6 Pułk Piechoty Legionów

pułk piechoty w II Rzeczypospolitej

6 Pułk Piechoty Legionów Józefa Piłsudskiego (6 pp Leg.) – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.

6 Pułk Piechoty Legionów
Ilustracja
Odznaka 6 Pułku Piechoty Legionów
Historia
Państwo

 II Rzeczpospolita

Sformowanie

1919

Rozformowanie

1939

Patron

Józef Piłsudski

Tradycje
Święto

28 lipca[1]

Nadanie sztandaru

1914; 22 listopada 1922

Rodowód

6 Pułk Piechoty

Kontynuacja

2 Brygada Zmechanizowana

Dowódcy
Ostatni

ppłk. Jan Kasztelowicz

Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
bitwa pod Święcianami (13–14 V 1919)
bitwa pod Postawami (19–21 VI 1919)
bitwa o przedmoście kijowskie
bitwa pod Śwniuchami (8 VIII 1920)
kontruderzenie znad Wieprza (16–26 VIII 1920)
bitwa nad Niemnem (20–26 IX 1920)
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja

Lida
Grodno
Wilno (ulica Kościuszki)

Rodzaj sił zbrojnych

Wojska lądowe

Rodzaj wojsk

piechota

Podległość

1 Dywizja Piechoty Legionów

Odznaczenia
Ag virtuti.jpg

Na początku 1919 roku odtworzono 6 pułk piechoty Legionów. Brał on udział w wojnie polsko-ukraińskiej i polsko-sowieckiej. W okresie pokoju stacjonował w garnizonie Wilno. 18 marca 1938 roku otrzymał imię Marszałka Józefa Piłsudskiego. W kampanii wrześniowej walczył w macierzystej 1 Dywizji Piechoty Legionów. W 1991 roku tradycje „szóstaków” przejął 6 pułk zmechanizowany Legionów, a następnie utworzona w jego miejsce 2 Brygada Zmechanizowana Legionów im. Marszałka Józefa Piłsudskiego[2].

Pułk w legionachEdytuj

Pułk utworzony został rozkazem Komendy Legionów Polskich z 27 lipca 1915 w Rozprzy pod Piotrkowem.

10 września pułk odszedł na Wołyń w składzie III Brygady Legionów Polskich. Jesienią przeszedł chrzest bojowy w Maniewiczach i pod Kostiuchnówką. Następnie walczył pod Kuklami i Kamieniuchą. Podczas ofensywy gen. Aleksieja Brusiłowa w lipcu 1916 prowadził boje pod „Polską Górą". Na początku sierpnia 1916 roku zakończył działania bojowe pod Sitowiczami. W lipcu 1917 roku w wyniku tzw. kryzysu przysięgowego został rozwiązany.

Osobny artykuł: 6 Pułk Piechoty (LP).

Pułk w walce o graniceEdytuj

Na początku 1919 przystąpiono do odtwarzania pułku. Pierwszym jego pododdziałem był batalion szturmowy, sformowany w Radomiu, który 9 stycznia 1919 wszedł do walki o linię kolejową LwówPrzemyśl. W kwietniu 1919 uczestniczył w walkach o Lidę. Przesunięty pod Wilno, połączył się z II i III batalionem. W czerwcu 1919 jego kompania wchodziła w skład Grupy generała Henryka Minkiewicza (Grupa operacyjna „Bug”)[3]. W pełni skompletowany pułk wziął udział w bojach o Dyneburg na Łotwie. W grudniu 1919 batalion zapasowy pułku stacjonował w Jabłonnej[4].

W 1920 pułk włączony został do grupy uderzeniowej skierowanej na Kijów.

W czasie ofensywy wojsk sowieckich w lipcu 1920 poniósł duże straty. Zreorganizowany i uzupełniony na Lubelszczyźnie, rzucony został do kontrofensywy znad rzeki Wieprz. Dotarł 27 września 1920 do Lidy. Jego batalion zapasowy został 18 sierpnia doszczętnie rozgromiony pod Płockiem.

Zawieszenie broni zastało pułk w rejonie Gródka Siemkowskiego. 3 grudnia 1920 w Mołodecznie Marszałek Józef Piłsudski udekorował sztandar 6 pułku piechoty Srebrnym Krzyżem Orderu Wojskowego Virtuti Militari za zasługi bojowe w kampanii 1914–1920 (VM 3222)[5]. Matką chrzestną sztandaru była Marcelina Rościszewska, a ojcem chrzestnym Tadeusz Sołowski. Mszę polową celebrował ks. biskup Bandurski.

Mapy walk pułkuEdytuj

Kawalerowie Virtuti MilitariEdytuj

Żołnierze pułku odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari[6]

  • plut. Ignacy Aumuller
  • por. Jan Balsewicz
  • ppor. Zygmunt Bezeg
  • sierż. Jan Blicharski
  • ppor. Czesław Bomba
  • por. Feliks Brzeskwiński
  • kpr. Wacław Brzozowski
  • ppor. Wacław Buczak
  • plut. Józef Burz
  • plut. Józef Chachuła
  • kpt. Wincenty Chołtyn
  • ppor. Jan Ciastoń
  • sierż. Władysław Cieśla
  • st. szer. Antoni Cieślak
  • ppor. Józef Czerniatowicz
  • kpr. Stanisław Cygan
  • sierż. Michał Drajerczyk
  • ppor. Kazimierz Drozdowski
  • por. Stanisław Dworzak
  • ppor. Stanisław Engel
  • ppor. Adam Eustachiewicz
  • st. szer. Antoni Fiączek
  • kpr. Józef Gawełek
  • kpt. Mieczysław Głogowiecki
  • kpr. Franciszek Górka
  • ppor. Wilhelm Heinrich
  • sierż. Bolesław Jankowski
  • ppor. Tadeusz Jarzyński
  • kpr. Franciszek Kajdas
  • ppor. Lambert Kamieński
  • ppor. Józef Kasperski
  • ppor. Jan Kąkolewski
  • ppor. Zygmunt Kledzik
  • kpr. Władysław Klekot
  • ppor. Stanisław Koczay
  • ppor. Józef Kołodziejski
  • sierż. Jan Komornicki
  • kpr. Władysław Kosno
  • mjr Stanisław Kozicki
  • kpr. Julian Lasota
  • ppor. Klemens Lechnicki
  • kpr. Stanisław Lipowski
  • sierż. Edward Łysakowski
  • sierż. Stanisław Majchrowicz
  • plut. Wacław Margiel
  • kpr. Stanisław Matuszewski
  • plut. Władysław Michalski
  • st. szer. Józef Michnowski
  • ppor. Czesław Mierzejewski
  • plut. Roman Mikołajczyk
  • ppor. Jan Niemierski
  • sierż. Stanisław Opaliński
  • ppor. Jan Ozga
  • ppor. Zbigniew Osostowicz
  • ppor. Tadeusz Parczyński
  • kpt. Tadeusz Pełczyński
  • st. szer. Konstanty Pieńkowski
  • sierż. Jan Pilarski
  • st. sierż. Michał Piołunkowski
  • por. Wiktor Plesner
  • ppłk Bolesław Popowicz
  • ppor. Adam Przybylski
  • mjr Marian Raczyński
  • st. sierż. Stanisław Rek
  • ppor. Stefan Robaszkiewicz
  • kpr. Władysław Różycki
  • kpt Tadeusz Schoen
  • kpt Franciszek Sękara
  • sierż. Ludwik Silaoc
  • sierż. Konrad Stroniewicz
  • plut. Wacław Surdyk
  • mjr Stanisław Świtalski
  • kpr. Rafał Pęczek vel Władysław Targowski[a]
  • kpt Franciszek Tomczuk
  • ppor. Józef Turczyński
  • ppor. Karol Wańkowicz
  • plut. Stefan Wdowczyk
  • por. Mieczysław Węglewski[8]
  • ppor. Alfred Wierzejski
  • kpr. Feliks Wiśniewski
  • kpr. Józef Wiśniewski
  • ppor. Erwin Wolanek
  • ppor. Konstanty Zaborowski
  • kpr. Stanisław Zak

Pułk w okresie pokojuEdytuj

Po zakończeniu działań wojennych 6 pułk piechoty Legionów obsadził odcinek polsko – litewskiej linii demarkacyjnej. W 1921 roku miastem garnizonowym pułku była Lida. Rok później przeniesiono go do Grodna. W 1923 roku pułk stacjonował na terenie Okręgu Korpusu Nr III[9] w garnizonie Wilno. Kadra batalionu zapasowego stacjonowała w Płocku[9]. Warunki zakwaterowania w Wilnie były dobre. Z uwagi na brak strzelnicy występowały trudności z wyszkoleniem pułku. Dopiero zbudowana od podstaw strzelnica w Laskówce rozwiązała problem.

Na podstawie rozkazu wykonawczego Ministerstwa Spraw Wojskowych do Departamentu Piechoty o wprowadzeniu organizacji piechoty na stopie pokojowej PS 10-50 z 1930 roku, w Wojsku Polskim wprowadzono trzy typy pułków piechoty. 6 pułk piechoty zaliczony został do typu II pułków piechoty (tzw. wzmocnionych). W każdym roku otrzymywał około 845 rekrutów. Stan osobowy pułku wynosił 68 oficerów oraz 1900 podoficerów i szeregowców. Na czas wojny przewidywany był do pierwszego rzutu mobilizacyjnego. W okresie zimowym posiadał dwa bataliony starszego rocznika i batalion szkolny, w okresie letnim zaś trzy bataliony strzeleckie. Jego stany były wyższe od pułku „normalnego” (typ I) o ok. 400-700 żołnierzy[10].

Wojskowy Klub Sportowy 6 ppEdytuj

 
Stadion WKS 6 ppLeg w 1926 r.

W pułku duży nacisk kładziono na sport. Przy jednostce powstał Wojskowy Klub Sportowy. W 1933 r. po połączeniu klubu z WKS 1 ppLeg Wilno utworzono Śmigłego Wilno. W jednostce przy ul. Kościuszki na Antokolu żołnierze wybudowali stadion piłkarski[11], uroczyście otwarty w 1925 r. przez marszałka Józefa Piłsudskiego. Na początku spotkania zrzucono z samolotu piłkę, którą marszałek kopnął w stronę Stefana Śliwy, kapitana drużyny WKS Pogoń. Następnie rozegrano mecz pomiędzy Towarzystwem Sportowym Wilia, a WKS Pogoń (1ː1)[12]. Przy stadionie znajdowała się skocznia narciarska wybudowana w 1924 r.[13] Zawodnikiem sekcji lekkoatletycznej klubu był medalista Mistrzostw Polski Władysław Dobrowolski.

Obsada personalna i struktura organizacyjna w marcu 1939[14]:
Dowództwo, kwatermistrzostwo i pododdziały specjalne[15]
dowódca pułku płk Stanisław Engel
I zastępca dowódcy pułku ppłk Jan Wiktor Pawlik
adiutant kpt. Antoni Paweł Ślezak
starszy lekarz mjr dr Józef Bułat
młodszy lekarz vacat
oficer placu
II zastępca dowódcy pułku (kwatermistrz) mjr Leopold Władysław Jaxa
oficer mobilizacyjny kpt. adm. (piech.) Stanisław I Ziemba
zastępca oficera mobilizacyjnego kpt. adm. (piech.) Stanisław II Konkiel
oficer administracyjno-materiałowy kpt. adm. (piech.) Tomasz Baranowski
oficer gospodarczy por. int.Stefan Życki
oficer żywnościowy por. Józef Rendalski
oficer taborowy[b] kpt. tab. Alfons Bobkiewicz
kapelmistrz vacat
dowódca plutonu łączności por. Jan Siedlecki
dowódca plutonu pionierów por. Władysław Szemieto
dowódca plutonu artylerii piechoty por. art. Stefan Jerzy Jasiewicz
dowódca plutonu przeciwpancernego por. Bogusław Szafranowski
dowódca oddziału zwiadu por. Tomasz Jaworski
I batalion
dowódca mjr Władysław Zarzycki
dowódca 1 kompanii kpt. Kazimierz Miller
dowódca plutonu por. Jerzy Klemens Niemcewicz
dowódca plutonu ppor. Anatol Woróg
dowódca 2 kompanii por. Władysław Pastuszko
dowódca plutonu por. Napoleon Oświeciński
dowódca plutonu ppor. Stanisław Kolasiński
dowódca 3 kompanii kpt. Ludwik Ziobrowski
dowódca plutonu por. Ludwik Kordas
dowódca plutonu chor. Stanisław Telega
dowódca 1 kompanii km por. kontr. Hamid Bek Mechmed Zade
dowódca plutonu chor. Władysław Cieśla
II batalion
dowódca mjr Józef Kazimierz Sokol
dowódca 4 kompanii kpt. Stefan Słomczyński
dowódca plutonu ppor. Zygmunt Zalewski
dowódca 5 kompanii por. Józef Marcin Marcinkiewicz
dowódca plutonu ppor. Stanisław Henryk Buczek
dowódca 6 kompanii por. Izydor Dowgiałło
dowódca plutonu ppor. Roman Olechnowicz
dowódca 2 kompanii km kpt. Tadeusz Władysław Berek
dowódca plutonu por. Wilhelm Tupikowski
dowódca plutonu Tadeusz Stanisław Chodań
III batalion
dowódca ppłk dypl. Adam II Przybylski
dowódca 7 kompanii por. Aleksander Franciszek Rolewski
dowódca plutonu ppor. Walter Brunon Szczepański
dowódca plutonu ppor. Anatol Tarnowiecki
dowódca 8 kompanii por. Wiktor Stasiłowicz
dowódca plutonu por. Józef Błażewicz
dowódca plutonu ppor. Andrzej Jan Zieliński
dowódca 9 kompanii kpt. Henryk Tomasz Piaszczyński
dowódca plutonu ppor. Henryk Wiktor Arcimowicz
dowódca plutonu ppor. Tadeusz Jerzy Truszkowski
dowódca 3 kompanii km por. Tadeusz Westwalewicz
dowódca plutonu por. Michał Schmal
dowódca plutonu ppor.Zygmunt Stanisław Miszczyk
na kursie por. Antoni Drwiński
na kursie ppor. Wincenty Tadeusz Pisarski
6 obwód przysposobienia wojskowego „Wilno”
kmdt obwodowy PW kpt. adm. (piech.) Edward Downarowicz
kmdt powiatowy PW Wilno-Troki kpt. piech. Jan Żmudziński

Pułk w kampanii wrześniowejEdytuj

W dniach 24–27 sierpnia 1939 pułk został zmobilizowany w alarmie. Po zaprzysiężeniu skoncentrował się 28–31 sierpnia, w rejonie Wilna. 1 września rozpoczął dyslokację na linię obrony Narwi w rejonie Różana. W kampanii wrześniowej walczył w składzie macierzystej dywizji, która była jedną z trzech wielkich jednostek Grupy Operacyjnej „Wyszków”. 8 września sztandar pułku wraz z innymi znakami dywizji odtransportowano do Warszawy i zdeponowano w muzeum Józefa Piłsudskiego w Belwederze. 9 września pod Wyszkowem pułk nawiązał styczność bojową z oddziałami Wehrmachtu. Po planowym nie wymuszonym odwrocie znad Bugu pułk w ramach dywizji maszerował na Kałuszyn. Z 11/12 września w godzinach nocnych nawiązał kontakt z Niemcami i z marszu przeszedł do nocnego natarcia na Kałuszyn, rozbijając doszczętnie nieprzyjacielski 44 pułk piechoty. Sam również poniósł ciężkie straty. Dowódca pułku został ranny i przebywał w punkcie opatrunkowym w Jakubowie, skąd został ewakuowany do szpitala. Jednak przed południem punkt opatrunkowy zagarnięty został przez kawalerię nieprzyjaciela. Ranny płk Stanisław Engel i inni trafili do niewoli. „Polska Zbrojna”, nr 257 z 16.9.1939 r, podała w Komunikacie wojennym Naczelnego Wodza : cyt. „... nasze oddziały zniszczyły kilka pułków niemieckich – ostatnio pod Kałuszynem”. Po wypoczynku w rejonie Kuflewa 13.9 pułk dalej maszerował nocą w kierunku Wodyń, jako straż boczna dywizji. Nocą odbił opanowane przez pododdziały Niemców z Waffen SS - Standarte „Deutschland” wsie i miejscowości, w tym Wolę Wodyńską. Bitwę o tę miejscowość opisał dowódca pułku niemieckiego, który zdobył i utrzymał tę miejscowość. Z jego relacji zamieszczonej w czasopiśmie „Militar – Wochenblatt”, zarówno zdobycie przez Niemców Woli Wodyńskiej wieczorem 13.9, jak i odparcie nocnego natarcia Polaków, przedstawia jako szczyt wytrwałości niemieckich żołnierzy. Według autora relacji Niemcy przez całą noc odpierali zaciekle szturmujących Polaków, a jeszcze o świcie 14.9 słychać było „schreckliche polnische hurra…”. Po czwartej dobie ciągłych walk, pułk podejmuje próbę przebicia się przez szosę patrolowaną przez niemiecki czołgi i przedostania do lasów pod Jagodnem. 15.9 zagarniając po drodze wszystkich maruderów i żołnierzy z rozbitych innych oddziałów 1 DP Leg. Rozpoczyna się dla pułku nowy etap kampanii wrześniowej: koncentracja po rozbiciu. Pułk zaczyna formować zgrupowanie, które rano 17.9 osiąga Radzyń Podlaski, 18.9 Parczew, 19.9 wieś w rejonie Urszulina. Dowództwo zamierza przebijać się w kierunku granicy węgierskiej. 20.9 rano pułk osiągnął Chełm a nocą 21.9 Grabowiec, z zadaniem aby następnego dnia połączyć się z oddziałami Armii „Kraków” i innymi spychanymi przez Niemców. 22.9 w rejonie wsi Rachanie przepuszczono przez ugrupowanie pułku parlamentariuszy niemieckich, którzy przybyli z propozycją honorowej kapitulacji, do dowódcy kombinowanej grupy gen. dyw. Stefana Dąb-Biernackiego. Propozycja została odrzucona i pułk przeszedł do dalszych działań w ogólnym kierunku na Tarnawatkę, w celu wywalczenia przejścia na południe od granicy węgierskiej. 23.9 przesuwał się w kierunku Suchowoli, gdzie rano 24.9 przeprowadził atak i wyparł Niemców z tej miejscowości. Ostatnie natarcie kombinowanego 6 pp Leg, wspólnie z 9 pp Leg, przy wsparciu 10 pal przeprowadzono na nieprzyjaciela we wsi Podklasztor o świcie 25.9. w wyniku którego, Niemcy zostali wyparci ze wsi i oswobodzono z niemieckiej niewoli kilku polskich oficerów. Niestety tu nie spotkano żadnych zorganizowanych polskich oddziałów, więc dowódca pułku, ppłk Kasztelowicz powtórzył ostatni ustny rozkaz dowódcy 1 DP Leg. gen Wincentego Kowalskiego:

"... przegraliśmy kampanię. Wojna jednak trwa nadal. Żołnierze starsi wiekiem i obarczeni rodzinami niech starają się dotrzeć do swoich miejsc zamieszkania. Nie poddawać się do niewoli zarówno oddziałom niemieckim, jak i oddziałom sowieckim. Dekować się – w niedługim czasie będzie utworzone coś w rodzaju POW. Młodzi wiekiem powinni przedostawać się na Węgry, a stamtąd do Francji, gdzie na pewno będzie formowane Wojsko Polskie ..."

Po wojnie 11 listopada 1966 r decyzją Rady Trzech (Kapituły Orderu Virtuti Militari) w Londynie 6 pułk piechoty Legionów Józefa Piłsudskiego uzyskał prawo umieszczenia na wstędze biało-czerwonej przy sztandarze napisu: „Wyróżniony za niezwykłe męstwo w kampanii 1939 w Polsce”[16].

Według przybliżonych obliczeń we wrześniu 1939 zginęło około 130 podoficerów i szeregowych, a około 250 oficerów, podoficerów i szeregowych zostało rannych. W samym tylko nocnym natarciu pod Kałuszynem poległo około 70 żołnierzy, a przeszło 100 odniosło rany. Zaginęło dwóch oficerów (adiutant pułku i dowódca 8 kompanii strzeleckiej). Lista zaginionych podoficerów i szeregowców jest trudna do ustalenia nawet w przybliżeniu.

Symbole pułkuEdytuj

Sztandar
Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.

Pierwszy sztandar otrzymał 12 września 1915 roku 6 pułk piechoty Legionów Polskich w Rozprzy. Sztandar uszyty był z jedwabiu o wymiarach 100 na 132 cm. Drzewce z orłem o długość 322 cm. Na prawej stronie płatu barwy amarantowej biały orzeł w koronie i napis „Legjon Polski”. Pod orłem wyhaftowano napis „6. Pułk" i rok „1915”. Po rozwiązaniu pułku w 1917 został ukryty w Krakowie. Po odtworzeniu 6 pp Leg. sztandar przekazano do batalionu zapasowego pułku w Jabłonnie. W grudniu 1920 roku marsz. Józef Piłsudski odznaczył sztandar orderem Virtuti Militari V klasy[17]. W 1922 roku w życie weszła ustawa ujednolicająca kwestie związane ze sztandarami wojskowymi. Stary sztandar przekazano do Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie[17]. Strzęp starego sztandaru znajduje się w Instytucie Sikorskiego w Londynie[18].

Kolejną chorągiew ofiarowało pułkowi społeczeństwo Płocka. 22 listopada 1922 roku w Wilnie Józef Piłsudski wręczył chorągiew pułkowi [19]. Na nowym sztandarze wyhaftowane były nazwy miejsc na szlaku bojowym pułku, wraz z datami - m.in. Lwów i Wilno – 1919, Kijów, Świniuchy i Lida – 1920. Sztandar posiadał szarfę w barwach Virtuti Militari. Sztandar wyjechał z pułkiem na wojnę 1939 roku. 8 września został odesłany do Warszawy na przechowanie w Muzeum Belwederskim[17]. Obecnie sztandar znajduje się w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie[19].

Odznaka pamiątkowa

Pierwszy wzór odznaki zatwierdzony Dz. Rozk. MSWojsk. nr 49, poz. 872 z 13 grudnia 1921 roku. Odznaka zwana "Krzyżem Wytrwałości" ma kształt stylizowanego krzyża, na którym widnieje wizerunek orła wzorowanego na jagiellońskim. Na piersi orła i skrzydłach wpisano numer i inicjały 6 PP LP. Przy szyi data powstania pułku 28 VII 1915, na obramowaniach krzyża nazwy pól bitewnych KOSTIUCHNÓWKA, GÓRA POLAKÓW KAMIENIUCHA KUKLE - KOPNE. Dwuczęściowa - wykonana w srebrze lub z alpaki, bez emalii. Wymiary: 41x36 mm[20].

Druga odznaka była łudząco podobna do odznaki 1 pułku piechoty Legionów[21].

Oznaka żałobna

26 czerwca 1935 Minister Spraw Wojskowych "w celu uczczenia i utrwalenia pamięci Marszałka Jóżefa Piłsudskiego [...] ustanowił stałą oznakę żałobną." Oznakę stanowiła czarna obwódka, średnicy 3 mm, złożona z podwójnego czarnego sznura – jedwabnego u oficerów i podoficerów zawodowych, a bawełnianego u szeregowców i kadetów – przyszyta do krawędzi lewego naramiennika kurtki i płaszcza, i noszona stale w służbie i poza służbą do wszystkich rodzajów ubioru wojskowego[22]. Od 1938 roku oznakę żałobną nosili też żołnierze 6 ppLeg[23].

Tradycja

Tradycje 6 pułku piechoty Legionów kontynuuje 2 Brygada Zmechanizowana Legionów im. Marszałka Józefa Piłsudskiego[24].

LegioniściEdytuj

Z tym tematem związana jest kategoria: oficerowie 6 Pułku Piechoty Legionów.
Dowódcy pułku
Zastępcy dowódcy pułku
  • mjr Stanisław Świtalski (p. o. 1921–1922)
  • mjr / ppłk piech. Jan Niemierski (6 I 1923[27] – 31 X 1927 → przeniesiony służbowo do Ministerstwa Skarbu)
  • mjr piech. Stanisław I Dworzak (IV[28] – 2 XI 1928 → słuchacz WSWoj.[29])
  • ppłk dypl. piech. Stanisław I Dworzak (X 1931[30] – X 1932 → szef sztabu DOK VIII)
  • ppłk dypl. piech. Zygmunt Berling (X 1932 – XI 1935 → dowódca pułku)
  • ppłk dypl. Roman Władysław Szymański (IV 1937 – I 1938 → dowódca 39 pp)
  • ppłk piech. Jan Wiktor Pawlik (do VIII 1939 → dowódca OZ 1 DP Leg.)
II zastępca (kwatermistrz)
  • mjr piech. Leopold Władysław Jaxa (IV 1934[31] – 1939)

Obsada personalna pułku we wrześniu 1939 rokuEdytuj

Dowództwo
  • dowódca pułku – płk Stanisław Engel (ranny 12 IX pod Kałuszynem)
  • I adiutant – kpt. Antoni Paweł Ślęzak (zaginiony 13 IX pod Wolą Wodyńską)
  • II adiutant – por. rez. Ludwik Weker
  • oficer informacyjny – por. Józef Błażewicz
  • kwatermistrz – kpt. Kazimierz Miller (poległ 14 IX 1939 w lesie Jagodne)
  • naczelny lekarz pułku – mjr dr Józef Bułat
  • dowódca kompanii gospodarczej – por. Ignacy Skupieński (też kapelmistrz)
  • oficer płatnik – ppor. rez. Jan Koecher
  • oficer żywnościowy – por. int. Stefan Życki
  • kapelan pułku – ks. kpl. rez. Józef Grams
I batalion
  • dowódca batalionu – mjr Władysław Zarzycki (ranny 12 IX pod Kałuszynem)
  • adiutant – ppor. rez. Jan Rozwadowski
  • oficer płatnik – ppor. rez. Stanisław Telechun
  • dowódca plutonu łączności – ppor. rez. Sośnicki
  • dowódca 1 kompanii strzelców – ppor. Anatol Woróg (poległ 12 IX pod Kałuszynem)
  • dowódca I plutonu – ppor. rez. Wacław Markiewicz (ranny 12 IX pod Kałuszynem)
  • dowódca II plutonu – ppor. rez. Jan Jaguczański
  • dowódca 2 kompanii strzelców – ppor. rez. Eugeniusz Balcerzak (poległ 12 IX 1939 pod Kałuszynem)
  • dowódca I plutonu – ppor. Ryszard Antoni Jaworski
  • dowódca II plutonu – ppor. rez. Aleksander Sokołowski
  • dowódca 3 kompanii strzelców – kpt. Ludwik Ziobrowski
  • dowódca I plutonu – ppor. rez. Zygmunt Stambrowski
  • dowódca II plutonu – ppor. rez. Jan Głowecki
  • dowódca III plutonu – chor. Stanisław Telega
  • dowódca 1 kompanii ckm – kpt. Kleofas Szepet (ranny 12 IX pod Kałuszynem)
  • dowódca I plutonu – ppor. rez. Kazimierz Kryżan
  • dowódca II plutonu – ppor. rez. Bogdan Zwolski
  • dowódca III plutonu – chor. Władysław Cieśla
II batalion
  • dowódca batalionu – kpt. Antoni Piotrowski
  • adiutant – ppor. rez. Marian Koczyk (poległ 23 IX w lesie w rej. Tarnawatka–Suchowola)
  • dowódca plutonu łączności – ppor. rez. Kazimierz Ukielski
  • dowódca 4 kompanii strzelców – kpt. Stefan Słomczyński (ranny 12 IX pod Kałuszynem)
  • dowódca 5 kompanii strzelców – por. Izydor Dowgiałło
  • dowódca 6 kompanii strzelców – por. rez. Czesław Adam Papiewski
  • dowódca I plutonu – ppor. rez. Andrzej Zieliński
  • dowódca 2 kompanii ckm – kpt. Tadeusz Władysław Berek
  • dowódca I plutonu – ppor. rez. Władysław Żołądkiewicz
  • dowódca II plutonu – ppor. rez. Kazimierz Bryl
III batalion
  • dowódca batalionu – ppłk Jan Kasztelowicz (od 12 IX 1939 p.o. dowódcy pułku)[26]
  • adiutant – ppor. rez. Marian Błaszkiewicz (ranny 10 IX pod Kamieńczykiem), od 10 IX – ppor. rez. Stefan Wyrębski
  • oficer gospodarczy – ppor. rez. dr Jerzy Kondracki
  • oficer płatnik – ppor. rez. Zygmunt Giernakowski
  • lekarz batalionu – ppor. rez. dr Efroim Mełamed
  • dowódca 7 kompanii strzelców – por. Wilhelm Tupikowski
  • 8 kompanii strzelców – por. Witold Stasiłowicz (zaginął w rej. Kałuszyna, prawdopodobnie został zastrzelony przez Niemców 12 IX 1939, w czasie próby ucieczki z zagarniętego w m. Jakubów punktu opatrunkowego)
  • dowódca I plutonu – ppor. rez. Emanuel Laskarys
  • dowódca III plutonu – chor. Jan Nesterowicz
  • dowódca 9 kompanii strzelców – por. rez. Antoni Kudławiec (poległ 12 IX pod Kałuszynem)
  • dowódca I plutonu – ppor. Tadeusz Jerzy Truszkowski (poległ 12 IX pod Kałuszynem)
  • dowódca II plutonu – ppor. rez. Emanuel Laskarys (ranny 13 IX pod Wolą Wodyńską)
  • dowódca III plutonu – ppor. rez. Janowicz
  • dowódca 3 kompanii ckm – por. Michał Schmal (od 12 IX p.o. dowódcy III baonu)[32]
  • dowódca I plutonu – ppor. rez. Zdzisław Andrucewicz
  • dowódca II plutonu – ppor. rez. Józef Koter (poległ 12 IX pod Kałuszynem)
  • dowódca III plutonu – ppor. rez. Zygmunt Korolkiewicz (od 12 IX – dowódca kompanii)
  • dowódca IV plutonu – ppor. rez. Stefan Wyrębski (od 10 IX adiutant III baonu), od 19 IX – plut. pchor. rez. Jerzy Buyko
  • dowódca V plutonu – ppor. rez. Piotr Wasilewski
  • szef kompanii – kpr. zaw. Robert Bobkiewicz
  • podoficer gospodarczy – sierż. zaw. Władysław Piechota
  • podoficer broni – plut. zaw. Jan Matoszko
  • obserwator dowódcy kompanii – kpr. sł. czyn. Władysław Sikorski
  • goniec dowódcy kompanii – leg. Stanisław Kobirski
  • pocztowy osobisty dowódcy kompanii – leg. Stanisław Wawrzonkowski
Pododdziały specjalne
  • dowódca plutonu łączności – por. Jan Siedlecki
  • dowódca kompanii zwiadowców – por. Tomasz Jaworski
  • dowódca plutonu kolarzy – ppor. rez. mgr Eugeniusz Masłowski
  • dowódca kompanii przeciwpancernej – por. Bogusław Szafranowski (ranny 12 IX pod Kałuszynem)
  • dowódca I plutonu – por. Zbigniew Lech Sankowski
  • dowódca II plutonu – ppor. rez. Marian Tomaszewicz
  • dowódca plutonu artylerii piechoty – por. Stefan Jerzy Jasiewicz
  • dowódca plutonu pionierów – ppor. Michał Kuncewicz

Żołnierze 6 pułku piechoty Legionów – ofiary zbrodni katyńskiejEdytuj

Biogramy ofiar zbrodni katyńskiej znajdują się między innymi w bazach udostępnionych przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego[33] oraz Muzeum Katyńskie[34][c][d].

Nazwisko i imię stopień zawód miejsce pracy przed mobilizacją zamordowany
Chodan Tadeusz[37] podporucznik żołnierz zawodowy dowódca plutonu 2 kkm/6 pp Katyń
Fiedorowicz Stanisław por. rez. dyrektor ZUS w Warszawie Katyń
Grodź Władysław ppor. rez. nauczyciel Katyń
Kierski Witold ppor. rez. urzędnik Bank GK w Warszawie Katyń
Koczorowski Stanisław ppor. rez. prawnik pracował w Warszawie Katyń
Kowalewski Wacław ppor. rez. Katyń
Lacki Antoni ppor. rez. prawnik Katyń
Litwinionek Józef ppor. rez. technik budowlany koszary w Suwałkach Katyń
Molendziński Kazimierz ppor. rez. historyk sztuki, dr Katyń
Odlanicki-Poczobut Mikołaj por. rez. urzędnik Katyń
Olszowy Aleksander por. rez. nauczyciel pow. dzisneński Katyń
Piasecki Ryszard ppor. rez. prawnik PKO w Warszawie Katyń
Prokop Antoni kpt. rez. urzędnik PKO Katyń
Puzdrakiewicz Kazimierz ppor. rez. inżynier Zarząd Miejski w Warszawie Katyń
Stankiewicz Michał ppor. rez. prawnik Katyń
Watten Stanisław ppor. rez. Elektrownia Warszawska Katyń
Własienko Włodzimierz ppor. rez. mierniczy Katyń
Bondarowicz Wincenty ppor. rez. nauczyciel Szkoła w Krewie Charków
Bułat Józef[38] mjr. dr med. żołnierz zawodowy starszy lekarz 6 pp Leg. Charków
Garlej Jan ppor. rez. urzędnik Służba Więzienna Charków
Papiewski Czesław[39] por. rez. matematyk, mgr Zarząd Miejski Wilna Charków
Rosochacki Paweł ppor. rez. urzędnik Charków
Słomczyński Stefan[40] kapitan żołnierz zawodowy Charków
Stankiewicz Bronisław ppor. rez. technik Charków
Szepet Kleofas[41] kapitan żołnierz zawodowy dca 5/5 pp Leg. (III 39);dca1 kkm/6 pp Leg. (IX 39) Charków
Śladowski Mieczysław ppor. rez. Charków
Ślesicki Czesław ppor. rez. Charków
Ziemiński Tadeusz ppor. rez. urzędnik Charków

UwagiEdytuj

  1. Na podstawie metryki urodzenia i protokołu spisanego 30 listopada 1929 roku w Magistracie miasta Opatowa minister spraw wojskowych sprostował nazwisko odznaczonego orderem wojennym Virtuti Militari V klasy nr 643 kpr. Władysława Targowskiego z 6 pp Leg. na jego rodowe nazwisko „Pęczek Rafał”[7].
  2. Oficer taborowy był jednocześnie dowódcą kompanii gospodarczej.
  3. Jeśli nie zaznaczono inaczej, miejsce służby żołnierzy zawodowych przed mobilizacją podano za: Ryszard Rybka, Kamil Stepan; Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939[35].
  4. Jeśli nie zaznaczono inaczej, informacje o żołnierzach znajdujących się na Białoruskiej Liście Katyńskiej pochodzą z książki: Maciej Wyrwa; Nieodnalezione ofiary Katynia? : lista osób zaginionych na obszarze północno-wschodnich województw II RP od 17 września 1939 do czerwca 1940[36].

PrzypisyEdytuj

  1. Dziennik rozkazów MSWojsk. nr.16 z 19 maja 1927 roku
  2. Kosiński 2016 ↓, s. 26-27.
  3. Odziemkowski 2010 ↓, s. 142.
  4. Odziemkowski 2010 ↓, s. 226.
  5. Dekret Wodza Naczelnego L. 3394 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 41, s. 1606)
  6. Skarbek 1929 ↓, s. 40-41.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 28 czerwca 1930 roku, s. 265.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 42 z 29 kwietnia 1924, s. 248, sprostowano nazwisko z „Kawa” na „Węglewski”.
  9. a b Almanach oficerski 1923/24 ↓, s. 50.
  10. Jagiełło 2007 ↓, s. 63-65.
  11. Wodzyński 2016 ↓, s. 68.
  12. Józef Piłsudski… duma i honor przedwojennego Wilna, Wilnoteka [dostęp 2021-11-28] (pol.).
  13. Dariusz Słapek, Mirosław Szumiło, Halina Hanusz, Sport, co "Gryfa" wartǃ Akademicki Związek Sportowy (1908-2017), Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2019, s. 48, ISBN 978-83-227-9293-3 (pol.).
  14. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 554–555 i 671.
  15. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 558–559.
  16. Zarządzenie gen. W Andersa z 11 listopada 1966 roku Instytut Polski i Muzeum im. gen Sikorskiego w Londynie, sygn. A XII 77
  17. a b c Wodzyński 2016 ↓, s. 74.
  18. Satora 1990 ↓, s. 37.
  19. a b Satora 1990 ↓, s. 36.
  20. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 34-35.
  21. Wodzyński 2016 ↓, s. 79.
  22. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 1 z 26.06.1935 roku poz. 5.
  23. Żygulski i Wielecki 1988 ↓, s. 123.
  24. Bogusław Politowski. 20-lecie brygady ze Złocieńca. „Polska Zbrojna”, 2015-07-30. [dostęp 2015-07-30]. 
  25. Skarbek 1929 ↓, s. 18.
  26. a b c Schmal 1992 ↓, s. 105.
  27. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 6 stycznia 1923 roku, s. 26.
  28. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 173.
  29. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 367.
  30. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 328.
  31. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku, s. 150.
  32. Schmal 1992 ↓, s. 89, 105.
  33. Katyń – miejsca pamięci. [dostęp 2022-01-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-12-19)].
  34. Muzeum Katyńskie – Księgi Cmentarne.
  35. Rocznik oficerski 1939 ↓.
  36. Wyrwa 2015 ↓.
  37. Księgi Cmentarne – wpis 441.
  38. Księgi Cmentarne – wpis 4715.
  39. Księgi Cmentarne – wpis 6765.
  40. Księgi Cmentarne – wpis 7336.
  41. Księgi Cmentarne – wpis 7575.

BibliografiaEdytuj

Linki zewnętrzneEdytuj