II liga polska w piłce nożnej

3. poziom rozgrywek ligowych w piłce nożnej mężczyzn w Polsce

II liga polska w piłce nożnej (do sezonu 2007/08 oficjalnie III liga polska) – trzecia w hierarchii klasa męskich ligowych rozgrywek piłkarskich w Polsce. Stanowi pośredni szczebel rozgrywkowy między I ligą polską (dawną II ligą polską), a III ligą polską (dawną IV ligą polską), będąc jednocześnie trzecim szczeblem centralnym (III poziom ligowy). Zmagania w jej ramach toczą się cyklicznie (co sezon) systemem kołowym i przeznaczone są dla 18 polskich klubów piłkarskich, grających w jednej grupie. Czołowe drużyny II ligi polskiej uzyskują awans do I ligi polskiej, zaś najsłabsze zespoły relegowane są do poszczególnych grup III ligi polskiej. Od samego początku do dziś zarządzana przez Polski Związek Piłki Nożnej. Od 2002 r. do udziału w jej rozgrywkach zostają dopuszczone wyłącznie kluby posiadające status profesjonalny (tj. działające w formie sportowej spółki akcyjnej) lub półprofesjonalny (tj. działające w formie stowarzyszenia kultury fizycznej), które – po spełnieniu wszelkich niezbędnych kryteriów – otrzymały roczną licencję na występy na tym szczeblu.

II liga
Klasa wojewódzka
liga międzywojewódzka
Sports current event.svg 2021/2022
Państwo

 Polska

Organizator rozgrywek

PZPN

Data założenia

26 lutego 1966
Warszawa

Poprzednia nazwa

(do sezonu 2007/08 oficjalnie III liga polska)

Przekształcona
na zawodową

2002

Partner TV

Telewizja Polska (TVP3)

Rozgrywki
Liczba drużyn

18

Wyższy poziom ligowy

I liga

Niższy poziom ligowy

III liga

Puchary

Puchar Polski

Zwycięzcy
Pierwszy zwycięzca

MKS Kluczbork/KSZO Ostrowiec Świętokrzyski (sezon 2008/09)[1]

Obecny zwycięzca

Górnik Polkowice (sezon 2020/21)

HistoriaEdytuj

Klasy wojewódzkie i mistrzowskieEdytuj

Podczas 26. Walnego Zgromadzenia PZPN, zorganizowanego 29 czerwca 1945 w Krakowie, podjęto uchwałę ustanawiającą rozgrywki mistrzowskie szczebla regionalnego w trójpoziomowych Klasach wojewódzkich – najwyższej Klasie A, pośredniej Klasie B i najniższej Klasie C. Tym sposobem prowadzono klubową rywalizację w Polsce od pierwszego powojennego sezonu (1946/47) do sezonu 1949/50. W marcu 1951 r. zlikwidowano je, powołując w zamian cztery Wojewódzkie klasy mistrzowskie – najwyższą pierwszą, pośrednie: drugą i trzecią oraz najniższą czwartą.

Ligi wojewódzkie i międzywojewódzkieEdytuj

Jednak w międzyczasie przeprowadzono reformę II ligi polskiej, którą w marcu 1953 r. pomniejszono z 40 do 14 drużyn. Spowodowało to konieczność przesunięcia aż 26 zespołów na trzeci poziom ligowy przed rozpoczęciem sezonu 1953, co można uznać za początek formowania III ligi polskiej (wówczas jeszcze bez takiej nazwy). Występujące na tym szczeblu w sumie 93 drużyny podzielono na 8 równorzędnych grup. Sześć z nich (grupy: warszawska, gdańska, poznańska, wrocławska, rzeszowska i łódzka) miało charakter makroregionalny (tzw. Ligi międzywojewódzkie), dwie zaś (grupy: stalinogrodzka, czyli katowicka i krakowska) – z uwagi na ich ówczesny spory piłkarski potencjał – były typowo regionalne (tzw. Ligi wojewódzkie). Po zakończeniu rozgrywek zasadniczych (grupowych) 8 triumfatorów każdej z grup walczyło w dwustopniowych barażach (najpierw 4 dwumecze, później 4-zespołowy turniej finałowy z udziałem ich zwycięzców) o awans do II ligi polskiej. Systemem 8-grupowym wraz z barażami (co roku w innej formule) grano do zakończenia sezonu 1955. Przed rozpoczęciem sezonu 1956 utworzono dwie grupy stalinogrodzkie zamiast jednej (oznaczone jako I A i I B) i dodano grupę szczecińską, baraży nie rozgrywano[2].

Próba utworzenia III ligi polskiejEdytuj

III ligę polską – jako taką – formalnie powołano uchwałą, podjętą 13 lutego 1955, podczas 38. Plenum Sekcji Piłki Nożnej GKKF (organ zastępujący Polski Związek Piłki Nożnej od 4 lutego 1951 do 9 grudnia 1956) w Warszawie. Miały to być rozgrywki typowo makroregionalne (międzywojewódzkie), toczone w 4 grupach. Pierwsze mecze w tej klasie planowano rozegrać w marcu 1956 r., podczas inauguracyjnej kolejki sezonu 1956. Jednak już 10 marca 1955 – czyli niecały miesiąc od podjęcia owej decyzji – Plenum SPN zawiesiło jej wykonanie. Podobno zadecydowały względy finansowe i sprzeciw niektórych zrzeszeń (od 1949 r. do 1956 r. istniały one w miejsce dawnych klubów).

Liga okręgowaEdytuj

W 1956 r. uchwalono powstanie Ligi okręgowej – jako trzeciego poziomu ligowego – a drużyny do niej zakwalifikowane podzielono na 15 grup. Po sezonie zasadniczym rozgrywano turnieje barażowe (czasami jednostopniowe, a czasami dwufazowe). Systemem tym grano od sezonu 1957 do zakończenia sezonu 1965/66. W międzyczasie zmieniano liczbę grup regionalnych wraz z ich zasięgiem terytorialnym oraz sposób przeprowadzania barażów.

Zmiana systemu ligowegoEdytuj

1 grudnia 1959 Plenum PZPN postanowiło – począwszy od sezonu 1961 – zmienić sposób przeprowadzania ligowych rozgrywek niższych szczebli (tj. od trzeciego poziomu ligowego w dół). Reforma była zasadnicza, bowiem polegać miała na zamianie pory roku rozpoczynania i kończenia ligi. Oznaczało to, iż w miejsce – obowiązującego od momentu narodzin polskiego piłkarstwa – systemu "wiosna-jesień" wprowadzono bardziej europejski model "jesień-wiosna". Ostatnie rozgrywki w starym systemie przeprowadzono wiosną 1960 r., gdy to jedna runda ("wiosenna") zastąpiła cały sezon, a wyniki po połowie spotkań uznano za końcowe. Od sezonu 1961 (a formalnie 1960/61) grano już więc – obowiązującym do dzisiaj – systemem "jesień-wiosna". Jego inauguracyjną kolejkę (historyczną dla całej polskiej piłki nożnej) rozegrano 19 sierpnia 1960.

Faktyczne utworzenie III ligi polskiejEdytuj

Kolejną próbę powołania III ligi polskiej z prawdziwego zdarzenia podjęto w połowie lat 60. Pierwsze plany owej znaczącej reformy szczebla regionalnego nakreślono w 1964 r. Tym razem przyniosło to efekt, bowiem w grudniu 1965 r. Plenum PZPN uchwaliło, by począwszy od sezonu 1966/67 połączyć poszczególne grupy wojewódzkich lig okręgowych, tworząc tym samym cztery grupy makroregionalne – tzw. Ligi międzywojewódzkie. 26 lutego 1966 zaakceptowano powyższe ustalenia, co można uznać za narodziny III ligi polskiej sensu stricto. Od sierpnia 1966 r. do zakończenia sezonu 1972/73 na trzecim szczeblu ligowym występowały więc w sumie zaledwie 64 drużyny (po 16 w każdej z 4 grup). Rozgrywki kończyły się po fazie zasadniczej (zrezygnowano z barażów, zaś awans do II ligi polskiej uzyskiwali czterej zwycięzcy. Mianem Ligi okręgowej nazywano wówczas rozgrywki czwartego poziomu ligowego. Zgodnie z uchwałą zjazdu PZPN w kwietniu 1971 r. rozgrywki III ligi zostały przemianowane na klasy międzywojewódzkie[3]. Zniesiono je po sezonie 1972/73[4].

Późniejsze losyEdytuj

W 1973 r. doszło do kolejnej reformy (powiększenia) II ligi polskiej, co odbiło się także na III lidze polskiej. W tymże roku utworzono z powrotem Klasy wojewódzkie (w sumie 20 grup, a od sezonu 1974/75 24 grupy) i grano w nich od sezonu 1973/74 do sezonu 1975/76. W 1976 r. kolejna reforma przyczyniła się do zmniejszenia liczby zespołów do 112 (grających w 8 grupach) od sezonu 1976/77 do sezonu 1979/80. W 1980 r. postanowiono połączyć poszczególne grupy w pary, zmniejszając tym samym ich liczbę o połowę, jednak już w lutym 1982 r. (począwszy od sezonu 1982/83) powrócono do modelu ośmiogrupowego. Grano nim do sezonu 1997/98 włącznie, z jednoroczną przerwą w edycji 1989/90, gdy ponownie utworzono 4 silne grupy makroregionalne.

Do sezonu 1999/2000 rozgrywkami poszczególnych grup III ligi polskiej – w imieniu PZPN – zarządzały wyznaczone Okręgowe Związki Piłki Nożnej, zaś od sezonu 2000/01 – wyznaczone Wojewódzkie Związki Piłki Nożnej.

Reorganizacja z 2008 r.Edytuj

W ramach przeprowadzonej przez rozpoczęciem sezonu 2008/09 reorganizacji rozgrywek ligowych w Polsce I ligę przemianowano na ekstraklasę, a II ligę na I ligę. Nowa II liga powstała jako trzeci poziom rozgrywek centralnych, którego wcześniej w Polsce nie było. Zwycięzcy czterech grup III ligi sezonu 2007/08 uzyskali awans do nowej I ligi (dawnej II ligi). Większość nowych II-ligowców stanowiły drużyny z dawnej III ligi. Drużyny z miejsc 2-4 kwalifikowały się automatycznie do nowej II ligi, drużyny z miejsc 5-8 awansowały do II ligi, bądź pozostawały w nowej III lidze (co w istocie było spadkiem o jeden poziom rozgrywek). Zależało to od liczby spadkowiczów z dawnej II ligi z terenów poszczególnych makroregionów. W istocie do II ligi zakwalifikowano z III ligi wszystkie zespoły z miejsc 5. i 6., 3 zespoły z miejsc 7. i 2 zespoły z miejsc 8. Pozostałe zespoły spadły natomiast do utworzonej wówczas III ligi.

Nową II ligę utworzyło zatem 3 zespoły spadające z dawnej II ligi (przemianowanej na I ligę), 25 zespołów z III ligi oraz 8 zespołów, które z IV ligi, po barażach, awansowały bezpośrednio do nowej II ligi.

W latach 20082014 rozgrywki II ligi toczyły się w dwóch – niezależnych od siebie – grupach, po 18 zespołów w każdej (o ile w trakcie sezonu żaden z klubów nie wycofał się lub nie został wykluczony). W sumie na tym szczeblu występowało więc 36 drużyn:

Drużyny zajmujące 1. i 2. miejsce w końcowej tabeli swoich grup automatycznie kwalifikowały się do I ligi polskiej pod warunkiem, że nie były drużyną rezerw klubu grającego w wyższej klasie rozgrywkowej (Ekstraklasie lub I lidze polskiej), otrzymały licencję na grę w I lidze i nie było innych podstaw (w tym prawnych), by uniemożliwić im występy w I lidze polskiej. W niektórych sezonach drużyna z 3. miejsca również otrzymywała szansę awansu (poprzez baraż).

Spadały (według wstępnego założenia, które ani razu nie zostało zrealizowane) drużyny z miejsc 17. i 18. Natomiast miejsca 13., 14., 15. i 16. były to ruchome miejsca spadkowe - drużyny z tych miejsc spadały do III ligi w zależności od tego, do której z grup II ligi trafiać mieli spadkowicze z I ligi (których było czterech). Teoretycznie więc z każdej z grup II ligi miało spadać od 2 do 6 zespołów: 2 zespoły na pewno oraz dodatkowo tyle zespołów, ilu spadkowiczów z I ligi trafiało (według podziału geograficznego) do danej grupy.

Reorganizacja z 2013 r.Edytuj

Po przeprowadzonej w 2009 r. reorganizacji na szczeblu centralnym grało w Polsce aż 70 zespołów – 16 w ekstraklasie, 18 w I lidze i 36 w II lidze. Już pierwsze lata wykazały, że jest to liczba zbyt duża, ponieważ miały miejsce liczne przypadki wycofywania się drużyn grających przede wszystkim na szczeblu II ligi. W wyniku tego ani razu nie zastosowano w pełni zaplanowanych zasad spadku, a z przyczyn sportowych z II ligi spadały tylko nieliczne kluby:

Jako, że w ciągu 5 sezonów wycofało się, utraciło licencję lub zrezygnowało z awansu aż 28 zespołów, w 2013 r. podjęto decyzję o kolejnej reformie, zmniejszającej II ligę do jednej grupy liczącej 18 drużyn. W związku z tym w sezonie 2013/14 zasady awansu do I ligi pozostały niezmienione, natomiast z II do III ligi spadały z obu grup drużyny z miejsc 9 - 18 (zatem tylko drużyny z miejsc 3 - 8 zachowywały status). Awans do II ligi przewidziano dla dwóch tylko zespołów - zwycięzcy ośmiu grup III ligi sezonu 2013/14 rozgrywali dwie rundy baraży o awans.

Przy okazji reformy miały miejsce kolejne wycofania się klubów: Kolejarz Stróże nie uzyskał licencji na I ligę, został zdegradowany do II ligi i jednocześnie połączył się ze spadającą z II ligi Limanovią Limanowa (powstały z ich połączenia klub grał w II lidze jako Limanovia), z ubiegania się o licencję na grę w II lidze zrezygnowała Warta Poznań, mająca zająć jej miejsce kolejna w tabeli Polonia Bytom licencji nie otrzymała, ich miejsce zajął więc następny klub - Raków Częstochowa. Rozgrywki rozpoczęto w pełnym składzie 18 zespołów.

Tabelaryczne zestawienie od 1953 r.Edytuj

Sezony Liczba

okręgów

Liczba

grup

Liczba

drużyn

Nazewnictwo Awansujący

do II ligi

1953 - 8 93 III liga 2 (po barażach)
1954 8 89 4 (po barażach)
1955 8 106 3 (po barażach)
1956 10 121 10 (zwycięzcy)
1957 15 17 190 III liga okręgowa 4 (po barażach)
1958 16 18[5] 200
1959 17 18 213
1960 17 18 204 2 (po barażach)
1961 18 19
1961-1965/66 18 19 232-248 4 (po barażach)
1966/67-1971/72 - 4 64-65 III liga międzywojewódzka 4 (zwycięzcy)
1972/73 - 4 64 19 (miejsca 1-3

+ dodatkowe)

1973/74 17 21 310 klasa wojewódzka 6 (po barażach)
1974/75 22 308
1975/76 23 326
1976/77-1979/1980 - 8 112-115 III liga międzywojewódzka 8 (zwycięzcy)
1980/81-1981/82 4 58-59 8 (po dwie z grupy)
1982/83-1987/88 8 112-116 8 (zwycięzcy)
1988/89 8 112-116 od 1 do 8 (baraże)[6]
1989/1990 4 80 4 (zwycięzcy)
1990/91 9 135 20 (różne zasady)[7]
1991/92 9 143 8 (zwycięzcy)[8]
1992/1993-1997/1998 8 136-145 8 (zwycięzcy)
1998/1999-2007/2008 4 62-80 4 (zwycięzcy)
2008/2009-2013/2014 2 34-36 II liga (wschodnia i zachodnia)
od 2014/2015 1 18-19 II liga

Liczba drużyn degradowanych do IV ligi z danej grupy III ligi była zależna od liczby zespołów zdegradowanych do tej grupy z II ligi. Liczba ta mogła się wahać teoretycznie od 0 do 8 (w praktyce najczęściej od 3 do 6), więc dopiero po zakończeniu całego sezonu można ustalić dokładną liczbę spadkowiczów do IV ligi. Z IV ligi do każdej grupy III ligi zawsze awansowały po cztery drużyny (w sumie 16 beniaminków), przy czym jedna "uzupełniała" miejsce po zespole, który awansował do II ligi. Zatem w większości sezonów liczba spadkowiczów z danej grupy wynosiła:

  • liczba zespołów zdegradowanych do danej grupy + 2 – w przypadku, gdy drużynie startującej z tej grupy do baraży udawało się zakwalifikować do II ligi,
  • liczba zespołów zdegradowanych do danej grupy + 3 – w przypadku, gdy drużynie startującej z tej grupy do baraży nie udawało się zakwalifikować do II ligi.

Prawa transmisyjneEdytuj

W sezonie 2018/19 kilka wybranych meczów rozgrywek transmitowanych było za pośrednictwem TVP3 oraz na stronie internetowej sport.tvp.pl i aplikacji mobilnej TVP Sport.

Od sezonu 2019/20 dzięki tym samym możliwościom jak w poprzednim sezonie można oglądać "na żywo" jeden niedzielny mecz rozgrywany o godzinie 13:00, o którego relacjonowaniu zdecyduje redakcja[9].

Skróty meczów można oglądać też na kanale Łączy nas piłka TV w serwisie YouTube.

Lista sezonówEdytuj

Wytłuszczenie oznacza awans klubu do I ligi, a kursywa - występ w barażu o awans; jeśli klub w wyniku barażu awansował, również oznaczone to jest wytłuszczeniem.

Sezon Grupa 1. miejsce 2. miejsce 3. miejsce 4. miejsce Król strzelców
2008/09 18 (Z) MKS Kluczbork Pogoń Szczecin Ślęza Wrocław[10] Nielba Wągrowiec   Tomasz Mikołajczak (Nielba Wągrowiec) - 18
18 (W) KSZO Ostrowiec Świętokrzyski Sandecja Nowy Sącz Start Otwock[10] Stomil Olsztyn[11]   Piotr Grzelczak (Pelikan Łowicz) - 18
2009/10 18 (Z) Ruch Radzionków Górnik Polkowice Zagłębie Sosnowiec Zawisza Bydgoszcz   Rafał Leśniewski (Nielba Wągrowiec) - 22
18 (W) Bruk-Bet Termalica Nieciecza Kolejarz Stróże Resovia Okocimski KS Brzesko   Sebastian Hajduk (Resovia Rzeszów) - 18
2010/11 18 (Z) Olimpia Grudziądz Zawisza Bydgoszcz GKS Tychy Miedź Legnica   Rafał Leśniewski (Nielba Wągrowiec) - 15

  Piotr Ruszkul (Olimpia Grudziądz) - 15

  Przemysław Sulej (Olimpia Grudziądz) - 15

18 (W) Olimpia Elbląg Wisła Płock Świt Nowy Dwór Mazowiecki Okocimski KS Brzesko   Wojciech Fabianowski (Stal Rzeszów) - 18

  Grażvydas Mikulenas ( Wigry Suwałki) - 18

2011/12 18 (Z) Miedź Legnica GKS Tychy Bytovia Bytów Jarota Jarocin   Rafał Jankowski (Zagłębie Sosnowiec) - 19
16 (W)[12] Okocimski KS Brzesko Stomil Olsztyn Puszcza Niepołomice Znicz Pruszków   Ihor Mihałewski (Motor Lublin) - 15
2012/13 18 (Z) ROW 1964 Rybnik Chojniczanka Chojnice Bytovia Bytów Zagłębie Sosnowiec   Szymon Skrzypczak (KS Polkowice) - 21
18 (W) Wisła Płock Puszcza Niepołomice Pelikan Łowicz Resovia   Mateusz Broź (Garbarnia Kraków) - 18
2013/14 18 (Z) Chrobry Głogów Bytovia Bytów Zagłębie Sosnowiec Błękitni Stargard   Wojciech Okińczyc (UKP Zielona Góra) - 19
18 (W) Wigry Suwałki Pogoń Siedlce Siarka Tarnobrzeg Legionovia Legionowo   Adrian Paluchowski (Znicz Pruszków) - 22

  Maciej Tataj (Motor Lublin) - 22

2014/15 18 MKS Kluczbork Zagłębie Sosnowiec Rozwój Katowice Raków Częstochowa[10]   Łukasz Sekulski (Stal Stalowa Wola) - 30
2015/16 18 Stal Mielec Znicz Pruszków GKS Tychy Wisła Puławy   Łukasz Grzeszczyk (GKS Tychy) - 16
2016/17 18 Raków Częstochowa Odra Opole Puszcza Niepołomice Radomiak Radom[10]   Łukasz Pietroń (Olimpia Elbląg) - 16
2017/18 18 GKS 1962 Jastrzębie ŁKS Łódź Warta Poznań Garbarnia Kraków[10]   Leandro Rossi Pereira (Radomiak Radom) - 19
2018/19 18 Radomiak Radom Olimpia Grudziądz GKS Bełchatów Elana Toruń   Leandro Rossi Pereira (Radomiak Radom) - 16
2019/20 18 Górnik Łęczna Widzew Łódź 3. GKS Katowice, 4. Bytovia Bytów,

5. Resovia, 6. Stal Rzeszów[13]

  Michał Bednarski (Górnik Polkowice) - 24
2020/21 19 Górnik Polkowice GKS Katowice 3. Chojniczanka Chojnice, 4. Wigry Suwałki,

5. KKS 1925 Kalisz, 6. Skra Częstochowa[13]

  Kamil Wojtyra (Skra Częstochowa) - 24

PrzypisyEdytuj

  1. do sezonu 2013/2014 II Liga była podzielona na grupę wschodnią i zachodnią
  2. Polska liga sezon po sezonie - wszystkie sezony - tabele, rezultaty, statystyki ekstraklasy, I i II ligi - Historia Polskiej Piłki Nożnej, hppn.pl [dostęp 2017-11-23].
  3. Sport. W miejsce lig klasy okręgowe. „Nowiny Rzeszowskie”. Nr 118, s. 2, 1 maja 1971. 
  4. Sezon 1972/1973 – piłkarze udali się na urlopy / Klasa okręgowa na mecie. „Nowiny Rzeszowskie-Stadion”. Nr 27, s. 1, 2 lipca 1973. 
  5. W okręgach Katowice i Kraków po 2 grupy, których zwycięzcy rozgrywali między sobą finał okręgu.
  6. Zwycięzcy wszystkich grup grali baraże z zespołami II ligi broniącymi się przed spadkiem.
  7. Z siedmiu grup awansowały po dwie drużyny, a trzecia grała w barażu, z grupy szczecińskiej awansował zwycięzca, a druga drużyna grała w barażu, z grupy poznańskiej tylko zwycięzca (był to wynik dokonanego dodatkowo podziału jednej z grup na poznańską i szczecińską).
  8. SIedmiu zwycięzców awansowało bezpośrednio, a zwycięzcy grup poznańskiej i szczecińskiej rozgrywali baraż.
  9. Telewizja Polska S.A, II liga: wiemy, jakie mecze pokażemy w TVP na początku sezonu, sport.tvp.pl [dostęp 2019-07-26] (pol.).
  10. a b c d e Baraż z zespołem I ligi broniącym się przed spadkiem.
  11. Pod nazwą OKS 1945 Olsztyn.
  12. Rozgrywki rozpoczęło 17 zespołów, jeden po wycofaniu nie został sklasyfikowany.
  13. a b Zespoły z miejsc 3-6 grały baraże o awans do I ligi (dwa półfinały i finał, po jednym meczu).

Linki zewnętrzneEdytuj