Otwórz menu główne

Województwo lubuskie

województwo w Polsce
(Przekierowano z Lubuskie)

Województwo lubuskiewojewództwo w zachodniej Polsce, utworzone w 1999 roku – w wyniku reformy administracyjnej – z większości terytoriów dawnych województw: gorzowskiego i zielonogórskiego oraz niewielkiej części leszczyńskiego, a funkcjonujące od 1 stycznia 1999. Siedzibą wojewody jest Gorzów Wielkopolski, zaś władz samorządu województwa – Zielona Góra.

Województwo lubuskie
województwo
Herb Flaga
Herb województwa lubuskiego Flaga województwa lubuskiego
Państwo  Polska
Kod ISO 3166-2 PL-LB
TERYT 08
Siedziba wojewody Gorzów Wielkopolski
Wojewoda Władysław Dajczak
Siedziba sejmiku Zielona Góra
Marszałek Elżbieta Polak
Powierzchnia (2017[1]) 13 987,93 km²
Populacja (31 grudnia 2018)
• liczba ludności

1 014 548[2]
• gęstość 73 os./km²
Urbanizacja 64,89
Tablice rejestracyjne F
Adres Urzędu Wojewódzkiego:
ul. K. Jagiellończyka 8
66–400 Gorzów Wielkopolski
Adres Urzędu Marszałkowskiego:
ul. Podgórna 7
65–057 Zielona Góra
Podział administracyjny
Plan województwa lubuskiego
Liczba miast na prawach powiatu 2
Liczba powiatów 12
Liczba gmin miejskich 9
Liczba gmin miejsko-wiejskich 34
Liczba gmin wiejskich 39
Położenie na mapie Polski
Lubusz in Poland (+rivers).svg
Strona Urzędu Wojewódzkiego
Strona Urzędu Marszałkowskiego
Portal Portal Polska

Od północy graniczy z woj. zachodniopomorskim, od wschodu – z woj. wielkopolskim, od południa – z woj. dolnośląskim, a od zachodu – z Niemcami (Brandenburgia i Saksonia). Według danych na 31 grudnia 2018, obejmuje obszar o powierzchni 13 987,93 km²[1], a jego populacja wynosi 1 014 548 mieszkańców[2] (co czyni je drugim po województwie opolskim najmniej liczebnym województwem w Polsce)[2]. Posiada największą lesistość w kraju (49%).

Nazwa województwa nie pochodzi od Lubina, który leży w województwie dolnośląskim. Wywodzi się ona od krainy historycznejZiemi Lubuskiej. W skład województwa wchodzą ziemie czterech krain historycznych – Ziemi Lubuskiej, Dolnego Śląska, Wielkopolski, Łużyc Dolnych[3]. Wbrew nazwie nie zawiera Lubusza, ponieważ to miasto znajduje się na terytorium Niemiec.

HistoriaEdytuj

 
Województwa z lat 1975–1998 z granicą obecnego województwa lubuskiego

1945–1998Edytuj

W 1945, po zakończeniu II wojny światowej, w granicach Polski znalazło się mniej niż 60% historycznej ziemi lubuskiej i stało się częścią województwa poznańskiego.[potrzebny przypis] 6 lipca 1950, w wyniku reformy administracyjnej, z zachodniej części województwa poznańskiego i fragmentu województwa wrocławskiego utworzono województwo zielonogórskie[4], pokrywające się w przybliżeniu z granicami obecnego woj. lubuskiego (w jego skład weszły historyczne ziemie Dolnego Śląska, Dolnych Łużyc, Nowej Marchii, zachodniej Wielkopolski i część Ziemi Lubuskiej). Reforma administracyjna z 1975 doprowadziła do podziału dawnego województwa zielonogórskiego na województwo gorzowskie i nowe województwo zielonogórskie, które istniały do 31 grudnia 1998.

Reforma z 1998Edytuj

Według pierwotnego projektu reformy prof. Kuleszy dawne województwa gorzowskie i zielonogórskie miały zostać podzielone między województwo zachodniopomorskie (Gorzów Wlkp.), dolnośląskie (Zielona Góra) oraz wielkopolskie. Spotkało się to z licznymi protestami organizowanymi głównie przez ówcześnie opozycyjne SLD (podczas jednej z demonstracji ukuto nawet złośliwy wierszyk: Ziemia lubuska pozdrawia premiera Buzka). Ostatecznie rząd okazał się niezdolny do przeprowadzenia swego projektu (w wyniku zawetowania ustawy przez prezydenta) i konieczne stało się utworzenie kolejnych województw, w tym lubuskiego. Jego nazwa pochodzi od historycznej miejscowości Lubusz (obecnie: Lebus w Niemczech), będącej administracyjnym i kulturalnym centrum Ziemi Lubuskiej w średniowieczu. Sami Niemcy zaś nazywają ziemię lubuską Lebuser Land lub Neumark (Nowa Marchia), albo rzadziej wschodnią Brandenburgią.

GeografiaEdytuj

 
Mapa fizyczna obszaru województwa

Według danych z 1 stycznia 2017 powierzchnia województwa wynosiła 13 987,93 km², co stanowi 4,5% powierzchni Polski[1].

Lesistość województwa wynosi 49%[5]. Według danych z 31 grudnia 2012 w woj. lubuskim lasy obejmowały powierzchnię 687,2 tys. ha, co stanowiło 49,1% jego powierzchni. 4,6 tys. ha lasów znajdowało się w obrębie parków narodowych[6].

Położenie administracyjneEdytuj

Województwo jest położone w zachodniej Polsce i graniczy z[7]:

oraz z województwami:

Położenie fizycznogeograficzneEdytuj

Charakterystyczny dla krajobrazu województwa jest układ naprzemianległych obniżeń pradolin i pasów wysoczyznowych wytworzony w wyniku ostatniego zlodowacenia. Jego zasięg wyznacza linia biegnąca przez Gubin, Lubsko, Zieloną Górę i Sławę. Obszary położone na południe od tej linii zostały ukształtowane podczas zlodowacenia środkowoeuropejskiego, które spowodowało dość dużą różnorodność krajobrazu. Na północy Kotlina Gorzowska graniczy z Równiną Gorzowską, Pojezierzem Dobiegniewskiem, Równiną Drawską, Pojezierzem Wałeckim, od południa z Pojezierzem: Łagowskim i Poznańskim, od wschodu z Pojezierzem Chodzieskim, a na zachodzie łączy się z Kotliną Freienwaldzką. Długość Kotliny Gorzowskiej wynosi 120 km, szerokość do 35 km, powierzchnia obejmuje 3740 km². W jej skład wchodzą 4 subregiony:

  • Dolina Dolnej Noteci,
  • Obornicka Dolina Warty,
  • Dolina Dolnej Warty,
  • Międzyrzecze Warty i Noteci.

TopografiaEdytuj

W wymiarze północ-południe województwo rozciąga się na długości 195 km, to jest 1°45′38″. W wymiarze wschód-zachód rozpiętość województwa wynosi 128 km, co w mierze kątowej daje 1°52′57″.

Współrzędne geograficzne skrajnych punktów:

Ukształtowanie powierzchni ma charakter wybitnie nizinny.

Najwyższym punktem jest wierzchołek Gołębiej (pot. Góry Żarskiej) – 226,9 m n.p.m. w pasie Wzniesień Żarskich.

KlimatEdytuj

Podział administracyjnyEdytuj

Województwo lubuskie jest podzielone na 12 powiatów i 2 miasta na prawach powiatu. Na jego terenie funkcjonują 82 gminy: 9 gmin miejskich (w tym dwie tożsame z miastami na prawach powiatu), 34 gminy miejsko-wiejskie i 39 gmin wiejskich. W czterech przypadkach (Gubin, Nowa Sól, Żagań, Żary) istnieją zarówno gminy miejskie: GM Gubin, GM Nowa Sól, GM Żagań, GM Żary, jak i wiejskie (obwarzankowe): GW Gubin, GW Nowa Sól, GW Żagań, GW Żary. W województwie lubuskim są 43 miejscowości, posiadające status miasta (nadane prawa miejskie).

Największym powiatem województwa jest powiat żarski, którego powierzchnia wynosi 1392,78 km², a najmniejszym powiat wschowski 624,20 km². Największą gminą województwa jest gmina Drezdenko 399,91 km², a najmniejszą gmina miejska Łęknica 16,43 km²[8].

Wyłączając miasta na prawie powiatu (Gorzów Wielkopolski, Zielona Góra) według danych z 31 grudnia 2018 powiatem o największej liczbie mieszkańców jest powiat żarski – 96,9 tys. osób, a powiatem o najmniejszej liczbie mieszkańców jest powiat sulęciński – 35,3 tys. osób. Wyłączając miasta na prawach powiatu, gminą o największej liczbie mieszkańców jest gmina miejska Nowa Sól – 38,8 tys. osób, a gminą o najmniejszej liczbie mieszkańców jest gmina Wymiarki – 2 351 osób[2].

Herb Flaga Powiat / miasto na prawach powiatu Powierzchnia
[km²]
Ludność
(31 grudnia 2018)
Gęstość zaludnienia Lokata w Polsce według powierzchni Lokata w Polsce według ludności Wydatki budżetu 2012[9]
[mln zł]
Dochody budżetu 2012[9]
[mln zł]
Zadłużenie samorządu względem dochodów 2012[9]
[%]
Przeciętna stopa bezrobocia
(30 czerwca 2014)[10]
    powiat gorzowski 1214,23 71.594 59 84 169 46,8 50,1 55,8% 10,7%
    powiat krośnieński 1391,25 55.245 40 51 219 50,6 54,0 34,0% 20,9%
    powiat międzyrzecki 1387,61 58.024 42 52 205 53,5 54,2 17,3% 20,8%
    powiat nowosolski 770,73 86.634 112 192 109 74,3 76,9 38,2% 21,9%
    powiat słubicki 999,29 47.101 47 129 260 40,1 40,5 58,1% 10,8%
    powiat strzelecko-drezdenecki 1247,86 49.366 40 75 244 39,2 40,8 43,6% 22,8%
    powiat sulęciński 1177,80 35.297 30 90 302 36,4 35,4 54,7% 14,3%
    powiat świebodziński 936,57 55.840 60 144 220 55,4 57,7 39,6% 11,4%
    powiat wschowski 624,20 39.065 63 244 291 35,0 34,0 48,8% 13,7%
    powiat zielonogórski 1350,19 75.750 56 32 94 66,9 66,3 40,3% 14,0%
    powiat żagański 1131,78 79.583 70 98 122 64,6 65,6 40,3% 22,1%
    powiat żarski 1392,78 96.876 70 50 83 91,8 89,2 48,2% 14,0%
    Gorzów Wielkopolski (m.np.p.) 85,72 123.921 1446 30 28 420,9 438,4 42,6% 7,0%
    Zielona Góra (m.np.p.) 278,79 140.297 503 46 32 513,2 493,5 43,3% 7,4%

DemografiaEdytuj

Według danych z 31 grudnia 2018 województwo liczyło 1 014 548 mieszkańców[2], co stanowiło 2,65% ludności Polski:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 1 014 548 100 520 700 51,32 493 848 48,68
powierzchnia 13 987,93 km²
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
73 37 35

Liczba ludności (dane z 31 grudnia 2018[2]):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób % osób % osób %
Ogółem 1 014 548 100 520 700 51,32 493 848 48,68
Miasto 658 924 64,95 343 500 33,86 315 424 31,09
Wieś 355 624 35,05 177 200 17,47 178 424 17,59
 
 

Piramida wieku mieszkańców woj. lubuskiego w 2014 roku[11]:

ReligiaEdytuj

Administracja i politykaEdytuj

Samorząd województwaEdytuj

Organem stanowiącym samorządu jest Sejmik Województwa Lubuskiego, składający się z 30 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Zielona Góra. Sejmik wybiera organ wykonawczy samorządu, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków, z przewodniczącym mu marszałkiem.

Marszałkowie Województwa Lubuskiego:

Podział mandatów w Sejmiku Woj. Lubuskiego (2014)[16]
Komitet Wyborczy Liczba radnych
KW Platforma Obywatelska
10 / 30
KW Polskie Stronnictwo Ludowe
8 / 30
KW SLD Lewica Razem
5 / 30
KW Prawo i Sprawiedliwość
5 / 30
KWW Lepsze Lubuskie – Bezpartyjny Samorząd
2 / 30

Administracja rządowaEdytuj

 
Siedziba Lubuskiego Urzędu Wojewódzkiego w Gorzowie Wlkp.

Przedstawicielem Rady Ministrów, będącym terytorialnym organem administracji rządowej jest Wojewoda Lubuski, powoływany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Gorzów Wielkopolski[17], gdzie znajduje się Lubuski Urząd Wojewódzki w Gorzowie Wielkopolskim. W ramach urzędu działa także delegatura Zielonej Górze[18].

Wojewodowie Lubuscy:

PolitykaEdytuj

Mieszkańcy województwa wybierają łącznie 12 posłów na Sejm w jednym okręgu wyborczym nr 8. Mieszkańcy wybierają 3 senatorów w jednomandatowych okręgach wyborczych: nr 20, nr 21, nr 22.

Do Parlamentu Europejskiego są wybierani 4 posłowie z okręgu wyborczego nr 13, który obejmuje także województwo zachodniopomorskie.

Współpraca międzynarodowaEdytuj

Umowy, porozumienia i oświadczenia o współpracy:

  1. Brandenburgia (Niemcy) – od 12 stycznia 2000 r.
  2. Obwód pskowski (Rosja) – od 16 stycznia 2002 r.
  3. Obwód iwanofrankiwski (Ukraina) – od 16 września 2002 r.
  4. Abruzja (Włochy) – od 2 lipca 2003 r.
  5. Hajnan (Chiny) – od 24 lutego 2006 r.
  6. Kiszyniów (Mołdawia) – od 14 marca 2007 r.
  7. Obwód homelski (Białoruś) – od 7 grudnia 2007 r.
  8. Obwód sumski (Ukraina) – od 7 grudnia 2007 r.
  9. Kraj nitrzański (Słowacja) – od 17 kwietnia 2008 r.
  10. Departament Lot (Francja) – od 17 października 2008 r.
  11. Saksonia (Niemcy) – od 19 listopada 2008 r.
  12. Obwód wołogodzki (Rosja) – od 2 czerwca 2011 r.

GospodarkaEdytuj

W 2012 r. produkt krajowy brutto woj. lubuskiego wynosił 35,7 mld zł, co stanowiło 2,2% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 33,9 tys. zł (83,1% średniej krajowej), co plasowało lubuskie na 9. miejscu względem innych województw[19].

W 2010 r. produkcja sprzedana przemysłu w woj. lubuskim wynosiła 24,6 mld zł, co stanowiło 2,5% produkcji przemysłu Polski. Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej w lubuskim wynosiła 3,1 mld zł, co stanowiło 2,0% tej sprzedaży Polski[20].

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. lubuskiego w 3. kwartale 2011 r. wynosiło 3140,74 zł, co lokowało je na 14. miejscu względem wszystkich województw[21].

W końcu marca 2012 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 63,8 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 16,3% do aktywnych zawodowo[22].

Według danych z 2011 r. 3,2% mieszkańców w gospodarstwach domowych woj. lubuskiego miało wydatki poniżej granicy ubóstwa skrajnego (tzn. znajdowało się poniżej minimum egzystencji)[23].

Ludność i miastaEdytuj

W województwie lubuskim są 43 miasta, w tym 2 miasta na prawach powiatu. Liczba ludności – według stanu na 31 grudnia 2018[2], powierzchnia – według stanu na 30 czerwca 2014. Wytłuszczone zostały miasta na prawach powiatu.

Miasto Powiat Powierzchnia
(w ha)
Powierzchnia
(w km²)
Ludność ogółem Gęstość zaludnienia
  Babimost powiat zielonogórski 365 3 3927 1309
  Bytom Odrzański powiat nowosolski 230 2 4331 2166
  Cybinka powiat słubicki 529 6 2756 459
  Czerwieńsk powiat zielonogórski 936 9 4063 451
  Dobiegniew powiat strzelecko-drezdenecki 569 6 3088 515
  Drezdenko powiat strzelecko-drezdenecki 1072 11 10 182 926
  Gorzów Wielkopolski m.n.p.p. Gorzów Wielkopolski 8572 86 123 921 1441
  Gozdnica powiat żagański 2388 24 3061 128
  Gubin powiat krośnieński 2068 21 16 687 795
  Iłowa powiat żagański 918 10 3912 391
  Jasień powiat żarski 479 5 4328 866
  Kargowa powiat zielonogórski 455 5 3754 751
  Kostrzyn nad Odrą powiat gorzowski 4614 46 17 776 386
  Kożuchów powiat nowosolski 594 6 9490 1582
  Krosno Odrzańskie powiat krośnieński 815 8 11 378 1422
  Lubniewice powiat sulęciński 1211 12 2042 170
  Lubsko powiat żarski 1251 13 14 000 1077
  Łęknica powiat żarski 1643 16 2483 155
  Małomice powiat żagański 537 5 3489 698
  Międzyrzecz powiat międzyrzecki 1026 10 18 099 1810
  Nowa Sól powiat nowosolski 2180 22 38 843 1766
  Nowe Miasteczko powiat nowosolski 329 3 2770 923
  Nowogród Bobrzański powiat zielonogórski 1463 15 5188 346
  Ośno Lubuskie powiat słubicki 801 8 3949 494
  Otyń powiat nowosolski 786 8 1601 200
  Rzepin powiat słubicki 1142 11 6564 597
  Skwierzyna powiat międzyrzecki 3589 36 9698 269
  Sława powiat wschowski 1431 14 4316 308
  Słubice powiat słubicki 1921 19 16 773 883
  Strzelce Krajeńskie powiat strzelecko-drezdenecki 494 5 9969 1994
  Sulechów powiat zielonogórski 688 7 16 925 2418
  Sulęcin powiat sulęciński 856 9 10 157 1129
  Szlichtyngowa powiat wschowski 155 2 1288 644
  Szprotawa powiat żagański 1095 11 11 912 1083
  Świebodzin powiat świebodziński 1693 17 21 763 1280
  Torzym powiat sulęciński 911 9 2524 280
  Trzciel powiat międzyrzecki 304 3 2389 796
  Witnica powiat gorzowski 824 8 6763 845
  Wschowa powiat wschowski 839 8 13 953 1744
  Zbąszynek powiat świebodziński 290 3 5021 1674
  Zielona Góra m.n.p.p. Zielona Góra 27832 278 140 297 505
  Żagań powiat żagański 4038 40 25 812 645
  Żary powiat żarski 3349 33 37 682 1142

Ośrodki akademickieEdytuj

 
Akademia im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim
 
Collegium Polonicum w Słubicach
 
Uniwersytet Zielonogórski – budynek Wydziału Matematyki, Informatyki I Ekonometrii oraz Wydziału Fizyki i Astronomii

Gorzów WielkopolskiEdytuj

Kostrzyn nad OdrąEdytuj

SłubiceEdytuj

SulechówEdytuj

Zielona GóraEdytuj

ŻaryEdytuj

ŻagańEdytuj

PozostałeEdytuj

Bezpieczeństwo publiczneEdytuj

W województwie lubuskim działa centrum powiadamiania ratunkowego, które znajduje się w Gorzowie Wielkopolskim i które obsługuje zgłoszenia alarmowe kierowane do numerów alarmowych 112, 997 [24].

Obsługą zgłoszeń alarmowych kierowanych do numeru 999 z terenu województwa lubuskiego zajmuje się Dyspozytornia Medyczna, która znajduje się w Gorzowie Wielkopolskim.[24]

Obsługą zgłoszeń alarmowych kierowanych do numeru 998 zajmuje się Państwowa Straż Pożarna.[24]

Ochrona przyrodyEdytuj

TransportEdytuj

 
Ratusz w Świebodzinie
 
Zespół zamkowy w Międzyrzeczu
 
Ruiny gubińskiej fary i ratusz
 
Rynek w Bytomiu Odrzańskim

Transport drogowyEdytuj

Według danych na dzień 31 grudnia 2015, na terenie województwa lubuskiego było 14 975,7 km dróg publicznych, w tym: 906,2 km dróg krajowych (z czego 89,2 km autostrad i 142,4  km dróg ekspresowych), 1 604,9 km dróg wojewódzkich, 4 151,5 km powiatowych i 8 313,1 km gminnych[25].

Drogi krajowe w województwie lubuskim[26][27]
Droga Trasa Obecna długość w województwie Uwagi
A2E30 granica państwa z Niemcami  ŚwieckoPoznańŁódźWarszawa (węzeł Konotopa) – ... – Warszawa (węzeł Lubelska) – Biała PodlaskaKukuryki – granica państwa z Białorusią   92 km Istniejące odcinki: ŚwieckoWarszawa (węzeł Konotopa); Choszczówka StojeckaKałuszyn
S3E65 ŚwinoujścieGoleniówSzczecin A6 (węzeł Rzęśnica) – ... – Szczecin A6 (węzeł Klucz) – ParnicaGorzów WielkopolskiZielona GóraA4 (Legnica) – BolkówLubawka – granica państwa   147 km Istniejące odcinki: węzeł Kluczwęzeł Sulechów; węzeł Sulechówwęzeł Nowa Sól Południe (jedna jezdnia, dwie tylko na węzłach)
3E65 ŚwinoujścieSzczecinGorzów WielkopolskiZielona GóraLubinLegnicaBolkówJelenia GóraJakuszyce – granica państwa   22 km Istniejący odcinek: na południe od węzła Nowa Sól Południe
12 granica państwa z Niemcami  ŁęknicaDrożów 3GłogówLesznoJarocinKaliszSieradzPiotrków TrybunalskiSulejówRadomZwoleńPuławyLublinDorohusk – granica państwa z Ukrainą   105 km
18E36 granica państwa – OlszynaGolniceKrzyżowa 71 km Po dwa pasy ruchu w jednym kierunku. Wyremontowana jezdnia północna
A18 granica państwa – OlszynaA4 71 km Po całkowitej przebudowie drogi krajowej nr 18, obecnie 0 km
22 granica państwa z Niemcami  Kostrzyn nad OdrąGorzów Wielkopolski CzłopaWałczCzłuchówStarogard GdańskiMalborkElblągGrzechotki – granica państwa z Rosją   122 km
24 PniewyGorzyńSkwierzynaWałdowice 46 km
27 granica państwa – PrzewózŻaryZielona Góra 68 km
29 granica państwa – SłubiceKrosno Odrzańskie 32 58 km
31 SzczecinGryfinoChojnaSarbinowoKostrzyn nad OdrąSłubice 38 km
32 granica państwa z Niemcami  GubinekZielona GóraSulechówStęszew 104 km
92 RzepinŚwiebodzinPniewyPoznańWrześniaSłupcaGolinaKoninKutnoŁowicz 78 km Dawna droga krajowa nr 2

Transport kolejowyEdytuj

Transport wodny śródlądowyEdytuj

Transport lotniczyEdytuj

MediaEdytuj

Największe media o zasięgu regionalnym:

  • TVP3 Gorzów Wielkopolski – siedziba w Gorzowie Wielkopolskim oraz redakcja zamiejscowa w Zielonej Górze
  • Radio Zachód – siedziba w Zielonej Górze oraz redakcja zamiejscowa w Gorzowie Wielkopolskim
  • Gazeta Lubuska – siedziba w Zielonej Górze oraz redakcja zamiejscowa w Gorzowie Wielkopolskim
  • Gazeta Wyborcza – oddziały w Zielonej Górze i w Gorzowie Wielkopolskim

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. a b c Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2017 r.. Główny Urząd Statystyczny, 2017-07-19. [dostęp 2017-07-27].
  2. a b c d e f g Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym. Stan w dniu 31 grudnia 2018 r.. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2019-05-07].
  3. Historia, portal ziemialubuska.pl
  4. Dz.U. z 1950 r. nr 28, poz. 255
  5. Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-01-24, s. 69. ISSN 1230-5820.
  6. Raport o stanie lasów w Polsce 2012. Warszawa: Centrum Informacyjne Lasów Państwowych, 2013, s. 78. ISSN 1641-3229.
  7. geoportal.gov.pl. geoportal.gov.pl. [dostęp 2013-07-27].
  8. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-07-26. ISSN 1505-5507.
  9. a b c Analizy > Wykonanie budżetu przez lubuskie JST w roku 2012 (zestawienie tabelaryczne) PDF. Regionalna Izba Obrachunkowa w Zielonej Górze. s. 24, 41. [dostęp 2014-10-10].
  10. Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 24 września 2014 r. ws. przeciętnej stopy bezrobocia w kraju oraz na obszarze powiatów (M.P. z 2014 r. nr 0, poz. 853)
  11. http://www.polskawliczbach.pl/lubuskie, w oparciu o dane GUS.
  12. Uchwała Nr I/3/2006 Sejmiku Województwa Lubuskiego z dnia 30 listopada 2006 roku ws. wyboru Marszałka WL
  13. Uchwała Nr XXVI/240/2008 Sejmiku Województwa Lubuskiego z dnia 21 sierpnia 2008 r. ws. rozpatrzenia przez głosowanie wniosku o odwołanie Marszałka WL
  14. Uchwała Nr XXVI/241/2008 Sejmiku Województwa Lubuskiego z dnia 21 sierpnia 2008 r. ws. wyboru Marszałka WL
  15. Uchwała Nr II/7/10 Sejmiku Województwa Lubuskiego z dnia 29 listopada 2010 r. ws. wyboru Marszałka WL
  16. Obwieszczenie Komisarza Wyborczego w Zielonej Górze z dnia 21 listopada 2014 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa lubuskiego (Dz. Urz. Woj. Lubuskiego z 2014 r., poz. 2228)
  17. (Art. 3.) Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. (Dz.U. z 1998 r. nr 96, poz. 603)
  18. (§3. Statut LUW w Gorzowie Wlkp.) Zał. do Zarządzenia Nr 112 Wojewody Lubuskiego z dnia 26 maja 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Lubuskiego z 2009 r., Nr 71, poz. 985)
  19. Rocznik Statystyczny Województw 2014. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2015-01-12, s. 625. ISSN 1230-5820.
  20. Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-01-24, s. 58-59. ISSN 1230-5820.
  21. Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 28 listopada 2011 r. (M.P. z 2011 r. nr 108, poz. 1099)
  22. Bezrobotni oraz stopa bezrobocia według województw, podregionów i powiatów (Stan na koniec marca 2012 r.). Główny Urząd Statystyczny, 2012-04-26. [dostęp 2012-05-20].
  23. Ubóstwo w Polsce w 2011r.. Główny Urząd Statystyczny, 2012-05-31. s. 15. [dostęp 2012-06-08].
  24. a b c Tablica numerów kierowania alarmowego (NKA). bip.uke.gov.pl
  25. Transport – wyniki działalności w 2016 r./Transport – Activity Results in 2016 (pol. • ang.). Główny Urząd Statystyczny, 2016. s. 134, 135. [dostęp 2018-02-28]. ISSN 1506-7998.
  26. Rozporządzenie Rady Ministrów zmieniające rozporządzenie w sprawie sieci autostrad i dróg ekspresowych (Dz.U. z 2009 r. nr 187, poz. 1446)
  27. Zarządzenie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 10.12.2009

Linki zewnętrzneEdytuj