. Juliana Tuwima[potrzebny przypis].

Od 1970 mieszka w Brwinowie pod Warszawą. Jego żona, Maja Chadryś-Engelking, jest animatorem kultury, instruktorem teatralnym i literackim, teatrologiem, kuratorem wystaw literackich (m.in. o Władysławie Broniewskim), pracowała w Wojewódzkim Ośrodku Kultury w Częstochowie oraz w warszawskim „Centrum Łowicka”. Jego synem jest pisarz Wojciech Engelking. Jego stryjem jest prof. dr hab. Ryszard Engelking, matematyk i tłumacz literatury francuskiej. Jego siostrami stryjecznymi są psycholog i socjolog prof. dr hab Barbara Engelking oraz etnografka i etnolingwistka dr hab. Anna Engelking.

Nagrody i wyróżnieniaEdytuj

 
Leszek Engelking odbiera Nagrodę „Literatury na Świecie” za tom przekładów z literatury czeskiej pt. Maść przeciw poezji oraz wybór utworów poetyckich Ivana Wernischa Pchli teatrzykWarszawa, 25 czerwca 2009

W czasie studiów otrzymał nagrodę specjalną Sekretarza Naukowego Polskiej Akademii Nauk (nagroda imienia Wacława Borowego, 1978). Otrzymał także: nagrodę translatorską miesięcznika „Literatura na Świecie” w kategorii książkowego debiutu translatorskiego (za przekład Poezji wybranych Ezry Pounda, 1989), nagrodę Stowarzyszenia Tłumaczy Polskich za najlepszy przekład w dziedzinie eseistyki w 1999 (za tłumaczenie Ducha romańskiego Ezry Pounda, 2000), czeską nagrodę Premia Bohemica dla zagranicznego bohemisty (za dorobek translatorski i popularyzowanie literatury czeskiej za granicą, 2003) oraz nagrodę „Literatury na Świecie” w kategorii przekładu prozy (za tłumaczenie Siostry Jáchyma Topola). W 2006 został uhonorowany odznaką „Zasłużony dla Kultury Polskiej”. W 2009 otrzymał nagrodę „Literatury na Świecie” w kategorii przekładu poezji (za antologię Maść przeciw poezji oraz wybór utworów poetyckich Ivana Wernischa Pchli teatrzyk). Książkę Maść przeciw poezji wyróżniono również „Piórem Fredry”. W 2010 został laureatem nagrody polskiego PEN Clubu „za wybitne dokonania translatorskie ze szczególnym uwzględnieniem przekładów poezji i prozy z języków: angielskiego, rosyjskiego, czeskiego i słowackiego”[4]. Z kolei wydany w 2011 tom poezji Muzeum dzieciństwa nominowany był w 2012 do Warszawskiej Nagrody Literackiej w dziedzinie poezji[5] oraz do Orfeusza – Nagrody Poetyckiej im. K.I. Gałczyńskiego[6]. W listopadzie 2016 otrzymał za twórczość literacką Muzę 2016, Nagrodę Prezydenta Bytomia. W 2018 Engelkingowi przyznano Nagrodę „Literatury na Świecie” w kategorii Mamut (za całokształt działalności translatorskiej).

TwórczośćEdytuj

Tłumaczy z następujących języków:

 
Leszek Engelking z czeskim pisarzem, publicystą i wydawcą Václavem BurianemWarszawa, Centrum Łowicka, 20 maja 2006

Jako krytyk i literaturoznawca pisał o literaturze:

Jest też autorem tekstów o filmie, teatrze i plastyce. Swoje wiersze, opowiadania, przekłady, eseje, recenzje i artykuły publikował między innymi w czasopismach: „Akant”, „Akcent”, „bruLion”, „Czas Kultury”, „Dekada Literacka”, „Dialog”, „eleWator”, „Ex Libris”, „Fantastyka”, „Gazeta Wyborcza”, „Gościniec Sztuki”, „Graffiti”, „Krasnogruda”, „Kresy”, „Kwartalnik Artystyczny”, „Lettre Internationale po polsku”, „List Oceaniczny”, „Literatura na Świecie”, „Metafora”, „Migotania, przejaśnienia”, „Nowe Książki”, „Nowy Nurt”, „Nurt”, „Odra”, „Opcje”, „Pamiętnik Literacki”, „Poezja”, „Pogranicza”, „Polityka”, „Przegląd Artystyczno-Literacki”, „Przegląd Literacki”, „Puls”, „Res Publica”, „Studio”, „Studium”, „Śląsk”, „Świat Literacki”, „Tak i nie”, „Topos”, „Twórczość”, „Tygiel Kultury”, „Tygodnik Literacki”, „Tygodnik Powszechny”, „Tytuł”, „Verte”, „W drodze”, „Zeszyty Literackie”, jak również w periodykach amerykańskich, brytyjskich, kanadyjskich, czeskich (m.in. „Listy”, „Literární noviny”, „Moravské noviny”, „Neon”, „Protimluv”, „Scriptum”, „Světová literatura”) i słowackich („Fragment, „Mosty”).

Jest polskim współpracownikiem amerykańskiego pisma poświęconego życiu i twórczości Ezry PoundaPaideuma”, członkiem międzynarodowego kręgu redakcyjnego czeskiego pisma slawistycznego „Slavia”, jak również stałym współpracownikiem łódzkiego miesięcznika „Tygiel Kultury”. W okresie ich istnienia był członkiem rady redakcyjnej czeskiego czasopisma literackiego „Scriptum” i stałym współpracownikiem toruńskiego miesięcznika „Przegląd Artystyczno-Literacki”. Aktywnie współpracuje też z Polskim Radiem. Jego wiersze publikowane były w tłumaczeniach na język angielski, białoruski, chiński, francuski, górnołużycki, hiszpański, japoński, litewski, niemiecki, rosyjski, serbski, słowacki, słoweński i ukraiński, opowiadania – w tłumaczeniu na angielski, czeski i słowacki.

Jest też autorem haseł m.in. w:

  • Leksykonie pisarzy świata XX wieku (Fundacja „Literatura Światowa”, Warszawa 1993, wydanie 2: 1997);
  • w słowniku pt.: Literatury zachodniosłowiańskie czasu przełomów 1890-1990, t. I: Literatura łużycka i słowacka (Śląsk, Katowice 1994) i t. II: Literatura czeska (Śląsk, Katowice 1999);
  • Słowniku historycznym Europy Środkowo-Wschodniej, cz 1: Państwa Grupy Wyszehradzkiej, (Stowarzyszenie Wschód-Zachód, Warszawa 2006).

DziełaEdytuj

 
Podczas wieczoru autorskiego – Warszawa, 23 maja 2009

Poezje i prozaEdytuj

Wybory jego wierszy ukazały się w przekładzie na język ukraiński, czeski, słowacki i angielski:

Zbiorek jego wierszy ogłoszono w przekładzie na hiszpański:

 
Podpisywanie książek na 54. Międzynarodowych Targach KsiążkiWarszawa, 22 maja 2009

Monografie i szkice literackieEdytuj

AntologieEdytuj

 
Leszek Engelking z żoną, Mają Chadryś-Engelking oraz tłumaczką Danutą Ćirlić-Straszyńską w redakcji „Literatury na Świecie” – Warszawa, 25 czerwca 2009

Tłumaczenia (wybór)Edytuj

 
Z Małgorzatą Łukasiewicz i Jerzym Jarniewiczem w redakcji „Literatury na Świecie” – Warszawa, 25 czerwca 2009

Współtłumaczenia:

PrzypisyEdytuj

  1. Laureaci nagrody „Literatury na Świecie”. literaturanaswiecie.art.pl. [dostęp 2015-03-19].
  2. Kto jest kim w Polsce: informator biograficzny. Lubomir Mackiewicz (red.), Anna Żołna (red.). Warszawa: Wydawnictwo „Interpress”, 1993, s. 149–150. ISBN 83-223-2644-0.
  3. Nowa Nauka Polska, nauka-polska.pl [dostęp 2018-11-25] (pol.).
  4. PEN Club dla Engelkinga
  5. Finał tegorocznej Nagrody Literackiej, 2012-04-20
  6. „Orfeusz”; nominowani 2012

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj