Otwórz menu główne

Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego

Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW) – służba specjalna powołana do ochrony porządku konstytucyjnego Rzeczypospolitej Polskiej (bezpieczeństwa wewnętrznego państwa i obywateli).

Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Logo ABW
Logo ABW
Ilustracja
Centrala ABW przy ul. Rakowieckiej 2a
Państwo  Polska
Data utworzenia 29 czerwca 2002
Szef płk Piotr Pogonowski
Zastępca płk Bernard Bogusławski
płk Norbert Loba
ppłk Krzysztof Wacławek
Budżet 747,51 mln (2017)[1]
Adres
ul. Rakowiecka 2a
00-993 Warszawa
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego
Ziemia52°12′34″N 21°01′01″E/52,209444 21,016944
Strona internetowa
Polska
Godło RP
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Polski
Portal Portal Polska

Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego została utworzona 29 czerwca 2002 po rozwiązaniu Urzędu Ochrony Państwa, w miejsce którego utworzono dwie odrębne agencje: ABW oraz Agencję Wywiadu. Jako służba specjalna podlega kontroli cywilnej – jest nadzorowana przez Prezesa Rady Ministrów (zgodnie z art. 3 ustawy) i kontrolowana przez Sejm.

Podstawa działaniaEdytuj

  • Ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz.U. z 2018 r. poz. 2387)
  • Zarządzenie Nr 73 Prezesa Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 2002 r. w sprawie nadania statutu Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (M.P. z 2016 r. poz. 643)

ZadaniaEdytuj

Do zadań ABW należy:

  • rozpoznawanie, zapobieganie i zwalczanie zagrożeń godzących w bezpieczeństwo wewnętrzne państwa oraz jego porządek konstytucyjny, a w szczególności w suwerenność i międzynarodową pozycję, niepodległość i nienaruszalność jego terytorium, a także obronność państwa
  • rozpoznawanie, zapobieganie i wykrywanie przestępstw (oraz ściganie ich sprawców):
    • szpiegostwa (kontrwywiad), terroryzmu (włączając także cyberterroryzm), naruszenia tajemnicy państwowej i innych przestępstw godzących w bezpieczeństwo państwa
    • godzących w podstawy ekonomiczne państwa (np. oszustwa podatkowe)
    • korupcji osób pełniących funkcje publiczne
    • w zakresie produkcji i obrotu towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa
    • nielegalnego wytwarzania, posiadania i obrotu bronią, amunicją i materiałami wybuchowymi, bronią masowej zagłady oraz środkami odurzającymi i substancjami psychotropowymi, w obrocie międzynarodowym
  • realizowanie, w granicach swojej właściwości, zadań służby ochrony państwa oraz wykonywanie funkcji krajowej władzy bezpieczeństwa w zakresie ochrony informacji niejawnych w stosunkach międzynarodowych
  • uzyskiwanie, analizowanie, przetwarzanie i przekazywanie właściwym organom informacji mogących mieć istotne znaczenie dla ochrony bezpieczeństwa wewnętrznego państwa i jego porządku konstytucyjnego
  • podejmowanie innych działań określonych w odrębnych ustawach i umowach międzynarodowych

StrukturaEdytuj

  • Departament Bezpieczeństwa Teleinformatycznego (Departament I)
  • Departament Kontrwywiadu (Departament II)
  • Departament Postępowań Karnych (Departament III)
  • Departament Ochrony Informacji Niejawnych (Departament IV)
  • Departament Wsparcia Operacyjno-Technicznego (Departament V)
  • Departament Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Audytu (Departament VI)
  • Departament Zagrożeń Strategicznych (Departament VII)
  • Departament Informacji, Analiz i Prognoz (Departament VIII)
  • Centrum Antyterrorystyczne (CAT)
  • Centrum Prewencji Terrorystycznej (CPT)
  • Biuro Prawne (Biuro A)
  • Biuro Badań Kryminalistycznych (Biuro B)
  • Gabinet Szefa (Biuro D)
  • Biuro Ewidencji i Archiwum (Biuro E)
  • Biuro Finansów (Biuro F)
  • Biuro Kadr (Biuro K)
  • Biuro Logistyki (Biuro L)
  • Centralny Ośrodek Szkolenia i Edukacji (COS)
  • 5 Delegatur: w Białymstoku, Gdańsku, Katowicach, Lublinie i Poznaniu (posiadających wydziały zamiejscowe).
Z tym tematem związana jest kategoria: Funkcjonariusze Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

KierownictwoEdytuj

Kierownictwo Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego[2]:

  • płk prof. dr hab. Piotr Pogonowski – szef ABW od 19 lutego 2016[3]
  • płk Norbert Loba – zastępca szefa ABW od listopada 2015
  • płk Bernard Bogusławski – zastępca szefa ABW od 5 października 2017
  • ppłk Krzysztof Wacławek - zastępca szefa ABW od 7 marca 2019[4]

Stopnie służboweEdytuj

W Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego obowiązują (takie same jak w wojsku) korpusy i stopnie służbowe funkcjonariuszy:

  • korpus szeregowych:
    •   szeregowy
    •   starszy szeregowy
  • korpus podoficerów:
    •   kapral
    •   starszy kapral
    •   plutonowy
    • starszy plutonowy
    •   sierżant
    •   starszy sierżant
    • sierżant sztabowy
    • starszy sierżant sztabowy
  • korpus chorążych:
    •   młodszy chorąży
    •   chorąży
    •   starszy chorąży
    • młodszy chorąży sztabowy
    • chorąży sztabowy
    •   starszy chorąży sztabowy
  • korpus oficerów:
    •   podporucznik
    •   porucznik
    •   kapitan
    •   major
    •   podpułkownik
    •   pułkownik
    •   generał brygady

Umundurowanie ABWEdytuj

WymaganiaEdytuj

Służbę w ABW może pełnić osoba:

  • posiadająca wyłącznie obywatelstwo polskie,
  • korzystająca z pełni praw publicznych,
  • wykazująca nieskazitelną postawę moralną, obywatelską i patriotyczną,
  • dająca rękojmię zachowania tajemnicy stosownie do wymogów określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych.
  • posiadająca co najmniej średnie wykształcenie i określone kwalifikacje zawodowe oraz zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, wymagających szczególnej dyscypliny służbowej, której gotowa jest się podporządkować.

Pełnienie służbyEdytuj

Funkcjonariuszy ABW dzieli się na: f. służby stałej i f. służby przygotowawczej. Funkcjonariuszem służby przygotowawczej jest się do czasu mianowania do służby stałej. Gdy funkcjonariusz służby przygotowawczej (kandydat) nie podoła egzaminom wymaganym do przejścia do służby jako funkcjonariusz, jest zwalniany ze służby przygotowawczej i odchodzi z Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

Funkcjonariuszem ABW staje się f.s.p. po złożeniu ślubowania, otrzymaniu stopnia służbowego oraz mianowania na stanowisko służbowe.

SzefowieEdytuj

Szef ABW jest centralnym organem administracji rządowej, działającym przy pomocy ABW, która jest urzędem administracji rządowej.

Podlega bezpośrednio Prezesowi Rady Ministrów.

ChronologiaEdytuj

  • dr Andrzej Barcikowski od 29 czerwca 2002 do 3 listopada 2005
  • gen. bryg. Witold Marczuk od 30 listopada 2005 do 12 września 2006 (3 listopada 2005 – 29 listopada 2005 p.o.)
  • Bogdan Święczkowski od 19 października 2006 do 2 listopada 2007 (12 września 2006 – 18 października 2006 p.o.)
    • wakat na urzędzie od 2 listopada do 15 listopada 2007, obowiązki szefa pełnił Jerzy Kiciński
    • wakat na urzędzie od 15 listopada do 16 listopada 2007, obowiązki szefa pełnił Tomasz Klimek
  • gen. bryg. Krzysztof Bondaryk od 16 stycznia 2008 do 2 stycznia 2013 (16 listopada 2007 – 15 stycznia 2008 p.o.)
  • gen. bryg. Dariusz Łuczak od 15 kwietnia 2013 do 19 listopada 2015 (2 stycznia 2013 – 14 kwietnia 2013 p.o.)
  • płk prof. dr hab. Piotr Pogonowski od 19 lutego 2016 (19 listopada 2015 – 18 lutego 2016 p.o.)

Sukcesy ABW (wybrane)Edytuj

  • rozpracowanie i ekspulsja z RP dwóch obywateli RB dyplomatów-żołnierzy GZW SG SZ RB.
  • rozpracowanie obywatela FR Tadeusza Juchniewicza jako biorącego udział w szpiegostwie na rzecz GZW SG SZ FR, skazany na 3 l. pozbawienia wolności[5].
  • rozpracowanie i doprowadzenie do skazania za szpiegostwo na rzecz GRU Stanisława Szypowskiego[6] dwojga obywatelstw polskiego i rosyjskiego[7]. Odbywa karę 7 lat więzienia[8].
  • rozpracowanie i zatrzymanie w styczniu 2019 roku podejrzanych o szpiegostwo. Zatrzymani pod zarzutem szpiegostwa to Piotr D., w przeszłości funkcjonariusz polskich służb specjalnych oraz Weijing W., jeden z dyrektorów polskiego oddziału chińskiego koncernu telekomunikacyjnego Huawei. Z materiałów zgromadzonych przez ABW wynika, że obaj prowadzili działalność szpiegowską przeciwko Polsce na rzecz Chińskiej Republiki Ludowej. Zatrzymani usłyszeli zarzuty szpiegostwa, grozi im 10 lat pozbawienia wolności.

Porażki ABW (wybrane)Edytuj

  • Niewłaściwie przeprowadzone zatrzymanie Barbary Blidy skutkujące dopuszczeniem do popełnienia samobójstwa. Funkcjonariusz Delegatury ABW w Katowicach kierujący operacją był sądzony w charakterze oskarżonego przez Sąd Rejonowy w Siemianowicach Śląskich.
  • Nierozpoznanie przestępczej działalności przedsiębiorstwa Amber Gold skutkujące oszustwem finansowym na ponad 800 mln PLN wobec ok. 10 tys. Polaków.
  • Nierozpoznanie w porę przestępczej działalności zorganizowanej grupy przestępczej Wietnamczyków skutkującej wyprowadzeniem z RP nieopodatkowanych zysków. Niezapłacone podatki wynoszą kilka miliardów PLN.
  • Niedopełnienie obowiązków przez DBTI ABW zapisanych m.in. w Ustawie o ABW oraz AW ws. sprawdzenia bezpieczeństwa i prawidłowości działania systemu informatycznego do zliczania głosów w wyborach samorządowych 2014 r.
  • Niewłaściwie przeprowadzone zatrzymanie Wietnamki, która zdołała popełnić samobójstwo. Była związana z wielką przestępczością gospodarczą prowadzoną przez wietnamską zorganizowaną grupę przestępczą[9]. Za niedopełnienie obowiązków pozbawiono stanowisk m.in. dwóch dyrektorów Departamentów ABW jeden z Dep. III. To zdarzenie jest ponownym zdarzeniem samobójczym osoby zatrzymanej przez ABW.

BudżetEdytuj

Wydatki i dochody Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego są realizowane w części 57 budżetu państwa[10].

W 2017 wydatki Agencji wyniosły 747,51 mln zł, a dochody 10,98 mln zł[1]. W ustawie budżetowej na 2018 wydatki ABW zaplanowano w wysokości 631,93 mln zł, a dochody 9,22 mln zł[11].

Wyniki kontroli wykonania budżetu przez Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego przeprowadzanej co roku przez Najwyższą Izbę Kontroli są tajne[12].

PrzypisyEdytuj

  1. a b Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2017 r. (druk nr 2559). Tom I. sejm.gov.pl, 29 maja 2018. s. 1/11, 2/92. [dostęp 2018-10-02].
  2. Kierownictwo. abw.gov.pl. [dostęp 2015-04-24].
  3. Jeśli awans, to w ABW? „Używa stopnia naukowego, my tytułujemy go ministrem”, „wiadomosci.dziennik.pl” [dostęp 2017-07-08].
  4. W ABW będzie nowy zastępca szefa. Jest pozytywna opinia speckomisji 7 lutego 2019
  5. Rosyjski szpieg zwolniony z więzienia | rp.pl.
  6. Stanisław Szypowski o inwestycjach na Białorusi - YouTube, www.youtube.com [dostęp 2018-10-11] (ang.).
  7. Prawnik z zarzutem szpiegostwa na rzecz Rosji. Kim jest Stanisław Sz.?, www.tvn24.pl [dostęp 2018-10-11].
  8. Stanisław Sz. szpiegował dla Rosji. Sąd zaostrzył mu karę więzienia - tvp.info, www.tvp.info [dostęp 2018-10-11] (pol.).
  9. Ciche dymisje w ABW po śmierci Wietnamki, www.tvn24.pl [dostęp 2018-06-27].
  10. Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 30 czerwca 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie klasyfikacji części budżetowych oraz określenia ich dysponentów (Dz.U. z 2016 r. poz. 1026).
  11. Ustawa budżetowa na rok 2018 z dnia 11 stycznia 2018 r.. W: Dz. U. poz. 291 [on-line]. isap.sejm.gov.pl, 1 lutego 2018. s. 22, 64. [dostęp 2018-10-02].
  12. Analiza wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej w 2013 r. – kontrole cząstkowe. W: Najwyższa Izba Kontroli [on-line]. nik.gov.pl. [dostęp 2014-09-06].

Linki zewnętrzneEdytuj