Otwórz menu główne

Województwo lubelskie (II Rzeczpospolita)

województwo w II Rzeczpospolitej
Ten artykuł dotyczy województwa lubelskiego II Rzeczypospolitej. Zobacz też: województwo lubelskie.

Województwo lubelskiewojewództwo II Rzeczypospolitej istniejące w latach 19191939 ze stolicą w Lublinie.

województwo lubelskie
województwo
1920-1939
Herb
Herb województwa lubelskiego
Państwo  II Rzeczpospolita
Data powstania 14 sierpnia 1919 / 15 lutego 1920[1]
Siedziba wojewody i sejmiku Lublin
Wojewoda Jerzy Albin de Tramecourt
Powierzchnia 26 555 km²
Populacja (1931)
• liczba ludności

2 116 200
• gęstość 79,7 os./km²
Tablice rejestracyjne LB
Adres Urzędu Wojewódzkiego:
ul. Niecała 14
Lublin
Podział administracyjny
Plan województwa lubelskiego
Podział administracyjny, 1933
Liczba powiatów miejskich 1
Liczba powiatów ziemskich 15
Liczba gmin miejskich 29
Liczba gmin wiejskich 228
Położenie na mapie II Rzeczypospolitej
Poland Voivodeships adminstrative division 1930 Lublin Voivodeship.svg
Portal Portal Polska
Województwo lubelskie w szczegółowych danych statystycznych spisu powszechnego z 30.IX.1921 i spisu powszechnego z 9. XII. 1931 r.
Województwo lubelskie - oficjalne dane GUS spisu powszechnego 1921
Skorowidz miejscowości 1921 – szczegółowe dane GUS spisu powszechnego 1921 – województwo lubelskie
Województwo lubelskie - oficjalne dane GUS spisu powszechnego 1931

Województwo zostało utworzone 14 sierpnia 1919 roku[2]. Województwo miało centralne położenie i – jako jedyne województwo II RP – nie graniczyło z państwami ościennymi. Województwo obejmowało w przybliżeniu obszar współczesnego województwa lubelskiego wraz z powiatami garwolińskim, siedleckim, sokołowskim i węgrowskim (obecnie w woj. mazowieckim), a także okolice Krzeszowa i Zaklikowa (obecnie w woj. podkarpackim); nie obejmowało natomiast południowego pasa BełżecLubycza KrólewskaUlhówekChłopiatyn, należącego do woj. lwowskiego. Głównymi miastami województwa poza Lublinem były Siedlce, Chełm, Zamość, Biała Podlaska, Międzyrzec Podlaski, Łuków i Hrubieszów. W 1939 r. województwo liczyło 15 powiatów ziemskich i 1 grodzki.

Spis treści

Podział administracyjnyEdytuj

Powierzchnia powiatów według stanu na 1939 r., w przypadku wcześniejszego zniesienia lub zmiany przynależności wojewódzkiej powiatu na ostatni rok istnienia w ramach danego województwa. Liczba ludności na podstawie spisu powszechnego z 1931 r., w przypadku powiatów zniesionych lub przeniesionych przed tą datą, dane ze spisu powszechnego z 1921 r.

Powiat Pow.km² Mieszk. Miasto powiatowe Mieszk.
Województwo lubelskie
bialski ² 2122 116 000   Biała Podlaska 17 549
biłgorajski 1720 116 900   Biłgoraj 8177
chełmski 1975 162 300   Chełm 29 222
garwoliński (do 1939) ¹ 1974 159 900   Garwolin 6262
hrubieszowski 1575 130 000   Hrubieszów 13 359
janowski 1960 152 700   Janów 7067
konstantynowski (do 1932) ² (od Konstantynów) 1272 58 460   Janów Podlaski 3900
krasnostawski 1521 134 200   Krasnystaw 10 435
lubartowski 1389 108 000   Lubartów 7638
lubelski ³ 1889 163 500   Lublin 112 300
Lublin miasto (1920-1922 i od 1928) ³ 30 112 300   Lublin 112 300
łukowski 1762 129 100   Łuków 13 971
puławski ¹ 1618 156 500   Puławy 7205
radzyński 1621 99 100   Radzyń 5291
siedlecki ² 1988 151 400   Siedlce 36 927
sokołowski (do 1939) ¹ 1276 83 900   Sokołów Podlaski 9901
tomaszowski 1397 121 100   Tomaszów 10 433
węgrowski (do 1939) ¹ 1301 88 800   Węgrów 9416
włodawski 2326 113 600   Włodawa 8519
zamojski 1662 149 500   Zamość 24 273
¹ 1 kwietnia 1939 r. wyłączono powiaty: garwoliński, sokołowski, węgrowski i gminę Irena z powiatu puławskiego (którą przyłączono do powiatu garwolińskiego - Dz.U. z 1939 r. nr 14, poz. 82) i włączono je do województwa warszawskiego (Dz.U. z 1938 r. nr 27, poz. 240).
² 1 kwietnia 1932 r. zniesiono powiat konstantynowski a jego terytorium włączono do powiatu bialskiego i siedleckiego (Dz.U. z 1932 r. nr 6, poz. 33).
³ 4 marca 1920 r. utworzono powiat miejski w Lublinie (Dz.U. z 1920 r. nr 20, poz. 106), 26 lipca 1922 r. został zniesiony (Dz.U. z 1922 r. nr 56, poz. 510) i ponownie utworzony 12 kwietnia 1928 r. (Dz.U. z 1928 r. nr 45, poz. 426).

LudnośćEdytuj

W roku 1921 województwo było zamieszkane przez 2 087 951 osób[3].

Podział ludności według narodowości[3]:

Podział ludności według wyznania[3]:

Wojewodowie lubelscy w II RPEdytuj

Miejscowości o charakterze miejskimEdytuj

DefinicjeEdytuj

W latach międzywojennych istniały trzy rodzaje jednostek osadniczych o charakterze topograficznie miejskim: miasto, miasteczko i osada miejska. Na terenie woj. lubelskiego występowały dwie formy – miasta i osady miejskie.

Określenie miasto miało trojakie znaczenie. Mogło odnosić się wyłącznie do charakteru prawnego miejscowości (a więc typu jednostki administracyjnej), co nie znaczyło automatycznie że „miasto administracyjne” faktycznie posiadało prawa miejskie. Podstawą zaliczenia danej miejscowości do grupy miast było tzw. kryterium administracyjne, jako najwięcej odpowiadające rozwojowi stosunków i życia. Mimo że większość miast prawnych prawa miejskie posiadała, wiele z nich miało zaledwie prawa miasteczka, a niektóre miasta (np. Nisko) były de facto wsiami[5]. Odwrotnie wiele miasteczek, a nawet miast – a więc faktycznie posiadających prawa miasteczka bądź prawa miejskie – były wsiami w gminach wiejskich[5]. Jednostki te w ogólnych publikacjach nie są zaliczane do miast (a więc nie wpływają na liczbę miast województwa), co jednak lekceważy fakt posiadania praw miasteczka/praw miejskich. Wreszcie, niektóre miejscowości posiadały w nazwie wyraz Miasto – pisany wielką literą – mimo braku praw miejskich (np. Waręż Miasto). Wyraz ten stanowił integralną część nazwy miejscowości (choć nie przesądzał bynajmniej jej charakteru topograficznego) aby odróżnić ją od innej (topograficznie wiejskiej) miejscowości o identycznej nazwie w tej samej okolicy (np. Waręż-Wieś)[5].

Na terenach byłego Królestwa Kongresowego istniały dodatkowo tzw. osady miejskie. Była to kategoria osiedli o charakterze miejskim utworzona przez zaborcze władze rosyjskie z miejscowości „które chociaż nazywały się miastami, jednakże z powodu nieznacznej liczby mieszkańców, małego rozwoju przemysłu i niedostateczności dochodów, w rzeczywistości nie miały znaczenia miast”[6]. W praktyce były to miejscowości (338 z 452 istniejących wówczas miast), którym odebrano prawa miejskie[7], w zamian obdarzając je czysto honorowym mianem osady, pozwalającym lokalnej społeczności na wyróżnianie się spośród wsi, lecz nie dającym żadnych dodatkowych praw[8]. Osady miejskie były w wielu przypadkach dużymi miejscowościami, przekraczającymi liczbą ludności wiele miast (np. osady Opole, Tarnogród i Tyszowce). Zdecydowana większość osad miejskich posiadała prawa miejskie do przemian 1870 roku. Niektóre utraciły je wcześniej pod zaborem rosyjskim (Ryki, Siedliszcze, Sosnowica, Świerze i Wysokie), a niektóre nigdy ich nie posiadały (Irena, Komarówka i Sobienie-Jeziory). W przeciwieństwie do istniejących na ziemiach wschodnich i w Galicji miasteczek, które miały swój własny ustrój miasteczkowy[a], osady miejskie, zostały poddane mocy obowiązującej ukazu z dnia 19 lutego 1864 o urządzeniu gmin wiejskich[9]. Tak więc zarówno miasteczka jak i osady miejskie stanowiły kategorię pośrednią między miastem a wsią, lecz według prawa osady były formalnie wsiami, natomiast miasteczka posiadały odrębny status.

Charakter prawny miastEdytuj

Za II Rzeczypospolitej w poczet miast (gmin miejskich) zaliczano różne grupy miejscowości zależnie od obszaru dawnego zaboru, w których się znajdowały.

Charakter prawny miejscowości położnych na terenie tzw. województw centralnych został uregulowany dekretem Naczelnika Państwa z 4 lutego 1919 o samorządzie miejskim, według którego za miasta prawne uznano 150 miejscowości (w tym 19 w woj. lubelskim, z których 4 – Kraśnik, Kock, Stoczek i Mordy automatycznie odzyskały utracone wcześniej prawa miejskie)[10]. Dekret ten nie objął początkowo powiatów byłej guberni suwalskiej i czterech powiatów z byłej guberni siedleckiej (bialskiego, konstantynowskiego, radzyńskiego i włodawskiego), podlegających do końca 1918 roku pod Ober-Ost, na których obszarze do miast zaliczono dodatkowo 9 miast woj. lubelskiego, w tym 3 odzyskujące prawa miejskie – Janów Podlaski, Łosice i Ostrów. Dekret nie objął też trzech powiatów byłej guberni suwalskiej (augustowskiego, sejneńskiego i suwalskiego) oraz też trzech powiatów byłej guberni grodzieńskiej (białostockiego, bielskiego i sokólskiego), które w 1919 roku przyłączono do województwa białostockiego[11]. Działanie dekretu o samorządzie miejskim na miejscowości w wymienionych powiatach rozciągnięto trzema osobnymi rozporządzeniami: z 25 września 1919[12], 13 października 1919[13] i 22 października 1919[14] (brak rozporządzenia dotyczącego b. guberni suwalskiej); łącznie za miasta uznano 31 miejscowości, a jednemu – Orli – odebrano prawa miejskie z dniem 22 października 1919. Podczas przeprowadzania spisu ludności w 1921 roku istniało na terenie województw centralnych kilkanaście miejscowości o nieuregulowanym charakterze prawnym. Były to miejscowości, którym samorząd miejski został nadany przez okupanta, a które nie zostały wymienione w dekrecie z 4 lutego 1919. Dla wszystkich (oprócz czterech) sprawa charakteru prawno-administracyjnego została zadecydowana[11], albo przez skasowanie ustroju miejskiego, albo przez zaliczenie do miast na mocy indywidualnych rozporządzeń wydanych na podstawie ustawy z 20 lutego 1920 roku[15][16].

W poniższej sortowalnej tabeli umieszczono wszystkie miasta i osady miejskie województwa lubelskiego (stan na 1924 rok) z podziałem na charakter prawny (rodzaj jednostki administracyjnej) i przywileje (prawa miejskie/osady miejskie).

WykazEdytuj

Stan ludności: na 30 czerwca 1921 roku (niezależnie od statusu jednostki w 1921 roku)
Główne źródło: Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej - Tom IV - Województwo Lubelskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924
Źródła uzupełniające: Dzienniki Ustaw, przedstawione w przypisach

Herb Miejscowość Charakter prawny Przywileje Powiat Gmina Liczba mieszk.
  Adamów Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska łukowski Gułów 1934
  Annopol Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska janowski Annopol 1714
  Baranów Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska puławski Wola Czołnowska[17] 1907
  Bełżyce Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska lubelski Bełżyce 3694
  Biała Podlaska Miasto Miasto bialski 13005
  Biłgoraj Miasto Miasto biłgorajski 5603
  Biskupice Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska lubelski Jaszczów 885
  Bobrowniki Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska puławski[18] Irena 1133
  Bychawa Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska lubelski Bychawa 2848
  Chełm Miasto Miasto chełmski 23221
  Chodel Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska lubelski Chodel 1362
  Czemierniki Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska lubartowski Czemierniki 2404
  Dubienka Miasto Miasto hrubieszowski 2964
  Firlej Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska lubartowski Firlej 1150
  Frampol Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska zamojski Frampol[19] 2720
  Garwolin Miasto Miasto garwoliński[18] 5082
  Głusk Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska lubelski Zemborzyce 928
  Goraj Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska zamojski Goraj[19][20] 2331
  Gorzków Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska krasnostawski Gorzków 691
  Grabowiec Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska hrubieszowski Grabowiec 2750
  Horodło Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska hrubieszowski Horodło 2495
  Horodyszcze Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska włodawski Horodyszcze[21] 857
  Hrubieszów Miasto Miasto hrubieszowski 9598
  Irena Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska[22] puławski[18] Irena 4063
  Izbica Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska krasnostawski Izbica 3085
  Janów[b] Miasto Miasto janowski 6426
  Janów Podlaski Miasto[23] Miasto[23] konstantynowski[24] 3360
  Jarczów Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska tomaszowski Jarczów 956
  Józefów Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska biłgorajski Aleksandrów 1344
  Józefów[c] Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska puławski Rybitwy 1100
  Kamionka Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska lubartowski Kamionka 2260
  Kazimierz[d] Wieś w gm. wiejsk.[25] Osada miejska[25] puławski Kazimierz[25] 3407
  Kock Miasto[26] Miasto[26] łukowski 3903
  Kodeń Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska bialski Kodeń[e] 1639
  Komarów[f] Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska tomaszowski Komarów 2895
  Komarówka[g] Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska[22] radzyński Przegaliny[27] 1038
  Konstantynów Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska konstantynowski[24] Zakanale 957
  Końskowola Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska puławski Końskowola[28] 1633
  Kossów[h] Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska sokołowski[18] Kossów 1362
  Krasnobród Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska zamojski Krasnobród[i] 2036
  Krasnystaw Miasto Miasto krasnostawski 8943
  Kraśnik Miasto[26] Miasto[26] janowski 8289
  Kryłów Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska hrubieszowski Kryłów 1286
  Krzeszów Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska biłgorajski Krzeszów 724
  Kurów Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska puławski Kurów 3923
  Liw Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska węgrowski[18] Ruchna 1330
  Lubartów Miasto Miasto lubartowski 6102
  Lublin Miasto Miasto Lublin m-to 94412
  Łaskarzew Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska garwoliński Łaskarzew[29][18] 3411
  Łaszczów Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska tomaszowski Łaszczów 1141
  Łęczna Miasto Miasto lubartowski 3227
  Łosice Miasto[23] Miasto[23] konstantynowski[30] 3888
  Łomazy Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska bialski Łomazy[j] 2142
  Łuków Miasto Miasto łukowski 12571
  Łysobyki[k] Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska łukowski Łysobyki 1402
  Maciejowice Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska garwoliński[18] Maciejowice 1992
  Markuszów Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska puławski Markuszów 1848
  Michów Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska lubartowski Chudowola[31] 3068
  Miedzna Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska węgrowski[18] Miedzna 1271
  Międzyrzec[l] Miasto Miasto radzyński 12622
  Modliborzyce Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska janowski Modliborzyce 1913
  Mokobody Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska siedlecki Skupie 1386
  Mordy Miasto[26] Miasto[26] siedlecki 3268
  Opole[m] Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska puławski Opole 5646
  Orchówek Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska włodawski Włodawa 661
  Osieck Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska garwoliński[18] Osieck 1568
  Ostrów[n] Miasto[32] Miasto[32] włodawski 3813
  Parczew Miasto Miasto włodawski 7893
  Parysów Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska garwoliński[18] Parysów 3388
  Pawłów Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska chełmski Pawłów 1052
  Piaski Luterskie[o] Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska lubelski Piaski 3974
  Piszczac Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska bialski Piszczac 1088
  Puchaczów Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska lubelski Brzeziny 1012
  Puławy Miasto Miasto puławski 7205
  Radzyń[p] Miasto Miasto radzyński 4833
  Rejowiec Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska chełmski Rejowiec 2546
  Rossosz[q] Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska bialski Piszczac 1391
  Ryki Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska garwoliński[18] Ryki 3530
  Sarnaki Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska konstantynowski[30] Sarnaki 1588
  Sawin Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska chełmski Bukowa 1642
  Serokomla Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska łukowski Serokomla 977
  Siedlce Miasto Miasto siedlecki 30676
  Siedliszcze Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska chełmski Siedliszcze 944
  Sławatycze Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska bialski[33] Sławatycze 1868
  Sobienie-Jeziory Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska[22] garwoliński[18] Sobienie-Jeziory 1888
  Sosnowica Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska włodawski Turno[34] 616
  Sokołów[r] Miasto Miasto sokołowski 8055
  Sterdyń Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska sokołowski[18] Sterdyń 802
  Stężyca Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska garwoliński[18] Stężyca[s] 1530
  Stoczek[35] Miasto[26] Miasto[26] łukowski 2951
  Stoczek Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska węgrowski[18] Stoczek 1636
  Szczebrzeszyn Miasto Miasto zamojski 6350
  Świerze[t] Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska chełmski Bukowa 355
  Tarnogóra Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska krasnostawski Izbica[36] 1589
  Tarnogród Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska biłgorajski Tarnogród[u] 4769
  Terespol Miasto Miasto bialski 1919
  Tomaszów[v] Miasto Miasto tomaszowski 7125
  Turobin Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska krasnostawski Turobin 1592
  Tyszowce Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska tomaszowski Tyszowce 4420
  Uchanie Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska hrubieszowski Jarosławiec[37] 1686
  Urzędów Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska janowski Urzędów 1913
  Wąwolnica Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska puławski Drzewce[38] 3003
  Węgrów Miasto Miasto węgrowski[18] 8522
  Wisznice Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska włodawski Horodyszcze[21] 1470
  Włodawa Miasto Miasto włodawski 6263
  Wohyń Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska radzyński Wohyń 2579
  Wojsławice Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska chełmski Wojsławice 2270
  Wysokie Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska krasnostawski Wysokie 1041
  Zaklików Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska janowski Zaklików 3013
  Zamość Miasto Miasto zamojski 19023
  Żelechów Miasto Miasto garwoliński[18] 7142
  Żółkiewka Wieś w gm. wiejsk. Osada miejska krasnostawski Żółkiewka 2026

UwagiEdytuj

  1. Nadany przez Generalnego Komisarza Ziem Wschodnich
  2. Obecnie: Janów Lubelski
  3. Obecna nazwa: Józefów nad Wisłą
  4. Później jako Kazimierz Dolny
  5. Wówczas gmina Kodeń składała się z samego Kodnia
  6. Obecnie: Komarów-Osada
  7. Obecnie: Komarówka Podlaska
  8. Obecnie: Kosów Lacki
  9. Dawniej gmina Podklasztor
  10. Wówczas gmina Łomazy składała się z samych Łomaz
  11. Obecnie: Jeziorzany
  12. Obecnie: Międzyrzec Podlaski
  13. Obecna nazwa: Opole Lubelskie
  14. Obecnie: Ostrów Lubelski
  15. Obencie: Piaski
  16. Obecnie: Radzyń Podlaski
  17. Liczba mieszkańców łącznie z osadą młyńską Rudka
  18. Obecnie: Sokołów Podlaski
  19. Dawniej gmina Pawłowice
  20. Obecna nazwa: Świerże
  21. Wówczas gmina Kodeń składała się z samego Tarnogrodu
  22. Obecnie: Tomaszów Lubelski

PrzypisyEdytuj

  1. M.P. z 1920 r. nr 48, poz. brak
  2. Dz.U. z 1919 r. nr 65, poz. 395
  3. a b c Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej - Tom IV - Województwo Lubelskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924
  4. Ordery Odrodzenia Polski i Krzyże Zasługi. Odznaczani zasłużonych osób w Lublinie i Lubelszczyźnie. „Express Lubelski i Wołyński”, s. 4, Nr 316 z 15 listopada 1933. 
  5. a b c Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej - Tom XIII - Województwo Lwowskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924
  6. Motywy do Ukazu do rządzącego Senatu z dnia 1 (13) czerwca 1869 roku (Dziennik Praw Nr 235, tom 69 str. 245)
  7. Zarówno polska i rosyjska nauka przyznaje niemałą w tym rolę poparciu udzielonemu powstaniu styczniowemu. Por. К. Е Ливанцев, Правовой статус городского населения Королевства Польского в XIX в. (до реформы 1866 г. ), Правоведение, Министерство высшего и среднего специального образования СССР, Правоведение.N 4, июль-август. -Л. :Изд-во Ленинградского университета, 1979 (ros.)
  8. Dzieje Końskowoli, (red.) Ryszard Szczygieł, Końskowolskie Towarzystwo Regionalne, Lublin 1988, ss. 97-98.
  9. Dziennik Praw z 1864, Nr 187, tom 62
  10. Dz.U. z 1919 r. nr 13, poz. 40
  11. a b Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej - Tom V - Województwo Białostockie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924
  12. M.P. z 1919 r. nr 220, poz. 0
  13. M.P. z 1919 r. nr 229, poz. 0
  14. M.P. z 1919 r. nr 234, poz. 0
  15. Dz.U. z 1920 r. nr 19, poz. 91
  16. Dz.U. z 1920 r. nr 19, poz. 92
  17. 2 stycznia 1933 gminę przemianowano na gmina Baranów nad Wieprzem (M.P. z 1933 r. nr 1, poz. 1)
  18. a b c d e f g h i j k l m n o p q 1 kwietnia 1939 powiaty garwoliński, sokołowski, węgrowski oraz gminę Irena z powiatu puławskiego (ta ostatnia włączona do powiatu garwolińskiego) przyłączono do woj. warszawskie go (Dz.U. z 1938 r. nr 27, poz. 240, Dz.U. z 1939 r. nr 14, poz. 82)
  19. a b Od 1 stycznia 1923 w powiecie biłgorajskim (Dz.U. z 1922 r. nr 77, poz. 695)
  20. 1 kwietnia 1930 zniesiono gminę Goraj, a jej obszar włączono do gminy Frampol (Dz.U. z 1930 r. nr 23, poz. 215). Rozporządzenie to uchylono kolejnym rozporządzeniem z 29 lipca 1939 (Dz.U. z 1939 r. nr 66, poz. 449); w efekcie zniesienie gminy Goraj zostało mocą wsteczną uchylone
  21. a b 24 lipca 1928 gminę przemianowano na gmina Wisznice (M.P. z 1928 r. nr 168, poz. 325)
  22. a b c Miejscowość nigdy nie posiadała praw miejskich
  23. a b c d Prawa miejskie (utracone po powstaniu styczniowym przywrócone 22 października 1919, do tego dnia była to osada miejska (M.P. z 1919 r. nr 234, poz. 0)
  24. a b Po zniesieniu powiatu konstantynowskiego z dniem 1 kwietnia 1932 miejscowość przyłączono do powiatu bialskiego w woj. lubelskim (Dz.U. z 1932 r. nr 6, poz. 33)
  25. a b c 31 października 1927 w związku z nadaniem praw miejskich Kazimierzowi (przekształceniu w gminę miejską) i równoczesnym włączeniu do niego pozostałych miejscowości dotychczasowej gminy Kazimierz (oraz dwóch z sąsiedniej gminy Celejów) gmina przestała istnieć (Dz.U. z 1927 r. nr 94, poz. 840)
  26. a b c d e f g h Prawa miejskie (utracone po powstaniu styczniowym przywrócone 7 lutego 1919, do tego dnia była to osada miejska (Dz.U. z 1919 r. nr 13, poz. 140)
  27. 6 czerwca 1929 gminę przemianowano na gmina Komarówka Podlaska (M.P. z 1929 r. nr 128, poz. 318)
  28. Do 9 lipca 1925 (do momentu przyłączenia kilku miejscowości z gminy Puławy) gmina Końskowola składała się z samej Końskowoli (Dz.U. z 1925 r. nr 67, poz. 474)
  29. Od 1 kwietnia 1927 utworzył odrębną gminę w granicach samej osady o nazwiegmina Łaskarzew-Osada (Dz.U. z 1926 r. nr 127, poz. 748)
  30. a b Po zniesieniu powiatu konstantynowskiego z dniem 1 kwietnia 1932 miejscowość przyłączono do powiatu siedleckiego w woj. lubelskim (Dz.U. z 1932 r. nr 6, poz. 33)
  31. 5 czerwca 1929 gminę przemianowano na gmina Michów-Lubartowski (M.P. z 1929 r. nr 127, poz. 315), następnie gmina Michów
  32. a b Prawa miejskie (utracone po powstaniu styczniowym przywrócone 13 października 1919, do tego dnia była to osada miejska (M.P. z 1919 r. nr 229, poz. 0)
  33. Od 1 stycznia 1923 w powiecie włodawskim (Dz.U. z 1922 r. nr 99, poz. 912)
  34. 20 sierpnia 1927 gminę przemianowano na gmina Wołoskowola (M.P. z 1927 r. nr 189, poz. 479)
  35. group="uwaga"Obecnie: Stoczek Łukowski
  36. 1 kwietnia 1929 weszła w skład nowo utworzonej gminy Tarnogóra (Dz.U. z 1929 r. nr 11, poz. 89)
  37. 18 grudnia 1925 gminę przemianowano na gmina Uchanie (M.P. z 1925 r. nr 293, poz. 1240)
  38. 9 kwietnia 1929 gminę przemianowano na gmina Wąwolnica (M.P. z 1929 r. nr 82, poz. 182)