Otwórz menu główne

Kalendarium historii Łodzi (1945–1989)

Kalendarium historii Łodzi (1945–1989) – chronologiczne zestawienie wydarzeń z historii miasta w okresie Polski Ludowej, m.in. politycznych, gospodarczych, społecznych, administracyjnych, urbanistycznych, kulturalnych i sportowych, ukazujących przemiany, jakie dokonały się w Łodzi po II wojnie światowej, a przed początkiem transformacji ustrojowej i gospodarczej Polski w 1989 roku.

Herb Łodzi
Kalendarium historii Łodzi
 •   do roku 1820
 •   1821–1918   
 •   1918–1939   
 •   1939–1945   
»   1945–1989   
 •   od roku 1989

Spis treści

LegendaEdytuj

 
Gustav-Adolf Schur, reprezentant NRD, na mecie XII etapu (StalinogródŁódź) VIII Wyścigu Pokoju na stadionie ZKS „Włókniarz” (16 maja 1955)

Kategorie wydarzeń: (więcej)

 (A)  administracyjne
 (D)  dramatyczne (m.in. katastrofy, kataklizmy, zbrodnie, zgony)
 (E)  związane z edukacją i oświatą
 (G)  gospodarcze
 (H)  związane z handlem i gastronomią
 (I)  związane z infrastrukturą miejską
 (K)  kulturalne
 (L)  związane ze społecznością lokalną (np. spisy ludności, zloty, uroczystości, manifestacje)
 (M)  związane z medycyną i higieną
 (N)  związane z nauką
 (O)  organizacje w Łodzi (fundacje, stowarzyszenia, towarzystwa itp.)
 (P)  polityczne
 (R)  religijne
 (S)  sportowe
 (Ś)  związane ze środkami masowego przekazu
 (T)  transportowe
 (U)  urbanistyczne
 (V)  wizyty światowych osobistości (oficjalne i nieoficjalne)
 (W)  wyróżnienia, nagrody (Honorowi Obywatele, Łodzianie Roku itp.)
 (Z)  związane z zielenią miejską (parki, lasy, ogrody, cmentarze)

Łódź w Polsce Ludowej (1945–1989)Edytuj

Kalendarium obejmuje wydarzenia od 19 stycznia 1945 roku – dnia zajęcia miasta przez wojska armii radzieckiej do 4 czerwca 1989 roku – dnia, w którym odbyła się I tura pierwszych w Polsce po II wojnie światowej częściowo wolnych wyborów do Sejmu i całkowicie wolnych do Senatu.

1945 • 1946 • 1947 • 1948 • 1949 • 1950 • 1951 • 1952 • 1953 • 1954 • 1955 • 1956 • 1957 • 1958 • 1959 • 1960 • 1961 • 1962 • 1963 • 1964 • 1965 • 1966 • 1967 • 1968 • 1969 • 1970 • 1971 • 1972 • 1973 • 1974 • 1975 • 1976 • 1977 • 1978 • 1979 • 1980 • 1981 • 1982 • 1983 • 1984 • 1985 • 1986 • 1987 • 1988 • 1989  

1945Edytuj

 
Rektorat (maj 2005)
 
Rektorat (maj 2005)
 
Akademia Sztuk Pięknych (sierpień 2007)
 
Siedziba Akademii Muzycznej (maj 2015)

1945–48Edytuj

1946Edytuj

1947Edytuj

 
Nowe hale targowe
na placu Barlickiego
(październik 2012)

1948Edytuj

 
Siedziba łódzkiej „Filmówki” (październik 2010)
 
Siedziba MPK – Łódź
przy ul. Tramwajowej 6 (kwiecień 2007)

1949Edytuj

1950Edytuj

 
Tramwaj Konstal 5N+5ND na łódzkiej ulicy (fot. Ignacy Płażewski, lata 50./60. XX w.)
 
Dawny dworzec autobusowy PKS na nieistniejącym
pl. Sałacińskiego (fot. Jerzy Kociatkiewicz, maj 2007)

1951Edytuj

 
Dawny dworzec tramwajów podmiejskich przy ul. Północnej (kwiecień 2008)

1952Edytuj

 
Park Staromiejski w latach 50.–60. XX wieku (fot. Ignacy Płażewski)
 
Park Staromiejski podczas 3. edycji Light Move Festival
(12 października 2013)

1953Edytuj

1954Edytuj

 
Łódzki Dom Kultury (październik 2012)

1955Edytuj

 
Pomnik „Ośka” upamiętniający pierwszą linię tramwajową na Retkinię
(lipiec 2007)

1956Edytuj

 
Obecna siedziba TVP3 Łódź przy ul. Narutowicza 13
(maj 2010)

1957Edytuj

  •  (I)   (T)  zainstalowanie (w styczniu) pierwszych w Łodzi (i w Polsce) luster drogowych na skrzyżowaniach ulic Narutowicza z Sienkiewicza oraz Narutowicza z Kilińskiego[44];
  • otwarcie (2 lutego) izby wytrzeźwień przy ul. Deotymy 1 na Dąbrowie[44];
  •  (I)  zainstalowanie (w marcu) pierwszej w Łodzi budki telefonicznej na pl. Wolności; kolejne 9 umieszczono w najruchliwszych punktach miasta;
  •  (O)  powołanie (29 marca) Społecznego Komitetu Łódzkiej Gry Liczbowej „Kukułeczka”; wpływy z gry były przeznaczane na rozwój łódzkiego budownictwa mieszkaniowego i komunalnego. Komitet działał do 31 marca 1959, a dzień później w jego miejsce powstało Przedsiębiorstwo Państwowe Łódzka Gra Liczbowa „Kukułeczka”;
  •  (T)  wprowadzenie (31 marca) zakazu palenia tytoniu w pojazdach łódzkiej komunikacji miejskiej[44];
  •  (S)  po raz dziesiąty Łódź była (14 maja) miastem etapowym X Wyścigu Pokoju z Pragi przez Berlin do Warszawy; meta XI etapu Katowice – Łódź (215 km) znajdowała się po raz ósmy na stadionie ŁKS przy al. Unii (ob. al. Unii Lubelskiej) 2; zwyciężył reprezentant BelgiiLouis Proost (5:32:56); 15 maja kolarze wyruszyli z Łodzi do Warszawy[38];
  •  (S)  zdobycie (20 lipca) przez piłkarzy ŁKS Łódź Pucharu Polski w piłce nożnej; w meczu finałowym łodzianie pokonali Górnika Zabrze 2:1 (1:0); sukces powtórzyła drużyna Widzewa Łódź w 1985 r.;
 
Tramwaj typu 5N+5ND
na ul. Pomorskiej (maj 1991)
  •  (D)  strajk łódzkich tramwajarzy (12–14 sierpnia) z żądaniami podwyżek płac i poprawy warunków bytowych; w lokalnej prasie został potępiony jako [...] bezrozumne, uparte i warcholskie dążenie jednostek, które zamierzają dezorganizować życie gospodarcze, paraliżować główne nerwy życia miasta, które decydując się na strajk – zdecydowały się na pogorszenie i tak już trudnej sytuacji gospodarczej miasta i kraju[45];
  •  (T)  rozpoczęcie (3 września) eksploatacji pierwszych tramwajów typu 5N wyprodukowanych przez Chorzowską Wytwórnię Konstrukcji Stalowych; łącznie w latach 1957–62 do Łodzi sprowadzono 181 wagonów nowych oraz 29 używanych z innych miast; od 1974 r. rozpoczęto ich stopniowe wycofywanie, ostatni skład wyjechał na trasę (linii nr „43 bis”) 27 października 1991; większość wagonów serii 5N przejechała w Łodzi ponad 1,5 mln kilometrów, niektóre ponad 2 mln km[46];
  •  (S)  oddanie do użytku (1 października) Łódzkiej Hali Sportowej przy ul. Worcella 21 (obecnie hala MOSiR przy ul. ks. hm. Skorupki 21), wzniesionej według projektu Włodzimierza Prochaski z Politechniki Gdańskiej;
  •  (E)  powstanie Wydawnictwa Łódzkiego;

1958Edytuj

 
Pałac Oskara Kona – obecnie siedziba rektoratu „Filmówki” (czerwiec 2006)
 
Odznaka absolwenta Wojskowej Akademii Medycznej
(1992–2002)
  •  (T)  elektryfikacja linii Łódź KaliskaŁódź ChojnyŁódź OlechówBedoń; próbny przejazd pociągu elektrycznego odbył się 31 stycznia[47];
  •  (I)  początki systemu ciepłowniczego miasta – uruchomienie (14 lutego) pierwszej turbiny w EC-2[48];
  •  (E)  utworzenie (w kwietniu) Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej i Filmowej (z połączenia działającej od 1949 r. Państwowej Wyższej Szkoły Aktorskiej z istniejącą od 1948 r. Państwową Wyższą Szkołą Filmową) – obecnie PWSFTViT im. Leona Schillera;
  •  (S)  po raz jedenasty Łódź była (3 maja) miastem etapowym XI Wyścigu Pokoju z Warszawy przez Berlin do Pragi; meta II etapu Warszawa – Łódź (140 km) znajdowała się po raz dziewiąty na stadionie ŁKS przy al. Unii (ob. al. Unii Lubelskiej) 2; zwyciężył reprezentant ZSRRWiktor Kapitonow (3:56:44); 4 maja kolarze wyruszyli z Łodzi do Katowic[38];
  •  (E)   (M)  utworzenie (1 lipca) Wojskowej Akademii Medycznej (na podstawie rozkazu Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 maja 1958 r. powołującego WAM od 1 lipca 1958 r.); w początkach swej działalności Akademia w znacznej mierze korzystała z zasobów (personelu, katedr, zakładów i klinik) cywilnej Akademii Medycznej w Łodzi; rozwiązana w 2002 r. (mocą Ustawy Sejmu RP z dn. 27 lipca 2002 r. o powołaniu Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, która w miejsce dwóch poprzednio istniejących łódzkich uczelni medycznych, tj. Akademii Medycznej i Wojskowej Akademii Medycznej, powoływała nową, kontynuującą statutowo tradycje obu swoich poprzedniczek);
  •  (K)  koncert Jana Kiepury w Pałacu Sportu (25 października); wysłuchało go w szczelnie zapełnionej hali ok. 12 000 widzów[49]; śpiewak podczas wizyty w Łodzi zagościł w hotelu „Grand”, gdzie tuż po przybycie do miasta zaśpiewał z hotelowego balkonu na I piętrze „Ninon” i „Umarł Maciek, umarł”; świadkami tego wydarzenia były tłumy łodzian blokujące ulicę Piotrkowską[50]; redaktor „Dziennika Łódzkiego” tak opisał występ słynnego śpiewaka i aktora w Pałacu Sportu:
 
Nie tylko sam Kiepura jest dalej młodzieńczy, pełen fantazji i werwy. Najbardziej cenne jest przede wszystkim to, że nic nie uronił ze swego wielkiego talentu. Że jego głos nie stracił swojej sugestywnej siły i w dalszym ciągu brzmi w nim szlachetny metal. Że artysta, tak jak przed wojną, zaskakuje nas niesłychanym kunsztem techniki. (...) Program, w którym wzięła udział orkiestra Polskiego Radia pod dyrekcją Konrada Bryzka był bardzo bogaty. Z rzeczy bardziej znanych – utwory Moniuszki, Rossiniego, Bizeta, Marczewskiego. (...) 12 tysięcy łodzian oklaskiwało najbardziej frenetycznie „Kujawiaka” Wieniawskiego oraz śpiewane na bis stare dobrze znane piosenki „Ninon”, „La donna e mobile”, „Umarł Maciek, umarł”, „Tobie śpiewam tę pieśń”, „Brunetki, blondynki”. Tu właśnie pokazał mistrz Kiepura swój lwi pazur i swoją niezrównaną klasę! Nic też dziwnego, że owacjom nie było końca, a artysta bisował chętnie[49].
  •  (S)  zdobycie (26 października) przez piłkarzy ŁKS pierwszego dla Łodzi mistrzostwa Polski w piłce nożnej (kolejne w 1998 r.);
  •  (E)   (U)  wmurowanie (8 listopada) aktu erekcyjnego pod budowę pierwszej w Łodzi Szkoły Tysiąclecia Państwa Polskiego przy ul. Pojezierskiej 45/51; szkołę otwarto 19 stycznia 1960;
  •  (T)  wprowadzenie do eksploatacji autobusów San H01B; łącznie do Łodzi dostarczono 87 pojazdów, ostatnie wycofano w 1967 r.[51];

1959Edytuj

  •  (A)  włączenie (1 stycznia) w granice miasta osady Huty Aniołów z gromady Brużyca Wielka – obszar Łodzi powiększył się o 2,286 ha do 21 203 ha[9];
  •  (E)   (K)  utworzenie (w styczniu) Muzeum Historii Ruchu Rewolucyjnego z siedzibą w gmachu byłego więzienia carskiego przy ul. Gdańskiej 13 (od 1 stycznia 1990 r. Tradycji Niepodległościowych, z oddziałem na Radogoszczu); muzeum otwarto dla zwiedzających 16 października 1960;
  •  (T)  oddanie do użytku (2 lutego) nowej pętli tramwajowej na ul. Limanowskiego przy ul. Grunwaldzkiej[13]; istniała do 4 lipca 1965;
  •  (G)  oddanie do eksploatacji (5 marca) gazociągu Górny Śląsk – Łódź oraz stacji redukcyjno-pomiarowej na Chojnach;
  •  (M)   (U)  oficjalne otwarcie (10 maja) szpitala pediatrycznego przy ul. Spornej 36/50 (obecnie Uniwersytecki Szpital Kliniczny nr 4 im. M. Konopnickiej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi);
  •  (S)  po raz dwunasty Łódź była (15 maja) miastem etapowym XII Wyścigu Pokoju z Berlina przez Pragę do Warszawy; meta XII etapu Katowice – Łódź (167 km) znajdowała się po raz dziesiąty na stadionie ŁKS przy al. Unii (ob. al. Unii Lubelskiej) 2; zwyciężył reprezentant WłochRomeo Venturelli (4:24:32); 16 maja kolarze wyruszyli z Łodzi do Warszawy[52];
  •  (Ś)  powstanie (18 maja) na Politechnice Łódzkiej Studenckiego Radia „Żak”;
  •  (O)  reaktywowanie (27 listopada) Towarzystwa Przyjaciół Łodzi;
  •  (M)   (U)  otwarcie (29 grudnia) największego w Polsce szpitala zakaźnego przy ul. Teresy 6 (obecnie Wojewódzki Specjalistyczny Szpital im. dr. Wł. Biegańskiego przy ul. Kniaziewicza 1/5);
  •  (T)  wprowadzenie do eksploatacji pierwszych dziesięciu węgierskich autobusów Ikarus 620; łącznie w latach 1959–71 do Łodzi sprowadzono 258 pojazdów, a ich użytkowanie zakończono 30 czerwca 1978, pozostawiając jeszcze do końca roku kilkanaście jako rezerwę[53];
  •  (L)  liczba mieszkańców Łodzi przekroczyła 700 000;

1960Edytuj

 
Podział na dzielnice
  •  (A)  wprowadzenie (1 stycznia) nowego podziału Łodzi na pięć dzielnic: Bałuty, Górną, Polesie, Śródmieście i Widzew; w kolejnych latach powierzchnia poszczególnych dzielnic wielokrotnie ulegała zmianie, odbywało się to jednak nie kosztem dzielnicy sąsiedniej, ale podłódzkich miejscowości, które sukcesywnie włączano w obręb miasta; ostatnia duża zmiana miała miejsce 1 stycznia 1988 roku, kiedy to dość znacznie powiększono obszar dzielnicy Widzew i Górna; podział na dzielnice obowiązywał do 31 grudnia 1992, a od 1 stycznia 1993 został formalnie zniesiony;
  •  (E)   (K)  utworzenie (1 stycznia) Muzeum Historii Włókiennictwa (obecnie Centralne Muzeum Włókiennictwa) w zabytkowym gmachu Białej Fabryki Ludwika Geyera; muzeum zostało otwarte dla zwiedzających 30 kwietnia 1961;
  •  (T)  przedłużenie (1 stycznia) trasy tramwajowej wzdłuż al. Politechniki od ul. Świerczewskiego (ob. ul. Radwańska) do ul. Wróblewskiego; oddano też do użytku odcinek wzdłuż ulic Wólczańskiej i ks. Skargi od ul. Czerwonej do ul. Piotrkowskiej[13];
  •  (E)   (U)  otwarcie (19 stycznia) pierwszej w Łodzi Szkoły Tysiąclecia Państwa Polskiego przy ul. Pojezierskiej 45/51 – Szkoły Podstawowej nr 161 (od 1 września także siedziba XXII Liceum Ogólnokształcącego im. dr. S. Kopcińskiego i Zasadniczej Szkoły Metalowo-Elektrycznej); otwarcia dokonał I sekretarz KC PZPR Władysław Gomułka[54][55];
  •  (E)   (U)  otwarcie (19 stycznia) nowego gmachu Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego przy ul. Matejki 34/38[56];
  •  (T)  oddanie do użytku (16 kwietnia) trasy tramwajowej łączącej ul. Narutowicza z ul. Nowotki (ob. ul. Pomorska) wzdłuż ul. Konstytucyjnej[13];
  •  (T)  likwidacja (19 kwietnia) trasy tramwajowej na ul. Sterlinga między ul. Nautowicza a ul. Nowotki (ob. ul. Pomorska)[13];
  •  (T)  wycofanie (1 maja) tramwajów z ul. Piotrkowskiej na odcinku od pl. Wolności do ul. Żwirki[13]; torowiska między pl. Wolności a al. Mickiewicza zostały usunięte dopiero w latach 1992–97 podczas remontu ulicy, zaś na odcinku od al. Mickiewicza do ul. Żwirki stare torowisko usunięto w 2014 r., zastępując je nowym;
  •  (T)  uruchomienie (1 maja) pierwszej nocnej linii autobusowej (oznaczonej literą „N”) na trasie pl. Niepodległości – Piotrkowska – pl. Wolności – Nowomiejska – ZgierskaBałucki Rynek; linię zlikwidowano 4 marca 1968, zastępując ją nową o numerze „151”[57];
  •  (S)  po raz trzynasty Łódź była (8 maja) miastem etapowym XIII Wyścigu Pokoju z Pragi przez Warszawę do Berlina; meta VI etapu Katowice – Łódź (211 km) znajdowała się po raz jedenasty na stadionie ŁKS przy al. Unii (ob. al. Unii Lubelskiej) 2; zwyciężył reprezentant NRDEgon Adler (5:14:06); 9 maja kolarze wyruszyli z Łodzi do Warszawy[52];
  •  (U)  oddanie do użytku (21 lipca) części osiedla mieszkaniowego im. Włady Bytomskiej (imię zniesiono 3 grudnia 1990) oraz stadionu Spółdzielczego Klubu Sportowego „Start” Łódź przy ul. Teresy (ob. ul. św. Teresy od Dzieciątka Jezus) 56/58; w tym samym dniu odsłonięto odbudowany pomnik Tadeusza Kościuszki;
  •  (Z)  utworzenie parku im. gen. Jarosława Dąbrowskiego w kwartale pomiędzy ulicami Rzgowską, Jarosława Dąbrowskiego, Podmiejską i Stanisława Jachowicza w dzielnicy Górna (powierzchnia 6,5 ha); park powstał w latach 1960–64 według projektu Kazimierza Chrabelskiego na terenach częściowo rolniczych, częściowo po rozebranych budynkach fabrycznych; już podczas budowy powierzchnię parku znacznie ograniczono, lokalizując w nim obiekty sportowe MKS „Metalowiec”[14];
  •  (Z)  utworzenie parku przy ul. Gabrieli Zapolskiej (ob. skwer im. Maksymiliana Kolbego) położonego pomiędzy ulicami Tatrzańską, Alojzego Felińskiego i Lucjana Rydla (powierzchnia 2,1 ha); park powstał w latach 1960–64 na potrzeby budowanego w tym samym okresie osiedla Dąbrowa; w latach 80. XX w. wyłączono południową część skweru pod budowę kościoła parafii św. Maksymiliana Marii Kolbego; w zachodniej części parku, od strony ul. Tatrzańskiej, znajduje się rzeźba Łabędzie[14];
  •  (W)  nadanie Łodzi (14 października) Orderu Budowniczych Polski Ludowej; Łódź była pierwszym z pięciu miast, którym władze PRL przyznały to wyróżnienie[58];
  •  (L)  Łódź liczyła 709 698 mieszkańców;

1961Edytuj

 
Zawody żużlowe
na stadionie „Orła” Łódź (sierpień 2007)
  •  (T)  oddanie do użytku (21 stycznia) zajezdni autobusowej przy ul. Kraszewskiego (istniała do 2008 r.)[59];
  •  (D)  wielki pożar zabudowań fabrycznych przy ul. Więckowskiego 35 (25/26 stycznia), użytkowanych przez Spółdzielnię Pracy „Kotlarz”, Spółdzielnię Pracy im. G. Dui i dwie inne spółdzielnie włókiennicze. Ogień pojawił się późnym wieczorem; jego gaszenie, utrudnione przez 15-stopniowy mróz, trwało ponad 12 godzin; zapalił się też dach kamienicy po przeciwnej stronie ulicy, a wiatr przenosił płonące żagwie aż do ul. Obrońców Stalingradu (ob. ul. Legionów); fabryka spłonęła doszczętnie, wraz z urządzeniami, magazynami, surowcami i gotowymi wyrobami; straty oszacowano wstępnie na ponad 13 mln złotych, ranni zostali jeden robotnik i jeden strażak[60]. W miejscu po spalonej fabryce oddano do użytku we wrześniu 1964 r. gmach Szkoły Podstawowej nr 36 im. Aleksandra Zawadzkiego (obecnie im. Zenona Wasilewskiego);
  •  (P)  masówki, wiece i rezolucje protestacyjne w łódzkich zakładach pracy po ujawnieniu zabójstwa Patrice’a Lumumby (15–17 lutego)[61][62]; 27 lutego Prezydium Rady Narodowej m. Łodzi podjęło uchwałę o przemianowaniu ul. Bystrzyckiej na ul. Patrice’a Lumumby[63], od której później powstała potoczna nazwa położonego w jej rejonie osiedla studenckiego Uniwersytetu ŁódzkiegoLumumbowo;
  •  (K)  koncert peruwiańskiej śpiewaczki Ymy Sumac (29 marca) w Hali Sportowej przy ul. Worcella (ob. ul. ks. Skorupki) 21; artystce towarzyszyły Orkiestra Łódzkiej Rozgłośni Polskiego Radia pod batutą Henryka Debicha oraz dwie tancerki, których występy recenzent ocenił jako bardzo słabe i nieciekawe, podobnie jak kompozycje Moisesa Vivanco, męża śpiewaczki, wykonane przez orkiestrę[64][65];
  •  (T)  przedłużenie (21 lipca) trasy tramwajowej wzdłuż al. Politechniki od ul. Wróblewskiego do budowanego ronda Titowa (ob. rondo Lotników Lwowskich)[66];
  •  (Ś)  wmurowanie (21 lipca) aktu erekcyjnego pod budowę Łódzkiej Drukarni Dziełowej przy ul. Rewolucji 1905 r. 45, według projektu Jerzego Brandysiewicza; próbny rozruch przeprowadzono 22 lipca 1965, normalną działalność podjęła 17 stycznia 1966;
  •  (S)  po raz siódmy Łódź była (30 lipca) miastem etapowym 18. Wyścigu Kolarskiego dookoła Polski (obecnie Tour de Pologne); meta VIII etapu Inowrocław – Łódź (193 km) znajdowała się po raz piąty na torze kolarskim w parku parku Helenów; zwyciężył Polak Józef Jochem (3:50:00); najlepszy z łodzian – Stanisław Świercz (ŁKS „Włókniarz”) – był na mecie 40. (4:00:56); w Łodzi wyścig się zakończył;
  •  (T)  eksperymentalne wprowadzenie (po raz pierwszy w Polsce) na okres 31 lipca – 30 września samoobsługi w autobusach linii nr „57”; w 20 pojazdach zainstalowano pierwsze automatyczne kasowniki[67];
  •  (I)  zainstalowanie (31 sierpnia) 40 nowych ulicznych lamp rtęciowych dających światło zbliżone do dziennego; 20 lamp założono na pl. Wolności, pozostałe – w rejonie skrzyżowania ulic Nautowicza i Sienkiewicza;
  •  (Z)  utworzenie parku im. „Promienistych” (od 1991 r. park im. Szarych Szeregów) w kwartale pomiędzy ulicami Głowackiego, Staszica, Plater, Górniczą, Marysińską i Boya-Żeleńskiego (powierzchnia 15 ha); park powstał w latach 1961–64 według projektu Kazimierza Chrabelskiego na zrekultywowanych terenach dawnych wyrobisk i wysypisk; w południowej części parku powstała pływalnia z ośrodkiem wypoczynkowym; 9 maja 1971 r. w środkowej części parku odsłonięto pomnik Martyrologii Dzieci (tzw. pomnik Pękniętego Serca), autorstwa Jadwigi Janus[68];
  •  (S)   (U)  otwarcie nowych stadionów: WKS „Orzeł” Łódź przy ul. 22 Lipca (ob. ul. 6 Sierpnia) 71 oraz KS „Włókniarz” Łódź przy ul. Milionowej 12;
  •  (A)  przyłączenie do Łodzi (31 grudnia) części wsi Starowa Góra; obszar miasta zwiększył się o 21,06 ha do 21 225 ha[9];
  •  (K)  koncert Marina Mariniego w Hali Sportowej przy ul. Worcella (ob. ul. ks. Skorupki) 21;

1962Edytuj

 
Gmach Centrum Szkoleniowo-Konferencyjnego (kwiecień 2012)
  •  (T)  wprowadzenie (2 stycznia) samoobsługi w tramwajach linii okólnej „O”; 1 lutego powrócono do obsługi konduktorskiej[66];
  •  (G)  powstanie (w styczniu) w dawnej fabryce Karola Scheiblera kombinatu przemysłowego pod nazwą Łódzkie Zakłady Przemysłu Bawełnianego im. Obrońców Pokoju (później „Uniontex”);
  •  (E)   (U)  wmurowanie (30 kwietnia) aktu erekcyjnego pod budowę gmachu Studium Języka Polskiego dla Cudzoziemców przy ul. Kopcińskiego 16/18, znanego później jako „wieża Babel” (obecnie Centrum Szkoleniowo-Konferencyjne );
  •  (H)   (U)  wmurowanie (9 czerwca) aktu erekcyjnego pod budowę nowego dwupiętrowego pawilonu handlowego „Motozbytu” przy ul. ks. Skargi;
  •  (T)  oddanie do użytku (8 lipca) nowej pętli tramwajowej przy ul. Popioły w Rudzie Pabianickiej (zlikwidowano ją 24 lipca 1996)[69];
  •  (H)   (U)  wmurowanie (21 lipca) aktu erekcyjnego pod budowę Państwowego Domu Towarowego „Uniwersal ”przy pl. Niepodległości 4 (obecnie Centrum Handlowe Unicity)[70]; otwarty 30 września 1966, był w Łodzi pierwszym wielkim domem handlowym (powierzchnia ok. 10 000 m²) i pierwszym budynkiem z ruchomymi schodami;
  •  (G)  uruchomienie (w lipcu) pierwszej hali montażowej Fabryki Transformatorów i Aparatury Trakcyjnej „Elta” przy ul. Aleksandrowskiej 67/93 (obecnie ABB Elta Spółka z o.o.); kolejne hale uruchomiono w 1963, a budowę całej fabryki zakończono w 1964 r.[71];
  •  (T)   (U)  ukończenie (w sierpniu) budowy ronda Titowa (ob. rondo Lotników Lwowskich);
  •  (H)  otwarcie (17 września) pierwszego w Polsce Domu Sprzedaży Wysyłkowej przy ul. Limanowskiego 166, urządzonego na wzór lipskiego DSW;
  •  (T)  sprowadzenie (4 października) pierwszych pięciu autobusów San H25B; później do Łodzi dostarczono ich jeszcze 14, ostatnie wycofano z ruchu w 1967[51];

1963Edytuj

 
Dom Technika
(kwiecień 2007)
 
Skwer Dubaniewicza
(czerwiec 2008)
  •  (T)  oddanie do użytku (7 stycznia) nowych pętli tramwajowych na ul. Szczecińskiej i na Dąbrowie przy linii kolei obwodowej[66];
  •  (T)  oddanie do użytku (29 stycznia) nowej pętli tramwajowej na ul. Przybyszewskiego przy ul. Tatrzańskiej (istniała do 29 października 1978)[66];
  •  (H)   (U)  otwarcie (4 kwietnia) pierwszego w Łodzi samoobsługowego baru „Balaton” na 189 miejsc przy ul. Struga 6/10; na piętrze znajdowała się kawiarnia na 160 miejsc;
  •  (T)  przedłużenie (1 maja) trasy tramwajowej wzdłuż ul. Zielonej od pl. 9 Maja (ob. pl. Hallera) do nowej pętli przy ul. Obrońców Stalingradu (ob. ul. Legionów); jednocześnie zlikwidowano pętlę na pl. 9 Maja (ob. pl. Hallera)[66];
  •  (U)  wmurowanie (20 lipca) aktu erekcyjnego pod budowę Domu Technika przy pl. Komuny Paryskiej 5a;
  •  (K)  koncert Dalidy (w trzeciej dekadzie lipca) w Hali Sportowej przy ul. Worcella (ob. ul. ks. Skorupki) 21;
  •  (T)  wprowadzenie do eksploatacji (27 lipca) na linii nr „9” pierwszego zmodernizowanego w Łodzi tramwaju 5N+5ND z automatycznie otwieranymi i zamykanymi drzwiami, miękkimi fotelami dla pasażerów, zamontowanym na stałe fotelem motorniczego i kierownicą zamiast tradycyjnej korby nastawnika, a także z głośnikami, przez które motorniczy mógł przekazywać informacje pasażerom. Był to jedyny taki skład – planowane 20 kolejnych nigdy nie powstało z uwagi na wysokie koszty i długi czas modernizacji; z ruchu został wycofany w 1978 roku[46]. W pierwszym kursie tramwaju uczestniczył minister gospodarki komunalnej Mieczysław Sroka[72];
  •  (Z)  utworzenie parku Młodości (ob. skwer im. Henryka Dubaniewicza) położonego pomiędzy ulicami Paderewskiego, Strycharską, Ciołkowskiego i Zakopiańską (powierzchnia 5 ha); park powstał w latach 1963–64; centralnym punktem skweru jest zmodernizowana w latach 1998–99 fontanna, a od strony ul. Paderewskiego znajduje się biała rzeźba przedstawiająca młodą kobietę[14];
  •  (T)  wprowadzenie (8 października) sprzedaży okresowych biletów pracowniczych na konkretne linie, zwanych w Łodzi „migawkami”[66];
  •  (V)  wizyta w Łodzi radzieckich kosmonautów Walentiny Tierieszkowej (24–26 października) i Walerija Bykowskiego (25–26 października);
  •  (T)  sprowadzenie (16 listopada) pierwszych trzech autobusów Jelcz 272 MEX (pierwszy raz wyjechały na trasę linii „57” 1 stycznia 1964); do 1977 r. Łódź otrzymała łącznie ok. 640 pojazdów, ostatnie cztery wycofano 29 lutego 1984[73];
  •  (K)  koncert Paula Anki (17 listopada) w Hali Sportowej przy ul. Worcella (ob. ul. ks. hm. Skorupki) 21;

1964Edytuj

 
Pętla tramwajowa
przy dworcu Łódź Żabieniec (wrzesień 2006)
 
Park na Młynku
(czerwiec 2008)

1965Edytuj

 
EC-3 przy ul. Pojezierskiej 70 (grudzień 2008)

1966Edytuj

1967Edytuj

 
Teatr Wielki (maj 2005)

1968Edytuj

1969Edytuj

 
Maszty oświetleniowe
na starym stadionie ŁKS
(kwiecień 2013)

1970Edytuj

 
Hala Parkowa w parku
im. Baden-Powella

(czerwiec 2007)
 
Wiadukt na ul. Kopcińskiego (czerwiec 2013)

1971Edytuj

  •  (T)  oddanie do użytku (4 stycznia) nowej pętli tramwajowej na ul. Aleksandrowskiej przy ul. Chochoła[87];
  •  (D)   (L)  strajki lutowe (10–15 lutego), głównie z żądaniami podwyżki płac wobec podniesienia cen żywności; zamieszki uliczne (15 lutego), stłumione przez milicjantów, członków ORMO i tzw. aktyw robotniczy, określone w prasie jako chuligańskie wybryki[91];
  •  (H)   (U)  otwarcie (3 marca) Domu Handlowego „Teofil” przy ul. Aleksandrowskiej 38 (obecnie Centrum Handlowe „Teofil”);
  •  (A)  przewodniczącym Prezydium Rady Narodowej Miasta Łodzi został (od 29 kwietnia) Jerzy Lorens; funkcję pełnił do 9 grudnia 1973 (potem – jako p.o. prezydenta miasta – do 16 grudnia 1973 i dalej – jako prezydent miasta i wojewoda – do 5 września 1978);
  •  (T)  oddanie do użytku (30 kwietnia) nowej zajezdni autobusowej przy ul. Limanowskiego 147/149[92];
  • odsłonięcie (9 maja) pomnika Martyrologii Dzieci – autorstwa rzeźbiarki Jadwigi Janus i architekta Ludwika Mickiewicza; wzniesiony na skraju parku im. „Promienistych” (ob. park im. Szarych Szeregów), w kształcie pękniętego serca;
  •  (D)  wielki pożar katedry pw. św. Stanisława Kostki (11 maja). Ogień pojawił się około godz. 18:20; gasiło go przez kilkanaście godzin 180 strażaków ze wszystkich łódzkich jednostek straży pożarnej, wykorzystano dwie 30-metrowe drabiny firmy Magirus, drabinę 20-metrową sprowadzoną z Piotrkowa Trybunalskiego i dwie 17-metrowe sprowadzone ze Zgierza i Pabianic; doszczętnie spłonął dach wraz z konstrukcją i organy, a wnętrze katedry zostało zalane wodą[93][94]. Katedrę po odbudowie otwarto ponownie 16 grudnia 1972;
  •  (S)  zdobycie przez siatkarki „Startu” Łódź (po raz drugi) mistrzostwa Polski w piłce siatkowej kobiet;
  •  (S)  rozpoczęcie (23 września) budowy stadionu Klubu Sportowego „Tęcza” przy ul. Karpackiej 61; otwarty 20 lipca 1973;
  •  (T)  oddanie do użytku (21 listopada) nowej pętli tramwajowej na Helenówku[87];

1972Edytuj

1973Edytuj

 
Szpital im. M. Kopernika (wrzesień 2007)

1974Edytuj

 
Jadalnia pałacu Izraela Poznańskiego, w której nakręcono scenę odwiedzin Borowieckiego u Buchholza
w filmie Ziemia obiecana
(maj 2010)
  •  (K)  pierwszy Ogólnopolski Przegląd Piosenki Turystycznej „Óć 1974” (16–17 marca), zorganizowany przez organizacje studenckie Politechniki Łódzkiej; z tego przeglądu narodził się rok później Ogólnopolski Studencki Przegląd Piosenki Turystycznej „Yapa”;
  •  (H)   (K)  I Polskie Targi Estradowe „POLTEST” (5–8 kwietnia) w Hali Sportowej przy ul. Worcella (ob. ul. ks. hm. Skorupki) 21. W ich ramach wystąpiło około 700 wykonawców w 60 programach artystycznych i koncertach; odbyło się 30 pokazów giełdowych prezentujących możliwości polskiego przemysłu rozrywkowego[101][102];
  •  (K)  rozpoczęcie (9 kwietnia) na ulicach Łodzi realizacji zdjęć plenerowych do filmu Ziemia obiecana w reż. Andrzeja Wajdy (premiera filmu 21 lutego 1975 r.); obraz nominowano do Oscara w kategorii filmu nieangielskojęzycznego (nagrodę zdobył radziecki film Dersu Uzała w reżyserii Akiry Kurosawy);
  •  (E)   (U)  oficjalne oddanie do użytku (29 kwietnia) nowego gmachu Państwowej Ogólnokształcącej Szkoły Muzycznej I i II stopnia im. Henryka Wieniawskiego przy ul. Sosnowej 9, z salą koncertową na 370 miejsc, wybudowanego w latach 1970–74 według projektu K. Sosnowskiej[103];
  •  (H)  otwarcie (1 maja) kawiarni „Pod Kurantem” przy pl. Wolności 7 (116 miejsc, w tym 20 na tarasie)[104];
  •  (S)   (U)  wmurowanie (11 maja) kamienia węgielnego pod budowę hali sportowej Chojeńskiego Klubu Sportowego (wówczas ChKS „Komunalni”) przy ul. Kosynierów Gdyńskich 18[105];
  •  (T)   (U)  otwarcie (13 maja) drugiej jezdni ul. Aleksandrowskiej na odcinku od skrzyżowania z ul. Kwiatową (ob. skrzyżowanie z ulicami Bielicową i Warecką) do posesji nr 127 za skrzyżowaniem z ul. Szczecińską[106];
  •  (I)   (T)  uruchomienie (25 maja) automatycznej telefonicznej informacji o godzinach odjazdów pociągów z dworca Łódź Kaliska (pod numerem 284-60) i z dworców Łódź Fabryczna i Łódź Chojny (pod numerem 399-80), czynnej w dni powszednie w godz. 15:00–8:00, w soboty od godz. 13:00, a w niedziele i święta – całą dobę. Z każdym z numerów mogło łączyć się jednocześnie 10 abonentów telefonicznych, a rozkład odjazdów był odtwarzany z taśmy magnetofonowej[107];
  •  (U)  podjęcie (27 maja) decyzji o budowie osiedla mieszkaniowego Widzew Wschód dla Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej „Bawełna” (ukończone w 1981 r.);
  •  (S)  zdobycie przez koszykarki ŁKS Łódź (po raz czwarty) mistrzostwa Polski w koszykówce kobiet;
  •  (T)  zatwierdzenie (w czerwcu) przez prezydenta miasta projektu nowej organizacji ruchu w centrum Łodzi – w okresie od 1 lipca do 30 października wprowadzono etapami pierwszeństwo przejazdu wzdłuż wyznaczonych ciągów ulic, a na wielu ulicach – ruch jednokierunkowy, z parkowaniem dozwolonym tylko po jednej stronie; zezwolono na parkowanie pojazdów na chodnikach o dostatecznej szerokości; ponadto znacznie ograniczono ruch na ul. Nowomiejskiej między ulicami Ogrodową a Północną, placu Wolności i ul. Piotrkowskiej między pl. Wolności a ul. Główną (ob. al. Piłsudskiego), zezwalając na przejazd skrzyżowań z ulicami poprzecznymi na wprost tylko autobusom komunikacji miejskiej; zmianom uległy trasy wielu linii tramwajowych i autobusowych[108][109];
  •  (T)  oddanie do użytku (7 lipca) nowej pętli tramwajowej na ul. Skrajnej przy ul. Rudzkiej; zamknięta 24 lipca 1996, rozebrana przed końcem roku[110];
  •  (I)   (T)  uruchomienie (18 lipca) na skrzyżowaniu ulic Ogrodowej i Zachodniej pierwszej w Łodzi podwieszonej na wysięgnikach sygnalizacji świetlnej[111];
  •  (S)   (U)  oficjalne oddanie do użytku (19 lipca) hali sportowej Rzemieślniczego Klubu Sportowego „Resursa” przy ul. Długosza 43; po upadku klubu w listopadzie 2001 została zamknięta, obecnie w ruinie;
  •  (O)  powstanie (w lipcu) Przedsiębiorstwa Turystycznego „Łódź”;
  •  (I)  zakończenie (w lipcu) budowy zegara słonecznego w parku Staromiejskim;
  •  (G)  uruchomienie produkcji (30 września) w nowych obiektach Fabryki Dywanów „Dywilan” przy ul. Dąbrowskiego 247, wzniesionych w latach 1972–74;
  •  (I)  rozpoczęcie budowy Grupowej Oczyszczalni Ścieków (23 października), największej obecnie oczyszczalni ścieków tego typu w kraju (366 ha powierzchni), zlokalizowanej nad rzeką Ner, w południowo-zachodniej części miasta; w 1990 r. oddano do użytku pierwszy kolektor, halę krat i piaskowników oraz kanał ominięcia; w 1994 r. zbudowano siódmy kolektor, co pozwoliło na pełne przejęcie ścieków i wyłączenie z eksploatacji starej oczyszczalni mechanicznej na Lublinku (ścieki z Łodzi, Konstantynowa Łódzkiego, Ksawerowa, Pabianic i Nowosolnej); w 1997 r. powstały pierwsze zamknięte komory fermentacyjne o wysokości 30 m; w 2002 r. dobudowano linie biologicznego oczyszczania ścieków oraz ukończono hale z dmuchawami, dostarczającymi tlen mikroorganizmom usuwającym zanieczyszczenia; w 2004 r. wybudowano elektrociepłownię zasilaną biogazem z komór fermentacyjnych;
  •  (G)  uruchomienie produkcji (23 listopada) w nowych obiektach Zakładów Przemysłu Dziewiarskiego „Bistona” przy ul. Dąbrowskiego 234;

1975Edytuj

 
Kombinat gastronomiczny „Kaskada” (2007)

1976Edytuj

 
Hotel „Centrum”
(październik 2007)
  •  (P)  wiece w łódzkich zakładach produkcyjnych (28 czerwca) – manifestacja poparcia polityki PZPR i rządu, a potępienie tych, którzy [...] ośmielili się wykorzystać fakt konsultacji narodowej do chuligańskich, warcholskich i niszczycielskich wystąpień[116];
  •  (S)  zdobycie przez siatkarki ChKS Łódź mistrzostwa Polski w piłce siatkowej kobiet;
  •  (U)  oficjalne otwarcie (18 sierpnia) przy ul. Kilińskiego 59/63 hotelu „Centrum” z 400 miejscami noclegowymi; działał do 26 czerwca 2014, w listopadzie rozpoczęto jego rozbiórkę, którą zakończono na początku lutego 2015;
  •  (G)  uruchomienie produkcji (1 września) w nowych Zakładach Tkanin Obiciowych „Vera” przy ul. Siewnej 15; oficjalnie zakłady otwarto 17 stycznia 1977;
  •  (H)   (U)  otwarcie (25 września) Spółdzielczego Domu Handlowego „Juventus” przy ul Głównej (ob. al. Piłsudskiego) 14, wybudowanego według projektu łódzkiego architekta Aleksandra Zwierki;
  •  (T)  otwarcie nowej zajezdni autobusowej na Nowych Sadach;
  •  (L)  liczba mieszkańców Łodzi przekroczyła 800 000;

1977Edytuj

  •  (T)  dostarczenie (12 stycznia) pierwszych dwóch wagonów tramwajowych Konstal 805N, których prowadzenie odbywało się nie przy użyciu korb (jak w dotychczasowych tramwajach), lecz pedałów przyspieszenia i hamowania; do ruchu zostały wprowadzone 14 lutego 1978[117];

1978Edytuj

 
Fragment trasy W-Z
(listopad 2007)
 
Trasa W-Z, widok w kierunku wschodnim (fot. Konrad Kłoszewski, marzec 2003)
  •  (T)   (U)  oddanie do użytku (19 stycznia) górnej części dwupoziomowego węzła komunikacyjnego nowej trasy W-Z – skrzyżowania al. Mickiewicza z ulicami Żeromskiego i Łąkową;
  •  (U)  oddanie do użytku (w styczniu) pierwszego 26-kondygnacyjnego wieżowca Śródmiejskiej Dzielnicy Mieszkaniowej – przy ul. Piotrkowskiej 182, o wysokości 76 m;
  •  (T)  wprowadzenie do eksploatacji (14 lutego) tramwajów Konstal 805N; łącznie do Łodzi sprowadzono 27 pojazdów, wycofywano je od 1984 r., ostatnie dwa jeździły do końca 2000 r.[117];
  • otwarcie (10 kwietnia) nowoczesnego Centrum Przedsiębiorstwa Turystycznego „Łódź” przy pl. Wolności 10/11;
  •  (S)  mecz towarzyski (12 kwietnia) piłkarskiej reprezentacji Polski z Irlandią na stadionie ŁKS; Polacy wygrali 3:0 (0:0); bramki dla Polski zdobyli Zbigniew Boniek (52 min.), Kazimierz Deyna (60 min.) i Włodzimierz Mazur (82 min.); był to ósmy w historii występ piłkarskiej reprezentacji narodowej seniorów na stadionie przy al. Unii (ob. al. Unii Lubelskiej);
  •  (N)   (O)  utworzenie łódzkiej siedziby Polskiej Akademii Nauk; inauguracja (8 czerwca) Wszechnicy PAN w sali obrad Rady Narodowej m. Łodzi;
  •  (T)  oddanie do użytku (9 lipca) nowej pętli tramwajowej na ul. Marchlewskiego (ob. al. ks. kard. Wyszyńskiego) przy ul. Allende (ob. ul. ks. Popiełuszki)[87];
  •  (A)  prezydentem Łodzi i wojewodą został (od 6 września) Józef Niewiadomski; obie funkcje pełnił do 12 grudnia 1985;
  •  (K)  odsłonięcie (21 października) pomnika Władysława Stanisława Reymonta na pl. Reymonta, wykonanego z brązu według projektu łódzkiego artysty rzeźbiarza Wacława Wołosewicza;
  •  (T)  oddanie do użytku (29 października) nowej pętli tramwajowej na ul. Lodowej przy ul. Przybyszewskiego; w tym samym dniu zlikwidowano pętle tramwajowe na ul. Przybyszewskiego przy ul. Tatrzańskiej i przy linii kolei obwodowej[87];
  •  (T)   (U)  otwarcie (12 grudnia) ruchu na trasie W-Z na odcinku od al. Włókniarzy do ul. Wysokiej (3150 m). Budowa trasy trwała niespełna 21 miesięcy, kosztowała 800 mln złotych, a pracowało przy niej 21 przedsiębiorstw;
  •  (D)  niespodziewany i gwałtowny atak zimy (29 grudnia 1978 – 8 stycznia 1979) – przez Łódź przetoczyła się fala śnieżyc, którym towarzyszył silny i porywisty wiatr. Temperatura powietrza 29 grudnia spadła w ciągu kilku godzin z 6 °C do –11 °C, nocami panował silny mróz (do –26 °C w dniu 5 stycznia 1979). W mieście wiatr usypał wysokie zaspy – ulice stały się nieprzejezdne, w dniach 31 grudnia 1978 i 1 stycznia 1979 prawie całkowicie została wstrzymana komunikacja miejska (w kolejnych dniach kursowała tylko głównymi, zastępczymi trasami); zawieszono do odwołania kursowanie wielu pociągów i autobusów PKS; do 7 stycznia przedłużone zostały ferie świąteczne w szkołach; z powodu unieruchomienia skutych lodem taśmociągów elektrociepłownia EC-4 przerwała na kilka dni ogrzewanie m.in. osiedli Widzew Wschód, części Dąbrowy i Zarzewa (temperatura w mieszkaniach spadła do 4 °C); do odblokowania ulic ze śniegu użyto pługów gąsienicowych i wirnikowych; władze miasta wezwały do pomocy w odśnieżaniu wojsko, Milicję Obywatelską, ORMO, załogi zakładów pracy i studentów[120][121][122];

1979Edytuj

 
Tramwaj Konstal 805Na
na ul. Kilińskiego mija nieistniejące dziś Zakłady Przemysłu Bawełnianego
im. Szymona Harnama
(maj 1991)
  •  (I)  uruchomienie (12 stycznia) drugiej w Polsce centrali telefonicznej E-10 pozwalającej na automatyczne uzyskiwanie połączeń międzymiastowych;
  •  (I)   (T)  uruchomienie (28 marca) na przejściu dla pieszych przez ul. Promińskiego (ob. al. marsz. Śmigłego-Rydza) przy ul. Zbaraskiej pierwszej w Łodzi sygnalizacji świetlnej uruchamianej przez pieszego przyciskiem[123];
  •  (S)   (U)  oddanie do użytku (7 listopada) hali Klubu Sportowego „Tęcza” przy ul. Karpackiej 61;
  •  (K)  powstanie awangardowej grupy artystycznej „Łódź Kaliska”;
  •  (T)  wprowadzenie do eksploatacji nowych tramwajów Konstal 805Na; był to model sprowadzony do Łodzi w największej liczbie – do 1990 r. 439 wagonów; wiele z nich jeździ nadal, część została zmodernizowana[124];

1980Edytuj

  •  (T)  przedłużenie (18 stycznia) trasy tramwajowej wzdłuż ul. Przybyszewskiego od ul. Lodowej do obecnego ronda Sybiraków i dalej, wzdłuż ul. Puszkina, do nowej pętli przy zbiegu z ul. Rokicińską;
  •  (E)   (N)  pierwszy Ogólnopolski Przegląd Filmów Przyrodniczych o nagrodę im. Włodzimierza Puchalskiego (15–17 maja); obecnie Międzynarodowy Festiwal Filmów Przyrodniczych im. Włodzimierza Puchalskiego;
  •  (U)  oddanie do użytku (w czerwcu) pierwszego bloku na osiedlu Chojny Zatorze;
  •  (D)   (L)  liczne strajki w wielu łódzkich zakładach pracy (8–15 sierpnia); główne żądania strajkujących dotyczyły płac i organizacji pracy; prasa lokalna poinformowała o strajkach dopiero 15 sierpnia, nazywając je zakłóceniami w rytmie pracy i przerwami w pracy[125];
  •  (D)   (L)  nasilenie strajków sierpniowych (26–31 sierpnia) o charakterze solidarnościowym; strajk pracowników Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego – przez 6 dni mieszkańcy Łodzi byli pozbawieni komunikacji miejskiej (została wznowiona w nocy z 31 sierpnia na 1 września, po podpisaniu w Gdańsku porozumień sierpniowych);
  •  (O)   (P)  pierwsze zebranie w Łodzi (22 września) przedstawicieli Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” z 70 zakładów i instytucji regionu łódzkiego; do 30 września w zakładach pracy i instytucjach powstały koła lub zakładowe organizacje NSZZ „Solidarność”;
  •  (K)  pierwszy Festiwal Muzyki Rockowej „Rockowisko ’80” (27–29 listopada) w Hali Sportowej MOSiR przy ul. Worcella (ob. ul. ks. Skorupki) 21;
  •  (T)  wprowadzenie do eksploatacji pierwszych przegubowych autobusów Ikarus 280 produkcji węgierskiej firmy Ikarus Karosszeria; łącznie do 1995 r. do Łodzi sprowadzono 555 pojazdów, od 2014 r. stanowiły rezerwę taboru, ostatni wyjechał na trasę linii „99A” 18 września 2015[51][126][127];
  •  (L)  Łódź liczyła 835 658 mieszkańców;

1981Edytuj

1982Edytuj

 
Pomnik Leona Schillera
(fot. Guillaume Speurt,
marzec 2012)

1983Edytuj

1984Edytuj

  •  (T)  rozpoczęcie (7 lutego) budowy nowej zajezdni tramwajowej przy ul. Telefonicznej 30/44; ukończona w marcu 1986 r.[132];

1985Edytuj

  •  (D)  duży pożar magazynu meblowego przy ul. Brukowej 4 (3 stycznia), należącego do Przedsiębiorstwa Handlu Artykułami Wyposażenia Mieszkań „Domar”. Ogień pojawił się tuż po godz. 13:00 na ostatnim, II piętrze; jego gaszenie (przez 36 jednostek straży pożarnej i 6 jednostek specjalnych) trwało ponad 12 godzin; doszczętnie spłonęły dach i II piętro magazynu oraz przechowywane tam meble; straty oszacowano wstępnie na 20–30 mln złotych[134][135];
  •  (D)  fala silnych mrozów (4–21 stycznia) – średnie dobowe temperatury powietrza w Łodzi wahały się w tym okresie od –7,9 do –18,3 °C, zaś temperatury minimalne – od –11,2 do –23,1 °C; od 11 stycznia do odwołania zawieszono kursowanie niektórych pociągów z Łodzi, m.in. do Jasła, Suwałk i Terespola[136]; wystąpiły też duże zakłócenia w kursowaniu komunikacji miejskiej i podmiejskiej oraz liczne awarie sieci wodociągowej;
  •  (D)  duży pożar lakierni Łódzkich Zakładów Przemysłu Skórzanego „Skogar” przy ul. Traktorowej 128 (21 stycznia). Ogień pojawił się o godz. 11:00; jedna osoba została ranna, straty oszacowano wstępnie na kilka milionów złotych[137];
  •  (S)  zdobycie (8 lutego) przez Grzegorza Filipowskiego, wychowanka Klubu Sportowego „Społem”, brązowego medalu na Mistrzostwach Europy w Łyżwiarstwie Figurowym w Göteborgu;
  •  (T)  uruchomienie (31 marca) czterech podmiejskich nocnych linii autobusowych – nr „141” do Pabianic, nr „143” do Lutomierska, nr „144” do Aleksandrowa Łódzkiego i nr „146” do Ozorkowa; trzy zostały zlikwidowane 1 marca 1991, linia nr „144” – 31 marca 1991;
 
Siedziba Muzeum Kinematografii (wrzesień 2015)
  •  (K)  VI Festiwal Muzyki Rockowej „Rockowisko ’85” (15–16 kwietnia) w Hali Sportowej MOSiR przy ul. Worcella (ob. ul. ks. Skorupki) 21. Była to ostatnia edycja festiwalu;
  •  (E)   (K)  otwarcie (10 maja) Muzeum Kinematografii z siedzibą w dawnym pałacu Karola Scheiblera przy pl. Zwycięstwa 1; inauguracyjną wystawę pt. Ziemia obiecana – rzeczywistość i legendy otworzył Andrzej Wajda;
  •  (S)  zdobycie (26 czerwca) przez piłkarzy RTS Widzew Łódź Pucharu Polski w piłce nożnej; w meczu finałowym na stadionie Wojska Polskiego w Warszawie łodzianie pokonali GKS Katowice po rzutach karnych 3:1 (0:0, 0:0); to drugie takie trofeum zdobyte przez łódzką drużynę (pierwszy Puchar Polski zdobyli piłkarze ŁKS w 1957 r.);
  •  (T)  wyłączenie (12 lipca) z eksploatacji trasy tramwajowej wzdłuż ulic Struga i Tuwima od ul. Gdańskiej do pętli przy ul. Kopcińskiego;
  •  (D)  duży pożar magazynu Łódzkich Zakładów Papierniczych przy ul. Wareckiej 7 (21 lipca). Ogień pojawił się około południa w magazynie o powierzchni ponad 11 000 m², w którym znajdowało się 3300 bel papieru; gasiło go przez ponad 12 godzin 17 sekcji straży pożarnej; straty oszacowano wstępnie na około 50 mln złotych[138];
  •  (A)  prezydentem Łodzi i wojewodą został (od 30 grudnia) Jarosław Pietrzyk; obie funkcje pełnił do 29 maja 1989;
  •  (L)  początek spadku liczby mieszkańców – do 847 864 osób wobec 849 841 osób w roku 1984; trend spadkowy został przełamany tylko w 1988 roku, lecz przyczyną tego było przyłączenie do Łodzi dużych obszarów podmiejskich, razem z ich mieszkańcami;

1986Edytuj

1987Edytuj

 
Od lewej: Morten Sæther, Remig Stumpf i Anton Novosad na mecie XIII etapu XL Wyścigu Pokoju (fot. Jan Peter Kasper, 22 maja 1987)
  •  (S)  po raz dwudziesty pierwszy Łódź była (22 maja) miastem etapowym XL Wyścigu Pokoju z Berlina przez Pragę do Warszawy; meta XIII etapu Oleśnica – Łódź (184 km) znajdowała się po raz drugi w al. Mickiewicza (ob. al. Piłsudskiego) przed SDH „Juventus”; zwyciężył reprezentant RFNRemig Stumpf (4:32:39); 23 maja kolarze wyruszyli z Łodzi do Warszawy[139];
  •  (R)   (V)  wizyta duszpasterska papieża Jana Pawła II (13 czerwca) podczas III pielgrzymki do ojczyzny – msza święta na lotnisku Lublinek;
  •  (H)  I Międzynarodowe Targi Odzieży, Tkanin, Dziewiarstwa i Wyrobów Skórzanych „Interfashion” (17–21 czerwca) w Hali Sportowej przy ul. Worcella (ob. ul. ks. Skorupki) 21;
  •  (L)  pierwsze obchody Święta ulicy Piotrkowskiej (12–13 września);
  •  (K)  inauguracja (2 listopada) działalności Teatru „Logos” przy kościele pw. Niepokalanego Poczęcia NMP – Kościele Środowisk Twórczych (od 1994 r. Rektoralnym) przy ul. Skłodowskiej-Curie 22; premierowym spektaklem były Zaduszki w reż. ks. Waldemara Sondki – dyrektora i kierownika duchowego teatru; do września 2015 teatr wystawił 50 premier;
  •  (T)   (U)  oddanie do użytku (27 listopada) przebudowanego skrzyżowania ulic Inflanckiej, Julianowskiej, Łagiewnickiej i Warszawskiej (ob. rondo Powstańców 1863 roku);

1988Edytuj

1989Edytuj

>> Przejdź bezpośrednio do kolejnych wydarzeń >>

Zmiany statusu ŁodziEdytuj

Przynależność polityczno-administracyjna miasta Łodzi
Okres Państwo Jednostka administracyjna Status miasta
1945–1952   Rzeczpospolita Polska (Polska Ludowa) województwo łódzkie Łódź (miasto wydzielone)
1952–1975   Polska Rzeczpospolita Ludowa województwo łódzkie Łódź (miasto wydzielone)
1975–1989   Polska Rzeczpospolita Ludowa województwo łódzkie1 Łódź (gmina miejska)


1 Od 1 czerwca 1975 r. do 30 czerwca 1984 r. pod nazwą województwo miejskie łódzkie.

Zobacz teżEdytuj

UwagiEdytuj

  1. a b c Faktycznie obszary Brusa, Retkini i Smulska zostały włączone w obszar Wielkiej Łodzi już 31 października 1945 roku[7].
  2. a b Faktycznie obszary Chocianowic i Lublinka zostały włączone w obszar Wielkiej Łodzi już 21 listopada 1945 roku[7].
  3. Faktycznie obszar Łagiewnik został włączony w obszar Wielkiej Łodzi już 5 listopada 1945 roku[7].
  4. Faktycznie obszar Olechowa został włączony w obszar Wielkiej Łodzi już 9 listopada 1945 roku[7].
  5. Faktycznie obszar gminy Radogoszcz został włączony w obszar Wielkiej Łodzi już 22 października 1945 roku[6].
  6. Faktycznie obszar miasta Ruda Pabianicka został włączony w obszar Wielkiej Łodzi już 17 października 1945 roku[5].
  7. W większości były to tereny włączone w granice Łodzi już wcześniej – 1 stycznia 1940 przez niemieckie władze okupacyjne, lecz uchwała Krajowej Rady Narodowej z 11 września 1944 przywróciła przedwojenne granice miasta.
  8. W trosce o bezpieczeństwo zawodników komisja sędziowska tuż przed przyjazdem peletonu (a po samotnym finiszu Romana Siemińskiego na torze) przeniosła linię mety na pobliską ul. 19 Stycznia (ob. al. Anstadta).
  9. W ówczesnej prasie łódzkiej jezioro występuje pod nazwą Korbno.
  10. Wiele źródeł podaje, iż pierwszy marsz głodowy w Łodzi odbył się 25 lipca. Data ta nie znajduje jednak potwierdzenia w lokalnej prasie łódzkiej z tego okresu, w której wielokrotnie jest mowa wyłącznie o datach 27–30 lipca i o 27 lipca jako dacie pierwszego marszu. Ów błąd może wynikać z faktu, iż 25 lipca odbył się marsz głodowy w Kutnie.

PrzypisyEdytuj

  1. Małgorzata Trocha: Historia uczelni. W: Portal PŁ p.lodz.pl > Uczelnia > Rektorska Komisja Historyczna i Pracownia Historyczna > Historia uczelni [on-line]. p.lodz.pl, 2007-01-29. [dostęp 2016-08-08].
  2. Małgorzata Trocha: PŁ w liczbach. W: Portal PŁ p.lodz.pl > Uczelnia > Fakty i liczby [on-line]. p.lodz.pl, 2013-10-15. [dostęp 2016-08-08].
  3. Eliza Twardziłowska: Krótka historia Teatru Syrena. W: Portal warszawa.pl > Kultura > Teatry [on-line]. warszawa.pl, 2008-01-17. [dostęp 2016-08-08].
  4. Okólnik nr. 41. „Dziennik Zarządu Miejskiego w Łodzi”. Nr 3, s. 29 (PDF – 15), 1945-09-15. Łódź: Zarząd Miejski w Łodzi. [dostęp 2017-04-11]. Cytat: [...] Z dniem 26 lipca 1945 r. Starosta Grodzki Południowo-Łódzki przejął z rąk Tymczasowego Zarządu Gminnego sprawowane przezeń czynności. [...] W związku z powyższym polecam poszczególnym Wydziałom Zarządu Miejskiego objąć swym zasięgiem od zaraz dotychczasowy teren gminy Chojny, który w ten sposób zostaje inkorporowany do m. Łodzi. 
  5. a b Okólnik Nr. 56. „Dziennik Zarządu Miejskiego w Łodzi”. Nr 5, s. 43 (PDF – 22), 1945-11-15. Łódź: Zarząd Miejski w Łodzi. [dostęp 2017-04-13]. Cytat: [...] Z dniem 17 października 1945 roku m. Ruda Pabianicka włączona została do terenów Wielkiej Łodzi. Dotychczasowe czynności Zarządu Miejskiego w Rudzie Pabianickiej z zakresu władzy administarcji ogólnej I instancji, przejęte zostały przez Starostwo Grodzkie Południowo-Łódzkie. [...]. 
  6. a b Okólnik Nr. 58. „Dziennik Zarządu Miejskiego w Łodzi”. Nr 5, s. 45 (PDF – 23), 1945-11-15. Łódź: Zarząd Miejski w Łodzi. [dostęp 2017-04-13]. Cytat: W dniu 22 października rb. Gmina Radogoszcz włączona została do terenów Wielkiej Łodzi. Czynności Urzędu Gminnego przekazane zostają Starostwu Grodzkiemu Północno-Łódzkiemu wzgl. właściwym Wydziałom Zarządu Miejskiego, natomiast Urząd Gminny został zlikwidowany. [...]. 
  7. a b c d e f g h i j k l Czesław Gumkowski. Wielka Łódź. „Dziennik Zarządu Miejskiego w Łodzi”. Nr 6, s. 4–6 (PDF – 3–4), grudzień 1945. Łódź: Zarząd Miejski w Łodzi. [dostęp 2017-04-13]. 
  8. red.: Kartka z kalendarza: Polska wzięła ślub z morzem, a w Łodzi wysadzono pomnik. W: Portal „Dziennika Łódzkiego”. dzienniklodzki.pl > Historia [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2017-02-10. [dostęp 2017-02-10].
  9. a b c d e Stępniewski i Szambelan 2010 ↓, s. 2.
  10. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 1945 r. o zmianie granic miasta Łodzi [w:] Dz.U. z 1946 r. nr 4, poz. 35, s. 66 (PDF – 2), kol. 1 [dostęp 2017-04-11].
  11. Tadeusiewicz 1991 ↓, s. 70.
  12. ł. Taksówka Nr 1 na ulicach Łodzi. Groźna konkurentka „dryndy” – 40 zł za kilometr – Pionier taksówkarzy łódzkich. „Dziennik Łódzki”. Rok II (nr 275 (462)), s. 11, 1946-10-06. Anatol Mikułko (red. nacz.). Łódź: Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  13. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w Dębski 2006 ↓, s. 4 [lata 1941–1960].
  14. a b c d e f g h i j Marta Pabich. Więcej niż rekreacja. Parki miejskie w przestrzeni Łodzi. „Kronika Miasta Łodzi”. 3/2008, s. 36–56, 2008. Gustaw Romanowski (red. nacz.). Łódź: Urząd Miasta Łodzi. ISSN 1231-5354. 
  15. Podział nagród między zawodników na etapie Częstochowa – Łódź. „Dziennik Łódzki”. Rok III (nr 265 (815)), s. 4, 1947-09-27. Anatol Mikułko (red. nacz.). Łódź: Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  16. a b c Schindler 2015 ↓, s. 1 [lata 1948–1950].
  17. Nagrody dla zwycięzców i pozostałych uczestników Wyścigu Dookoła Polski. Łodzianie popisali się ofiarnością. „Dziennik Łódzki”. Rok IV (nr 181 (1087)), s. 6, 1948-07-03. Łódź: Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  18. Kto ponosi winę? Tragedia na jeziorze – 24 harcerki łódzkie utonęły w falach Korbna. „Dziennik Łódzki”. Rok IV (nr 198 (1104)), s. 3, 1948-07-20. Łódź: Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  19. Przed pogrzebem ofiar tragicznego wypadku na jeziorze. „Dziennik Łódzki”. Rok IV (nr 199 (1105)), s. 2–3, 1948-07-21. Łódź: Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  20. O. Łódź manifestuje swe współczucie. 25-tysięczny tłum na pogrzebie ofiar wypadku w Korbnie. „Dziennik Łódzki”. Rok IV (nr 200 (1106)), s. 3, 1948-07-22. Łódź: Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  21. Piotr Szyliński, Wojciech Sibilski (współpr.): Utonęły 22 harcerki. Reportaż o tragedii sprzed lat. W: Portal „Gazety Wyborczej”. wyborcza.pl > Łódź > Wiadomości [on-line]. Agora S.A., 2010-07-23. [dostęp 2016-08-08].
  22. Wojciech Dębski: Linia autobusowa A. W: Łódzkie tramwaje i autobusy. Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach. mkmlodz.webd.pl > Autobusy – Linie > A (więcej informacji) [on-line]. Wojciech Dębski, 2006-11-22. [dostęp 2016-08-08].
  23. Bonisławski i Podolska 2008 ↓, s. 82.
  24. Wojciech Dębski: Wagon silnikowy 2N1. W: Łódzkie tramwaje i autobusy. Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach. mkmlodz.webd.pl > Tramwaje – Tabor > Stocznia Gdańsk 2N1 [on-line]. Wojciech Dębski, 2006-10-21. [dostęp 2016-08-08].
  25. Nowy dworzec PKS w Łodzi. „Dziennik Łódzki”. Rok VI (nr 107 (1729)), s. 2, 1950-04-19. Łódź: Spółdzielnia Wydawniczo-Oświatowa „Czytelnik”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2017-04-19]. 
  26. Wojciech Dębski: Mavag TR-5. W: Łódzkie tramwaje i autobusy. Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach. mkmlodz.webd.pl > Autobusy – Tabor > Mavag TR-5 [on-line]. Wojciech Dębski, 2008-03-15. [dostęp 2016-08-08].
  27. Wojciech Dębski: Linie tramwajowe. W: Łódzkie tramwaje i autobusy. Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach. mkmlodz.webd.pl > Tramwaje – Linie [on-line]. Wojciech Dębski, 2014-05-28. [dostęp 2016-08-08].
  28. a b c d Schindler 2015 ↓, s. 2 [lata 1951–1954].
  29. Wojciech Dębski: Krańcówka tramwajowa – Północna. W: Łódzkie tramwaje i autobusy. Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach. mkmlodz.webd.pl > Tramwaje – Krańcówki > PÓŁNOCNA (Północna/Park Staromiejski) [on-line]. Wojciech Dębski, 2009-06-10. [dostęp 2018-05-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-05-21)].
  30. izj: Nowe oblicze krańcówki przy ul. Północnej [zdjęcia]. W: Portal „Expressu Ilustrowanego”. expressilustrowany.pl > aktualności [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2015-09-17. [dostęp 2016-08-08].
  31. Olaczek (red.) 2010 ↓, s. 135.
  32. Olaczek (red.) 2010 ↓, s. 44–65.
  33. Olaczek (red.) 2010 ↓, s. 130–140.
  34. Olaczek (red.) 2008 ↓, s. 95–113.
  35. Kobojek 2005 ↓, s. 96.
  36. a b Kobojek 2005 ↓, s. 97.
  37. Wojciech Dębski: Odsłonięcie toru-pomnika na ul. Retkińskiej. W: Strona Klubu Miłośników Starych Tramwajów w Łodzi [on-line]. Klub Miłośników Starych Tramwajów, 2006-12-19. [dostęp 2016-08-08].
  38. a b c d Schindler 2015 ↓, s. 3 [lata 1955–1958].
  39. Olaczek (red.) 2010 ↓, s. 135–136.
  40. Bonisławski i Podolska 2008 ↓, s. 94.
  41. Kobojek 2005 ↓, s. 98.
  42. Wojciech Dębski: Linia autobusowa 57. W: Łódzkie tramwaje i autobusy. Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach. mkmlodz.webd.pl > Autobusy – Linie > 57 (więcej informacji) [on-line]. Wojciech Dębski, 2006. [dostęp 2016-08-08].
  43. Wojciech Dębski: Star N52. W: Łódzkie tramwaje i autobusy. Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach. mkmlodz.webd.pl > Autobusy – Tabor > Star N52 [on-line]. Wojciech Dębski, 2008-03-20. [dostęp 2016-08-08].
  44. a b c Kobojek 2005 ↓, s. 101.
  45. F. B.. Naszym zdaniem. O strajku tramwajarzy. „Dziennik Łódzki”. Rok XIII (nr 191 (3337)), s. 1–2, 1957-08-13. Łódź: Wydawnictwo Prasowe „Prasa Łódzka”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  46. a b Wojciech Dębski: Wagon silnikowy 5N/5N1. W: Łódzkie tramwaje i autobusy. Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach. mkmlodz.webd.pl > Tramwaje – Tabor > Konstal 5N/5N1 [on-line]. Wojciech Dębski, 2007-04-18. [dostęp 2016-08-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-12-23)].
  47. Kobojek 2005 ↓, s. 104.
  48. J. Kr-ski. Po uruchomieniu pierwszej turbiny w Elektrociepłowni. Energia elektryczna – dla całego okręgu. Gorąca woda – dla 80.000 izb – oto co nam da ta inwestyczja po 3 latach. „Dziennik Łódzki”. Rok XIV (nr 39 (3494)), s. 1, 1958-02-15. Łódź: Wydawnictwo Prasowe „Prasa Łódzka”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  49. a b M. Jagoszewski. 12 tysięcy łodzian oklaskiwało wczoraj Jana Kiepurę. „Dziennik Łódzki”. Rok XIV (nr 255 (3710)), s. 2, 1958-10-26. Łódź: Wydawnictwo Prasowe „Prasa Łódzka”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  50. M. J.. Pierwsze piosenki z balkonu Grand-Hotelu. Jan Kiepura w Łodzi. „Dziennik Łódzki”. Rok XIV (nr 253 (3708)), s. 1, 1958-10-24. Łódź: Wydawnictwo Prasowe „Prasa Łódzka”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  51. a b c d e Wojciech Dębski: Tabor autobusowy. W: Łódzkie tramwaje i autobusy. Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach. mkmlodz.webd.pl > Autobusy – Tabor [on-line]. Wojciech Dębski, 2006-09-20. [dostęp 2016-08-08].
  52. a b Schindler 2015 ↓, s. 4 [lata 1959–1962].
  53. Wojciech Dębski: Ikarus 620. W: Łódzkie tramwaje i autobusy. Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach. mkmlodz.webd.pl > Autobusy – Tabor > Ikarus 620 [on-line]. Wojciech Dębski, 2006-11-02. [dostęp 2016-08-08].
  54. as. „Nie mogła Łódź godniej uczcić 15 rocznicy wyzwolenia”. Władysław Gomułka w łódzkiej szkole Tysiąclecia. „Dziennik Łódzki”. Rok XVI (nr 16 (4091)), s. 4, 1960-01-20. Łódź: Wydawnictwo Prasowe „Prasa Łódzka”. RSW „Prasa”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  55. st. Z albumu Łodzi: Szkoła Tysiąclecia przy ul. Pojezierskiej. „Dziennik Łódzki”. Rok XVII (nr 65 (4451)), s. 1, 1961-03-17. Łódź: Wydawnictwo Prasowe „Prasa Łódzka”. RSW „Prasa”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  56. J.P.. Oby dobrze służyła nauce. Biblioteka Uniwersytecka w nowym gmachu. „Dziennik Łódzki”. Rok XVI (nr 16 (4091)), s. 4, 1960-01-20. Łódź: Wydawnictwo Prasowe „Prasa Łódzka”. RSW „Prasa”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  57. Włodzimierz Hyży, Wojciech Dębski: Linia autobusowa N. W: Łódzkie tramwaje i autobusy. Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach. mkmlodz.webd.pl > Autobusy – Linie > N (więcej informacji) [on-line]. Wojciech Dębski, 2006. [dostęp 2016-08-08].
  58. Sławomir Sowa: Specjalnie na 22 lipca: Co PRL dał Łodzi, co Łódź dała PRL? [GALERIA]. W: Portal „Dziennika Łódzkiego”. dzienniklodzki.pl > Forum Łódź [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2016-07-22. [dostęp 2016-08-08].
  59. Wojciech Dębski: Zajezdnia autobusowa – Kraszewskiego (od 1995 Kilińskiego) 1961 – 2008. W: Łódzkie tramwaje i autobusy. Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach. mkmlodz.webd.pl > Autobusy – Zajezdnie > Kraszewskiego/Kilińskiego 1961 – 2008 [on-line]. Wojciech Dębski, 2014-05-15. [dostęp 2016-08-08].
  60. SK. Największy od 10 lat pożar w Łodzi. Wybuch w Wytwórni Kotłów. Szczegóły akcji ratowniczej. Dochodzenie w toku. „Dziennik Łódzki”. Rok XVII (nr 23 (4409)), s. 1–2, 1961-01-27. Łódź: Wydawnictwo Prasowe „Prasa Łódzka”. RSW „Prasa”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  61. k, e. Społeczeństwo Łodzi potępia inspiratorów i sprawców mordu na premierze Lumumbie. Wiece protestacyjne w zakładach pracy. „Dziennik Łódzki”. Rok XVII (nr 39 (4425)), s. 1–2, 1961-02-15. Łódź: Wydawnictwo Prasowe „Prasa Łódzka”. RSW „Prasa”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  62. KL. Nie milkną protesty społeczeństwa Łodzi przeciw ohydnej zbrodni dokonanej w Kongo. „Dziennik Łódzki”. Rok XVII (nr 42 (4428)), s. 1, 1961-02-18. Łódź: Wydawnictwo Prasowe „Prasa Łódzka”. RSW „Prasa”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  63. Ulica Bystrzycka otrzymała nazwę Patrice Lumumby. „Dziennik Łódzki”. Rok XVII (nr 50 (4436)), s. 1, 1961-02-28. Łódź: Wydawnictwo Prasowe „Prasa Łódzka”. RSW „Prasa”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  64. w. Dziś Yma Sumac śpiewa w Łodzi. „Dziennik Łódzki”. Rok XVII (nr 75 (4461)), s. 1, 1961-03-29. Łódź: Wydawnictwo Prasowe „Prasa Łódzka”. RSW „Prasa”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  65. woj. Po występie Ymy Sumac. Legendarna śpiewaczka na łódzkiej estradzie. „Dziennik Łódzki”. Rok XVII (nr 76 (4462)), s. 2, 1961-03-30. Łódź: Wydawnictwo Prasowe „Prasa Łódzka”. RSW „Prasa”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  66. a b c d e f g h i j k l Dębski 2006 ↓, s. 5 [lata 1961–1970].
  67. Kobojek 2005 ↓, s. 115.
  68. Bonisławski i Podolska 2008 ↓, s. 159–160.
  69. Wojciech Dębski: Krańcówka tramwajowa – „Popioły”. W: Łódzkie tramwaje i autobusy. Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach. mkmlodz.webd.pl > Tramwaje – Krańcówki > POPIOŁY (Rudzka/Popioły) [on-line]. Wojciech Dębski, 2014-01-05. [dostęp 2018-05-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-05-21)].
  70. Dziś w Łodzi. Z okazji Święta Odrodzenia. Przekazanie osiedla Widzew-Zachód. Akt erekcyjny pod PDT. Otwarcie przychodni lekarskiej na Nowym Rokiciu. „Dziennik Łódzki”. Rok XVII (nr 173 (4865)), s. 1, 1962-07-21. Łódź: Wydawnictwo Prasowe „Prasa Łódzka”. RSW „Prasa”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2017-02-16]. 
  71. Henryk Stanisław Kozłowski: Historie niektórych fabryk. W: Kazimierz Kolbiński (red.), Henryk Stanisław Kozłowski (oprac.), Stanisław Dominko, Leszek Zienkowski: Historia elektryki polskiej. Wyd. I. T. IV: Przemysł i instalacje elektryczne. Cz. nienum.: Fabryki maszyn elektrycznych i transformatorów. Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1972, s. 423–427 (PDF – 3–5). [dostęp 2017-02-16].
  72. J.P.. Min. gosp. kom. St. Sroka – pierwszym pasażerem. Nowoczesny tramwaj kursuje od wczoraj na linii nr „9”. „Dziennik Łódzki”. Rok XVIII (nr 179 (5180)), s. 5, 1963-07-28–29. Łódź: Wydawnictwo Prasowe „Prasa Łódzka”. RSW „Prasa”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  73. Wojciech Dębski: Jelcz 272 MEX. W: Łódzkie tramwaje i autobusy. Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach. mkmlodz.webd.pl > Autobusy – Tabor > Jelcz 272 MEX [on-line]. Wojciech Dębski, 2012-08-27. [dostęp 2016-08-08].
  74. a b Schindler 2015 ↓, s. 5 [lata 1963–1966].
  75. Kobojek 2005 ↓, s. 126.
  76. Bonisławski i Podolska 2008 ↓, s. 73.
  77. Olaczek (red.) 2010 ↓, s. 136.
  78. Bomanowska, Bonisławski i Podolska 2010 ↓, s. 69.
  79. Wojciech Dębski: Jelcz 021. W: Łódzkie tramwaje i autobusy. Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach. mkmlodz.webd.pl > Autobusy – Tabor > Jelcz 021 [on-line]. Wojciech Dębski, 2006-12-01. [dostęp 2016-08-08].
  80. Awanturników uspokojono. „Dziennik Łódzki”. Rok XXIII (nr 64 (6609)), s. 1, 1968-03-15. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  81. Wit.. Społeczeństwo Łodzi wyraża gorące poparcie dla kierownictwa KC PZPR i Władysława Gomułki. „Dziennik Łódzki”. Rok XXIII (nr 69 (6614)), s. 1, 5, 1968-03-21. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  82. Schindler 2015 ↓, s. 6 [lata 1967–1970].
  83. Kobojek 2005 ↓, s. 141–142.
  84. Strzałkowski 1983 ↓, s. 44–45.
  85. Wojciech Dębski: Ikarus 556. W: Łódzkie tramwaje i autobusy. Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach. mkmlodz.webd.pl > Autobusy – Tabor > Ikarus 556 [on-line]. Wojciech Dębski, 2006-12-01. [dostęp 2016-08-08].
  86. Wojciech Dębski: Wagon typu 802N. W: Łódzkie tramwaje i autobusy. Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach. mkmlodz.webd.pl > Tramwaje – Tabor > Konstal 802N [on-line]. Wojciech Dębski, 2006-10-11. [dostęp 2016-08-08].
  87. a b c d e f Wojciech Dębski: Krańcówki tramwajowe. W: Łódzkie tramwaje i autobusy. Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach. mkmlodz.webd.pl > Tramwaje – Krańcówki [on-line]. Wojciech Dębski, 2006-09-20. [dostęp 2016-08-08].
  88. Bonisławski i Podolska 2008 ↓, s. 86–87.
  89. Kobojek 2005 ↓, s. 145.
  90. Kobojek 2005 ↓, s. 146.
  91. Chuligańskie wybryki. „Dziennik Łódzki”. Rok XXVII (nr 40 (7012)), s. 3, 1971-02-17. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  92. Kobojek 2005 ↓, s. 149.
  93. J. Potęga. Pożar łódzkiej katedry. „Dziennik Łódzki”. Rok XXVII (nr 11 (7083)), s. 1–2, 1971-05-12. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  94. J. Potęga. Po pożarze katedry. „Dziennik Łódzki”. Rok XXVII (nr 12 (7084)), s. 1, 3, 1971-05-13. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  95. Kobojek 2005 ↓, s. 150.
  96. Wojciech Dębski: Krańcówka tramwajowa – Chocianowice. W: Łódzkie tramwaje i autobusy. Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach. mkmlodz.webd.pl > Tramwaje – Krańcówki > CHOCIANOWICE (Pabianicka/Chocianowicka) [on-line]. Wojciech Dębski, 2013-12-08. [dostęp 2016-08-08].
  97. Wojciech Dębski: 102NaWN. W: Łódzkie tramwaje i autobusy. Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach. mkmlodz.webd.pl > Tramwaje – Tabor > Konstal 102NaW [on-line]. Wojciech Dębski, 2008-03-18. [dostęp 2016-08-08].
  98. Kobojek 2005 ↓, s. 154.
  99. Wojciech Dębski: 803N. W: Łódzkie tramwaje i autobusy. Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach. mkmlodz.webd.pl > Tramwaje – Tabor > Konstal 803N [on-line]. Wojciech Dębski, 2007-01-02. [dostęp 2016-08-08].
  100. Wojalski 1996 ↓, s. 56.
  101. (rg). «Poltest–74». Dziś wystąpią m.in. „Pro-Contra”, „Elita”, Jerzy Grunwald. „Dziennik Łódzki”. Rok XXX (nr 81 (7881)), s. 4, 1974-04-05. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa-Książka-Ruch”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2017-01-26]. 
  102. Andrzej Jóźwiak. I Polskie Targi Estradowe. „Dziennik Łódzki”. Rok XXX (nr 83 (7883)), s. 6, 1974-04-07–08. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa-Książka-Ruch”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2017-01-26]. 
  103. (A. P.). Majowy prezent Szkoła Muzyczna. „Dziennik Łódzki”. Rok XXX (nr 98 (7898)), s. 3, 1974-04-26. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa-Książka-Ruch”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2017-01-26]. 
  104. (j. kr.). Spotykamy się „Pod Kurantem”. „Dziennik Łódzki”. Rok XXX (nr 105 (7905)), s. 5, 1974-05-04. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa-Książka-Ruch”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2017-01-26]. 
  105. (w). Wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę nowej hali ChKS. „Dziennik Łódzki”. Rok XXX (nr 112 (7912)), s. 2, 1974-05-12–13. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa-Książka-Ruch”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2017-01-26]. 
  106. AP. Raport tygodnia. „Dziennik Łódzki”. Rok XXX (nr 113 (7913)), s. 4, 1974-05-14. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa-Książka-Ruch”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2017-01-26]. 
  107. jp. 284-60 Łódź Kal. 399-80 Łódź Fabr. i Chojny. Już dziś telefoniczna informacja kolejowa działająca automatycznie. „Dziennik Łódzki”. Rok XXX (nr 123 (7923)), s. 5, 1974-05-25. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa-Książka-Ruch”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2017-01-26]. 
  108. Jerzy Szelewicki. Ruch w Śródmieściu pod dyktando inżynierów komunikacji. Pół Piotrkowskiej enklawą dla autobusów. „Dziennik Łódzki”. Rok XXX (nr 134 (7934)), s. 3, 1974-06-07. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa-Książka-Ruch”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2017-03-29]. 
  109. Adam Nonas. Komunikacyjna reforma. „Odgłosy”. Rok XVII (nr 26 (867)), s. 2, 1974-06-27. Jerzy Wawrzak (red. nacz.). Łódź: RSW „Prasa-Książka-Ruch” – Łódzkie Wydawnictwo Prasowe w Łodzi. [dostęp 2017-03-29]. 
  110. Wojciech Dębski: Krańcówka tramwajowa – Skrajna. W: Łódzkie tramwaje i autobusy. Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach. mkmlodz.webd.pl > Tramwaje – Krańcówki > SKRAJNA (Rudzka/Skrajna) [on-line]. Wojciech Dębski, 2015-10-20. [dostęp 2016-08-08].
  111. jc. Już dziś pokieruje ruchem ulicznym wisząca sygnalizacja. „Dziennik Łódzki”. Rok XXX (nr 169 (7969)), s. 5, 1974-06-18. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa-Książka-Ruch”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2017-03-29]. 
  112. a b Schindler 2015 ↓, s. 8 [lata 1975–1978].
  113. Joanna Barczykowska: Budowa CKD w Łodzi zakończona po 38 latach [ZDJĘCIA]. W: Portal „Dziennika Łódzkiego”. dzienniklodzki.pl > Zdrowie [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2013-12-16. [dostęp 2016-08-08].
  114. Joanna Barczykowska: Pierwsi pacjenci na oddziałach nefrologii i diabetologii w CKD. W: Portal „Dziennika Łódzkiego”. dzienniklodzki.pl > Wiadomości [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2014-04-03. [dostęp 2016-08-08].
  115. Kobojek 2005 ↓, s. 163.
  116. er. Łodzianie zamanifestowali wolę twórczej pracy dla Ojczyzny. Rezolucja. „Dziennik Popularny”. Rok XXXII (nr 146 (8434)), s. 2, 1976-06-28. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa-Książka-Ruch”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  117. a b Wojciech Dębski: Wagon typu 805N (105NW). W: Łódzkie tramwaje i autobusy. Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach. mkmlodz.webd.pl > Tramwaje – Tabor > Konstal 805N (105NW) [on-line]. Wojciech Dębski, 2014-01-24. [dostęp 2016-08-08].
  118. (n). W poniedziałek witamy kolarzy WP. „Dziennik Popularny”. Rok XXXIII (nr 103 (8688)), s. 2, 1977-05-07–09. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa-Książka-Ruch”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2017-02-17]. 
  119. a b Kobojek 2005 ↓, s. 166.
  120. ms. Gwałtowny atak zimy. „Dziennik Popularny”. Rok XXXV (nr 1 (9177)), s. 3, 1979-01-02. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa-Książka-Ruch”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  121. j. kr.. Prace w EC IV nadal trwają. „Dziennik Popularny”. Rok XXXV (nr 2 (9178)), s. 3, 1979-01-03. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa-Książka-Ruch”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  122. j. kr.. Z frontu walki ze skutkami zimy. Życie miasta wraca do normy. „Dziennik Popularny”. Rok XXXV (nr 5 (9181)), s. 3, 1979-01-08. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa-Książka-Ruch”. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  123. Kobojek 2005 ↓, s. 172.
  124. Wojciech Dębski: Tabor tramwajowy. Wagony silnikowe – liniowe. W: Łódzkie tramwaje i autobusy. Strona poświęcona historii komunikacji miejskiej w Łodzi i okolicach. mkmlodz.webd.pl > Tramwaje – Tabor [on-line]. Wojciech Dębski, 2006-09-20. [dostęp 2016-08-08].
  125. Zakłócenia w rytmie pracy. „Dziennik Popularny”. Rok XXXVI (nr 176 (9644)), s. 1, 1980-08-15–17. Łódź: Robotnicza Spółdzielnia Wydawnicza „Prasa-Książka-Ruch” – Kombinat Wydawniczo-Kolportażowy w Łodzi. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  126. Jacek Losik: Ikarusy z MPK Łódź trafią do muzeum [GALERIA]. W: Portal „Dziennika Łódzkiego”. dzienniklodzki.pl > Aktualności [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2015-09-06. [dostęp 2016-08-08].
  127. Agnieszka Magnuszewska: MPK Łódź. Ikarusy przeszły już na emeryturę [ZDJĘCIA, FILM]. W: Portal „Dziennika Łódzkiego”. dzienniklodzki.pl > Wiadomości > Łódź [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2015-09-18. [dostęp 2016-08-08].
  128. Schindler 2015 ↓, s. 9 [lata 1979–1982].
  129. L. Rudnicki. Mimo wyjaśnień prezydenta. Będzie akcja protestacyjna. „Dziennik Łódzki”. Rok XXXVII (nr 145 (9896)), s. 1, 4, 1981-07-24–26. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  130. P. Skibicki. Kawalkada autobusów MPK z „głodem w szyldzie”. „Dziennik Łódzki”. Rok XXXVII (nr 147 (9898)), s. 2, 1981-07-28. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  131. Wojewódzki Komitet Obrony w Łodzi. Komunikat WKO w Łodzi. Ocena sytuacji społeczno-politycznej w województwie. Analiza wydarzeń z 26 bm. w rejonie zajezdni autobusowej przy ul. Kraszewskiego. „Dziennik Łódzki”. Rok XXXVIII (nr 134 (10128)), s. 2, 1982-08-30. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  132. Kobojek 2005 ↓, s. 184, 188.
  133. Schindler 2015 ↓, s. 10 [lata 1983–1986].
  134. K.K.. Pożar w magazynie mebli przy ulicy Brukowej. „Dziennik Łódzki”. Rok XLI (nr 3 (10798)), s. 1–2, 1985-01-04. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  135. W. M.. Na Brukowej ogień ugaszony. „Dziennik Łódzki”. Rok XLI (nr 4 (10799)), s. 1, 1985-01-05–06. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  136. PAP (autor korporatywny). Odwołanie kolejnych pociągów. „Dziennik Łódzki”. Rok XLI (nr 8 (10803)), s. 2, 1985-01-10. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  137. K.K.. Pożar w lakierni „Skogaru”. Kilka milionów strat. „Dziennik Łódzki”. Rok XLI (nr 18 (10813)), s. 6, 1985-01-22. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  138. W. M.. Papier płonął szybko. „Dziennik Łódzki”. Rok XLI (nr 171 (10966)), s. 6, 1985-07-25. Łódź: Łódzkie Wydawnictwo Prasowe. ISSN 1898-3111. [dostęp 2016-08-08]. 
  139. a b Schindler 2015 ↓, s. 11 [lata 1987–1990].
  140. Uchwała nr XXVII/161/87 Rady Narodowej miasta Łodzi z dnia 29 czerwca 1987 r. w sprawie zmiany granic miasta Łodzi (M.P. z 1987 r. nr 25, poz. 205).

BibliografiaEdytuj

Na górę strony