44 Pułk Strzelców Legii Amerykańskiej

Ten artykuł dotyczy 44 Pułku Strzelców (II RP). Zobacz też: 44 Pułk Piechoty – inne pułki piechoty z numerem 44.

44 Pułk Strzelców Legii Amerykańskiej (44 pp) – oddział piechoty Armii Polskiej we Francji i Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.

44 Pułk Strzelców Legii Amerykańskiej
44 pułk piechoty Strzelców Kresowych
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1918
Rozformowanie 1939
Nazwa wyróżniająca Legii Amerykańskiej
Tradycje
Święto 28 kwietnia[1]
Nadanie sztandaru 1918 i 1931
Rodowód 2 Pułk Strzelców Polskich
Dowódcy
Pierwszy ppłk Józef Grabiński
Ostatni płk Józef Frączek
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Równe
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 13 Kresowa Dywizja Piechoty
Pomnik Józefa Piłsudskiego w koszarach 44 pp w Równem

Sformowany został w 1918 jako 2 pułk strzelców polskich 1 Dywizji Strzelców Polskich Armii Polskiej we Francji. Po powrocie do kraju oddział przemianowany na 2 pułk strzelców pieszych, a po zjednoczeniu Błękitnej Armii z Wojskiem Polskim w kraju, na 44 pułk strzelców kresowych. Po wojnie z bolszewikami nazwę oddziału ustalono na 44 pułk piechoty Strzelców Kresowych, a w 1939 jednostka przemianowana została na 44 pułk strzelców Legii Amerykańskiej[2].

W okresie międzywojennym pułk stacjonował w Równem i wchodził w skład 13 Kresowej Dywizji Piechoty.

Formowanie i zmiany organizacyjneEdytuj

W 1918 we Francji sformowany został 2 pułk strzelców polskich. Jednostka weszła w skład 1 Dywizji Strzelców Polskich Armii Polskiej we Francji. Po powrocie do kraju oddział przemianowany został na 2 pułk strzelców pieszych. 1 września 1919 po zjednoczeniu Armii Polskiej we Francji z Wojskiem Polskim przemianowany został na 44 pułk Strzelców Kresowych. Po wojnie z bolszewikami nazwę oddziału ustalono na 44 pułk piechoty Strzelców Kresowych. W 1939 jednostka przemianowana została na 44 pułk strzelców Legii Amerykańskiej[3].

Pułk w walce o graniceEdytuj

Ofensywa na WołyńEdytuj

12 maja 1919, już jako 2 pułk strzelców pieszych, pułk ruszył na front polsko-ukraiński. Maszerował w dwóch kolumnach: prawą, pod dowództwem ppłk. Józefa Grabińskiego stanowił I batalion, jedna bateria 1 pułku artylerii, pluton kawalerii dywizyjnej i kolumna lewa pod dowództwem kpt. Bronisława Prugara-Kettlinga w składzie III batalion i jedna bateria artylerii[4]. II batalion podporządkowany został grupie gen. Aleksandra Karnickiego i maszerował na Łuck.

Pierwsze walki stoczono w Zabłotowcach i Iwaniczach, po czym obie kolumny dotarły do brzegów Styru, a II batalion walczył o z powodzeniem o Łuck[5]. W tym czasie nadchodzący od wschodu bolszewicy wypierali oddziały ukraińskie, które przechodziły przez front na stronę polską[6].

1 czerwca wojska bolszewickie podeszły pod Łuck. Naprzeciw siebie stanęły oddziały Wojska Polskiego i Armii Czerwonej. Naczelne Dowództwo WP zdecydowało się zająć Równe. 2 pułk strzelców uderzył II i III batalionem w pierwszym rzucie, a piechurów wspierał pociąg pancerny, bateria 1 pułku artylerii i szwadron kawalerii dywizyjnej[7]. Po krwawych walkach toczonych w dniach 8 i 9 czerwca pododdziały polskie nie odnotowały sukcesu, wróciły na swoje dawne pozycję i pozostawał na nich do sierpnia. W tym czasie pułk przechodził reorganizację. Odeszli doradcy francuscy, zmieniło się też dowództwo[6].

11 sierpnia pułk brał udział w kolejnym natarciu na Równe. II i III batalion przerwały obronę bolszewicką koło Klewania i Bielowa, natomiast I batalion zdobył fort „Obarów”. Nad ranem 13 sierpnia zajęto miasto, a pododdziały pułku obsadziły pozycje obronne od Bereźna do Horodyszczy[8].

1 września nastąpiło scalenie Błękitnej Armii przybyłej z Francji z „Armią w kraju”. 2 pułk strzelców pieszych przemianowany został na 44 pułk strzelców kresowych, a jego macierzysta dywizja na 13 Kresową Dywizję Piechoty. Pułk wszedł w skład XXV Brygady Piechoty płk. Leona Pachuckiego[9].

Na linii Horynia i SłuczyEdytuj

W drugiej połowie września I batalion bronił Olewska, a II batalion obsadził odcinek BuhryńBrody. 29 września pułk przeszedł do Zdołbunowa, skąd I batalion atakował Zwiahel i następnego dnia zdobył miejscowość.

Jesienią 1919 nastąpiła stabilizacja działań na froncie polsko-bolszewickim. Prowadzono jedynie walki o znaczeniu lokalnym. 8 listopada pułk obsadził linię Słuczy od Baranówki do Lubaru. 23 grudnia dwie kompanie I batalionu wspierane ogniem pociągu pancernego zaatakowały z sukcesem Romanów. Dwa dni później skutecznie na tę samą miejscowość uderzył III batalion i spowodował ucieczkę nieprzyjaciela z miasta. 5 stycznia II batalion z 8 baterią 13 pal, wsparty 10 kompanią ckm, odbił Lubar i do 8 stycznia bronił się w okrążeniu[10].

W styczniu 1920 pułk przeszedł kolejną reorganizację. Zwolniono amerykańskich ochotników, a ich miejsce zajęli żołnierze z batalionu zapasowego. Prowadzono nadal wypady o znaczeniu lokalnym. Atakowano między innymi Prywitów, Kamień i Romanów. W marcu pułk bronił pozycji pod Miropolem i Czartonią. 27 marca pułk odszedł do Połonnego, a 1 kwietnia przeprowadził wypad na Romanów. W Bubnowie rozbił sowieckie 518. i 519. pułki strzelców i zmusił przeciwnika do wycofania się aż do Wróblewki. Po wykonaniu zaplanowanych zadań, pułk wycofał się do Miropola, a przeszedł do Połonnego na dwutygodniowy odpoczynek[10].

Działania pułku w ofensywie kijowskiejEdytuj

Przed ofensywą na Ukrainie Naczelne Dowództwo WP zadecydowało się zreorganizować siły. W miejsce frontów utworzono armie. Na południowym kierunku operacyjnym sformowano 6 Armię gen.por. Wacława Iwaszkiewicza, 2 Armię gen. ppor. Antoniego Listowskiego i 3 Armię Józefa Piłsudskiego. 25 kwietnia 44 pułk strzelców kresowych uderzył ze stanowisk pod Lubarem na wieś Filińcy. I i III batalionem opanował umocnioną pozycję Awratyn–Mały Bratałów broniona przez oddziały sowieckiej 44 Dywizji Strzelców i przeszedł do pościgu maszerując trzema kolumnami. 27 kwietnia zajął na swoim kierunku linię starych okopów niemieckich[10]. Sowieci nie pogodzili się z utratą terenu i przeprowadzali gwałtowne kontrataki. Dochodziło do walki wręcz. Stosując manewr oskrzydlenia nieprzyjaciel wychodził na tyły i skrzydła wojsk polskich. Dopiero uderzenie przeprowadzone przez mjr. Szyllinga przechyliło szalę zwycięstwa na stronę polską[11]. Ostatecznie wzięto około 4 000 jeńców, zdobyto 14 dział i 200 karabinów maszynowych[12]. W rocznicę tych walk pułk obchodził corocznie swoje święto[13].

Pułk w działaniach odwrotowychEdytuj

Po zajęciu przez Wojsko Polskie Kijowa ofensywa polska zatrzymała się. Na zajętej pozycji przygotowywano się do obrony[13]. 44 pułk strzelców kresowych przeszedł do odwodu 2 Armii i ześrodkował się w okolicach Koziatyna, a jego II batalion pozostał w odwodzie XXV Brygady Piechoty i rozbudował obronę w oparciu o punkty oporu w Nowochwastowie, Śnieżnej, Oziernej i Samhorodku[14]. 25 maja nastąpiła reorganizacja sił polskich na ukraińskim teatrze działań wojennych. Rozwiązano 2 Armię, a 3. i 6 Armia utworzyły Front Ukraiński gen. por. Antoniego Listowskiego. Z końcem maja ruszyła sowiecka ofensywa na Ukrainie. Wiodącą rolę odgrywała w niej 1 Armia Konna Siemiona Budionnego. Do pierwszego starcia z konnicą Budionnego doszło 29 maja. W tym dniu III/44 pp kpt. Bilmina toczył ciężki bój z nacierającą 4 Dywizją Jazdy[15]. Mimo zaciekłych szarż jazdy sowieckiej utrzymano obronę. Przeciwnik przebił się jednak przez ugrupowanie 50 pułku piechoty i wyszedł na drugorzutowy I/44 pp. Jednocześnie odkryte zostało skrzydło III/44 pp i zagrożone tyły XXV Brygady w Pohrebyszczu[16]. Nazajutrz w wyłom uderzyła z powodzeniem 3 Brygada Jazdy gen. Sawickiego[12], a 4 czerwca obronę zorganizował tam III/44 pp[17]. W tym samym czasie dowodzony przez ppłk. Antoniego Szyllinga odwód dywizyjny w składzie II/40 pp oraz I i II/44 pp z 9/13 pap atakował sowiecką 6 Dywizję Kawalerii. Po ciężkich walkach zdobyto Dołżek, a wieczorem 31 maja luka między 43. i 45 pułkiem strzelców została zlikwidowana[16].

5 czerwca Armia Konna Budionnego przełamała front polski w pasie obrony polskich 7 Dywizji Piechoty i 1 Dywizji Kawalerii i wdarła się około 20 km za polskie linie. Uderzenie 44 pułku strzelców kresowych na Czemiawkę i potem na Skałę trafiło w próżnię. Zarządzony odwrót nakazał pułkowi cofać się na południe z pozycji Zazuliniec, Macheryniec Dubowych, poprzez pozycję pośrednią Biczowa–Mały Bratałów na pozycję w okolicach Lubaru[16].

2 lipca grupa ppłk. Szyllinga (I i II batalion z kompanią ckm) wszedł w podporządkowanie dowódcy 18 Dywizji Piechoty, III batalion pozostał w macierzystej 13 DP[18]. 17 lipca 18 Dywizja Piechoty gen. Krajowskiego uderzyła na Ostróg i Równe dla połączenia się z 3 Armią. 44 pułk zajął Ostróg wychodząc na tyły kawalerzystów Budionnego. Kontratak na zdobyte miasto wykonała sowiecka 14 Dywizję Kawalerii. Po całodziennym boju w okrążeniu, pułk wycofał się w nocy z miasta i dotarł do Wesołówki[19]. Po stoczonym tam ciężkim boju, przeszedł do Krzemieńca, a następnie do Horynki, w celu połączenia się z macierzystą 13 Dywizją Piechoty[20].

Osobny artykuł: Bitwa pod Ostrogiem.

13 lipca pułk walczył z brygadą kawalerii Kotowskiego i rozbił ją[21]. Nawiązał też łączność taktyczną z 43 pułkiem strzelców i we współdziałaniu z nim w kolejnych dniach odpierał ataki w Horynce, Wiśniowcu i Załoźcach. 28 lipca zdobył Pieniaki, skąd III batalion pozorował atak na Ponikwę, wspierając oddziały 18 Dywizji Piechoty walczące pod Brodami[19].

3 sierpnia pułk dwoma batalionami uderzył na oddziały 6 Dywizji Jazdy broniące Podkamienia. W tym samym dniu II batalion nacierał na Litowisko i zdobył je. Zdobytego Podkamienia pułk bronił do 13 sierpnia. Następnie wycofywał się przez Majdan i Podhorce i 16 sierpnia bronił się w Sassowie i Białym Kamieniu. O świcie 17 sierpnia pułk rozpoczął dalszy odwrót do Krasnego. Tu zorganizowano obronę. Bolszewicy, nie mogąc zdobyć miejscowości, ominęli ją i maszerowali na Lwów[22].

W tej sytuacji pułk skierowany został do Biłki Szlacheckiej. Tu, współdziałając z 45 pułkiem strzelców, toczył walki z oddziałami 4. i 6 Dywizji Jazdy[23]. Ostatecznie nieprzyjaciel wycofał się, a pułk przyjął w Winnikach uzupełnienie od krakowskiego batalionu etapowego i obsadził pozycje od Czartowskiej Skały do Drugiej Wólki. 22 sierpnia wykonał wypad na Mogiłę[24].

Walki pod ZamościemEdytuj

W związku z marszem Budiennego ku północy, Naczelny Wódz zadecydował, aby cała jazda 6-ej armji, wraz z najlepszą tam dywizja piechoty, ruszyły za konną armją Budiennego. Jako „najlepsza” wyznaczona została 13 Dywizja Piechoty[25]. Zluzowany przez oddziały 5 Dywizji Piechoty załadowała się na transporty kolejowe i odjechała do Rawy Ruskiej. Tymczasem Budionny odszedł na północ w kierunku Zamościa, by uderzyć na tyły uderzających znad Wieprza polskich 3. i 4 Armii[26].

W tej sytuacji taktycznej grupa operacyjna gen. Stanisława Hallera otrzymała zadanie nie dopuścić do utraty Zamościa i zamknąć Konnej Armii drogi na południe i na Wschód. 23 sierpnia 44 pułk przeszedł do Przewodowa i tam zagrodził drogę oddziałom sowieckiej kawalerii. 29 sierpnia pomaszerował na Czartowczyk i Kraczów, a 30 sierpnia wspólnie z 43 pułkiem uderzył na Łabunie i Komarów i zajął obie te miejscowości[26]. W trakcie akcji na Komarów szarża jednej sowieckiej brygady kawalerii wyszła na tyły pułku. Interweniował stojący w odwodzie III batalion i odparł kontratak[27].

Osobny artykuł: Bitwa pod Komarowem.

Następnego dnia pułk atakował dalej. Wyzwolił Ruszczyznę i Wolę Sniatycką i Bródek i stanął w Barchaczowie[26]. Od 2 września pułk ścigał Budionnego[21]. Wziął udział w natarciu na Koniuchy i pościgu przez Werbkowice na zachodni brzeg Bugu. Potem przeszedł odszedł do odwodu i odpoczywał pod Hrubieszowem do 11 września[26].

Pułk w ofensywie za BugEdytuj

W następnym dniu przeprawił się przez Bug w Horodku, opanował przedmoście i rozbił oddziały sowieckie 44 Dywizji Piechoty w Zielinowie, Hoszczatynie i Laskowym[28]. 15 września natarciem nocnym zaatakował Łuck i zdobył miasto przy niewielkich stratach własnych. Kontynuując natarcie, obsadził Równe, w Kamiennej Górze pobił 62. i 65. pułk strzelców,a 26 września zajął Tuczyn. Po walkach powrócił do Równego[29]. W kolejnych dniach w Zwiahlu zluzował 43 pułku strzelców i stad prowadził wypady na przeciwnika broniącego się w Kuce,Iwaszówce i Katerynówce. Swoimi działaniami rozbił sowiecki 56. i 47 pułk strzelców.

18 października odparł sowieckie natarcie na Czyżewkę i tym zakończył działalność bojową[30]. Ostatni meldunek sytuacyjny pułku o godzinie 24.00 podawał[31]:

Zawieszenie broni odbyło się bez kontaktu z nieprzyjacielem. W Czyżowce nieprzyjaciel wycofał się w popłochu. Białe rakiety wystrzelone przez własne oddziały dały znak zawieszenia broni. Na froncie cisza, straże czuwają.

Bilans walkEdytuj

Podczas walk pułk stracił: 7 poległych oficerów i 169 żołnierzy, 1 oficer i 289 żołnierzy zmarło z chorób, a 20 oficerów i 430 żołnierzy zostało rannych. Krzyżem Virtuti Militari odznaczono 22 oficerów i 27 żołnierzy, a Krzyżem Walecznych 113 oficerów i 372 żołnierzy. Dwaj oficerowie zostali odznaczeni Legią Honorowa, 9 oficerów Medalem Zwycięstwa, 16 Medalem Pamiątkowym Wielkiej Wojny, 28 oficerów i szeregowych francuskim krzyżem wojennym Croix de Guerre[21][32].

Pułk wziął 4959 jeńców, 27 dział, 297 karabinów maszynowych[30][33].

Pułk w okresie pokojuEdytuj

 
13 DP w 1938

Po podpisaniu rozejmu 44 pułk Strzelców Kresowych stacjonował w Zwiahlu[30]. Od 22 listopada 1919 pułk stacjonował w garnizonie Równe[34] (batalion zapasowy we Włodzimierzu Wołyńskim)[35]. Wchodził w skład 13 Kresowej Dywizji Piechoty[36]. Rozmieszczony był na przedmieściu Wola nieopodal stacji kolejowej, w dawnych carskich koszarach przy ul. Koszarowej. Wspólnie z nim stacjonowały: 21 pułk ułanów nadwiślańskich, 13 pułk artylerii lekkiej i 45 pułk strzelców kresowych[37].

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 44 pułk piechoty zaliczony został do typu III pułków piechoty o stanach zbliżonych do wojennych. Na czas wojny przewidywany był do działań osłonowych. Corocznie otrzymywał około 1010 rekrutów. Jego obsadę stanowiło 68 oficerów i 2200 podoficerów i żołnierzy[38].

Strzelcy kresowiEdytuj

Dowódcy pułku[39]
  • mjr/ppłk Jan (Jean) Grabiński (13 III 1918 - 2 IV 1918)
  • płk Ryszard Edward Berecki (3 IV 1918 - I 1919)
  • ppłk Jan (Jean) Grabiński (I 1919 - 21 VI 1919)
  • mjr Antoni Szylling (21 VI 1919 - 30 IX 1920)
  • ppłk Stanisław Powroźnicki (30 IX 1920 - 18 X 1920)
  • ppłk Wilhelm Lawicz-Liszka (XII 1920 - X 1921)
  • płk Rudolf Siwy (1923 - † 15 IX 1924)
  • płk Mikołaj Korszun-Osmołowski (1924)
  • płk piech. Roman Witorzeniec (18 I 1925 - 23 X 1931 → dowódca piechoty dywizyjnej 17 DP)
  • płk Józef Werobej (XII 1931 - XII 1934)
  • ppłk dypl. Marian Porwit (XII 1934 - 18 X 1936)
  • ppłk dypl. piech. Bolesław Ciechanowski (p.o. 18 X 1936 - 4 II 1937[40])
  • ppłk / płk Józef Frączek (4 II 1937 - IX 1939)
Zastępcy dowódcy pułku (od 1938 roku - I zastępca dowódcy pułku)
Kwatermistrzowie pułku (od 1938 roku - II zastępca dowódcy pułku)
  • kpt. / mjr piech. Stanisław Julian Papiz (9 III 1923[46] → komendant składnicy wojennej[47])
  • mjr piech. Michał Perestaj (22 V 1925[48] - III 1929 → p.o. kierownika I referatu PKU Starogard[49])
  • mjr piech. Gustaw Madzia (VII 1929[50] – VI 1934 → komendant PKU Stryj[51])
  • mjr piech. Tadeusz Franciszek Gołąb (VI 1934[52] – VIII 1939)
Dowódcy I batalionu
  • kpt. piech. Feliks Józef Pamin (p.o. 1923)
  • mjr piech. Stanisław Brodowski (1925)
  • mjr piech. Wacław Zdrojewski (1928)
  • mjr piech. Marian Kokular (1939)
  • mjr piech. Franciszek Wilkoń – dowódca baonu (od IV 1934)
Dowódcy II batalionu
Dowódcy III batalionu detaszowanego we Włodzimierzu
Komendant kadry batalionu zapasowego
  • kpt. piech. Stanisław Brodowski (1923)
  • mjr piech. Leon Stefan Braziulewicz (1928)
Oficerowie pułku

Kawalerowie Virtuti MilitariEdytuj

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari[32]. Gwiazdką oznaczono żołnierzy odznaczonych dekretem L. 2862 Naczelnika Państwa i Naczelnego Wodza z 13 kwietnia 1921 roku[54].

  1. por. Piotr Andruszkiewicz (5642)
  2. por. Stanisław Bobrowski *
  3. kpt. Stanisław Bilmin *
  4. szer. Józef Brzoza
  5. st. szer. Jakub Chruszczyk
  6. st. szer. Stanisław Ciura
  7. kpr. Bronisław Dzięgielewski
  8. chor. Stefan Glora-Godłowski
  9. por. Władysław Gorczyca
  10. por. Roman Gutkowski
  11. ś.p. por. Władysław Kargoł
  12. kpr. Stanisław Komar
  13. por. Jan II Laskowski
  14. kpr. Józef Kowalski
  15. por. Tadeusz Kwaśniewski *
  16. chor. Stanisław Laskowski
  17. ś.p. kpt. Napoleon de Latour[b] *
  18. ppłk Wilhelm Lawicz-Liszka *
  19. sierż. Bronisław Lewicki
  20. por. Stanisław Łączkowski
  21. por. Józef Małachowski-Mikołajczak
  22. por. Stanisław Michno
  23. plut. Andrzej Morys
  24. szer. Józef Niejadlik
  25. szer. Kazimierz Nowicki
  26. por. Witalis Olszewski
  27. kpr. Franciszek Parus
  28. sierż. Edward Pędrak
  29. szer. Wojciech Filip vel Wojciech Pękała[c]
  30. sierż. Jan Piekielniak
  31. kpt. Mikołaj Pieślak[d] *
  32. chor. Paweł Piński-Piechocki
  33. kpr. Władysław Polak
  34. plut. Jan Sadowski
  35. plut. Aleksander Sokołowski
  36. por. Stanisław Solon *
  37. por. Stanisław Sosień *
  38. sierż. Józef Straszewski
  39. ppłk Antoni Szylling *
  40. szer. Andrzej Śladowski
  41. st. szer. Stanisław Śledź
  42. por. Tadeusz Śniechowski
  43. szer. Michał Trawiński
  44. por. Antoni Wiącek *
  45. por. Zygmunt Więckus
  46. st. sierż. Jan Woliński vel Józef Wierzelewski
  47. kpt. Rafał Zieleniewski *
  48. chor. Stanisław Zieliński
  49. st. szer. Maciej Żylak

Obsada personalna w 1939 rokuEdytuj

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939 roku[57][e]:

  • dowódca pułku – płk Józef I Frączek
  • I zastępca dowódcy – ppłk dypl. Aleksander Jędruch
  • adiutant – kpt. Andrzej Paluch
  • naczelny lekarz – kpt. dr Augustyn Szozda
  • młodszy lekarz – ppor. lek. Jerzy Ginelli
  • II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – mjr Tadeusz Franciszek Gołąb
  • oficer mobilizacyjny – kpt. Edward Eisele
  • zastępca oficera mobilizacyjnego – kpt. adm. (piech.) Władysław Antoni Pucek
  • oficer administracyjno-materiałowy – kpt. Jan Michniewicz
  • oficer gospodarczy – kpt. int. Feliks Wiktor Kański
  • oficer żywnościowy – por. adm. (piech.) Antoni Pluta
  • dowódca kompanii gospodarczej i oficer taborowy – kpt. Tadeusz Wolfgang Zieliński
  • kapelmistrz – ppor. adm. (kapelm.) mgr Tadeusz Władysław Głodziński
  • dowódca plutonu łączności – por. Władysław Józef Podgórski
  • dowódca plutonu pionierów – por. Wojciech Kabza
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – kpt. Walenty Józef Parat
  • dowódca plutonu ppanc. – ppor. Jan Rus
  • dowódca oddziału zwiadu – por. Stanisław Zabłocki
I batalion
  • dowódca batalionu – mjr Marian Władysław Kokular
  • dowódca 1 kompanii – por. Wiktor Świercz
  • dowódca plutonu – ppor. Józef Gargasz
  • dowódca 2 kompanii – kpt. kontr. Gedwan Chundadze
  • dowódca plutonu – ppor. Zygmunt Czeszejko-Sochacki
  • dowódca plutonu – ppor. Cezary Grabowski
  • dowódca 3 kompanii – kpt. adm. (piech.) Józef Ciapka
  • dowódca plutonu – por. Mieczysław Czyżewski
  • dowódca plutonu – ppor. Mieczysław Michał Chmiel
  • dowódca 1 kompanii km – kpt. Michał Dowgielewicz
  • dowódca plutonu – ppor. Kazimierz Gajewski
  • dowódca plutonu – ppor. Felicjan Pawlak
II batalion
  • dowódca batalionu – mjr Aleksander Nowosielski
  • dowódca 4 kompanii – kpt. Jan Żakiewicz
  • dowódca plutonu – ppor. Stefan Leon Grajewski
  • dowódca 5 kompanii – p.o. por. Zenon Minkiewicz
  • dowódca plutonu – ppor. Adrian Borkowski
  • dowódca 6 kompanii – p.o. por. Zbigniew Tadeusz Walczyk
  • dowódca plutonu – ppor. Leonid Teliga
  • dowódca 2 kompanii km – kpt. Stanisław Wacław Kulawik
  • dowódca plutonu – por. Tadeusz Józef Romanowski
  • dowódca plutonu – ppor. Józef Baumann
III batalion
  • dowódca batalionu – mjr Tadeusz Izydor Grzeszczyński
  • dowódca 7 kompanii – kpt. Roman Julian Szpindura
  • dowódca plutonu – por. Józef Bartkowiak
  • dowódca 8 kompanii – kpt. Edmund Danielewski
  • dowódca plutonu – ppor. Stanisław Franciszek Midura
  • dowódca plutonu – chor. Andrzej Rozynek
  • dowódca 9 kompanii – kpt. Antoni Brodnicki
  • dowódca plutonu – por. Antoni Bartłomiej Gąsowski
  • dowódca plutonu – ppor. Stanisław II Mazur
  • dowódca 3 kompanii km – kpt. Stefan Dziekoński
  • dowódca plutonu – por Stefan Piotr Bilski
  • dowódca plutonu – ppor. Józef Tucki
  • dowódca plutonu – chor. Piotr Lipiński
  • na kursie – kpt. Michał Franciszek Burzyński
  • na kursie – por. Marcin Józef Bochenek
  • na kursie – por. Antoni Słomski
  • na kursie – por. Tadeusz Białek
Dywizyjny Kurs Podchorążych Rezerwy 13 DP
  • dowódca – mjr Rolke Brunon
  • dowódca plutonu – kpt. Tomasz Srokowski (45 pp)
  • dowódca plutonu – por. Wilhelm Auterhoff
  • dowódca plutonu – por. Edwin Bednarek
  • dowódca plutonu – por. Tadeusz Bryłka (43 pp)

Obsada personalna we wrześniu 1939 rokuEdytuj

Obsada personalna we wrześniu 1939 roku[59]

Dowództwo
  • dowódca - płk Józef Frączek
  • I adiutant - kpt. Andrzej Paluch
  • II adiutant - por. Zenon Minkiewicz
  • oficer informacyjny - ppor. Wiktor Świercz
  • oficer łączności - NN
  • kwatermistrz - kpt. Edmund Danielewski
  • oficer płatnik - NN
  • oficer żywnościowy - NN
  • naczelny lekarz - kpt. lek. dr Augustyn Szozda
  • kapelan - ks. Władysław Świderek
  • dowódca kompanii gospodarczej - NN
I batalion
  • dowódca I batalionu - mjr Marian Kokular
  • adiutant batalionu - ppor. Józef Bauman
  • dowódca 1 kompanii strzeleckiej - kpt. Stanisław Czyżewski
  • dowódca 2 kompanii strzeleckiej - kpt. Gedeon Chundadze
  • dowódca 3 kompanii strzeleckiej - por. Mieczysław Czyżewski
  • dowódca 1 kompanii ckm - kpt. Michał Dowgielewicz
II batalion
  • dowódca II batalionu - mjr Aleksander Nowosielski
  • dowódca 4 kompanii strzeleckiej - kpt. Jan Żakiewicz, zm. 25 XII 1939 w Lublinie, w następstwie odniesionych ran
  • dowódca 5 kompanii strzeleckiej - por. Adam Borkowski
  • dowódca 6 kompanii strzeleckiej - kpt. Tadeusz Wolfgang Zieliński
  • dowódca 2 kompanii ckm - por. Marcin Józef Bochenek
III batalion
  • dowódca III batalionu – mjr Tadeusz Zawisza-Grzeszczyński
  • adiutant batalionu - ppor. Stefan Grajewski
  • dowódca 7 kompanii strzeleckiej - por. Edwin Bednarek
  • dowódca 8 kompanii strzeleckiej - por. Antoni Bartłomiej Gąsowski
  • dowódca 9 kompanii strzeleckiej - kpt. Antoni Brodnicki
  • dowódca 3 kompanii ckm - kpt. Stefan Dziekoński
Pododdziały specjalne
  • dowódca kompanii przeciwpancernej - kpt. Stanisław Wacław Kulawik
  • dowódca plutonu artylerii piechoty - kpt. Walenty Parat
  • dowódca kompanii zwiadowców - por. Stanisław Zabłocki
  • dowódca plutonu pionierów - por. Wojciech Kabza
  • dowódca plutonu przeciwgazowego - ppor. rez. Marian Chladek

Symbole pułkoweEdytuj

Sztandar
Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.

22 czerwca 1918 w Dienville pułk otrzymał chorągiew ofiarowaną przez miasto Verdun. Chorągiew wręczył dowódcy pułku, pułkownikowi Bereckiemu, Prezydent Republiki Poincare, w obecności prezesa Komitetu Narodowego w Paryżu, Romana Dmowskiego[60].

Fundatorem nowego sztandaru było także miasto Verdun. Przepisowy sztandar wręczył pułkowi 14 czerwca 1931 roku gen. dyw. J. Rommer[61]. Losy sztandaru po 1939 roku nie są znane[62]

Odznaka pamiątkowa

Zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 17, poz. 202 z 7 czerwca 1930 roku. Odznakę stanowi srebrny krzyż pokryty błękitną emalią. Na ramionach krzyża numer i inicjały dawnego 2 pułku strzelców polskich oraz inicjały i data jego powstania 2 PSP 13 III 1918. Środek odznaki stanowi wygięta w koło srebrna trąbka strzelecka, wewnątrz której wpisano numer 44. Krzyż nałożony jest na romb. Oficerska - dwuczęściowa, wykonana w srebrze, emaliowana, łączona czterema nitami. Wymiary: 4lx31 mm. Wykonanie: Wiktor Gontarczyk - Warszawa[34].

UwagiEdytuj

  1. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 29 z 25 marca 1924 roku, s. 148, sprostowano omyłkę drukarską zamieszczoną w Dz. Pers. MSWojsk. Nr 23 z 11 marca 1924 roku, s. 113, w którym ogłoszono przydział ppłk. piech. Ludwika Oknińskiego z Rezerwy Oficerów Sztabowych DOK I do 2 psp na stanowisko zastępcy dowódcy pułku.
  2. Kpt. Napoleon de Latour został wykazany także wśród kawalerów VM – żołnierzy 13 Pułku Artylerii Polowej
  3. Na podstawie przedłożonej metryki urodzenia parafii rzymskokatolickiej w Mogilnie k. Tarnowa oraz wyciągu ewidencyjnego PKU Stryj minister spraw wojskowych sprostował nazwisko kawalera orderu wojennego Virtuti Militari szer. Pękały Wojciecha z 44 pp z „Pękała Wojciech” na „Filip Wojciech”[55].
  4. Kpt. Mikołaj Pieślak od 1 lipca 1923 do lipca 1924 roku był przydzielony do PKU Równe na stanowisko I referenta. W kwietniu 1925 roku został przeniesiony z 44 do 48 pp w Stanisławowie[56].
  5. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[58].

PrzypisyEdytuj

  1. Dziennik rozkazów MSWojsk. nr.16 z 19 maja 1927 roku
  2. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. z 1939 nr 9, poz. 90.
  3. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. z 1939 nr 9, poz. 90.
  4. Bobrowski 1929 ↓, s. 11.
  5. Bobrowski 1929 ↓, s. 12.
  6. a b Bieliński 2010 ↓, s. 9.
  7. Bobrowski 1929 ↓, s. 13-14.
  8. Bieliński 2017 ↓, s. 47.
  9. Bieliński 2010 ↓, s. 9-10.
  10. a b c Bieliński 2010 ↓, s. 10.
  11. Bieliński 2010 ↓, s. 10-11.
  12. a b Bieliński 2017 ↓, s. 48.
  13. a b Bobrowski 1929 ↓, s. 27.
  14. Bieliński 2010 ↓, s. 11.
  15. Bobrowski 1929 ↓, s. 28.
  16. a b c Bieliński 2010 ↓, s. 12.
  17. Bobrowski 1929 ↓, s. 29.
  18. Bobrowski 1929 ↓, s. 32.
  19. a b Bieliński 2010 ↓, s. 13.
  20. Bobrowski 1929 ↓, s. 33.
  21. a b c Bieliński 2017 ↓, s. 49.
  22. Bobrowski 1929 ↓, s. 35.
  23. Bobrowski 1929 ↓, s. 36.
  24. Bieliński 2010 ↓, s. 49.
  25. Bobrowski 1929 ↓, s. 37.
  26. a b c d Bieliński 2010 ↓, s. 14.
  27. Bobrowski 1929 ↓, s. 38.
  28. Bieliński 2010 ↓, s. 14-15.
  29. Bobrowski 1929 ↓, s. 41.
  30. a b c Bieliński 2010 ↓, s. 15.
  31. Bobrowski 1929 ↓, s. 42.
  32. a b Bobrowski 1929 ↓, s. 45.
  33. Bobrowski 1929 ↓, s. 46.
  34. a b Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 86.
  35. Almanach Oficerski 1923/24 ↓, s. 51.
  36. Satora 1990 ↓, s. 95.
  37. Bieliński 2010 ↓, s. 17.
  38. Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
  39. Prugar-Ketling (red.) 1992 ↓, metryka.
  40. Jarno 2012 ↓, s. 46.
  41. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 76 z 7 sierpnia 1924 roku, s. 433.
  42. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 6 z 20 stycznia 1926 roku, s. 32.
  43. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 2 z 20 stycznia 1928 roku, s. 3.
  44. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 2 z 20 stycznia 1928 roku, s. 10.
  45. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 130.
  46. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 9 marca 1923 roku, s. 175.
  47. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 55 z 22 maja 1925 roku, s. 271.
  48. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 55 z 22 maja 1925 roku, s. 265, 270.
  49. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 12 marca 1929 roku, s. 90.
  50. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 6 lipca 1929 roku, s. 210.
  51. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 159.
  52. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 150.
  53. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 235.
  54. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 16 z 23 kwietnia 1921 roku, s. 811-812.
  55. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 11 listopada 1937 roku, s. 56.
  56. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 39 z 2 kwietnia 1925 roku, s. 186.
  57. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 600-601 i 676.
  58. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
  59. Bieliński 2010 ↓, s. 54-56.
  60. Bobrowski 1929 ↓, s. 7.
  61. Satora 1990 ↓, s. 95-96.
  62. Satora 1990 ↓, s. 96.

BibliografiaEdytuj