Otwórz menu główne

Promet (Pm, łac. promethium) – pierwiastek chemiczny z grupy lantanowców w układzie okresowym. Został wytworzony sztucznie, nie ma żadnych stabilnych izotopów. Jego śladowe ilości mogą powstawać w przyrodzie w wyniku naturalnych procesów rozpadu jądrowego. Nazwa pochodzi od postaci z mitologii greckiejPrometeusza.

Promet
neodym ← promet → samar
Widmo emisyjne prometu
Widmo emisyjne prometu
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a. promet, Pm, 61
(łac. promethium)
Grupa, okres, blok –, 6, f
Stopień utlenienia III, II
Właściwości metaliczne lantanowiec
Właściwości tlenków średnio zasadowe
Masa atomowa 145 u
Stan skupienia stały
Gęstość 7264 kg/m³
Temperatura topnienia 1042 °C[1]
Temperatura wrzenia 3000 °C[1]
Numer CAS 7440-12-2
PubChem 23944[2]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)

Pierwiastek ten został otrzymany w 1945 r. przez J. A. Marinsky'ego, C. D. Coryella i L. E. Glendenina z produktów rozszczepienia uranu w reaktorze jądrowym.

WystępowanieEdytuj

Ze względu na krótki czas rozpadu, żadna ilość pierwotnego prometu nie występuje na Ziemi. Mimo to śladowe ilości tego pierwiastka (4 części na kwintylion, pod względem masy) zostały stwierdzone w rudach uranu pochodzących z Konga, gdzie powstały jako produkt samorzutnych reakcji rozszczepienia jąder uranu[3]. Promet może powstawać także w wyniku bardzo rzadkiego procesu rozpadu alfa naturalnego izotopu europu151Eu[4].

Linie widmowe prometu zaobserwowano w widmie gwiazdy HR 465 w gwiazdozbiorze Andromedy oraz prawdopodobnie HD 101065 i HD 965[5]. Oznacza to, że pierwiastek ten musi być na bieżąco produkowany w tych gwiazdach.

PrzypisyEdytuj

  1. a b CRC Handbook of Chemistry and Physics, David R. Lide (red.), wyd. 90, Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 4-28, ISBN 978-1-4200-9084-0.
  2. Promet (CID: 23944) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  3. Moses Attrep jr., P.K. Kuroda, Promethium in pitchblende, „Journal of Inorganic and Nuclear Chemistry”, 30 (3), 1968, s. 699–703, DOI10.1016/0022-1902(68)80427-0.
  4. P. Belli i inni, Search for α decay of natural Europium, „Nuclear Physics A”, 789 (1-4), 2007, s. 15–29, DOI10.1016/j.nuclphysa.2007.03.001.
  5. C. R. Cowley, W. P. Bidelman, S. Hubrig, G. Mathys, D. J. Bord. On the possible presence of promethium in the spectra of HD 101065 (Przybylski's star) and HD 965. „Astronomy & Astrophysics”. 419, s. 1087–1093, 2004. DOI: 10.1051/0004-6361:20035726.