Drogi krajowe w Polsce

Kategoria dróg w Polsce

Drogi krajowe w Polsce – główna sieć dróg kołowych w Polsce, jedna z kategorii dróg publicznych, umożliwiających krajową i międzynarodową komunikację kołową pomiędzy dużymi miastami oraz ogólnodostępnymi przejściami granicznymi, rekomendowana do ruchu długodystansowego i tranzytowego. Obejmuje także autostrady i drogi ekspresowe.

Drogi krajowe w Polsce
Ilustracja
Droga krajowa nr 92 w okolicach Kutna
Państwa  Polska
Zarządca dróg Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad
Strona internetowa

Od 1 kwietnia 2002 system dróg krajowych w Polsce podlega Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA). Wyjątkiem są miasta na prawach powiatu, na terenie których znajdujące się drogi krajowe (oprócz autostrad i dróg ekspresowych) są zarządzane przez samorząd miejski (prezydentów miast). Obecna numeracja ewidencyjna dróg krajowych obowiązuje – z drobnymi zmianami – od 9 maja 2001. Polskie drogi krajowe numeruje się białymi literami na czerwonym tle (znak E-15a). Drogowskazy na drogach krajowych (oprócz autostrad) mają zielone tło. Od 1 stycznia 2020 roku na terenie RP istnieje 96 dróg krajowych, o numerach 1 – 68 oraz 70 – 97. Najdłuższą z nich jest droga nr 8 (relacji Kudowa-ZdrójBudzisko) licząca 849 km, zaś najkrótszą – droga nr 96 mierząca 1,5 km. Przed 2014 rokiem najkrótszą drogą krajową była droga nr 85 o długości 4,774 km.

Drogi o przebiegu zbliżonym do południkowego mają co do zasady numery nieparzyste, a drogi o przebiegu równoleżnikowymparzyste. Najważniejsze szlaki tranzytowe otrzymują najniższe numery (np. drogi 1 i 2, krzyżujące się w centrum kraju). Autostrady i drogi ekspresowe budowane są równolegle do najważniejszych dróg krajowych, a w celu uniknięcia nieporozumień dotychczasowy numer drogi krajowej otrzymuje autostrada lub droga ekspresowa (poprzedzony literą A lub S), natomiast pierwotna droga krajowa:

  • zachowuje kategorię drogi krajowej, lecz otrzymuje nowy numer ewidencyjny zwiększony o 90 w stosunku do wcześniejszego numeru ewidencyjnego (dzieje się tak w przypadku, gdy nowo wybudowana autostrada jest płatna, a droga krajowa stanowi bezpłatną drogę alternatywną),
  • otrzymuje nową kategoriędrogi wojewódzkiej (wcześniej drogi gminnej) i nowy numer ewidencyjny właściwy dla tej kategorii.

Drogom krajowym w Polsce nadaje się jedną z trzech możliwych klas: A (autostrada), S (droga ekspresowa) lub GP (droga główna ruchu przyspieszonego).

Według stanu na dzień 31 grudnia 2015 sieć dróg krajowych w Polsce obejmowała 19 292,8 km[1].

Mapa sieci dróg krajowych na terenie Polski.

     Drogi krajowe

     Drogi ekspresowe

     Autostrady

     Autostrady płatne

     Planowane drogi

Historia dróg krajowychEdytuj

Na przestrzeni lat drogi krajowe posiadały różne określenia oraz zmianom ulegała wielkość sieci.

10 grudnia 1920 na mocy Ustawy o budowie i utrzymaniu dróg publicznych wprowadzono drogi państwowe[2]. Stanowiły one najważniejszą kategorię dróg publicznych, mające znaczenie ogólnopaństwowe. Podzielone były na trzy kategorie:

  • kategoria I – drogi łączące Warszawę z granicą państwa oraz kresami; całkowita długość (z odnogami): 4 503 km,
  • kategoria II – drogi o przebiegu północ-południe; całkowita długość (z odnogami): 2 670 km,
  • kategoria III – drogi o przebiegu wschód-zachód; całkowita długość (z odnogami): 3 327 km.

Łączna długość ówczesnych dróg państwowych wynosiła 10 500 km.

Po II wojnie światowej sieć dróg państwowych uległa zmianie. W 1952 nadano nowe oznaczenia[3], które z późniejszymi zmianami[4] obowiązywały do grudnia 1985. Numeracja dróg państwowych była częściowo usystematyzowana – drogi o niższych numerach (10-19) rozpoczynały swój przebieg w Warszawie lub jej okolicach[5]:

W 1985 drogi państwowe zastąpiono drogami krajowymi[6] oraz zreformowano sieć drogową[7]. Niektóre z wprowadzonych wtedy dróg krajowych mają do dziś niezmieniony przebieg. 1 stycznia 1999 roku[8] zaczął obowiązywać podział na numery jedno-, dwu-, trzy- i pięciocyfrowe. Najwyższy z nich dotyczył drogi krajowej nr 48143 FrampolGorajecSzczebrzeszyn[8][9] (obecnie droga nr 74). W 2000 roku ponownie dokonano reformy sieci drogowej – opracowano nowy przebieg dróg krajowych, z których trasy mające oznaczenia jedno- i dwucyfrowe zachowały kategorię[10], zaś trzycyfrowe przeklasyfikowano na drogi wojewódzkie[10] oraz zniesiono pięciocyfrowe.

KlasyfikacjaEdytuj

Do dróg krajowych zgodnie z Ustawą o drogach publicznych zalicza się[11]:

  1. autostrady i drogi ekspresowe oraz drogi leżące w ich ciągach do czasu wybudowania autostrad i dróg ekspresowych;
  2. drogi międzynarodowe;
  3. drogi stanowiące inne połączenia zapewniające spójność sieci dróg krajowych;
  4. drogi dojazdowe do ogólnodostępnych przejść granicznych obsługujących ruch osobowy i towarowy bez ograniczeń ciężaru całkowitego pojazdów;
  5. drogi alternatywne dla autostrad płatnych;
  6. drogi stanowiące ciągi obwodnicowe dużych aglomeracji miejskich;
  7. drogi o znaczeniu obronnym.

Wykaz dróg krajowychEdytuj

Podany niżej wykaz dróg jest zgodny z Zarządzeniem Nr 28 Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 3 sierpnia 2020 r. w sprawie nadania numerów drogom krajowym:

Numer Przebieg
  6 (Pruszcz Gdański) – GrudziądzToruńWłocławekŁódźPiotrków TrybunalskiCzęstochowaPyrzowicePiekary ŚląskieBytomGliwiceŻoryGorzyczki – granica państwa


Pyrzowice (węzeł „Pyrzowice”) – Podwarpie (węzeł „Podwarpie”) – Dąbrowa GórniczaTychyBielsko-BiałaŻywiecLalikiZwardoń – granica państwa

  granica państwa – ŚwieckoRzepinPoznańKoninŁódźWarszawaMińsk MazowieckiSiedlceTerespol – granica państwa
  ŚwinoujścieSzczecinGoleniówGorzów WielkopolskiZielona GóraLubinLegnicaBolkówJelenia GóraJakuszyce – granica państwa
  granica państwa – Jędrzychowice – węzeł „Zgorzelec” – KrzyżowaWrocławPrądyNogowczyceGliwiceKatowiceChrzanówKrakówTarnówDębicaRzeszówJarosławRadymnoKorczowa – granica państwa
  1 (węzeł „Nowe Marzy”) – ŚwiecieBydgoszczGnieznoPoznań (węzeł „Poznań Wschód” – węzeł „Poznań Zachód”) – LesznoWrocławKostomłotyDobromierzBolkówKamienna GóraLubawka – granica państwa
  granica państwa – KołbaskowoSzczecinGoleniówPłotyKołobrzegKoszalinKarwiceSłupskLęborkRedaGdyniaGdańskStraszynŁęgowo
  20 (Żukowo) – GdańskElblągOstródaOlsztynekPłońskWarszawaJankiGrójecRadomKielceKrakówMyśleniceRabka-ZdrójChyżne – granica państwa


Kraków (węzeł „Kraków Nowa Huta” – węzeł „Kraków Bieżanów”)

  granica państwa – Kudowa-ZdrójKłodzkoZąbkowice ŚląskieWrocławOleśnicaSycówKępnoZłoczewSieradz1 (węzeł „Łódź Południe”) – Piotrków TrybunalskiRawa MazowieckaWarszawaRadzyminWyszkówOstrów MazowieckaZambrówBiałystokKorycinAugustówRaczkiSuwałkiBudzisko – granica państwa
  RadomIłżaOstrowiec ŚwiętokrzyskiOpatówLipnikKlimontówŁoniówNagnajówKolbuszowaGłogów MałopolskiRzeszów (węzeł „Rzeszów Północ”)
  granica państwa – LubieszynSzczecinStargardWałczPiłaPawłówekBiałe BłotaWypaleniskaPrzyłubieToruńLipnoSierpcDrobinPłońsk
  KołobrzegKoszalinBoboliceSzczecinekPodgajePiłaUjścieChodzieżObornikiPoznańKórnikJarocinPleszewOstrów WielkopolskiOstrzeszówKępnoKluczborkLubliniecTworógBytom
  granica państwa – ŁęknicaŻaryŻagańSzprotawaPrzemkówRadwanice3 (Drożów) – GłogówSzlichtyngowaWschowaLesznoGostyńJarocinPleszewKaliszBłaszkiSieradzŁaskRzgówPiotrków TrybunalskiSulejówOpocznoPrzysuchaRadomZwoleńPuławyKurówLublinPiaskiChełmDorohusk – granica państwa
  SzczecinPrzecławRosówek – granica państwa
  ŁowiczStrykówŁódźDobroń8 (węzeł „Róża”)
  TrzebnicaMiliczKrotoszynJarocinMiąskowoMiłosławWrześniaGnieznoTrzemesznoWylatowoStrzelnoInowrocławToruńBrodnicaLubawa16 (Ostróda)
  91 (Dolna Grupa) – GrudziądzIławaOstródaOlsztynMrągowoEłkAugustówPomorzePoćkunyOgrodniki – granica państwa
  Warszawa (Zakręt) – GarwolinRykiKurówLublinPiaskiKrasnystawZamośćTomaszów LubelskiHrebenne – granica państwa
  granica państwa – OlszynaGolniceKrzyżowa
  granica państwa – KuźnicaBiałystokSiemiatyczeMiędzyrzec PodlaskiKockLubartówLublinKraśnikJanów LubelskiNiskoSokołów MałopolskiRzeszówBabicaLutczaDomaradzMiejsce PiastoweDuklaBarwinek – granica państwa


Świlcza (węzeł „Świlcza”) – Kielanówka (węzeł „Rzeszów Południe”)

  10 (węzeł „Stargard Wschód”) – StargardChociwelWęgorzynoDrawsko PomorskieCzaplinekSzczecinekBiały BórMiastkoBytówKościerzynaŻukowoGdynia (węzeł „Gdynia Wielki Kack”)
  MiastkoSuchorzeSłupskUstka
  granica państwa – KostrzynWałdowiceGorzów WielkopolskiWałczCzłuchówChojniceStarogard GdańskiCzarlinMalborkStare PoleElblągChruścielGrzechotki – granica państwa
  MyślibórzDębnoSarbinowo
  PniewyGorzyńSkwierzynaWałdowice
  BoboliceBiały BórCzłuchówSępólno KrajeńskieKoronowoBydgoszczInowrocławStrzelnoŚlesinKoninKaliszOstrów WielkopolskiAntoninOleśnica
  granica państwa – Krajnik DolnyChojnaMyślibórz3 (węzeł „Myślibórz”)
  granica państwa – PrzewózŻaryZielona Góra
  44 (Zator) – WadowiceRabka-ZdrójLimanowaNowy SączGorliceJasłoKrosnoSanokKuźminaBirczaPrzemyślMedyka – granica państwa
  granica państwa – Słubice32 (Krosno Odrzańskie)
  4 (węzeł „Zgorzelec”) – LubańGryfów ŚląskiPasiecznikJelenia Góra
  SzczecinGryfinoChojnaSarbinowoKostrzynSłubice
  granica państwa – GubinekPołupinZielona GóraSulechówWolsztyn5 (węzeł „Stęszew”)
  KłodzkoMiędzylesieBoboszów – granica państwa
  ŚwiebodziceDobromierz
  granica państwa – GolińskMieroszówWałbrzychŚwiebodziceŚwidnica – droga 4 (węzeł „Bielany Wrocławskie”)
  ProchowiceLubinŚcinawaWińskoZałęczeRawiczKrotoszynOstrów Wielkopolski11 (węzeł „Ostrów Wlkp. Północ”)
  Darłowo6 (Karwice)
  granica państwa – PietrowiceGłubczyce45 (Reńska Wieś)
  ŁagiewnikiStrzelinBiedrzychówOwczaryBrzegNamysłówKępno
  granica państwa – GłuchołazyPrudnikKędzierzyn-KoźlePyskowice
  46 (Nysa) – PrudnikTrzebina – granica państwa
  NamysłówKluczborkPraszkaRudnikiDziałoszynPajęcznoNowa BrzeźnicaRadomskoPrzedbórzRuda MalenieckaKońskieSkarżysko-KamiennaRudnik
  45 (Wieluń) – RudnikiKłobuckCzęstochowa
  GliwiceMikołówTychyOświęcimZatorSkawinaKraków
  78 (Zabełków) – KrzyżanowiceRacibórzKrapkowiceOpoleKluczborkPraszkaWieluń8 (węzeł „Złoczew”)
  33 (Kłodzko) – NysaPakosławiceNiemodlinOpoleOzimekLubliniecBlachowniaCzęstochowaJanówSzczekociny
  7 (węzeł „Zabornia”) – Rabka-ZdrójNowy TargZakopane
  8 (węzeł „Tomaszów Maz. Centrum”) – Tomaszów Mazowiecki – InowłódzPotworówBiałobrzegiGłowaczówKozieniceDęblinMoszczankaKock
  Nowy TargCzarna GóraJurgów – granica państwa
  CiechanówPłońskWyszogródSochaczewMszczonówGrójecGóra KalwariaKołbielMińsk MazowieckiŁochówOstrów Mazowiecka
  granica państwa – BezledyBartoszyceLidzbark WarmińskiDobre MiastoOlsztynOlsztynek
  granica państwa – CieszynBielsko-BiałaKętyWadowiceGłogoczówKraków79 (węzeł „Modlniczka”)
  16 (węzeł „Olsztyn Pieczewo”) – SzczytnoRozogiMyszyniecOstrołęka
  ChruścielBraniewoGronowo – granica państwa
  7 (węzeł „Żuławy Wschód”) – MalborkKwidzynGrudziądzStolno
  25 (Koronowo) – 5 (Trzeciewiec)
  BartoszyceBiskupiecSzczytnoPrzasnyszMaków MazowieckiPułtusk
  OlsztynekZgniłochaJedwabnoSzczytnoBabiętaRuciane-NidaPiszBiała PiskaSzczuczyn
  GiżyckoRynMrągowoNawiadyRozogi
  ŁęczycaKutnoGostyninPłockBielskDrobinGlinojeckCiechanówMaków MazowieckiRóżanOstrów Mazowiecka
  WarszawaJabłonnaLegionowoSerockRóżanOstrołękaŁomżaGrajewo8 (Augustów)


Raczki (węzeł „Raczki”) – skrzyżowanie S61/DK8 (Suwałki)

  StrzelnoKobylnikiRadziejówBrześć KujawskiWłocławekNowy DuninówPłockWyszogródNowy Dwór MazowieckiPomiechówekSerockWierzbicaWyszkówŁochówWęgrówSokołów PodlaskiDrohiczyn19 (Siemiatycze)
  granica państwa – WęgorzewoGiżyckoPiszKisielnicaŁomżaZambrówCeranówSokołów PodlaskiSiedlceŁukówRadzyń PodlaskiWiszniceSławatycze – granica państwa
  Piątnica PoduchownaWiznaJeżewo Stare[12]
  granica państwa – GołdapOleckoEłkGrajewoMońkiBiałystokBobrowniki – granica państwa
  8 (Zambrów) – 63 (Zambrów) – Wysokie MazowieckieBrańskBielsk PodlaskiKleszczeleCzeremchaPołowce – granica państwa
  10 (Lipno) – Włocławek
  granica państwa – Kukuryki2 (Wólka Dobryńska)
  (uchylony)
  ŁowiczSkierniewiceHuta Zawadzka
  StrykówZgierzKonstantynów ŁódzkiPabianiceRzgów
  KoninTurekUniejówBalinŁódźBrzezinyRawa Mazowiecka
  WiśniówkaKielceMorawicaBusko-ZdrójSzczucinDąbrowa TarnowskaTarnówPilznoJasło
  8 (węzeł „Wieluń”) – WieluńBełchatówPiotrków TrybunalskiSulejówŻarnówRuda MalenieckaKielceŁagówOpatówOżarówAnnopolKraśnikJanów LubelskiFrampolGorajecSzczebrzeszynZamośćHrubieszówZosin – granica państwa
  79 (Kraków) – Niepołomice4 (węzeł „Targowisko”) – BrzeskoNowy SączKrzyżówkaTyliczMuszynka – granica państwa
  WilgaGarwolinStoczek ŁukowskiŁuków
  LipnikSandomierzStalowa WolaLeżajskTryńczaJarosławRadymnoPrzemyśl
  granica państwa – ChałupkiWodzisław ŚląskiRybnikGliwiceTarnowskie GóryŚwierklaniecSiewierzZawiercieSzczekocinyNagłowiceJędrzejówChmielnik
  WarszawaGóra KalwariaKozieniceZwoleńSandomierzPołaniecNowe BrzeskoKrakówTrzebiniaChrzanówJaworznoKatowiceChorzówBytom


Warszawa (węzeł „Marynarska” – węzeł „Warszawa Lotnisko”)

  PawłówekBydgoszczToruńLubicz
  KatowiceMikołówŻorySkoczów
  12 (węzeł „Lublin Tatary”) – CycówWłodawa – granica państwa
  TurekDobraSieradz
  SanokLeskoUstrzyki DolneKrościenko – granica państwa
  Nowy Dwór Mazowiecki7 (Kazuń)
  Podwarpie (węzeł „Podwarpie”) – Wojkowice KościelneBędzinSosnowiecKatowiceTychy
  Nowy SączStary SączPiwniczna-Zdrój – granica państwa
  Strzelce Opolskie4 (węzeł „Strzelce Opolskie”) – 4 (węzeł „Kleszczów”) – GliwiceBytom
  Gdańsk (terminal promowy Westerplatte7)
  91 (Jeleń) – 55 (Baldram)[13]
  Gdańsk (port) – TczewŚwiecieToruńWłocławekKowalKrośniewiceŁódźPiotrków TrybunalskiKamieńskRadomskoKłomniceCzęstochowaKoziegłowySiewierzPodwarpie (węzeł „Podwarpie”)
  2 (węzeł „Rzepin”) – ŚwiebodzinPniewyPoznańWrześniaSłupcaGolinaKoninKutnoŁowiczSochaczew2 (węzeł „Warszawa zachód”) – ... – 2 (połączenie z autostradową obwodnicą Mińska Mazowieckiego) – 2 (węzeł „Kałuszyn”)
  granica miasta – 3 w Świnoujściu
  4 (węzeł „Zgorzelec”) – BolesławiecKrzywaChojnówLegnicaProchowiceWrocławBrzegOpoleStrzelce OpolskieToszekPyskowiceBytomBędzinSosnowiecDąbrowa GórniczaOlkusz7 (węzeł „Modlniczka”) – ... – 4 (węzeł „Kraków Wieliczka”) – TarnówRzeszówJarosławRadymno – droga 1698R
  55 (węzeł „Konstytucji 3 Maja”) – 1 (węzeł „Grudziądz”)
  1 (węzeł „Turzno”) – 15
  4 (węzeł „Rzeszów Wschód”) – 94 (Rzeszów, ul. Lwowska)
  (uchylony)[14]

... – brak ciągłości drogi

Zobacz teżEdytuj

PrzypisyEdytuj

  1. Transport – wyniki działalności w 2016 r./Transport – Activity Results in 2016 (pol. • ang.). Główny Urząd Statystyczny, 2016. s. 134. [dostęp 2018-02-28]. ISSN 1506-7998.
  2. Ustawa z dnia 10 grudnia 1920 r. o budowie i utrzymaniu dróg publicznych w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1921 r. nr 6, poz. 32)
  3. Rozporządzenie Ministra Transportu Drogowego i Lotniczego oraz Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 24 stycznia 1952 r. w sprawie ustalenia sieci dróg państwowych. (Dz.U. z 1952 r. nr 6, poz. 39)
  4. W latach 70. dokonano kolejnej zmiany numeracji. Przykładowo ówczesna droga państwowa nr 17 KostrzynSkwierzynaPniewy otrzymała oznaczenie T8 na odc. łączącym Skwierzynę z Pniewami.
  5. Samochodowy atlas Polski 1:500 000, wydanie czwarte, Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, 1965, Warszawa
  6. 1. Drogi publiczne ze względu na funkcje w sieci drogowej dzielą się na następujące kategorie:

    1. drogi krajowe,
    2. drogi wojewódzkie,
    3. drogi gminne oraz lokalne miejskie,
    4. drogi zakładowe.
    Art. 2 Ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 470)
  7. Uchwała nr 192 Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 1985 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (M.P. z 1986 r. nr 3, poz. 16)
  8. a b Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz.U. z 1998 r. nr 160, poz. 1071)
  9. Polska: mapa samochodowa z podziałem administracyjnym 1:700 000, wyd. V Zmienione, poprawione i uaktualnione, Szczecin: Wydawnictwo Kartograficzne KOMPAS, 1999–2000, ISBN 83-904373-7-6.
  10. a b

    § 4.1 Ustala się następujący sposób numeracji dróg:

    1) drogi krajowe:
    a) autostrady – litera A i liczba jedno- lub dwucyfrowa,
    b) drogi ekspresowe – litera S i liczba jedno- lub dwucyfrowa,
    c) pozostałe drogi krajowe – liczba jedno- lub dwucyfrowa,
    2) drogi wojewódzkie – liczba trzycyfrowa
    Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 28 lutego 2000 r. w sprawie numeracji i ewidencji dróg oraz obiektów mostowych (Dz.U. z 2000 r. nr 32, poz. 393)
  11. Ustawa o drogach publicznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 470).
  12. według Zarządzenia GDDKiA Stare Jeżewo
  13. aktualnie oznakowanie drogi nr 90 posiada odcinek drogi | Kwidzyn 55Korzeniewomost przez WisłęJeleń 91
  14. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2019 r. w sprawie pozbawienia dróg kategorii dróg krajowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1850)

Linki zewnętrzneEdytuj