Otwórz menu główne
XV-wieczny obraz Virgo inter Virgines. Dzięki atrybutom rozpoznawalne są m.in. święte Agnieszka, Łucja z Syrakuz, Barbara, Urszula z Kolonii, Apolonia i Katarzyna Aleksandryjska.

Atrybuty świętych – w sztuce chrześcijańskiej przedmioty lub symbole, które czynią określonego świętego łatwiej rozpoznawalnym. Często atrybut świętego nawiązuje do jego życia, męczeństwa lub legendy[1]. Atrybuty jako elementy pozwalające na identyfikację postaci znane były już w antyku. W kulturze chrześcijańskiej powszechnie używano ich dopiero od V wieku. Początkowo stosowano je najczęściej w odniesieniu do ewangelistów i apostołów, później atrybuty zaczęły towarzyszyć wizerunkom innych świętych. Rola i znaczenie atrybutu jako nośnika treści dydaktycznych ugruntowała się w wiekach średnich, głównie za sprawą literatury hagiograficznej. W czasach nowożytnych symbolika hagiograficzna uległa dalszemu rozwojowi[2].

Współcześnie święci i błogosławieni uwiecznieni na fotografiach są pozbawieni atrybutów[1].

Poniższe zestawienie dotyczy głównie wizerunków świętych wykonanych na Zachodzie. Twórcy wschodnich ikon często stosowali odmienną symbolikę.

Atrybuty wspólneEdytuj

 
Franciszkańscy męczennicy marokańscy z palmami

Atrybuty indywidualneEdytuj

IndeksEdytuj

ABCDEFGHIJKLŁMNOPRSŚTUWZŻ - ŹZobacz też

AEdytuj

BEdytuj

 
Św. Agnieszka z barankiem
 
Św. Augustyn lub św. Wolfgang z diabłem

CEdytuj

DEdytuj

EEdytuj

FEdytuj

GEdytuj

 
Św. Ludger z gęśmi
 
św. Cecylia – zawsze przedstawiana z jakimś instrumentem muzycznym

HEdytuj

IEdytuj

JEdytuj

 
Św. Justyna z jednorożcem
 
Św. Piotr z odwróconym krzyżem
 
Krzyż św. Brygidy

KEdytuj

 
Św. Jan Nepomucen z krucyfiksem, z palmą, w komży i birecie
 
Św. Dorota z kwiatami

LEdytuj

 
Św. Hieronim z lwem

ŁEdytuj

MEdytuj

NEdytuj

 
Święty Florian z chorągwią i z naczyniem z wodą

OEdytuj

 
Św. Łukasz z ikoną Matki Bożej
 
Św. Dominik z psem z pochodnią
 
Św. Werena z rybą
 
Św. Stanisław Kostka z różańcem

PEdytuj

REdytuj

SEdytuj

 
Św. Urszula z Kolonii ze strzałami
 
Św. Jan Chrzciciel w wielbłądziej skórze

ŚEdytuj

 
Św. Genowefa ze świecą

TEdytuj

UEdytuj

 
Św. Ambroży z ulem

WEdytuj

 
Św. Joanna d'Arc w zbroi

ZEdytuj

ŻEdytuj

ŹEdytuj

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. Patrz uwaga "b".
  2. Uskrzydlona postać ludzka, jako atrybut św. Mateusza, mylona jest z aniołem dającym mu natchnienie. Nawiązuje ona do początku Ewangelii napisanej przez świętego. W niektórych publikacjach można spotkać anioła jako atrybut. Po przedstawieniu genealogii Jezusa św. Mateusz opisuje bowiem pojawienie się anioła świętemu Józefowi (Mt 1,20 w przekładach Biblii.).

PrzypisyEdytuj

  1. a b Barbara Szczepanowicz: Zwierzęta i rośliny w życiu świętych oraz jako ich atrybuty. Kraków: Wydawnictwo Księży Sercanów, 2007, s. 10. ISBN 978-83-7519-027-4.
  2. Józef Marecki, Lucyna Rotter: Jak czytać wizerunki świętych. Leksykon atrybutów i symboli hagiograficznych. Kraków: Universitas, 2009, s. 15. ISBN 97883-242-0910-1.
  3. Symbole Ewangelistów. www.biblia.wiara.pl. [dostęp 2012-10-31].
  4. Ewangelje, Encyklopedia Kościelna, tom V, s. 142 [dostęp 2012-10-31].
  5. Święty Mateusz, Apostoł i Ewangelista. Internetowa Liturgia Godzin, www.brewiarz.pl. [dostęp 2012-11-02].

BibliografiaEdytuj

  • Rosa Giorgi: Saints et symboles. Les clefs pour décrypter. Paris: Editions de la Martinière, 2011. ISBN 978-2-7324-4740-7.
  • Isabelle Beraud-Sudreau, Chantal Guyot: Les Saints. Je m'amuse à les reconnaître. Paris: Les Editions Bonneton, 2005. ISBN 2-86253-341-6.
  • Józef Marecki, Lucyna Rotter: Jak czytać wizerunki świętych. Leksykon atrybutów i symboli hagiograficznych. Kraków: Universitas, 2009. ISBN 97883-242-0910-1.
  • Barbara Szczepanowicz: Zwierzęta i rośliny w życiu świętych oraz jako ich atrybuty. Kraków: Wydawnictwo Księży Sercanów, 2007. ISBN 978-83-7519-027-4.